Bài 10. Nói giảm nói tránh

Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh Ti ết 40: Nói giảm nói tránh a đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác Dùng cách nói tránh đi bằng những từ

ThÕ nµo lµ nãi qu¸ ? Cho biÕt t¸c dông cña

nãi qu¸? LÊy vÝ dô minh häa?

Ng÷ v¨n 8 - TiÕt 40

Bµi 10

a Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác,

cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước,

đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột

(Hồ Chí Minh, Di chúc)

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói tránh

Tiết 40: Nói giảm nói tránh

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói tránh

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

a) đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các

vị cách mạng đàn anh khác

Dùng cách nói tránh đi bằng những từ ngữ có nghĩa tương

CHẾT

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói tránh

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

I Núi giảm núi trỏnh và tỏc

dụng của núi giảm núi trỏnh

Ti ết 40: Núi giảm núi trỏnh

a Con dạo này lười lắm.

b.Con dạo này khụng được chăm chỉ cho lắm.

Dùng cỏch núi tế nhị,nhẹ nhàng để người nghe dễ tiếp thu.

2 Nhận xét

2 Nhận xét:

- Người nói, người viết đã có cách

diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh

gây cảm giác quá đau buồn, ghê

sợ, nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch

sự.

3 Ghi nhớ: (SGK- 108)

*Ghi nhớ:

Nói giảm nói tránh là một biện pháp

tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

- Các cách nói giảm, nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng

của nói giảm nói tránh

1 Ví dụ Ví dụ

2 NhËn xÐt: 2 NhËn xÐt

3 Ghi nhí:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói

giảm nói tránh

Tiết 40: Nói giảm nói tránh

- Các cách nói giảm nói tránh:

+ Khuya rồi, mời bà

gươm cho Long

gươm cho Long

Quân”.

+ Khi muốn + Khi muốn tôn trọng tôn trọng người đối thoại với mình

(người có quan hệ thứ bậc xã hội, tuổi tác cao

hơn)

hơn)

+ Khi muốn nhận xét một cách tế nhị, lịch sự, có

văn hoá để người nghe dễ tiếp thu ý k iÕ n góp ý

+ Khi muốn hàm ý một sắc thái biểu cảm nào đó

+ Bài thơ của anh

chưa được hay lắm.

*Lưu ý

+ Cháu bé đã đỡ đi ngoài chưa?

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

* Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải hay đi học muộn, bạn Lan nói:

“Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì như vậy không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp”. Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên nhắc nhở bạn Hải :”Cậu nên đi học đúng

sao?

* Trong báo cáo gửi cho cô giáo chủ nhiệm, bạn lớp trưởng nêu nhận xét về những nhược điểm của các bạn như sau :”Tuần qua, một số bạn đi học không được đúng giờ lắm” có được không? Vì

- Trường hợp sử dụng:

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

+Khi cần phê bình nghiêm

khắc, n

khắc, nó i thẳng, nói đúng mức độ

sự thật. * Trong báo cáo gửi cho cô giáo chủ

nhiệm, bạn lớp trưởng nêu nhận xét về những nhược điểm của các bạn như sau :”Tuần qua, một số bạn đi học không được đúng giờ lắm” có được không? Vì

+Khi cần thông tin chính xác,

trung thực trong văn bản hành

chính (Biên bản, báo cáo )

* Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải hay đi học muộn, bạn Lan nói:

“Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì như vậy không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp”. Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên nhắc nhở bạn Hải :”Cậu nên đi học đúng

sao?

- Trường hợp sử dụng:

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

- Trường hợp sử dụng:

- Các cách nói giảm nói tránh:

I Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói

Bài tập:1(SGK):

A / Khuya rồi, mời bà

B / Cha mẹ em từ ngày em còn rất bé,

em về ở với bà ngoại.

C / Đây là lớp học cho trẻ em

D / Mẹ đã rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.

E / Cha nó mất, mẹ nó , nên chú nó rất

thương nó.

đi nghỉ chia tay nhau

khiếm thị

có tuổi

đi bước nữa

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sau đây vào chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.

A1/ /Anh phải hoà nhã vớí bạn bè!

B1/Anh ra khỏi phòng tôi ngay!

C1/Xin đừng hút thuốc trong phòng học!

C2/Cấm hút thuốc trong phòng học!

D1/Nó nói như thế là thiếu thiện chí.

D2/ Nó nói như thế là ác ý.

E1/ Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.

A2/ Anh nên hoà nhã với bạn bè!

B2/Anh không nên ở đây nữa!

Bài tập2(SGK): Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng

cách nói giảm nói tránh?

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

Ti ết 40: Nói giảm nói tránh

I N ói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

II Luyện tập:

Bài tập 3(SGK): Khi chê trách một điều gì để người nghe

dễ tiếp nhận, người ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá

Chẳng hạn, đáng lẽ nói ”Bài thơ của anh dở lắm” thì lại bảo ”Bài thơ của anh chưa được hay lắm” Hãy vận dụng

cách nói giảm nói tránh như thế để đặt 5 câu đánh giá

trong những trường hợp khác nhau

H·y ph©n tÝch c¸i hay cña viÖc sö dông phÐp nãi gi¶m nãi tr¸nh trong ®o¹n trÝch sau :

“H«m sau, l·o H¹c sang nhµ t«i Võa thÊy t«i, l·o b¶o ngay:

BÀI TẬP BỔ SUNG 1

Hàm ý xót xa, luyến tiếc

và đượm chút mỉa mai…

Dùng từ ngữ đồng nghĩa

- Xét xem trong văn bản tác giả đã tạo ra phép nói giảm nói tránh bằng cách nào.

- Đối chiếu với những cách nói thông thường có thể dùng trong trường hợp giao tiếp đó để thấy được tác

Viết đoạn hội thoại (3-5 câu) trong đó có sử dụng phép nói giảm nói tránh.

Bài tập Bổ sung 2

b / Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt!

( Lão Hạc, Nam Cao)

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Sưu tầm một số câu ca dao và thơ văn có sử

dụng phép nói giảm nói tránh

- Chuẩn bị tốt cho bài kiểm tra ng÷ văn (TiÕt 41)