Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: -Thấy được cái nhìn mới mẻ về đất nước thông qua cảm nhận của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm: Đất nước là sự hội tụ và kết tinh bao công sức và khát vọng của
Trang 1Tuần 10: Từ 18/10 đến 23/10/2010
Tiết PPCT 28, 29
ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng - Nguyễn Khoa Điềm)
I/ Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
-Thấy được cái nhìn mới mẻ về đất nước thông qua cảm nhận của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm: Đất nước là sự hội tụ và kết tinh bao công sức và khát vọng của nhân dân Nhân dân là người làm ra đất nước
-Nắm đựoc những nét đặc sắc về nghệ thuật:giọng thơ trữ tình chính trị, sự vận dụng sáng tạo nhiều yếu tố của văn hoá và văn học dân gian làm sáng tỏ thêm tư tưởng “Đất nước của nhân dân “
II/ Phương pháp dạy học: Đọc- hiểu, nêu vấn đề, bình giảng
III/ Chuẩn bị: GV tham khảo tài liệu, soạn giáo án, đồ dùng dạy học HS soạn bài, đồ dùng học tập IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định-kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ:
3/ Bài mới:
Tg Hoạt động GV-HS Nội dung cần đạt
Giáo viên hướng dẫn học
sinh tìm hiểu phần tiểu dẫn
GV: Nêu nội dung cơ bản
của phần tiểu dẫn?
HS dựa vào SGK trả lời câu
hỏi
GV:Tìm bố cục của đoạn
trích ?
GV: Xác định đại ý của đoạn
trích ?
HS phát biểu ý kiến
Tư tưởng "Đất nước của
nhân dân" được tác giả cảm
nhận như thế nào?
HS phát biểu ý kiến
Giáo viên:
Những hình ảnh nào gợi cho
I/ Giới thiệu chung
1/.Tác giả:
Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hoà, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên -Huế trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và cách mạng
Được học tập và trưởng thành ở miền Bắc nhưng tham gia chiến đấu ở miền Nam
Thơ Nguyễn Khoa Điềm giàu chất suy tư, cảm xúc nồng nàn sâu lắng về đất nước, con người Việt Nam
2/ Tác phẩm:
Đoạn trích "Đất nước" từ trường ca"Mặt đường khát vọng", hoàn thành năm 1971, nói về sự thức tỉnh của tuổi trẻ miền Nam trước sứ mệnh của mình với non sông, đất nước trong cuộc chiến chống đế quốc Mĩ xâm lược
3 Bố cục đoạn trích:
Chia làm hai phần:
a/ Những nét riêng, đặc sắc trong cách cảm nhận của tác giả về đất nước
b/ Tư tưởng" Đất nước của Nhân Dân"
II/ Đọc
III/ Phân tích
1/ Những nét riêng, đặc sắc trong cách cảm nhận của tác giả về đất nước
Chọn cách thể hiện tự nhiên và bình dị, tác giả nhìn nhận đất nước trên phương dịên của ca dao, thần thoại:
"Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ thường
Trang 2ta liên tưởng đến Sự tích trầu
cau, Truyện Thánh Gióng?
Thành ngữ dân gian "gừng
cay muối mặn, "từ buổi cha
mẹ thương nhau", đến câu
chuyện đặt tên cho cái kèo,
cái cột "Hạt gạo phải một
nắng hai sương" có ý nghĩa
gi?
HS phát biểu ý kiến
GV:“Đất là nơi anh đến
trường….nhớ thầm” ẩn chứa
nhận thức gì?
.HS trả lời
GV: Hình ánh “con chim…,
con cá ” mang ý nghĩa gi?
HS dựa vào bài soạn trả lời
GV: Việc phân chia “Đất” và
“Nước” tác giả lí giải ntn?
HS suy nghĩ trả lời
GV: đoạn thơ cuối cho thấy
trách nhiệm, bổn phân của
thế hệ trẻ đối với đất nước
ntn?
HS suy nghĩ phát biểu
hay kể Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn"
Đất nước được hiện lên rất thân thuộc, gần gũi qua những gì hết sức đơn sơ: Chuyện cổ tích mẹ kể, lời ca dao, miếng trầu bà ăn, cây tre, hạt gạo…
Đất Nước không chỉ bắt nguồn từ truyền thuyết: Trầu cau, Thánh
Gióng đời sống lam lũ lo toan hàng ngày “hạt gạo phải một nắng
hai sương xay,giả, giần, sàng”, mà còn bắt nguồn từ đời sống nghĩa tình sâu nặng:
"Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn”
Và “Đất là nơi anh đến trường Nước là nơi em tắm mát Đất Nước là nơi ta hò hẹn Đất Nước là nơi ta đánh rơi chiếc khăn trong buổi nhớ thầm" Trong mắt của người trẻ tuổi, đất nước là một cõi đầy thơ mộng với bao kỉ niệm dịu ngọt của tình yêu
Như vây, tác giả cảm nhận Đất Nước trên nhiều bình diện, phát hiện nhiều điều mới mẻ
Đất Nước là sự thống nhất hoà hợp của nhiều phương diện văn hoá phong tục truyền thống cả ca dao thần thoại:
Hình ánh “con chim…, con cá ” đã trường tồn cùng núi sông rừng biển nơi “dân mình đoàn tụ”
Việc phân chia “Đất” và “Nước” để lí giải mới thấy được tác giả
có cái nhìn đa dạng, nhiều chiều: Cội nguồn con Rồng cháu tiên-dòng máu Lạc hồng, đất Tổ các vua Hùng, đồng hiện quá khứ -hiện tại- tương lai
Suy ngẫm về trách nhiệm, bổn phân của thế hệ mình đối với đất nước:
Cụm từ “gắn bó”, “san sẻ”, “hóa thân” có ý nghĩa chung tay góp sức xây dựng và bảo vệ đất nước
4/ Củng cố: Nắm nội dung nét riêng, đặc sắc trong cách cảm nhận của tác giả về đất nước, nghệ thuật
sử dụng trích đoạn tác phẩm
5/ Dặn dò: Soạn bài tiết sau "Đất nước" của Nguyễn Đình Thi
Rút kinh nghiệm Tổ trưởng ký duyệt 16/10/2010
Nguyễn Chi Lăng Chuyên môn ký kiểm tra
