Quản trị công ty cổ phần đại chúng

KHÁI NIỆM QUẢN TRỊ CÔNG TY Quản trị công ty Corporate Governance là một hệ thống, thông qua đó công ty được định hướng, điều hành và kiểm soát nhằm đáp ứng quyền lợi của nhà đầu tư cổ

TS TRẦN QUỐC TUẤN

PHÓ GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM- GIÁM ĐỐC CHI NHÁNH TRUNG TÂM NCKH VÀ ĐÀO TẠO CHỨNG KHOÁN TẠI TPHCM

ĐỀ CƯƠNG QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

II CƠ SỞ VĂN BẢN PHÁP LÝ VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG III QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

IV QUẢN TRỊ RỦI RO

KHÁI NIỆM QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Quản trị công ty (Corporate Governance) là một

hệ thống, thông qua đó công ty được định hướng, điều hành và kiểm soát nhằm đáp ứng quyền lợi của nhà đầu tư (cổ đông), người lao động và

những người điều hành công ty

 Governance có gốc từ tiếng Hy Lạp, nghĩa là lèo lái Người ta hình dung corporate – công ty như một con tàu cần phải được lèo lái để đến bến

thành công với thuyền trưởng và đoàn thuỷ thủ là những người điều hành và người lao động.

QUẢN TRỊ KINH DOANH VÀ

QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Quản trị kinh doanh (Business Management) là công tác điều hành quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của

doanh nghiệp do Ban giám đốc thực hiện

 Quản trị công ty (QTCT) là một quá trình giám sát và kiểm soát được thực hiện để bảo đảm cho việc thực thi quản trị kinh doanh phù hợp với lợi ích của các cổ đông QTCT ở nghĩa rộng còn hướng đến đảm bảo quyền lợi của những người liên quan (stakeholders) không chỉ là cổ đông mà còn bao gồm cả các nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp, môi trường và các cơ quan nhà nước.

Vì thế, theo quy chế QTCT của Bộ Tài Chính mới ban

hành vào tháng 3 năm 2007, QTCT được định nghĩa là "hệ

thống các quy tắc để đảm bảo cho công ty được định hướng điều hành và được kiểm soát một cách có hiệu quả vì quyền lợi của cổ đông và những người liên quan đến công ty"

MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Thích ứng với môi trường kinh doanh mới, tạo ra sự năng động và nâng cao sức cạnh tranh.

 Nâng cao hiệu quả kinh doanh và tiết giảm chi phí, tạo sự minh bạch để thu hút đầu tư, thu hút đối tác.

MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Mục đích chính của Quản trị công ty cần được xác định là

để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, cổ đông và đảm bảo hài hoà giữa các nhóm lợi ích trong công ty

 Các quy định của Quản trị công ty chủ yếu liên quan đến Hội đồng quản trị, các thành viên Hội đồng quản trị và ban giám đốc, chứ không liên quan đến việc điều hành công

việc hàng ngày của công ty

 Quản trị công ty tốt sẽ có tác dụng làm cho các quyết định

và hành động của ban giám đốc thể hiện đúng ý chí và đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư, cổ đông và những người có lợi ích liên quan.

VAI TRÒ CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐỐI

VỚI NỀN KINH TẾ

 Giúp ngăn ngừa khủng hoảng (khủng hoảng tài chính 1929-1933, khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008…).

 Hình thành môi trường kinh doanh lành mạnh, giải quyết vấn đề phá sản công bằng.

 Tạo tính thanh khoản cho thị trường tài chính.

KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG

QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Chí phí và thời gian.

 Tâm lý ỳ, tâm lý không muốn thay đổi.

 Khối lượng công việc ban đầu có thể tăng lên do có một số xáo trộn cần thiết.

 Nhân sự có thể biến động.

ĐỘNG CƠ THỰC HIỆN QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Công ty là của chủ sở hữu (nhà đầu tư, cổ đông…), nhưng

để công ty tồn tại và phát triển phải có sự dẫn dắt của

HĐQT, sự điều hành của Ban giám đốc và sự đóng góp của người lao động, mà những người này không phải lúc nào cũng có chung ý chí và quyền lợi

 Cần phải có một cơ chế để điều hành và kiểm soát để nhà đầu tư, cổ đông có thể kiểm soát việc điều hành công ty

nhằm đem lại hiệu quả cao nhất Nếu so sánh công ty như một chiếc bánh thì QTCT chính là cách thức để chiếc bánh

đó không bị mất mát và trở nên to hơn, chất lượng hơn Tiêu chuẩn để đánh giá hệ thống QTCT chính là việc tạo

ra chiếc bánh to nhất có thể, để sau đó phân bổ cho những người đầu tư nguyên liệu và những người trực tiếp làm

bánh.

BẢN CHẤT CỦA

QUẢN TRỊ CÔNG TY

Quản trị công ty đề ra cách phân chia quyền hạn và nghĩa

vụ giữa các nhóm lợi ích trong một công ty bao gồm cổ đông, HĐQT, Ban giám đốc và các bên có lợi ích liên quan như người lao động, nhà cung cấp (đặc biệt là nhà cung cấp tài chính)

NGUYÊN TẮC QUẢN TRỊ CÔNG TY

 Sự độc lập của các thành viên hội đồng quản trị và việc

giám sát hữu hiệu của họ;

 Chịu trách nhiệm với các cổ đông;

 Minh bạch và công bố thông tin;

 Bảo vệ quyền lợi của cổ đông nắm vốn ít.

Luật chứng khóan sửa đổi, bổ sung 2010 (Đ 28) đưa ra các nguyên tắc quản trị công ty như sau:

 Bảo đảm cơ cấu quản trị hợp lý; bảo đảm hiệu quả hoạt động của Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát;

 Bảo đảm quyền lợi của cổ đông, những người có liên quan;

 Bảo đảm đối xử công bằng giữa các cổ đông;

 Công khai, minh bạch mọi hoạt động của công ty

CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA QUẢN TRỊ CÔNG

TY ĐẠI CHÚNG TẠI VIỆT NAM

 Luật doanh nghiệp 2005

 Quy chế quản trị công ty áp dụng cho các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán/Trung tâm Giao dịch

Chứng khoán ban hành kèm theo Quyết định số

12/2007/QĐ-BTC

 Thông tư 121/2012/TT-BTC: Quản trị công ty đối với công

ty đại chúng ở Việt Nam

 Chuyên đề I: Nhóm nguyên tắc về cơ cấu tổ chức của công ty cổ phần đại chúng

Nguyên tắc thứ nhất: Công ty phải có cơ cấu tổ

chức đầy đủ, đảm bảo thực hiện hiệu quả quản trị công ty.

Nguyên tắc thứ hai: Việc bổ nhiệm các thành viên

của bộ máy quản lý, giám sát phải minh bạch và hợp thức.

Nguyên tắc thứ ba: Cơ chế thù lao cho bộ máy

quản lý, giám sát điều hành phải hợp lý, minh bạch và theo cơ chế thị trường.

Nguyên tắc thứ tư: Nghĩa vụ, trách nhiệm cụ thể

của các bộ máy quản lý, giám sát, điều hành công

ty phải được quy định và hướng dẫn thực hiện rõ ràng trong Điều lệ công ty và các quy định về quản trị nội bộ công ty.

 Chuyên đề II: Nhóm các nguyên tắc về trách nhiệm của thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT)

và Ban Giám đốc (BGĐ)

Nguyên tắc thứ nhất: Công ty phải được HĐQT,

BGĐ điều hành vì quyền lợi tối cao của các cổ đông, đồng thời quyền và lợi ích của các cổ đông phải được bảo vệ và tôn trọng

Nguyên tắc thứ hai: Thành viên HĐQT, Ban kiểm

soát và Tổng Giám đốc điều hành, Ban quản lý cấp cao trong công ty phải chịu trách nhiệm cao nhất trước các cổ đông trong việc lãnh đạo, kiểm tra, giám sát và điều hành hoạt động của công ty

Nguyên tắc thứ ba: HĐQT, BGĐ cần tôn trọng lợi

ích của những người có quyền lợi liên quan đến công ty, bao gồm người lao động trong công ty, chủ

nợ, nhà cung cấp, người tiêu dùng và cả xã hội nói chung thông qua việc tuân thủ đầy đủ quy định luật pháp và các quy tắc về đạo đức kinh doanh.

KHÁI NIỆM CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

Công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong ba loại hình sau đây:

 Công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng;

 Công ty có cổ phiếu được niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán hoặc Trung tâm giao dịch chứng khoán;

 Công ty có cổ phiếu được ít nhất một trăm nhà đầu tư sở hữu, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và

có vốn điều lệ đã góp từ mười tỷ đồng Việt Nam trở lên.

Công ty cổ phần theo quy định trên phải nộp hồ sơ công ty đại chúng quy định tại khoản 1 Điều 26 của Luật ck cho

Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước trong thời hạn 90 ngày, kể

từ ngày trở thành công ty đại chúng.

NGUYÊN TẮC QUẢN TRị CÔNG TY

Công ty đại chúng phải tuân thủ các quy định của Luật doanh nghiệp về quản trị công ty

Bộ Tài chính quy định cụ thể về quản trị công ty áp dụng

đối với công ty đại chúng có cổ phiếu niêm yết tại SGDCK

hoặc TTGDCK.

CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ, ĐIỀU

HÀNH CÔNG TY CỔ PHẦN

CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ, ĐIỀU

HÀNH CÔNG TY CỔ PHẦN

 Đại hội đồng cổ đông: Bao gồm các đồng chủ sở

hữu quyết định những vấn đề quan trọng nhất.

 Hội đồng quản trị: Là cơ quan đại diện chủ sở

hữu, thực hiện quyền của chủ sở hữu tại công ty Chịu trách nhiệm và báo cáo trước ĐHĐCĐ.

 Ban kiểm soát: Là công cụ của chủ sở hữu để giám sát HĐQT, BGĐ và toàn bộ hoạt động trong Công

ty, chịu trách nhiệm và báo cáo trước ĐHĐCĐ.

 Ban giám đốc (Giám đốc, các Phó Giám đốc): Là công cụ của HĐQT để điều hành hoạt động kinh doanh hàng ngày, chịu trách nhiệm và báo cáo

trước HĐQT.

HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ

THÀNH PHẦN VÀ NHIỆM KỲ HĐQT

 Số lượng: ít nhất là 03 ; nhiều nhất 11 người Nhiệm kỳ HĐQT là

năm (05) năm Nhiệm kỳ của TV HĐQT không quá năm (05) năm

và có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế Tổng số TV HĐQT độc lập không điều hành phải chiếm ít nhất một phần ba

tổng số TV HĐQT TV HĐQT không nhất thiết là cổ đông.

 TV HĐQT do các cổ đông sáng lập đề cử theo tỷ lệ sở hữu cổ phần

của từng cổ đông sáng lập và có thể gộp tỷ lệ sở hữu cổ phần vào với nhau để bỏ phiếu đề cử các TV HĐQT

 Các cổ đông nắm giữ tối thiểu [5%] số cổ phần có quyền biểu quyết

trong thời hạn liên tục ít nhất sáu tháng [hoặc tỷ lệ khác nhỏ hơn 10% quy định tại Điều lệ] có quyền gộp số quyền biểu quyết của

từng người lại với nhau để đề cử các ứng viên HĐQT Cổ đông hoặc nhóm cổ đông nắm giữ đến dưới 10% số cổ phần có quyền biểu

quyết trong thời hạn liên tục ít nhất sáu tháng được đề cử một

thành viên ; từ 10% đến dưới 30% được đề cử hai thành viên ; từ

30% đến dưới 50% được đề cử ba thành viên ; từ 50% đến dưới

65% được đề cử bốn thành viên và nếu từ 65% trở lên được đề cử

đủ số ứng viên ( NĐ 102 có quy định khác ).

 Nếu không đủ ứng viên HĐQT Cty sẽ đề cử hoặc theo cơ chế riêng

nhưng phải công khai

CÁC TRƯỜNG HỢP MẤT TƯ CÁCH TV HĐQT

 Thành viên đó không đủ tư cách theo Luật Doanh

nghiệp hoặc bị luật pháp cấm không được làm TV

HĐQT;

 Gửi đơn bằng văn bản xin từ chức đến trụ sở chính của

Công ty;

 Bị rối loạn tâm thần và thành viên khác của HĐQT có

những bằng chứng chuyên môn chứng tỏ người đó

không còn năng lực hành vi;

 Vắng mặt không tham dự các cuộc họp của HĐQT liên

tục trong vòng sáu tháng, và trong thời gian này HĐQT không cho phép thành viên đó vắng mặt và đã phán

quyết rằng chức vụ của người này bị bỏ trống;

 Bị cách chức TV HĐQT theo quyết định của ĐHĐCĐ.

 HĐQT sẽ bổ nhiệm bổ sung nhưng phải được ĐHĐCĐ

gần nhất thông qua.

NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA HĐQT

 Quyết định kế hoạch, mục tiêu sản xuất kinh doanh dựa trên chiến

lược của Cty;

 Bổ nhiệm và bãi nhiệm các cán bộ quản lý theo đề nghị của GĐ,

TGĐ và quyết định mức lương của họ;

 Quyết định cơ cấu tổ chức của Công ty;

 Giải quyết các khiếu nại của Công ty đối với cán bộ quản lý, lựa

chọn đại diện của Cty để giải quyết các vấn đề liên quan tới các thủ tục pháp lý chống lại cán bộ quản lý đó;

 Đề xuất các loại, số lượng cổ phiếu có thể phát hành;

 Đề xuất việc phát hành trái phiếu, trái phiếu chuyển đổi, chứng

quyền;

 Quyết định giá chào bán trái phiếu, cổ phiếu và các chứng khoán

chuyển đổi;

 Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức GĐ, TGĐ hay cán bộ quản lý

hoặc người đại diện của Công ty;

 Đề xuất mức cổ tức hàng năm và xác định mức cổ tức tạm thời; tổ

chức việc chi trả cổ tức;

 Đề xuất việc tái cơ cấu lại hoặc giải thể Công ty.

NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA HĐQT

 Báo cáo ĐHĐCĐ về hoạt động của mình;

 Trừ khi luật pháp và Điều lệ quy định khác, HĐQT có thể uỷ quyền

cho nhân viên cấp dưới và các cán bộ quản lý đại diện xử lý công việc thay mặt cho Công ty.

 Thành viên HĐQT được nhận thù lao theo quy định của PL và ĐL

Tổng mức thù lao cho HĐQT sẽ do ĐHĐCĐ quyết định.

 Tổng số tiền trả thù lao cho các thành viên HĐQT [và số tiền thù lao

cho từng TV] phải được ghi rõ trong báo cáo thường niên của Công ty.

 Thành viên HĐQT nắm giữ chức vụ điều hành (bao gồm cả chức vụ

CT và PCT) nằm ngoài phạm vi nhiệm vụ thông thường của một TV HĐQT, có thể được trả thêm tiền thù lao dưới dạng một khoản tiền công trọn gói theo từng lần, lương, hoa hồng, phần trăm lợi nhuận, hoặc dưới hình thức khác theo quyết định của HĐQT.

 Thành viên HĐQT có quyền được thanh toán tất cả các chi phí đi

lại, ăn, ở và các khoản chi phí hợp lý khác mà họ đã phải chi trả khi thực hiện trách nhiệm thành viên HĐQT của mình.

CÁC VẤN ĐỀ PHẢI ĐƯỢC HĐQT PHÊ CHUẨN

 Thành lập chi nhánh hoặc các văn phòng đại diện; công ty con;

 Tùy từng thời điểm quyết định việc thực hiện, sửa đổi và huỷ bỏ các

hợp đồng lớn của Công ty (bao gồm các hợp đồng mua, bán, sáp nhập, thâu tóm công ty và liên doanh), trừ trường hợp thuộc thẩm quyền ĐHĐCĐ;

 Chỉ định và bãi nhiệm những người được Cty uỷ nhiệm là đại diện

thương mại và Luật sư của Công ty;

 Việc vay nợ và việc thực hiện các khoản thế chấp, bảo đảm, bảo

lãnh và bồi thường của Công ty;

 Các khoản đầu tư không nằm trong kế hoạch kinh doanh và ngân

sách vượt quá vượt quá 10% giá trị kế hoạch và ngân sách kinh

doanh hàng năm;

 Việc mua hoặc bán cổ phần của những công ty khác được thành lập

ở Việt Nam hay nước ngoài;

 Việc định giá các tài sản góp vào Công ty không phải bằng tiền liên

quan đến việc phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu của Công ty, bao gồm vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ và bí quyết công nghệ;

 Việc công ty mua hoặc thu hồi không quá 10% mỗi loại cổ phần;

 Quyết định mức giá mua hoặc thu hồi cổ phần của Công ty.

CHỦ TỊCH, PHÓ CHỦ TỊCH HĐQT

 CT, PCT do ĐHĐCĐ hoặc HĐQT bầu (do ĐL quy định) CT

HĐQT không kiêm TGĐ (trừ ĐHĐCĐ quyết định khác; nếu kiêm nhiệm phải được ĐHĐCĐ phê chuẩn hàng năm)

 CT HĐQT triệu tập và chủ tọa ĐHĐCĐ, các cuộc họp

HĐQT; PCT HĐQT có thẩm quyền tương tự nếu được CT

ủy quyền khi CT vắng hoặc không thể thực hiện nhiệm vu (nếu CT không ủy quyền các TV HĐQT sẽ chỉ định PCT làm nhiệm vụ CT); nếu cả CT và PCT đều vắng mặt hoặc không thê thực hiện nhiệm vụ thì HĐQT bầu người khác để thực hiện nhiệm vụ của CT theo nguyên tắc quá bán

 CT HĐQT phải có trách nhiệm đảm bảo việc HĐQT gửi báo

cáo tài chính hàng năm, báo cáo hoạt động của công ty, báo cáo kiểm toán và báo cáo kiểm tra của HĐQT cho các cổ

đông tại ĐHĐCĐ;

 Trường hợp cả CT và PCT từ chức hoặc bị bãi miễn, HĐQT

phải bầu người thay thế trong thời hạn mười ngày.

THÀNH VIÊN HĐQT THAY THẾ

 TV HĐQT (không phải người được uỷ nhiệm thay thế cho thành

viên đó) có thể chỉ định một TV HĐQT khác, hoặc một người được HĐQT và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ này, làm người thay thế cho mình và có quyền bãi miễn người thay thế đó.

 TV HĐQT thay thế sẽ được coi như là TV HĐQT trên mọi phương

diện và phải chịu trách nhiệm cá nhân về hành vi và sai lầm của

mình mà không được coi là người đại diện thừa hành sự uỷ quyền của TV HĐQT đã chỉ định mình.

 Thành viên thay thế này không có quyền nhận bất kỳ khoản thù lao

nào từ phía Công ty cho công việc của mình dưới tư cách là TV

HĐQT thay thế Tuy nhiên, Công ty không bắt buộc phải gửi thông báo về các cuộc họp cho thành viên Hội đồng quản trị thay thế

không có mặt tại Việt Nam.

 Thành viên thay thế sẽ phải từ bỏ tư cách TV HĐQT trong trường

hợp người chỉ định anh ta không còn tư cách TV HĐQT.

 Việc chỉ định hoặc bãi nhiệm thành viên thay thế phải được TV

HĐQT chỉ định hoặc bãi nhiệm người thay thế làm bằng văn bản thông báo và ký gửi cho Công ty hoặc theo hình thức khác do

HĐQT phê chuẩn.

CÁC CUỘC HỌP CỦA HĐQT

 Trường hợp HĐQT bầu CT thì cuộc họp đầu tiên của nhiệm kỳ HĐQT

để bầu CT và ra các quyết định khác thuộc thẩm quyền phải được tiến hành trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc bầu cử

HĐQT nhiệm kỳ đó Cuộc họp này do thành viên có số phiếu bầu cao nhất triệu tập Trường hợp có nhiều hơn một thành viên có số phiếu bầu cao nhất và ngang nhau thì các thành viên đã bầu theo nguyên tắc đa số một người trong số họ triệu tập họp HHĐQT.

 Các cuộc họp thường kỳ: CT phải triệu tập các cuộc họp HĐQT, lập

chương trình nghị sự, thời gian và địa điểm họp ít nhất bảy ngày trước ngày họp dự kiến ít nhất là mỗi quý phải họp một lần.

 Các cuộc họp bất thường: CT phải triệu tập họp HĐQT trong 15 ngày,

khi một trong số các đối tượng dưới đây đề nghị bằng văn bản trình bày mục đích cuộc họp và các vấn đề cần bàn (nếu CT không triệu tập phải chịu trách nhiệm về thiệt hại):

 GĐ, TGĐ hoặc ít nhất năm cán bộ quản lý;

 Hai TV HĐQT;

 Chủ tịch HĐQT;

 Đa số thành viên BKS.