CÂN BẰNG NỘI MÔI

ý nghĩa của cân bằng nội môi: - Đảm bảo cho sự tồn tại và thực hiện các chức năng sinh lí của TB => đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của động vật.. Lượng đường trong máu lớn hơn hoặ

Nguyên nhân của bệnh tiểu đường ?

Do tụy tiết không đủ insullin nồng độ glucôzơ

trong máu quá cao.

Môi trường trong cơ thể ổn định thì trao đổi chất mới diễn ra bình thường.

Để môi trường trong cơ thể ổn định thì cơ thể phải có cơ chế cân bằng nội môi.

Hoạt động của cơ thể không chỉ phụ thuộc môi trường ngoài mà còn phụ thuộc môi trường trong.

Tiết 20: CÂN BẰNG NỘI MÔI

I Khái niệm và ý nghĩa của cân bằng nội môi:

1 Khái niệm

Vd:Nồng độ glucôzơ trong máu người duy trì ở 0,1%

* Khái niệm:Là duy trì sự ổn định của môi trường trong

cơ thể.

Thế nào là cân bằng nội môi

Cân bằng nội môi

có ý nghĩa như thế nào đối với động

vật

2 ý nghĩa của cân bằng nội môi:

- Đảm bảo cho sự tồn tại và thực hiện các chức năng

sinh lí của TB => đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của động vật

Lượng đường trong máu lớn hơn hoặc nhỏ hơn 0,1% Nhiệt độ trên hoặc dưới 37 0 C

* Mất cân bằng nội môi: Là khi các ĐK lí hoá trong môi trường biến động không duy trì ổn định

+ Hậu quả: gây rối loạn hoạt động của các TB

( bị bệnh) thậm chí gây tử vong cho ĐV

Tiết 20: CÂN BẰNG NỘI MÔI

I Khái niệm và ý nghĩa của cân bằng nội môi

II Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi

Kích thích

Bộ phận tiếp nhận kích thích

Bộ phận thực

hiện

Bộ phận điều

khiển

Kích thích

Quan sát hình hãy kể tên các thành phần tham gia vào cơ chế duy trì cân bằng nội môi ?

Liên hệ ngược

Kích thích Bộ phận tiếp

nhận kích thích

Bộ phận thực

hiện

Bộ phận điều

khiển

II Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi

Là các thụ thể , hoặc cơ quan thụ cảm

•Tiếp nhận kích thích:

•Bộ phận điều khiển:

•Bộ phận thực hiện:

Trung ương thần kinh, tuyến nội tiết

Thận, gan, phổi, tim, mạch máu…

- Tiếp nhận kích thích và hình thành xung thần kinh

truyền về bộ phận điều khiển

- Điều khiển hoạt động của các cơ quan thực hiện

- Tăng hoặc giảm hoạt động để đưa môi trường trở về

trạng thái cân bằng.

Bộ phận tiếp nhận kích thích gồm những

cơ quan bộ phận nào?Chức năng?

Bộ phận điều khiển gồm những cơ quan nào? Chức năng?

Bộ phận thực hiện gồm những cơ quan nào? Chức năng?

Ví dụ: Sơ đồ cơ chế điều hòa huyết áp

Huyết áp

tăng cao

Thụ thể áp lực ở mạch

máu

Trung khu điều

hòa tim mạch ở

hành não

Tim và mạch máu

Tiết 20: CÂN BẰNG NỘI MÔI

I Khái niệm và ý nghĩa của cân bằng nội môi

II Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi

Huyết áp

bình thường

II Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi

* Sự trả lời của bộ phận thực hiện làm biến đổi các điều

kiện lí hoá của môi trường có thể lại trở thành một kích

thích tác động ngược trở lại bộ phận tiếp nhận kích thích (liên hệ ngược)

 Quá trình liên hệ ngược đóng vai trò rất qua trọng

Huyết áp

tăng cao Thụ thể áp lực ở mạch máu

Trung khu điều hòa tim mạch ở

hành não

Tim và mạch

máu

Huyết áp

bình thường

Khi môi trường đã cân bằng trở lại các bộ phận trong cơ chế cân bằng nội môi còn tiếp tục tăng hay giảm hoạt động

không?

•Lưu ý: Bất kì bộ phận nào tham gia cơ chế cân bằng nội

môi hoạt động không bình thường hoặc bị bệnh đều dẫn

đến mất cân bằng nội môi

- Cơ chế cân bằng nội môi chỉ có hiệu lực trong một phạm vi nhất định Khi các điều kiện môi trường bị biến đổi vượt quá khả năng tự điều hòa của cơ thể thì sẽ phát sinh các rối loạn

→ bệnh tật, tử vong.

Kích thích Bộ phận tiếp

nhận kích thích

Bộ phận thực

hiện

Bộ phận điều

khiển

II Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi

Điều gì sẽ xảy ra khi một trong các bộ phận của cơ chế duy trì cân bằng nội môi

hoạt động không bình thường hoặc bị bệnh ?

III Vai trò của thận và gan trong cân bằng áp suất thẩm thấu

Hoàn thiện phiếu học tập sau:

1 Vai trò của thận

2 Vai trò của gan

- Áp suất thẩm thấu phụ thuộc vào:

III Vai trò của thận và gan trong cân bằng áp suất thẩm thấu

- Áp suất thẩm thấu (ASTT) của máu phụ thuộc: hàm lượng

1 Vai trò của thận

Tái hấp thu

hoặc thải bớt

nước và các

chất hòa tan

trong máu →

giúp điều hòa

cân bằng

ASTT

+ Khi lượng nước trong máu giảm → ASTT tăng, huyết áp giảm → vùng dưới đồi tiết ADH → thận giảm tiết nước tiểu.

+ khi lượng nước trong máu tăng → ASTT giảm, huyết áp tăng → thận tăng bài tiết nước tiểu.

* Điều hoà lượng nước:

* Điều hoà muối khoáng:

- khi Na+ trong máu giảm → tuyến trên thận tiết

- Khi Na+ tăng → ASTT tăng →Thận thải dư qua nước tiểu, đồng thời ĐV uống nước

III Vai trò của thận và gan trong cân bằng áp suất thẩm thấu

2 Vai trò của gan

Điều hòa nồng độ

các chất hòa tan

trong máu như:

glucôzơ, prôtêin

huyết tương

→ giúp điều hòa

cân bằng ASTT.

Glucôzơ

glucagon glicôgen

Điều hoà nồng độ glucozơ trong máu:

-Sau bữa ăn nhiều TBột → nồng độ

glucôzơ tăng →tuyến tuỵ tiết Insulin gan chuyển glucôzơ thành glicôzen dự trữ Glucôzơ insulin glicôgen

-Xa bữa ăn → nồng độ glucôzơ giảm

→tuyến tuỵ tiết glucagon gan chuyển glicôzen thành glucôzơ.

Tiết 20: CÂN BẰNG NỘI MÔI

IV Vai trò của hệ đệm trong cân bằng pH nội môi

Hệ đệm có vai trò như thế nào trong cân bằng pH nội

môi?

- Hệ đệm có khả năng lấy đi H + ( khi ion H+ dư thừa) hoặc

OH - (khi ion OH - dư thừa) trong máu, giúp cân bằng pH nội môi (pH máu = 7,35 – 7,45)

Các hệ đệm chủ yếu:

+ Hệ đệm bicacbonat: H 2 CO 3 /NaHCO

-3

+ Hệ đệm photphat: NaH 2 PO 4 /NaHPO

-4

+ Hệ đệm prôtêinat (prôtêin)

- Ngoài ra: Phổi và thận cũng góp phần điều hoà cân bằng

pH nội môi.

+ Phổi thải CO 2 giúp duy trì pH máu ổn định

+ Thận thải H + , tái hấp thu Na + , thải NH 3 …giúp duy trì pH máu ổn định

Trong máu có mấy

hệ đệm chính?

Hệ đệm nào là mạnh nhất trong

3 hệ đệm trên?

Mạnh nhất

Ngoài các hệ đệm còn có cơ quan nào

tham gia vào cân bằng pH

nội môi?

Điền các từ,hoặc cụm từ phù hợp vào các khoảng trống

để hoàn chỉnh nội dung sau:

Cân bằng nội môi là duy trì sự ổn định của……….cơ thể Các bộ phận tham gia vào cơ chế cân bằng nội môi là bộ phận

………,bộ phận điều khiển và bộ phận………Thận tham gia điều hòa cân bằng áp suất thẩm thấu (ASTT) nhờ khả năng

……… hoặc thải bớt nước và………… trong máu Gan tham gia điều hòa cân bằng ASTT

nhờ khả năng………… ,nồng độ các chất hòa tan trong máu như

glucôzơ pH nội môi được duy trì ổn định là nhờ…….………, phổi và……

1

2

3

4

5

6

môi trường trong

tiếp nhận kích thích

thực hiện

tái hấp thu

các chất hòa tan

điều hòa

thận

hệ đệm

-Trả lời các câu hỏi cuối sách giáo khoa

- Đọc phần em có biết

- Xem trước bài thực hành: đo một số chỉ tiêu sinh

lí ở người

Cảm ơn các thầy cô giáo Cảm ơn các em học sinh lớp 11A11