Giáo án Sinh học 8 đầy đủ

GV chuyển ý: vậy x cấu tạo bởi chất gì [ơ GV: tiến hành thí nghiệm 1: Tìm hiểu thành phần, tính chất của x: H/S: quan sát kết hợp đọc thông tinmục III trả lời câu hỏi Hoạt động 3 III- Tì

Tiết 1 : Bài 1 : Bài Mở Đầu

* Đặt vấn đề : Loài ngời thuộc lớp thú song loài ngời tiến hóa hơn tất cả Chơng

trình Sinh học lớp 8 sẽ chứng minh điều đó

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức

GV: Vậy vị trí của con ngời đóng ai trò

nh thế nào trong thiên nhiên ?

HS: Đóng vai trò làm chủ thiên nhiên

vì con ngời giữ vị trí quan trọng nhất

trong thiên nhiên (cao nhất về mặt TH)

(Chuyển ý: Vậy nhiệm vụ của môn cơ

thể ngời và vệ sinh là gì ?)

* Hoạt động 2 : (15')

I Vị trí của con ngơi trong tự nhiên

- Ta đã học các ngành ĐV: ngành ĐV nguyênsinh, ngành thuộc khoang, Ngành giun dẹp,giun tròn, thân mềm, chân khớp, ngành độngvật ỗng ơng sống

- Lớp thú có vị trí tiến hóa cao nhất

II Nhiệm vụ của môn cơ thể ngời và vệ sinh.

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức

GV: Y/C HS đọc thông tin mục II SGK và

thực hiện lệnh (quan sát tranh H1-1, H1-2,

H1-3)

+ Kiến thức về cơ thể ngời và vệ sinh có

quan hệ mật thiết với những ngành nghề

nào trong xã hội ?

+ Nhiệm vụ của môn học là gì ?

- Môn học giúp ta hiểu về cấu tạo và chứcnăng của cơ thể từ cấp độ tế bào đến cơquan, hệ cơ quan và cơ thể trong mối quan

(Chuyển ý: Vậy phơng pháp học tập bộ

môn nh thế nào ?)

* Hoạt động 3 : (15')

GV thuyết trình kết hợp hỏi đáp

+ Để hiểu rõ vị trí, cấu tạo, hình thái các cơ

quan trong cơ thể đối với thờng có những

III Phơng pháp học tập bộ môn cơ thể ngời và vệ sinh.

- Quan sát tranh ảnh, mô hình, tiêu bản,

- Bằng thí nghiệm (có thể trực tiếp) xembăng hình, làm thí nghiệm, xem thầy biểudiễn, hoặc nghe mô tả thí nghiệm

- Vận dụng để giải thích các hiện tợngthực tế, đồng thời áp dụng vệ sinh rènluyện cơ thể

II Củng cố :

1) Em hãy nêu nhiệm vụ của bộ môn cơ thể ngời và vệ sinh

III Hớng dẫn về nhà :

Học thuộc và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa

IV Rút kinh nghiệm :

Ch ơng I : Khái quát về cơ thể ngờiTiết 2-Bài 2 : Cấu tạo cơ thể ngời

A Mục tiêu :

1 Kiên thức :

- Kể tên và xác định đợc vị trí của các cơ quan trong cơ thể ngời

- Giải thích đợc vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hòa hoạt độngcác cơ quan

I Kiểm tra bài cũ :

1 Hãy cho biết những lợi ích của việc học tập môn học "Cơ thể ngời và vệ sinh " ?

2 Trình bày những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa ngời và động vậtthuộc lớp thú ?

II Bài mới :

* Đặt vấn đề : Cơ thể ngời có cấu tạo nh thế nào chúng ta vào bài mới.

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức

khoang bụng nhờ cơ quan nào ?

HS: Thảo luận nhóm, đại diện

- Hãy ghi tên các cơ quan có trong

thành phần của mỗi hệ cơ quan và

chức năng chính của mỗi hệ cơ

quan vào bảng 2

HS: Thảo luận nhóm, đại diện

nhóm lên điền kết quả vào bảng 2

Hệ hô hấp Mũi, khí quản, phếquản và hai lá phổi

Hệ bài tiết Thận, ống dẫn nớctiểu và bóng đái

Hệ thần

kinh

Não, tủy sống, dây thần kinh, hạch thần kinh

GV: Ngoài các hệ cơ quan trên,

trong cơ thể còn có các hệ cơ quan

nào ?

(Chuyể ý: Vậy các cơ quan trên có

sự quan hệ nh thế nào đối với nhau

Bài tiết nớc tiểu Tiếp nhận và trả lời các kích thích của môi trờng, điều hòa hoạt động các cq

III Củng cố :

- Học sinh thảo luận các câu hỏi 1, 2 trong SGK

- 1 học sinh đọc phần ghi nhớ trong khung

- Các thành phần tạo nên tế bào và chức năng của mỗi thành phần

- Tế bào là một đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống

- Sự giống và khác nhau giữa tế bào ngời, tế bào động vật, tế bào thực vật ý nghĩacủa sự giống và khác nhau này

I Kiểm tra bài cũ :

1 Cơ thể ngời gồm mấy phần, là những phần nào ? Phần thân chứa những bộ phậnnào ?

II Bài mới :

* Đặt vấn đề : Tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể, mọi hoạt động của cơ thể

đều liên quan đến hoạt động của tế bào

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức

I Hoạt động 1 : (20 phút)

GV: Y/C học sinh thực hiện lệnh 1 SGK

- Hãy trình bày cấu tạo một TB điển hình ?

- HS: quan sát tranh vẽ và trả lời

GV: Màng tế bào thực vật có gì khác màng

tế bào động vật ? Vai trò của màng ?

(kính dẫn protein, )

- GV: Y/c HS cho biết chất tế bào chứa các

bào quan nào ? Chỉ trên tranh vẽ

- GV: Y/c HS nêu t.phần của từng nhân

(Chuyển ý: Vậy chức năng của từng bộ

phận tế bào nh thế nào, ta vào phần II)

* Hoạt động 2 :

- GV: Y/c HS đọc thông tin trong bảng 3-1

Tìm hiểu chức năng của các bộ phận trong

tế bào và giải thích mối quan hệ thống nhất

về chức năng giữa màng sinh chất, chất tế

bào và nhân tế bào

- HS: Thảo luận đại diện nhóm phát biểu

giáo viên kết luận :

I Cấu tạo :

Màng sinh chất

TB Chất tế bào Nhân

II Chức năng của các bộ phận trong tế bào:

- Chất tế bào có các bào quan nh lới nộichất, riboxôm, bộ máy gongiti thể ở đódiễn ra mọi hoạt động sống của tb

+ Vai trò của lới nội chất trong hoạt động

sống của tế bào ?

+ Năng lợng để tổng hợp phải lấy từ đâu ?

+ Màng sinh chất có vai trò gì ?

- GV so sánh cấu tạo tế bào ngời so với

(Chuyển ý: Tế bào thực hiện quá trình trao

đổi chất Vậy những chất để tổng hợp nên ở

tế bào là những chất gì ? )

* Hoạt động 3 :

- GV giới thiệu (hoặc cho HS đọc thông tin)

+ Các hợp chất hãu cơ gồm có các hợp chất

hữu cơ nào ?

+ Các chất vô cơ gồm các loại muối khoáng

gì ?

- GV liên hệ: Vậy hàng ngày chúng ta phải

ăn uống nh thế nào để cơ thể đảm bảo đủ

- Chức năng của tế bào trong cơ thể là gì ?

GV: có thể dùng các câu hỏi gợi ý: Mối

quan hệ giữa cơ thể với môi trờng thể hiện

nh thế nào ? Tế bào trong cơ thể có chức

- Nhận điều khiển mọi hoạt động sống của

- Các hợp chất hữu cơ : Muối khoáng Ca,

K, Fe

IV Hoạt động sống của tế bào :

- Chức năng của tế bào là :+ Thực hiện trao đổi chất cung cấp năng l-ợng cho cơ thể hoạt động

+ Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn lêntới giai đoạn trởng thành có thể tham giavào quá trình sinh sản

+ Cảm ứng giúp cơ thể phản ứng với kíchthích từ môi trờng ngoài hoặc trong cơ thể

- GV: Tranh phóng to H3.1 trang 14 SGK; cấu trúc siêu hiển vi của một tế bào,trên đó có đánh số thứ tự các bào quan.

- Tranh H4.1,2,3,4 Trang 14, 15 SGK Tranh phóng to H 6.1

C Hoạt động dạy và học :

I ổn định tổ chức lớp.

II Kiểm tra bài cũ :

1 Hãy chứng minh tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể ?

2 Một học sinh lên bảng làm bài tập 1

III Bài mới :

* Đặt vấn đề : ở chơng trình TV lớp 6 chúng ta đã học các tế bào chuyên hóa, có

cấu tạo giống nhau, dảm nhận chức năng nhất định gọi là mô ở thực vật mô đợc chiathành mấy loại ? (mô phân sinh; mô bì; mô cơ; mô dẫn; mô dinh dỡng; mô tiết)

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức

I Hoạt động 1 : (10 phút)

GV: Thông báo nội dung SGK

- Phôi phân hóa các cơ quan khác  nhau

tế bào cấu tạo khác nhau

- Một tập hợp các tế bào chuyên hóa, có

cấu tạo giống nhau, đảm nhận chức năng

+ Mô biểu bì thờng nằm ở vị trí nào trên

cơ thể ? Chức năng của nó đối với cơ thể

chúng ta ?

- HS: Q/s tranh H4.2 trả lời câu hỏi :

+ Mô liên kết có mấy loại mô ?Chúng

th-ờng nằm ở những vị trí nào trên cơ thể ?

Cấu tạo của mô liên kết

+ Vai trò của từng loại mô đó ?

- GV hỏi: Máu thuộc loại mô gì ? Vì sao

máu đợc xếp vào loại mô đó ?

- HS: Quan sát tranh vẽ H4.3 tìm hiểu :

+ Mô cơ gồm mấy loại ?

+ Điền vào phiếu học tập với nội dung :

I Cấu tạo :

- Về cấu tạo : Các tế bài chuyên hóaMô gồm 2 có cấu tạo giống nhauthành phần Các yếu tốt không cócấu trúc TB (gian bào)

- Về chức năng cũng đảm nhiệm 1chức năng nhất định

II Các loại mô :

1 Mô biểu bì :

- Mô biểu bì : các tế bào xếp xít nhautạo thành lớp rào bảo vệ, hấp thụ vàbài tiết

- Chức năng: Tạo bộ khung, neo giữ

các cơ quan hoặc chức năng đệm

3 Mô cơ

- Mô cơ gồm 3 loại : Mô cơ vân; mô

cơ trơn; mô cơ tim

-HS quan sát tranh vẽ H4.4 trả lời câu hỏi :

+ Mô thần kinh cấu tạo nh thế nào ?

Cơ vân ngang Có Không Có

- Chức năng: Tiếp nhận kích thích sử

lý thông tin và điều hòa hoạt độngcác cơ quan - đảm bảo cơ thể thíchnghi với môi trờng

IV Củng cố : Giáo viên củng cố ý cơ bản :

- Em hãy nêu chức năng chính của từng loại mô ?

+ Dụng cụ : Kính hiển vi ccó độ phóng đại 100-200 (10x10; 20x20)

+ 2 lam với la men

+ 1 dao mổ; 1 kim nhọn; 1 lim muic mác; 1 khăn lau; giấy thấm

+ 1 miếng thịt nạc còn tơi

+ 1 lọ dd sinh lí 0,65% NaCl, có ống hút.

+ 1 lọ axitaxetic 1%, có ống hút

+ Bộ tiêu bản : Mô biểu bì, mô sụn, mô xơng, mô cơ trơn

( Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm một bộ dụng cụ trên)

* Học sinh : Chuẩn bị 1 con ếch; 1 chậu nớc

- Nhỏ 1 giọt dd sinh lý 0,65% NaCl lên

các tế bào cơ, đậy la men quan sát

- Muốn q/sát rõ nhân t/b thì nhỏ 1 giọt dd

axacetic 1% vào 1 cạnh của lamen

1 Làm quen tiêu bản và quan sát

tế bào mô cơ vân :

HS: Nghe hớng dẫn và làm tiêu bảntheo nhóm, dới sự giám sát của GV

GV: Hớng dẫn h/s cách q/sát kính hiển vi

- Quan sát dới kính hiển vi mở độ phóng

đại nhỏ trớc (Vặn ốc điều chỉnh: vật kính

sát tiêu bản 1mm)

- Chuyển vật kính để q/s với độ phóng đại

lớn (vật kính phải sát tiêu bản khi để mắt

vào thị kính thì chỉ vặn ốc điều chỉnh lên)

GV: Y/c h/s quan sát và rút ra nhận xét :

- Phân biệt các phần của tế bào màng,

chất tế bào, vân ngang, nhân

 Nhận xét đặc điểm tế bào mô cơ vân

Hoạt động 2 : (10')

- GV : lần lợt phát các tiêu bản có sẵn mô

biểu bì, mô sụn, mô xơng, mô cơ trơn, mô

cơ vân Yêu cầu các nhóm quan sát sự

khác nhau của từng loại tế bào đó

HS: Quan sát tế bào mô cơ vân, lần

l-ợt các em trong nhóm quan sát

HS: Phải nhận xét đợc :

- Tế bào có nhiều nhân nằm ở sátmàng tế bào, có vân ngang

HS: Nhận xét :

- Mô biểu bì tế bào xếp xít nhau

- Mô sụn và mô xơng có các tế bàoliên kết nằm rải rác trong chất nền

- Mô cơ trơn: Tế bào hình sợi xếp xítnhau mỗi tế bào có 1 nhân

Hoạt động 3 ( 8')

3 Viết thu hoạch :

Giáo viên yêu cầu học sinh viết thu hoạch theo mẫu sau :

TT Mục đích thí ngiệm Quan sát - mô tả Vẽ hình có ghi chú thích

Làm tiêu bản mô cơ vân

Quan sát cấu tạo mô cơ

- Đặc điểm về cấu trúc và chức năng của nơron

- Phản xạ là gì ? Những yếu tố tạo thành một cung phản xạ

- Sự khác nhau giữa cung phản xạ và vòng phản xạ

I Kiểm tra bài cũ :

1 Nêu cấu tạo nơron thần kinh ? Chức năng của mô thần kinh là gì ?

II Bài mới :

* Đặt vấn đề : Trong cuộc sống hàng ngày có thể chúng ta luôn có những phản xạ

đối với môi trờng trong hay ngoài cơ thể, giúp cơ thể thích ứng với điều kiện sống

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1

I Cấu tạo và chức năng của nơ ron

GV: Y/c HS quan sát H6.1 SGK Y/c h/s

lên chỉ tranh và nêu cấu tạo từng bộ phận

của nơron thần kinh - giáo viên giải thích

cặn kẽ hơn cấu tạo của nơron thần kinh, từ

đó giải thích cơ chế lan truyền xung thần

kinh trong tế bào thần kinh và giữa các tế

bào thần kinh

GV: Chốt lại : Vậy sự lan truyền xung

thần thần kinh trong tế bào thần kinh và

giữa các tế bào thần kinh diễn ra nh thế

nào ?

GV: Nh vậy nơron có chức năng cơ bản

nào ?

GV: Thuyết trình :

GV: Y/c h/s nghiên cứu trang 20 và H6.2

tìm ra sự khác nhau giữa 3 loại nơron ;

nơron hớng tâm, nơron li tâm, nơron trung

gian và vị trí chức năng theo nội dung

HS: Quan sát tranh vẽ  chỉ tranh

- Cấu tạo : Thân : Chứa nhân Tua Tua ngắn

Tua d iài

HS : Trả lời :

- Xung thần kinh tác động thân vàcác sợi nhánh xung thần kinh lantruyền theo sợi trục chuyển qua xinap tiếp theo

- HS ghi:Chức năng Cảm ứng Dẫn truyền+ Cảm ứng: Là khái niệm tiếp nhận

và phản ứng lại các kích thích

+ Dẫn truyền: Là khái niệm lantruyền xung thần kinh theo 1 chiềunhất định

GV: Chuyển ý xung thần kinh đi từ cơ

quan thụ cảm cơ quan trả lời ta gọi đó là

II Tìm hiểu các thành phần của cung phản xạ và vòng phản xạ.

- GV: Thuyết trình: Khi ta chạm tay vào

n-ớc nóng  tay ta co lại Khi lao động nặng

nhọc  tim đập nhanh, đó đều là các

- GV: Chuyển ý: Tuy nhiên bằng cách nào

mà trung ơng thần kinh có thể biết đợc

phản ứng của cơ thể đã đáp ứng đợc kích

thích hay cha ?

- GV: Tóm tắt đờng dẫn truyền xung thân

kinh theo cung phản xạ trong ví dụ học

sinh đã nêu

- GV:Vậy bằng cách nào mà trung ơng

thần kinh có thể biết đợc phản ứng của cơ

sự điều khiển của hệ thần kinh

HS trả lời : Phản xạ ở động vật có sựtham gia của hệ thần kinh, còn cảmứng ở thực vật (cụp lá xây sấu hổ)chủ yếu là sự tăng, giảm về trơng n-

ớc ở tế bào gốc lá ko phải do tk điềukhiển

2) Cung phản xạ :

HS: Trả lời  mục II SGK và q/sH6.2

- Các loại nơron tạo nên 1 cung phảnxạ gồm 3 loại nơron: Hớng tâm, litâm, trung gian

- Các thành phần của 1 cung phản xạ:

+ Cơ quan thụ cảm+ 3 loại nơron+ Cơ quan trả lời

- HS ghi: Cung phản xạ là con đờng

mà xung TK truyền từ cơ quan thụcảm qua TƯTK đến cơ quan phảnứng

3 Vòng phản xạ :

- HS hực hiện  mục 3 SGK: Nêumột VD về phản xạ và phân tích đ-ờng dẫn truyền TK trong phản xạ

đó

là nhờ có thông tin ngợc theo dây hớng

tâm về trung ơng thân kinh Nếu cha đáp

ứng đợc thì trung ơng tiếp tục phát lệnh

điều chỉnh phản ứng dây li tâm cơ quan

trả lời

- GV Kết luận : Dừ phản xạ đơn giản nhất

thì xung thần kinh vẫn đợc dẫn truyền

trong vòng phản xạ

HS ghi: Phản xạ đợc thực hiện mộtcách chính xác là nhờ có luồngthông tin ngợc báo về trung ơng để

có sự điều chỉnh phản xạ  luồngthần kinh bao gồm cung phản xạ và

đờng hồi tạo nên vòng phản xạ

Củng cố và tóm tắt bài

HS 1) Căn cứ vào chức năng, ng ời ta phân biệt mấy loại nơron ? Các loại nơron

đó khác nhau ở điểm nào ?

A Mục tiêu :

1 Kiên thức :

- Học sinh trình bày đợc các phần chính của bộ xơng và xác định đợc vị trí cá

x-ơng chính ngay trên cơ thể mình

- Phân biệt đợc các loại xơng dài, ngắn, dẹt về hính thái và cấu tạo

- Phân biệt đợc các loại khới xơng, nắm vững cấu tạo khớp động

I Kiểm tra bài cũ :

1 Phản xạ là gì ? Hãy lấy ví dụ về phản xạ ?

2 Từ 1 VD cụ thể đã nêu, hãy phân tích đờng đi của xơng thần kinh trong phản xạ

đó ?

II Bài mới :

* Đặt vấn đề : Bộ xơng đối với cơ thể ngời nó là bộ khung là nơi nâng đỡ, che chở

cho các cơ quan bộ phận của cơ thể

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1

I Các phần chính của bộ xơng

- GV: Cho học sinh quan sát mô hình

tháo lắp bộ xơng ngời và yêu cầu h/s

HS nghe & ghi: Bộ xơng gồm 3 phần : Xơng đầu

Xơng thân Xơng chiHS: Thảo luận nhóm  đại diện nhómtrả lời :

- Có 3 chức năng chính + Là bộ khung + Là chỗ bám của cơ

+ Bảo vệ

Hoạt động IV :

Củng cố và tóm tắt bài

Giáo viên hệ thống kiến thức toàn bài, gọi 1 em đọc phần ghi nhớ trong khung

- Tìm những điểm giống và khác nhau

+ Giống nhau: Vì các phần tơng ứngvới nhau

+ Khác nhau:

- Kích thớc

- Khác nhau của đai vai và đai hông

- đ.điểm hình thái x bàn tay, bàn chân

HS : khác ở :

X mặt bớt thô

X cột sống cong ở 4 chỗ Xơng sờn gắn với xơng cột sống lồng ngực Xơng tay, chân có các phần tơng ứng nhng phân hóa khác nhau

+ Xg dài : Hình ống dài +Xg ngắn: hình ống, k.ởgớc ngắn + Xg dẹt: Hình bản, dẹt mỏng

Hoạt động 3

III Tìm hiểu về các khớp xơng

- GV treo tranh 7-4 và giới thiệu 3 loại

khớp rồi nêu định nghĩa về khớp

GV: Yêu cầu thực hiện lệnh :

+ Dựa vào cấu tạo xơng đầu gối hãy

mô tả 1 khớp động

HS nghe và ghi :

- Nơi tiếp giáp giữa các đầu xơng gọi

là khớp Có 3 loại khớp :+ Khớp bất động

+ Khớp bán động+ Khớp động

HS q/s tranh vẽ và thực hiện lệnh mục III trả lời :

- Khớp động gồm :+ Sụn đầu khớp+ Dịch khớp

Hoạt động V :

Hớng dẫn về nhà

- Về nhà học thuộc câu hỏi và làm bài tập + đọc phần em có biết

D Rút kinh nghiệm.

- Chú ý phân biệt cung phản xạ và vòng phản xạ cần nghiên cứu kỹ hơn để có

ph-ơng pháp truyền đạt ngắn gọn nhng dễ hiểu

Hóa chất và dụng cụ : 1 cốc dd HCl 10%, 1 cốc nớc lã để rửa xơng, 1 panh để gắpxơng, 1 đèn cồn để đốt xơng.

C Hoạt động dạy và học :

I Kiểm tra bài cũ :

1 Bộ xơng ngời gồm mấy phần ? Mỗi phần gồm những xơng nào ?

2 Nêu vai trò của từng loại khớp ?

II Bài mới :

* Đặt vấn đề : Cấu tạo của xơng gồm những thành phần gì ? Xơng dài và to ra do

- Cấu tạo xơng dài gồm mấy phần ?

Nêu đặc điểm của mỗi phần ?

1 Cấu tạo của x ơng dài :

HS: q/s đọc thông tin thảo luận nhóm

2 đầu bọc sụn

+ Đoạn giữa là thân xơng hình ống từngoài vào : Màng xơng mô xơng cứngkhoang xơng chứa tủy đỏ

2) Chức năng của x ơng dài :

HS: nghe và ghi :

- Đầu xơng :Phân tán lực tác độngTạo các ô chứa tủy đỏ

- Thân xơng :Màng x: giúp x  to về bề ngangMô xơng cứng : chịu lực, bảo

đảm vững chắc

Mô xơng xốp: Tủy đỏ ở trẻ emsinh hồng cầu

 Cấu tạo hình ống làm cho xơng nhẹ,vững chắc

II-Sự to ra và dài ra của xơng

GV: yêu cầu h/s đọc thông tin mục II

SGK trả lời câu hỏi:

- Xơng to ra về bề ngang là nhờ đâu?

- GV chốt lại

GV hỏi:

- G/s hình 8-5 hãy cho biết vai trò của

sụn tăng trởng?

GV: mô tả t5hí nggiệm chứng minh vai

trò của sụn tăng trởng? Dùng đinh

Plalin đóng vào các vị trí A, B, C, D ở

xơng đùi một con bê, B và C ở phía

trong sụn tăng trởng, còn A và D ở phía

ngoài sụn tăng trởng của 2 đầu x sau

một thời gian nhận thấy: x dài ra những

k/c 2 đỉnh B và C không tăng giảm, còn

k/c giữa các đỉnh AB và CD dài ra rất

nhiều

GV hỏi: Vậy x dài ra do đâu? sự dài ra

của x có diễn ra mãi mãi ko?

GV thuyết trình: Tuy nhiên màng x vẫn

có khái niệm sinh tế bào mới để bồi

đắp phía ngoài của thân x làm cho x

lớn lên trong khi các tế bào huỷ x tiêu

huỷ thành trong của ống x làm cho

khoang x này càng rộng ra

GV chuyển ý: vậy x cấu tạo bởi chất gì

[ơ

GV: tiến hành thí nghiệm 1: Tìm hiểu

thành phần, tính chất của x: H/S: quan sát kết hợp đọc thông tinmục III trả lời câu hỏi

Hoạt động 3 III- Tìm hiểu thành phần hoá học, tính chất của xơng

- GV lấy 1 x đùi ếch ngâm trong

ếch trên ngọn lửa đèn cồn, khi hết khói

đa h/s bóp thử phần x còn lại rồi thả

vào axit HCL học sinh nhận xét, giải

thích:

+ khi đốt x cm ngửi thấy có mùi gì?

Khi bóp x còn thấy nó cững nh ban đầu

ko?

+ Khi thả phần x còn lại vào dd axit

thấy hiện tợng gì? vì sao?

h/s: x mềm ra nguyên nhân do x cấutạo bởi các chất khoáng, chủ yếu là cácmuối cacbonat

H/s: Giả sử thí nghiệm 2 nhận xétcác

Hiện tợng thí nghiệm, giải thích:

H/s trả lời:

- Khi đốt có mùi khét chứng tỏ đó làthành phần hữu cơ ( chất cốt giao) đã

cháy dẫn đến x chỉ còn thành phần vô

cơ nên giòn dễ gãy ( vỡ)

- Thấy hiện tợng sủi bọt khí, x tan dần

đến hết vì thành phần còn lại đó là cácmuối cacbonat ( chủ yếu là muốicanxi) dẫn đến x có khoáng chất

- X cấu tạo gồm 2 thành phần: chất vô

cơ và h/ chất hữu cơ có tác dụng làmcho x vừa có độ mềm dẻo lại vùa có độcứng rắn

- Trình bày đợc đặc điểm của tế bào cơ và của bắp cơ

- Giải tích đợc tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu ý nghĩa của sự co cơ

2 Thành phần hoá học của x có ý nghĩa gì đối với chức năng của x?

3 Giải thích vì sao x động vật đợc hầm ( đụ sôi lâu) thì bở?

II Bài mới :

*Đặt vấn đề : Vì sao cơ đợc gọi là x? vì sao cơ còn đợc gọi là cơ vân? ( cơ dính

vào x thể hiện chức năng vận động, sợi cơ có vân sáng và vân tối xen kẽ)

- Giới thiệu sơ lợc các nhóm cơ ( dùng tranh vẽ hệ cơ ngời)

Hoạt động của giáo viên, hs Nội dung kiến thức

Hoạt động I

I- Cấu tạo bắp cơ, tế bào cơ

Gv: thuyết trình và sử dụng tranh vẽ hệ

cơ ngời, giới thiệu vị trí bám của cơ:

- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ, 2 đầu có

phân bám vào 2 x khác nhau ( một số

cơ 1 đầu bám vào x một đầu bám vào

da) cũng có cơ bãm vào 2 vùng da khác

nhau Đầu bám mà khi cơ co hầu nh

không chuyển động gọi là đầu bám

gốc, còn đầu kia là đầu bám tận

Gv: Treo tranh hình 9-1 SGK y/c hs g/s

- Hãy trình bày cấu tạo, hình dạng của

theo chiều dọc làm cho tế bào cơ có

các vân ngang: vân tối và vân sáng xen

kẽ nhau Vởy cơ có nhiệm vụ gi? Ta

vào phần 2

H/S: q/s tranh vẽ và nghe

H/s: q/s suy nghĩ trả lời + ghi bài

- Bắp cơ hình thuôn dài, 2 đầu có gânbám vào các x qua khớp

- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó gồmrất nhiều sợi cơ bọc trong màng liênkết

- Tơ có 2 loại: Tơ cơ dàyTơ cơ mỏng

Hoạt động 2

II- Tính chất của cơ

Gv: Y/c hs đọc TN SGK và g/s hình

9-2 TN sự co cơ sau đó trả lời câu hỏi

- Qua TN em cho biết khi nào thì co

cơ? cơ có co mãi ko?

Gv giải thích:

-….Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn.Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn

làm cần kim hạ xuống, mỗi một nhịp

co cơ diẽn ra gồm 3 pha: pha tiềm tàng

Gv: mỗi khi có sự co sơ sảy ra em thấy

bắp cơ ở thay đỏi ntn? Vì sao có sự

tăng giảm đó?

Gv chuyển ý: hàng ngày cơ thể chúng

ta hoạt động đợc là nhờ đâu?

H/s: q/s tranh trao đổi nhóm nội dung

TN đại diện nhóm trả lời

H/strả lời:

- Khi có một kích thích tác động vàodây TK thì co cơ, sau đó cơ dãn

H/s nghe

Hs nghe và ghi

- Khi co cơ, tơ cơ mảnh xuyên sâu vàovùng phân bố của tơ cơ dày làm cho tếbào cơ ngắn lại

Hs: cq thụ cảm nằm ở đầu gối tiếpnhận xung TK – theo dây thần kinh h-ớng tâm về TW TK- truyền xung TKtheo dây thần kinh ly tâm về cq trả lờiphản ứng

- Khi co cơ bắp cơ ở phần giữa phình to

ra và bắp cơ ngắn lại, nguyên nhân dotơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bốcủa tơ cơ dày làm cho tế bào cơ co lại

Hs: Cơ nhị đầu co thì cơ tam đầu duỗi– Trong sự vân động của cơ thì cơ này

co cơ kia duỗi và ngợc lại đối khángHs: Phải chăm chỉ lao động và luyệntập thể thao để giúp cơ khoẻ mạnh vàbền bỉ

IV- Củng cố:

Hs trả lời các câu hỏi:

1- Mô tả cấu tạo của tế bào cơ

2- Chứng minh tính thống nhất giữa cấy tạo và chức năng của tế bào cơ?

V- Hớng dẫn về nhà làm

- Học bài theo câu hỏi và bài tập cuối bài, đọc trớc bài sự hoạt động của cơ

D- Rút kinh nghiệm

- Sự hoạt động của cơ tạo ra công, cách tính công của cơ

- Sự mỏi cơ, những yếu tố bên ngoài, bên trong ảnh hởng đến sự hoạt động động của cơ

- Cơ sở khoa học của việc luyện tập thể dục thể thao và lao động

II Bài mới :

*Mở bài : Gv giới thiệu khái niệm công trong vật lý từ đó đề cập ý: có cơ sinh ra

công

- Giới thiệu sơ lợc các nhóm cơ ( dùng tranh vẽ hệ cơ ngời)

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

- Kéo gầu nớc tay ta tác động một lựckéo vào gầu nớc

Hs trả lời và ghi:

- Co cơ tạo ra một lực có tác động vàovật làm vật di chuyển tức là sinh ra mộtcông, công này đợc sử dụng vào cácthao tác vận động và lao động

Hs suy nghĩ trả lời nghe và ghi

- CT tính công:

nhanh….Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn.

Gv: sự hoạt động cảu cơ chịu ảnh hởng

của những yếu tố nào?

Gv kết luận:

Gv chuyển ý: Vởy những yếu tố nào

tác động làm cho cơ chóng bị mệt mỏi?

A = F STrong đó:

F: Trọng lực đơn vị NiutonS: Độ dài mà vật di chuyển đơn vị làm

Hs đại diện nhóm lên ghi kết quả, cácnhóm khác nhận xét bổ sung

- Khi ngón tay kéo thả qủa cân nhiều

lần thì biên độ co cơ có gì thay đổi?

- Nh vậy khi chạy một đoạn đờng dài,

em có cảm giác gì? Vì sao nh vậy?

- Hiện tợng biên độ co cơ giảm dần khi

-Sự oxi hoá các chất dinh dỡng do máu

mang tới – năng lợng cung cấp cho sự

co cơ + sinh ra nhiệt + khí thải là CO2

- Nếu làm việc nặng nhọc và lâu – oxi

cung cấp thiếu – axitlattic bị tích tụ sẽ

- Trong lao động cần có những biện

pháp gì để cho cơ lâu mỏi và có năng

suất lao động cao?

Gv: Vởy ta phải thờng xuyên luyện tập

Hs trả lời:

- Công có số trị lớn nhất khi co cơ, đểnâng một vật có khối lợng thích hợpvới sự co cơ vừa phải

- Khi ngón tay kéo thả quả cân nhiềulần thì biên độ co cơ giảm

- Khi chạy….Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn.dài- có cảm giác mỏichân và chạy chậm đi vì khi đó cơ làmviệc nhiều sinh mệt mỏi

2) Biện pháp chống mỏi cơ:

Hs: Trả lời (trao đổi nhóm)

- Khi bị mỏi cơ cần đợc nghỉ ngơi vàxoa bóp khi cơ bị mỏi để máu lu thôngkết hợp thở sâu

- Rèn luyện thân thể thờng xuyên

để rèn luyện cơ ntn? thông qua LĐ, TDTT sẽ làm T k/n co

cơ và sức chịu đựng của cơ

Hoạt động 3

III- Thờng xuyên luyện tập để rèn luyện cơ

Gv: y/c hs thực hiện lệnh  mục III

- Luyện tập thờng xuyên có tác dụng

ntn đối với các hệ cơ quan trong cơ thể

và dẫn tới kết quả gì đối với hệ cơ?

- Rèn luyện theo nguyên tắc nào?

Hs: trao đổi, nhóm trả lời

- k/n co cơ phụ thuộc vào những yếu tố+ Thần kinh

- Thờng xuyên bền bỉ, vừa sức

IV- Củng cố

- Gv hệ thống kiến thức và đặt câu hỏi

- Hãy giải thích nguyên nhân của sự mỏi cơ

- Chứng minh đợc sự tiến hoá của ngời so với động vật thể hiện ở hệ cơ xơng

- Vận dụng đợc những hiểu biết về hệ vận động để giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chốngcác tật về cơ xơng thờng sảy ra ở tuổi thiếu niên

- Cơ sở khoa học của việc luyện tập thể dục thể thao và lao động

B Chuẩn bị :

Gv; trung hình SGK, làm phiếu trắc nghiệm nh sách gv

C Hoạt động dạy và học :

1 Kiểm tra bài cũ :

- Hãy tính công của cơ khi sách một túi gạo 5 kg lên cao 1m – công của cơ đ ợc

sử dụng vào mục đích nào?

- Giải thích vì sao vận động viên bơi lội, chạy, nhảy dễ bị chuột rút?

2 Bài mới :

*Mở bài : Chúng ta đã biết con ngời có nguồn gốc từ động vật đặc biệt là lớp thú,

trong quá trình tiến hoá con ngời đã thoát khỏi thế giới động vật con ngời có nhiều biến

đổi, đặc biệt là sự biến đổi cơ xơng

- Giới thiệu sơ lợc các nhóm cơ ( dùng tranh vẽ hệ cơ ngời)

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

Hoạt động I

I- Sự tiến hoá của bộ xơng ngời so với bộ xơng thú

Gv: y/c hs hoàn thành bài tập ở bảng

11 – trả lời câu hỏi

+ Đặc điểm nào của bộ xơng ngời thích

nghi với t thế đứng thẳng, đi bằng 2

- Cá nhân hoàn thành bài tập của mình

- Trao đỏi nhóm trả lời câu hỏiYêu cầu nêu đợc:

+ Đặc điểm của cột sống+ Lồng ngực phát triển mở rộng+ Tay chân phân hoá

+ Khớp linh hoạt, tay giải phóng

Hs đại diện nhóm viết ý kiến của mìnhvào bảng 11- nhóm khác nhận xét bổsung

Bảng 11: So sánh sự khác nhau giữa bộ xơng ngời và bộ xơng động vật

- Lớn, phát triển về phíasau

- Hẹp

- Bình thờng

- X ngón dài, bàn chânphẳng

+ Vởy em hãy kết luận: về cấu tạo bộ

xơng ngời có nhiều điểm khác với

II- Sự tiến hoá của hệ cơ ngời so với hệ cơ thú

Gv: Sự tiến hoá của hệ cơ ở ngời so với Hs: q/s tranh vẽ H 11- 4 và một số

hệ cơ ở thú thể hiện ntn?

Gv: Nhận xét và hớng dẫn hs phân biệt

từng nhóm cơ và kết luận vai trò của nó

Gv mở rộng thêm:

Trong quá trình tiến hoá, do ăn thức ăn

chín, sử dụng các công cụ ngày càng

tinh sảo, do phải đi xa để tìm kiếm thức

ăn nên hệ cơ xơng ở ngời đã tiến hoá

đến mức hoàn thiện phù hợp với hoạt

+ Cơ vận động lỡi phát triển+ Cơ tay phân hoá làm nhiều nhóm cơnhỏ nh: cơ gập duỗi tay, cơ co duỗi cácngón đặc biệt là cơ ở các ngón cái+ Cơ chân lớn khoẻ

+ Cơ gập ngửa ngón chân

Hoạt động 3

III- Vệ sinh hệ vận động

Gv y/c làm bài tập mục SGK Tr 39

Gv: Nhận xét phần thảo luận của Hs và

bổ sung kiến thức

Gv: Nguyên nhân do đâumà nhiều em

bị cong vẹo cột sống?

q/s các hình 11- SGK tr.39- trao đổinhóm thống nhất câu trả lời, nhómkhác bổ sung

Hs rút ra kết luận

* Kết luận:

- Để cho xơng chắc khoẻ và hệ cơ pháttriển cân đối cần:

+ Chế độ dinh dỡng hợp lý+ Thờng xuyên tiếp súc với ánh nắng+ Rèn luyện thân thể, lao động vừa sức

- Để chống cong vẹo cột sống:

+ Mang vác đều ở 2 vai+ T thể ngồi học, làm việc ngay ngắnkhông nghiêng vẹo

- Rèn thao tác sơ cứu khi gặp ngời gãy xơng

- Buộc cố định xơng cẳng tay khi bị gãy

B Chuẩn bị :

Gv chuẩn bị nẹp, băng y tế, dây, vải, tranh, ảnh về tai nạn giao thông

Hs: đọc lại bài cấu tạo và tính chất của xơng

C Hoạt động dạy và học : I- ổn định tổ chức lớp

II- Bài tập thực hành

*Mở bài : Gv giới thiệu một số tranh ảnh về gãy xơng chân, tay ở tuổi Hs Vậy

mỗi em cần biết cách sơ cứu và băng bó cố định chỗ gãy

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

- Đặt 2 nẹp gỗ hay tre vào hai bên chỗ

xơng gãy, đồng thời lót trong nẹp bằng

gạc hay vải sạch gấp dày ở những chỗ

đầu x ( để phần đầu x đợc lót êm ko

đ-ợc trầy xớc)

- Buộc định vị ở 2 chỗ đầu nẹp và 2

bên chỗ x gãy giúp x đợc cố định….Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn

- Chú ý: Nừu chỗ gãy là x cẳng tay thì

+ Với x tay: Băng từ trong ra ngoài cổ

tay ( để thuận tay)

Làm dây đeo cẳng tay vào cổ: Phần

dây đeo tiếp súc với phần cổ tay ( giúp

2) Băng bó cố định

Hs Giả sử cô băng bó cố định trêntay bạn và nhớ các thao tác tiếnhành

- Với x tay dùng băng quấn chặt từtrong ra ngoài cổ tay, làm dây đeo

- Với x chân Nẹp dài từ sờn

+ Với x chân Nẹp dài từ sờn

tới gót chân

Quấn băng từ cổ chân

lên phí trên

Gv yêu cầu Hs tiến hành băng bó

Gv đi quan sát uốn nắn, giúp đỡ nhất là

lứa tuổi chúng ta phải làm gì khi tham

gia giao thông, lao động, vui chơi tránh

cho mình và cho ngời khác không phải

mang trên mình cái nẹp băng bó?

tới gót chânBăng từ cổ chân lên

Hs tiến hành băng bó

Hs: Nhóm đợc kiểm tra phải trình bày:

+ Các thao tác băng bó+ Sản phẩm làm đợc+ Lu ý khi băng bó

Gv Y/c hs hoàn thành bản thu hoạch với các thao tác chính: Sơ cứu và băng

bó cố định vào vở

IV- Kiểm tra và đánh giá

Gv đánh giá chung giờ thực hành về u, nhợc điểmCho điểm nhóm làm tốt

- Hs phân biệt đợc các thành phần của máu

- Trình bày đợc chức năng huyết tơng và hồng cầu

- Phân biệt đợc máu nớc mô và bạch huyết

- Trình bày đợc vai trò của môi trờng trong cơ thể

2- Kỹ năng

- Thu thập thông tin, quan sát tranh hình- phát hiện kiến thức

- Khái quát tổng hợp kiến thức

- Hoạt động nhóm

B Chuẩn bị :

Giáo viên:

+ Tranh tế bào máu, phóng to hình 132 tr 43

+ Mẫu máu động vật lắng đọng tự nhiên với chất chống đông

Học sinh: một số nhóm chuẩn bị tiết gà, tiết lợn trong đĩa hay bát

C Hoạt động dạy và học :

*Mở bài : Em đã thấy máu chảy trong trờng hợp nào? Theo em máu chảy ra nhờ

đâu? Máu có đặc điểm gì? Để tìm hiểu về máu chúng ta nghiên cứu bài 13

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

Hs quan sát mẫu máu gà, vịt trả lời( trao đổi nhóm) y/c nêu đợc máu gồm

2 thành phần:

+ Đặc: mầu sẫm+ Loãng: màu vàng

Hs tiếp tục nghiên cứu thông tin SGK

tr 42 đối chiếu với kết quả của nhómthực hiện lệnh SGK

Hs trả lời

 Kết luậnMáu gồm:

+ Huyết tơng lỏng trong suốt màu vàng55%

+ Tế bào máu đặc đỏ thẫm gồm: hồngcầu, bạch cầu, tiểu cầu 45%

2) Tìm hiểu chức năng của huyết tơng và hồng cầu:

- Đại diện nhóm trả lời, nhóm khác bổsung

+ Cơ thể mất nớc, máu khó lu thông+ Máu qua phổi kết hợp với oxi, máu từcác tế bào kết hợp với CO2

+ Huyết tơng có thể vận chuyển chấtHs: cá nhân đọc  bảng 13 trao đổinhóm thống nhất câu trả lời

Hs tự rút ra kết luận

 Kết luận:

- Huyết tơng có các chất dinh dỡnghoocmon, kháng thể, chất thải, tham giavận chuyển các chất trong cơ thể

- Hồng cầu: Có tb có k/n kết hợp với O2

và CO2 để vận chuyển từ phổi về tim tớicác tế bào và từ tế bào tới phổi

Hoạt động 2

II- Môi trờng trong cơ thể

Gv y/c trả lời các câu hỏi:

+ Các tb ở sâu trong cơ thể trao đổi các

chất trực tiếp với môi trờng ngoài hay

ko?

+ Sự trao đổi chất của tb trong cơ thể

ngời với môi trờng ngoài phải gián tiếp

thông qua các yếu tố nào?

- Giáo viên nhận xét phần trả lời của

Hs rồi dùng tranh phóng to hình 13-2

SGK giảng giải về môi trờng trong và

quan hệ của máu, nớc mô và bạch

huyết

- Cụ thể:

+ O2 Chất dinh dỡng lấy vào từ cơ quan

hô hấp và tiêu hoá theo máu- nớc

mô-tế bào

+ CO2 chất thải từ tb – nớc mô - máu

Hs nghiên cứu SGK tr.43 trao đổinhóm trả lời câu hỏi yêu cầu

+ Chỉ có tế bào biểu bì da mới tiếp súctrực tiếp với môi trờng ngoài, còn các

tế bào trong phải trao đổi gián tiếp+ Qua yếu tố lỏng ở gian bào

– hệ bài tiết, hệ hô hấp ra ngoài

Gv y/c hs làm bài tập trắc nghiệmBài tập 1: hãy đánh dấu vào câu trả lời đúng1) Máu gồm các thành phần cấu tạo:

a) Tb máu: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầub) Nguyên sinh chất, huyết tơng

c) Protin, lipit, muối khoángd) Huyết tơng

e) Cả a,b,c,df) Chỉ a,b2) Môi trờng trong gồmc) Máu nớc mô, bạch huyếtd) Các tế bào

- Hs trả lời đợc 3 hàng rào phòng thủ bảo vệ cơ thể bởi các tác nhân gây bệnh

- Trình bày khái niệm miễn dịch

- Phân tích đợc miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo

- Có ý thức tiêm phòng bệnh dịch

2- Kỹ năng

Rèn một số kỹ năng:

- Quan sát trong hình SGK, nghiên cứu thông tin- Phát hiện kiến thức

- Kỹ năng khái quát hoá kiến thức

- Vận dụng kiến thức giải thích thực tế

- Thành phần của máu, chức năng của huyết tơng và bạch cầu?

- Môi trờng trong có vai trò gì?

2- Bài mới

* Mở bài: Khi em bị mụn ở tay, tay sng tấy và đau vài hôm rồi khỏi, vậy do đâu

mà tay khỏi đau?

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

I- Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu

Gv nêu câu hỏi:

+ Thế nào là khàng nguyên, kháng

thể?

+ Sự tơng tác giữa kháng nguyên và

kháng thể theo cơ chế nào?

Gv nêu câu hỏi:

+ Vi khuẩn, vi rút khi sâm nhập vào

cơ thể sẽ gặp những hoạt động nào

của bạch cầu? Những loại bạch cầu

nào thờng thực hiện thực bào?

- Gv quay trở lại vấn đề mở bài và

liên hệ với bệnh thế kỉ AIDS để hs tự

giải thích

Hs ngiên cứu thông tin q/s hình 14-2SGK tr.45 tự trả lời câu hỏi Từ đó hskhác bổ sung và rút ra kết luận

 Kết luận 1:

- Kháng viên là phân tử ngoại lai cókhả năng kích thích cơ thể tiét khángthể

- Kháng thể là những phân tử protin

do cơ thể tiết ra chống lại khángnguyên

- Cơ chế chìa khoá, ổ khoá

Hs, cá nhân đọc thông tin kết hợpquan sát H14-1, 14-3, 14-4 tr.45, 46SGK từ đó ghi nhớ kiến thức

- Trao đổi nhóm hoàn thành câu trả

lời đại diện nhóm trình bày trêntranh

* Kết luận 2:

- Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằngcách:

+ Thực bào: Bạch cầu hình thành chângiả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá

+ Lim phô B: Tiết kháng thể vô hiệuhoá vi khuẩn

+ Lim phô T: Phá huỷ tế bào đã bịnhiễm vi khuẩn bằng cách nhận diện

và tiếp súc với chúng

Hoạt động 2

II- Miễn dịch

Gv cho một ví dụ dịch đau mắt đỏ có

một số ngời mắc bệnh, nhiều ngời

+ Có những loại miễn dịch nào?

Hs nghiên cứu TT SGK- ghi nhớ kiếnthức- TĐ nhóm đồng nhất câu trả lời-

đại diện nhóm trình bày, nhóm khác

bổ sung để đi đến kết luận

 Kết luận:

- Miễn dịh là khả năng không bị mắcmột số bệnh của ngời dù sống ở môi tr-ờng có vi khuẩn gây bệnh

- Có 2 loại miễn dịch:

MD tự nhiên: K.n tự chống bệnh củacơ thể ( do kháng thể)

MD nhân tạo: Tạo cho cơ thể khả

+ Sự khác nhau giữa các loại miễn

do vi rút H5N1 gây ra vừa qua

+ Hiện nay trẻ em đã đợc tiêm

phòng những bệnh nào? và kết

quả ntn?

năng miễn dịch bằng vacxin

IV- Củng cố

- Hãy đánh dấu x vào câu trả lời đúng:

1- Hãy chọn 2 loại bạch cầu tham gia vào quá trình thực bàoa) Bạch cầu trung tính

b) Bạch cầu a axit

c) Bạch cầu a kiềm

d) Bạch cầu đơn nhân

e) Lim phô bào

2- Hoạt động nào là hoạt động của lim phô B

a) Tiết kháng thể vô hiệu hoá kháng nguyên

Giảng

Tiết 15:

A Mục tiêu : 1- Kiến thức

- Hs trình bày đợc cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể

- Trình bày đợc các nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó

1- Kiểm tra bài cũ

- Trình bày cơ chế bảo vệ cơ thể của bạch cầu?

- Em đã từng tiêm phòng cha? Nếu có thì bệnh nào? em hiểu gì về vai trò củavaxin?

2- Bài mới

* Mở bài: Trong lịch sử ngời ta đã biết truyền máu, song rất nhiều trờng hợp gây

tử vong Sau này chính con ngời đã tìm ra nguyên nhân bị tử vong đó là khi truyền máuthì máu bị đông lại Vậy yếu tố nào gây nên và theo cơ chế nào?

Nghiên cứu ở bài

Hoạt động dạy - học Nội dung kiến thức

- Vai trò ( ý nghĩa) của đông máu

Gv đa ra đáp án đúng để Hs tự theo dõi

và so sánh với kết quả của nhóm mình

Phiếu học tập tìm hiểu về sự đông máu

Tiêu chí Nội dung

1- Hiện tợng - Khi bị thơng đứt mạch máu- máu chảy ra một lúc rồi ngừng

nhờ một khối máu bịt vế thơng2- Cơ chế Máu chảy Tế bào máu - Tiểu cầu vỡ - Giải phóng enzim

Huyết tơng – chất sinh tơ máuTơ máu giữa các tế bào máu Khối máu đông3- Khái niệm Đông máu là hiện tợng hình thành khối máu đông hàn kín vết

thơng4- Vai trò Giúp cơ thể tự bảo vệ chống mất máu khi bị thơng

Gv hỏi: Nhìn cơ chế đông máu cho

- Giải phóng enzim giúp hình thành búitơ máu để tạo thành khối máu đông

Hoạt động 2

II- Các nguyên tắc truyền máu

Gv nêu câu hỏi: hồng cầu máu ngời có

mấy loại kháng nguyên?

+ Huyết tơng máu ngời nhận có loại

kháng thể nào?

+ Hoàn thành mối quan hệ cho và nhận

giữa các nhóm máu?

Gv hoàn thiện kiến thức để hs sửa chữa

Gv nêu câu hỏi:

+ Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh

( virut viêm gan B, HIV….Co cơ làm cần kim kéo lên, cơ giãn) có thể đem

truyền cho ngời khác đợc không?

Gv kết luận: Qua đây em kết luận gì về

nguyên tắc truyền máu?

Hs nghiên cứu TN của caclanstâynơ H15-2 SGK tr.48,49 Trao đổi nhóm

1)Tìm hiểu các nhóm máu ở ngời:

ra kêt luận

Hs ghi:

- ở ngời có 4 nhóm máu: A, B, AB, O

- Sơ đồ mối quan hệ cho và nhận giữa cácnhóm máu:

A-A

O – O AB- ABB-B

2) Các nguyên tắc tuân thủ khi truyềnmáu:

Hs không đợc vì bị kết dính hồng cầu

- Có thể truyền vì không dây kết

- Không đợc truyền máu có mầm bệnhvì lây lan

IV- Củng cố

Hs làm bài tập: Đánh dấu vào câu trả lời đúng

1- TB máu nào tham gia vào qua strình đông máu:

- Ôn lại kiến thức hệ tuần hoàn ở lớp thú

- Hs trình bày đợc các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu và vai trò của chúng

- Hs nắm đợc các thành phần cấu tạo của hệ bạch huyết và vai trò của chúng

1- Kiểm tra bài cũ

- Em hãy cho biết các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu?

2- Bài mới

* Mở bài: Gv cho hs lên bảng chỉ trong tranh các thành phần của hệ tuần hoàn

máu Vậy máu lu thông trong cơ thể nh thể nào và tim có vai trò gì?

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

I- Tuần hoàn máu

Gv nêu câu hỏi hs trả lời- kết luận:

Hệ tuần hoàn gồm những thành phần

nào?

+ Cấu tạo mỗi thành phần đó ntn?

Gv lu ý Hs

+ Với tim: nửa phải chứa máu đỏ thẫm

( màu xanh trên tranh), nửa trái chứa

máu đỏ tơi ( màu đỏ trên tranh)

+ Còn hệ mạch: không phải màu xanh

là tĩnh mạch, màu đỏ là áu động mạch

Gv y/c trả lời 3 câu hỏi mụcSGK

tr.51

+ Phân biệt vao trò chủ yếu của tim và

hệ mạch trong sự tuần hoàn máu

a)Cấu tạo của hệ tuần hoàn

Hs tự nghiên cứu H10 SGK tr.51 ghinhớ kiến thức

- Hệ tuần hoàn gồm tim và hệ mạch

- Tim:

+ Có 4 ngăn: 2 tâm thất, 2 tâm nhĩ+ Nửa phải chứa máu đỏ thẫm, nửa tráichứa máu đỏ tơi

- Hệ mạch:

+ Động mạch: xuất phát từ tâm thất+ Tĩnh mạch trở về tâm nhĩ

+ Mao mạch nối động mạch và tim

b) Vai trò của hệ tuần hoàn: Hs quansát H16-1 lu ý chiều đi của mũi tên vàmàu máu trong động mạch, tĩnh mạch

- Trao đổi nhóm thống nhất trả lời

- Đại diện nhóm trình bày trên các nhóm khac nhận xét bổ sung- Hs tựrút ra kết luận

tranh-* Kết luận:

+ Vòng tuần hoàn nhỏ

Từ TT phải Phổi (trao đổi khí)

+ Mô tả đờng đi của máu trong vòng

tuần hoàn nhỏ và trong vòng tuần hoàn

lớn?

Tóm lại: vai trò của hệ tuần hoàn máu

đối với cơ thể là gì?

Tâm nhĩ trái+ Vòng tuần hoàn lớn:

Từ TT trái cơ quan trao đổi chấtTâm nhĩ phải

- Tim: làm nhiệm vụ co bóp tạo lực đẩy

đẩy máu

- Hệ mạch: Dẫn máu từ tim đến các tếbào và từ các tế bào trở về tim

- Máu lu thông trong toàn bộ cơ thể lànhờ hệ tuần hoàn

Hoạt động 2

II- Lu thông bạch huyết

Gv cho hs quan sát tranh giới

thiệu về hệ bạch huyết để hs nắm đợc

một cách khái quát hệ bạch huyết

Gv nêu câu hỏi:

Hệ bạch huyết gồm những thành phần

cấu tạo nào?

Gv giảng giải thêm: Hạch bạch huyết

nh một máy lọc, khi bạch huyết chảy

qua các vật lạ lọt vào cơ thể đợc giữ lại,

hạch thờng tập trung ở cửa vào các

tạng, các vùng khớp

Gv giảng giải:

Bạch huyết có thành phần tơng tự nh

huyết tơng, không chứa hồng cầu và

bạch cầu ( chủ yếu là dạng lim phô)

Bạch huyết liên hệ mật thiết với hệ tĩnh

mạch của vòng tuần hoàn máu và bổ

sung cho nó

Gv Vây ( nêu câu hỏi)

+ Em hãy mô tả đờng đi của bạch

huyết trong phân hệ lớn và nhỏ?

+ Vậy hãy nêu vai trò của hệ bạch

huyết đối với cơ thể?

a)Cấu tạo hệ bạch huyết

Hs q/s H16-2 nghiên cứu thông tinSGK tr.52 trả lời câu hỏi bằng cách chỉtrên tranh vẽ

Hs khác nhận xét bổ sung- rút ra kếtluận

Hs các nhóm trình bày trên hình nhóm khác nhận xét, bổ sung- Hs rút rakết luận

vẽ-*Kết luận

- Phân hệ bạch huýet nhỏ: thu bh ở nửatrên bên trái cơ thể- tĩnh mạch máu

- Phân hệ bạch huyết lớn: thu BH ởphần còn lại của cơ thể

- Vai trò hệ BH cùng với hệ tuần hoànthực hiện chu trình luân chuyển môi tr-ờng trong cơ thể và than gia bảo vệ cơ thể

- Hs chỉ ra đợc các ngăn tim ( ngoài và trong), van tim

- Phân biệt đợc các loại mạch máu

- Trình bày rõ đặc điểm các pha trong chu kỳ co giãn tim

1- Kiểm tra bài cũ

- Vai trò của tim trong hệ tuần hoàn máu là gì?

- Hệ bạch huyết có vai trò ntn?

2- Bài mới

* Đặt vấn đề: Chúng ta đã biết máu đến đợc tất cả mọi nơi trên cơ thể là do có sự

co bóp của tim Vậy tim có cấu tạo ntn?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động học sinh

Hoạt động 1

I- Cấu tạo của tim

Gv nêu câu hỏi?

+ Trình bày cấu tạo ngoài của tim?

Gv bổ sung thêm: có màng tim bao bọc

bên ngoài

a)Cấu tạo ngoài:

Hs tự nghiên cứu hình17-1 SGK tr.54kết hợp với mô hình- xác định cấu tạotim

- Một hs lên chỉ tranh nêu cấu tạo tim

* Kết luận

Gv yêu cầu hoàn thành bảng 17-1 trớc

đó Gv cho hs quan sát sơ đồ tháo lắp

b) Cấu tạo trong

hs trao đổi nhóm hoàn thành bảng

17-1, từ 1-2 nhóm trình bày đáp án cácnhóm khác bổ sung rồi so sánh với đáp

án đúngCác ngăn tim co Máu đợc bơm tới

Tâm nhĩ trái co Tâm thất trái

Tâm nhĩ phải co Tâm thất phải

Tâm thất trái Vòng tuần hoàn lớn

Tâm thất phải Vòng tuần hoàn nhỏ

Gv dựa vào các chức năng tim em

hãy dự đoán:

+ Ngăn tim nào có thành cơ dày

nhất

+ Giữa các ngăn tim và trong các

mạch máu phải có cấu tạo ntn để

máu chỉ bơm theo 1 chiều?

Gv ghi dự đoán của 2 nhóm lên

cuãng nh phán đoán đợc Hãy trình

bày cấu tạo trong của tim? ( dựa

theo những tiêu chí sau đây?)

- Tâm thất có thành cơ dày nhất

- Phải có các van tim để máu chỉ bơm theo 1 chiều

Hs tháo lắp và tự so sánh dự đoán của nhóm mình để

Hoạt động 2

II- Tìm hiểu cấu tạo của mạch máu

Gv yêu cầu hs hoàn thành nội dung

phiếu học tập số 2 và trả lời câu hỏi:

+ Chỉ ra sự khác nhau giữa các loại

- Hẹp

Mô liên kết

3 lớp Cơ trơnBiểu bì

- Rộng

- 1 lớp biểu bì

mỏng

- Hẹp nhất

- Đặc điểm

khác - ĐM chủ lớn, nhiềuđm nhỏ - Có van 1 chiều - Nhỏ, phânnhánh nhiều

2- Chức năng - Đẩy máu từ vantim

đến các cơ quan, vậntốc và áp lực lớn

- Dẫn máu từ khắpcác tế bào về tim,vân tốc và áp lực nhỏ

- Trao đổichất với Tb

Hoạt động 3

III- Tìm hiểu hoạt động co giãn của tim

Gv yêu cầu thực hiện lệnh ở mục III

SGK

+ Chu kỳ tim gồm mấy pha

+ Sự hoạt động co giãn của tim liên

quan đến sự vận chuyển máu ntn?

Gv lu ý Hs h17-3 mũi tên chỉ đờng vận

chuyển máu

Gv hỏi thêm tại sao tim hoạt động suốt

cuộc đời mà không biết mệt mỏi

Hs q/s h17-3 trao đổi nhóm thống nhấtcâu trả lời- kết luận

*Kết luận :

- Chu kỳ tim gồm 3 pha:

+ Pha co tâm nhĩ ( 0,1S): máu từ tâmnhĩ – tâm thất

+ Pha co tâm thất (0,3S), máu từ TTvào động mạch chủ

+ Pha dãn chung (0,4S): máu đợc hút từtâm nhĩ- tâm thất

Hs dựa vào chu kỳ tim giải thích: Phadãn chung chiếm 1/2 thời gian đó chính

là thời gian nghỉ của tim

- Ôn tập để chuẩn bị cho biết sau kiểm tra

1) Cơ thể ngời gồm mấy phần, là những phần nào? Phần thân chứa những cơ quan nào?2) So sánh mô biểu bì và mô liên kết về vị trí của chúng trong cơ thể và sự sắp sếp tbtrong 2 loại mô đó?

3) Bộ xơng ngời gồm mấy phần? Mỗi phần gồm những xơng nào?

4) Máu gồm những thành phần nào? Nêu chức năng của huyết tơng và hồng cầu?

5) Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể?

D- Rút kinh nghiệm

- Kiểm tra khả năng hiểu và vận dụng kiến thức sau khi đã học 3 chơng

+ Nhìn chung về cơ thể ngời, các cơ quan, bộ phận trong cơ thể, khái niệm vàphân loại mô, khái niệm về phản sạ của cơ thể

+ Hệ vận động: đặc điểm, cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn đối với cơ thể

2- Kỹ năng

Rèn kỹ năng phântích, so sánh khi làm bài kiểm tra

b Chuẩn bị

Giáo viên: chuẩn bị 2 đề cùng đáp án và biểu điểm

Học sinh: Ôn tập theo nội dung câu hỏi

C hoạt động lên lớp I- ổn định tổ chức lớp

Câu 1: Hãy liệt kê các hệ cơ quan trong

cơ thể ngời và nêu chức năng của mỗi

hệ cơ quan đó? (3 điểm)

Câu 2: Hãy nêu các thành phần hoá

học của xơng và vai trò của mỗi thành

Câu 4:Hiện tợng bạch cầu lấy và nuốt

vi khuẩn gây bệnh đợc coi là: ( 1,5 đ)

a)Sự bài tiết c)Sự thực bào

b) Sự hấp thu d)Sự TĐ chất

Câu 5: Mô nào dới đây không phải là

- Kể đợc 8 hệ cơ quan (1 điểm)

- Nêu đợc chức năng của mỗi hệ cơ

quan cho mỗi phần (0,25 điểm)

- Nêu đủ 2 tp: Chất hữu cơ

- Vai trò của tb máu (1đ)

đầu

- Gồm 3 phần: thân (1đ)chi

- Nêu đủ các cơ quan: ruột, gan, dạdày, tim, phổi, cq sinh dục (2đ)

đề 1:

Câu1(3điểm): Máu gồm những thành phần cấu tạo nào ?Nêu chức năng của hồng

cầu và huyết tơng?

Câu2(3điểm):ngời có nhóm mấu AB em hãy thiết lập sơ đồ quan hệ cho và nhận máu

của ngời đó đồng thời giải thích vì sao ?

Câu3(1.5 điểm):Bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ

a, do làm việc quá sức ,lợng ô xi cung cấp thiếu ,lợng a xit lactic bị tích tụ đầu độccơ.

b, Do lợng chất thải khí cacbonic (CO2) quá cao

d, hai câu a,b đúng

5,Chất khoáng của xơng làm cho xơng :

a, Bền chắc

b, mềm dẻo

c, Cả avà b

Kiểm tra 45phút Môn: sinh học 8

Đáp án đề 1

Câu 1 ( 3 điểm)

 Máu gồm:

+ Có huyết tơng lỏng trong xuốt, màu vàng, chiếm 55%(0,5điểm)

+ Tế bào máu: Đặc, đỏ thẫm gồm hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu chiếm 45%(0,5điểm)

*Chức năng

- Huyết tơng có: các chất dinh dỡng, hocmon, kháng thể, chất thải Tham gia vậnchuyển các chất trong cơ thể.(1điểm)

- Hồng cầu: có Hb có khả năng kết hợp với oxi và cacbonic: vậnc huyển oxi từ phổi

về tim rồi tới các tế bào và vận chuyển cacbonic từ tế bào về phổi .(1điểm)

Câu 3: (1,5 điểm)

Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng cách:

- Thực bào: Bạch cầu hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá.(0,5điểm)

- Lim phô B: Tiết kháng thể vô hiệu hoá vi khuẩn .(0,5điểm)