GD KỸ NĂNG SỐNG

KN tự nhận thức• KN tự nhận thức là khả năng của con người hiểu về chính bản thân mình cơ thể, tư tưởng, tình cảm, các mối quan hệ xã hội của bản thân...; biết nhìn nhận, đánh giá đúng v

MỤC TIÊU GD KNS

- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái

độ và kĩ năng phù hợp Trên cơ sở đó hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các

tình huống và hoạt động hàng ngày

- Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt

quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo

NGUYÊN TẮC GD KNS

• Tương tác: KNS không thể được hình thành qua việc nghe giảng & tự đọc tài liệu Cần t/c cho HS tham gia các HĐ, tương tác với GV

và với nhau trong quá trình GD

• Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào

các tình huống để trải nghiệm & thực hành

NGUYÊN TẮC GD KNS

• Thay đổi hành vi: Mục đích cao nhất

của GD KNS là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực.

• Thời gian: GD KNS cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm

càng tốt đ/v trẻ em.

Nội dung GD KNS cho HS

• Tư duy phê phán

Nội dung GD KNS cho HS

Nội dung GD KNS cho HS

• Tư duy sáng tạo

Làm việc nhóm (15 phút) :

Mỗi nhóm hãy nghiên cứu tài liệu về 1 KNS

và chuẩn bị trình bày trước lớp:

1 Giới thiệu nội dung KNS đó.

2 Nêu ý nghĩa của KNS đó với cuộc sống của mỗi người.

3 Cho ví dụ minh họa.

KN tự nhận thức

• KN tự nhận thức là khả năng của con người hiểu về chính bản thân mình (cơ thể, tư tưởng, tình cảm, các mối quan hệ xã hội của bản thân ); biết nhìn nhận, đánh giá đúng về tiềm năng, tình cảm, sở thích, thói quen, điểm mạnh, điểm yếu của bản thân; quan

tâm và luôn ý thức được mình đang làm gì.

• Tự nhận thức là một KNS cơ bản, giúp con người

giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả với người

khác, có thể cảm thông được với người khác, giúp con người có những quyết định/sự lựa chọn đúng

đắn, phù hợp với khả năng của bản thân, với đ/k

thực tế và y/c XH

VẼ CÂY GIÁ TRỊ

Cuộc chạy thi của rùa và thỏ ( tập 2)

• Tập 1: Vì khinh địch chủ quan nên thỏ thua cuộc.

• Thỏ quyết tâm thi đấu lần thứ 2, Vì đã chuẩn bị

ngay từ đầu nên Thỏ chạy một mạch về tới đích và

đã thắng cuộc

• Rùa không chịu thua nên thách đấu lần 3, và đặt điều kiện mình sẽ là người chọn đường đua, đích đến.

• Rùa đã chọn đường đua qua một con kênh, đích đến nằm bên kia bờ thế là thỏ một lần nữa bị thất bại.

• Hơn thua mãi cũng chán Cuối cùng 2 con vật nghĩ

ra một cách Chúng cùng chạy đến bờ kênh rồi rùa cõng thỏ bơi qua kênh và hai con cùng về đích.

KN kiểm soát cảm xúc

• KSCX là khả năng con người nhận thức rõ cảm xúc của mình trong một tình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúc đối với bản thân và người

khác như thế nào, đồng thời biết cách điều chỉnh và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp

• KSCX sẽ góp phần giảm căng thẳng, giúp giao tiếp và thương lượng hiệu quả hơn, giải quyết mâu thuẫn một cách hài hòa và mang tính xây dựng hơn, giúp ra

quyết định và giải quyết vấn đề tốt hơn.

3 KN ứng phó với căng thẳng

KN ứng phó với căng thẳng là khả năng con người bình tĩnh, sẵn sàng đón nhận những tình huống căng thẳng như là một phần tất yếu của cuộc sống, là khả năng nhận biết sự căng thẳng, hiểu được

nguyên nhân, hậu quả của căng thẳng, cũng như biết cách suy nghĩ và ứng phó một cách tích cực khi bị căng thẳng

4 KN tìm kiếm sự hỗ trợ

• Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ bao gồm các yếu tố sau:

-Ý thức được nhu cầu cần giúp đỡ,

-Biết xác định được những địa chỉ hỗ trợ đáng tin cậy,

-Tự tin và biết tìm đến các địa chỉ đó

-Biết bày tỏ nhu cầu cần giúp đỡ một cách phù hợp

5 KN giao tiếp

• KN giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức nói, viết hoặc sử dụng

ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàn cảnh

và văn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm cả bày tỏ về suy nghĩ, ý

tưởng, nhu cầu, mong muốn và cảm xúc, đồng

thời nhờ sự giúp đỡ và sự tư vấn khi cần thiết

• KN giao tiếp giúp con người biết đánh giá tình

huống giao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả; cởi mở bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn

thương cho người khác

mặt, nụ cười), biết cho ý kiến phản hồi mà

không vội đánh giá, đồng thời có đối đáp hợp lý trong quá trình giao tiếp

XÉT ĐÓAN

• Một lần Khổng Tử dẫn học trò đi du thuyết từ Lỗ

sang Tề Trong đám học trò đi với Khổng Tử có

Nhan Hồi và Tử Lộ là hai học trò yêu của Khổng Tử Trong thời Đông Chu, chiến tranh liên miên, các nước chư hầu loạn lạc, dân chúng phiêu bạt điêu

linh, lầm than đói khổ … Thầy trò Khổng Tử cũng

lâm vào cảnh rau cháo cầm hơi và cũng có nhiều

ngày phải nhịn đói, nhịn khát Tuy vậy, không một ai kêu than, thoái chí; tất cả đều quyết tâm theo thầy

đến cùng

• May mắn thay, ngày đầu tiên đến đất Tề,

có một nhà hào phú từ lâu đã nghe danh Khổng Tử, nên đem biếu thầy trò một ít gạo … Khổng Tử liền phân công Tử Lộ dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau, còn Nhan Hồi thì đảm nhận việc thổi cơm

Tại sao Khổng Tử lại giao cho Nhan Hồi - một đệ tử đạo cao đức trọng mà

Khổng Tử đã đặt nhiều kỳ vọng nhất -

phần việc nấu cơm? Bởi lẽ, trong hoàn

cảnh đói kém, phân công cho Nhan Hồi việc bếp núc là hợp lý nhất

• Sau khi Tử Lộ dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau, Nhan Hồi thổi cơm ở nhà bếp,

Khổng Tử nằm đọc sách ở nhà trên, đối

diện với nhà bếp, cách một cái sân nhỏ

Đang đọc sách bỗng nghe một tiếng

“cộp” từ nhà bếp vọng lên, Khổng Tử

ngừng đọc, liếc mắt nhìn xuống … thấy

Nhan Hồi từ từ mở vung, lấy đũa xới cơm cho vào tay và nắm lại từng nắm nhỏ …

Xong, Nhan Hồi đậy vung lại, liếc mắt nhìn chung quanh … rồi từ từ đưa cơm lên

miệng …

• Hành động của Nhan Hồi không lọt qua

đôi mắt của vị thầy tôn kính Khổng Tử thở dài … ngửa mặt lên trời mà than rằng:

“Chao ôi! Học trò nhất của ta mà lại đi ăn vụng thầy, vụng bạn, đốn mạt như thế này ư? Chao ôi! Bao nhiêu kỳ vọng ta đặt vào

nó thế là tan thành mây khói!”

Sau đó, Tử Lộ cùng các môn sinh

khác mang rau về … Nhan Hồi lại luộc rau

… Khổng Tử vẫn nằm im đau khổ …

• Một lát sau rau chín Nhan Hồi và Tử Lộ dọn cơm lên nhà trên; tất cả các môn sinh chắp tay mời Khổng Tử xơi cơm

Khổng Tử ngồi dậy và nói rằng: “Các con ơi! Chúng ta đi từ đất Lỗ sang Tề

đường xa vạn dặm, thầy rất mừng vì trong hoàn cảnh loạn lạc, dãi nắng dầm mưa,

đói khổ như thế này mà các con vẫn giữ được tấm lòng trong sạch, các con vẫn

yêu thương đùm bọc nhau, các con vẫn

một dạ theo thầy, trải qua bao nhiêu

chặng đường đói cơm, khát nước …

• Hôm nay, ngày đầu tiên đến đất Tề, may mắn làm sao thầy trò ta lại có được bữa

cơm Bữa cơm đầu tiên trên đất Tề làm

thầy chạnh lòng nhớ đến quê hương nước Lỗ.ạ!Thầy nhớ đến cha mẹ thầy … cho

nên thầy muốn xới một bát cơm để cúng cha mẹ thầy, các con bảo có nên chăng? Trừ Nhan Hồi đứng im, còn các môn sinh đều chắp tay thưa: “Dạ thưa thầy, nên ạ!” Khổng Tử lại nói:

“Nhưng không biết nồi cơm này có

sạch hay không?”

Tất cả học trò không rõ ý Khổng Tử muốn

• Lúc bấy giờ Nhan Hồi liền chắp tay thưa:

“Dạ thưa thầy, nồi cơm này không được

sạch.”

Khổng Tử hỏi: “Tại sao?”

Nhan Hồi thưa:

“Khi cơm chín con mở vung ra xem thử cơm đã chín đều chưa, chẳng may một cơn gió tràn vào,

bồ hóng và bụi trên nhà rơi xuống làm bẩn cả

nồi cơm Con đã nhanh tay đậy vung lại nhưng không kịp Sau đó con liền xới lớp cơm bẩn ra, định vứt đi … nhưng lại nghĩ: cơm thì ít, anh em lại đông, nếu bỏ lớp cơm bẩn này thì vô hình

trung làm mất một phần ăn, anh em hẳn phải ăn

ít lại Vì thế cho nên con đã mạn phép thầy và

tất cả anh em, ăn trước phần cơm bẩn ấy, còn phần cơm sạch để dâng thầy và tất cả anh em

…

• Thưa thầy, như vậy là hôm nay con đã ăn cơm rồi … bây giờ, con xin phép không ăn cơm nữa, con chỉ ăn phần rau Và … thưa thầy, nồi cơm đã ăn trước thì không nên cúng nữa ạ!

Nghe Nhan Hồi nói xong, Khổng Tử ngửa mặt lên trời mà than rằng: “Chao ôi!

Thế ra trên đời này có những việc

chính mắt mình trông thấy rành rành

mà vẫn không hiểu được đúng sự thật!

Chao ôi! Suýt tí nữa là Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ!”

Câu chuyện cho ta bài học gì?

• Khổng Tử là bậc thánh hiền có hiểu biết

sâu rộng, có lòng nhân ái bao dung vô

bờ…

• Ông ta căn cứ vào chính những điều

chứng kiến tận mắt thế mà còn đóan xét sai về học trò mình!

• Còn tôi; Tôi là ai? Tôi đánh giá người khác dựa trên cơ sở nào?

7 KN thể hiện sự cảm thông

• Thể hiện sự cảm thông là khả năng có thể hình dung và đặt mình trong hoàn cảnh của người khác, giúp chúng ta hiểu và chấp nhận người khác, hiểu rõ cảm xúc và tình cảm của người khác và cảm thông với hoàn cảnh hoặc nhu cầu của họ.

• KN này có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả giao tiếp với người khác; cải thiện các mối quan hệ XH, đặc biệt trong bối cảnh XH

đa văn hóa, đa sắc tộc KN thể hiện sự cảm thông cũng giúp khuyến

khích thái độ quan tâm và hành vi thân thiện, gần gũi với những người cần sự giúp đỡ

• KN thể hiện sự cảm thông được dựa trên KN tự nhận thức và KN xác định giá trị, đồng thời là yếu tố cần thiết trong KN giao tiếp, giải quyết vấn

đề, giải quyết mâu thuẩn, thương lượng, kiên định và kiểm soát cảm xúc

8 KN thương lượng

• Thương lượng là khả năng trình bày suy nghĩ, phân tích và giải thích, đồng thời có thảo luận để đạt được một sự điều chỉnh và thống nhất với người khác về cách suy nghĩ, cách làm hoặc về một vấn đề gì đó

• KN thương lượng bao gồm nhiều yếu tố của KN

giao tiếp(lắng nghe, bày tỏ suy nghĩ, giải quyết vấn đề,giải quyết mâu thuẫn ) Một người có KN thương lượng tốt sẽ giúp giải quyết vấn đề hiệu quả, giải

quyết mâu thuẫn một cách xây dựng và có lợi cho tất cả các bên.

• KN thương lượng có liên quan đến sự tự tin, tính

kiên định, sự cảm thông, tư duy sáng tạo, KN hợp tác và khả năng thỏa hiệp những vấn đề không có tính nguyên tắc của bản thân

ý kiến của những người tin cậy trước khi ra quyết định

KỸ NĂNG PHỐI HỢP

Trò chơi “ Cờ ca rô người”

+ Không trao đổi tự cá nhân hoạt động

+ Cá nhân bàn bạc, hội ý quyết định nước đi + Mỗi đội có 1 người chỉ huy

Ý nghĩa của trò chơi

So sánh phân tích 3 hình thức tổ chức của trò chơi:

+ Không trao đổi tự cá nhân hoạt động

+ Cá nhân bàn bạc, hội ý quyết định nước

đi

+ Mỗi đội có 1 người chỉ huy

- Trò chơi giúp ta rèn luyện kỹ năng gì?

- Thành viên nào trong đội quan trọng nhất?

- Để thắng cuộc; từng cá nhân, người điều khiển phải làm gì?

+ Các anh là những viên ngọc, chúng tôi là những viên gạch

Họp bàn tranh luận – họp xong rồi mới bàn

Ý nghĩa của trò chơi

Xác định

vấn đề

Thu thập thông tin

Liệt kê các giải pháp lựa chọn

Thực hiện quyết địnhKiểm định lại hiệu quả của

Các bước cần có để ra quyết định đúng đắn

10 KN giải quyết vấn đề

• KN giải quyết vấn đề là khả năng của cá nhân biết quyết định lựa chọn phương án tối ưu và hành động theo phương án đã

chọn để giải quyết vấn đề hoặc tình huống gặp phải trong cuộc sống

• KN giải quyết vấn đề có liên quan tới kĩ

năng ra quyết định và cần nhiều KNS khác như: giao tiếp, xác định giá trị, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, tìm kiếm sự hỗ trợ, kiên định,

TRÒ CHƠI GỠ RỐI

11 KN kiên định

• KN kiên định là khả năng con người nhận thức

được những gì mình muốn và lý do dẫn đến sự

mong muốn đó Kiên định còn là khả năng tiến

hành các bước cần thiết để đạt được những gì

mình muốn trong những hoàn cảnh cụ thể, dung hoà được giữa quyền, nhu cầu của mình với

quyền, nhu cầu của người khác.

• Thể hiện tính kiên định trong mọi hoàn cảnh là cần thiết song cần có cách thức khác nhau để thể hiện

sự kiên định đối với từng đối tượng khác nhau.

KỸ NĂNG THUYẾT PHỤC - KIÊN

ĐỊNH

Trò chơi “Chiếc ghế ấm”

+ Tình huống giả định: Ở công viên một

người đang ngồi đọc báo Các nhóm thảo luận để tìm một lý do thuyết phục người

đó nhường chiếc ghế đang ngồi

+ Tình huống: Bạn trai rủ bạn gái đi chơi

khuya

+ Tình huống: Bạn A rủ bạn B chơi games

- Kiên định là kỹ năng thực hiện bằng được những gì mình muốn hoặc từ chối những

gì mình không muốn với sự tôn trọng và xem xét tới nhu cầu và quyền của người khác với nhu cầu và quyền của mình một cách hài hòa, đúng mực

- Hiếu thắng: Quyền và nhu cầu Mình >

người khác

- Phục tùng: Ngược lại

ĐỊNH NGHĨA

12 KN đặt mục tiêu

• Mục tiêu là cái đích mà chúng ta muốn đạt tới trong một khoảng thời gian hoặc một

công việc nào đó

• KN đặt mục tiêu là khả năng của con người biết đề ra mục tiêu cho bản thân trong cuộc sống cũng như lập kế hoạch để thực hiện được mục tiêu đó.

• KN đặt mục tiêu giúp chúng ta sống có mục đích, có kế hoạch và có khả năng thực hiện được mục tiêu của mình.

ĐƯỜNG ĐỜI