Bài giảng Chuyển dạ bình thường: Sinh lý chuyển dạ

Sinh lý chuyển dạ là một vấn đề căn bản trong chương trình Sản Phụ khoa của sinh viên năm thứ Tư các trường đại học Y. Là một vấn đề thường thức nên sinh viên cần phải hiểu thấu đáo những chi tiết được trình bày. Bài giảng điện tửtự học này được biên soạn với mục đích giúp đỡ sinh viên có thể tự học và tìm hiểu thêm về những nội dung có liên quan.

Trang 1

Sinh lý chuy n d

Âu Nh t Luân

© Âu Nh t Luân, 2010 B môn Ph S n ð i h c Y Dư!c TP HCM Tác gi gi( b n quy,n

Trang 2

M ñ u

Sinh lý chuy/n d là m t v3n ñ, căn b n trong chương

trình S n Ph khoa c<a sinh viên năm th? Tư các trư@ng

ñ i h c Y Là m t v3n ñ, thư@ng th?c nên sinh viên cAn

ph i hi/u th3u ñáo nh(ng chi tiCt ñư!c trình bày

Bài gi ng ñiDn tEFt h c này ñư!c biên so n vGi m c ñích giúp ñJ sinh viên có th/ t h c và tìm hi/u thêm v, nh(ng

n i dung có liên quan.

Mong các b n sL hài lòng khi sE d ng tài liDu ñiDn tE này Tác gi chúc các b n thành công.

Trang 3

Hư ng d n s d ng

ð!n m c l c chínhð!n trang ñ u c&a m't n'i dung

Tr v* trang ñ u c&a m't n'i dungThông tin thêm v* m't chi ti!t

Tr l i bài gi/ng căn b/n

M c tiêu bài gi/ngXem ñáp án câu h5i t lư6ng giá

A

Trang 4

M c tiêu bài gi/ng dành cho sinh viên Y4

1. Trình bày đư6c đ>nh nghĩa c&a chuy n d

2. Trình bày đư6c vai trị c&a cơn co t cung chuy n d

3. Trình bày đư6c các bi!n đDi x/y ra cD t cung

4. Trình bày đư6c cách thi!t lFp chGn đốn chuy n d

5. LiIt kê các y!u tK ph/i theo dõi trong chuy n d

Trang 5

Tài liIu tham kh/o *.pdf

Tài liIu tham kh/o ñOc online

http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/IntrapartumCareSeptember2007mainguideline.pdf

Hacker & Moore’s Essential of OB\GYN 5th ed 2010 Saunders Elsevier ISBN 978\1\4160\5940\0

Hard copy và e\copy có b/n quy*n, có th ñOc online

Liên hI mail box c&a b' môn Ph S/n ðHYD TPHCM elearningsanhungvuong@gmail.com

Trang 6

1. ð>nh nghĩa c&a chuy n d

2. Thay đDi cD t cung trư c chuy n d

3. Cơn co t cung và hI qu/ c&a nĩ

4. ChGn đốn chuy n d

5. Các thgi kỳ c&a chuy n d

6. Các thành tK /nh hư ng lên k!t c c c&a chuy n d

7. Theo dõi chuy n d

8. Vjn đ* c n ghi nh

9. Test t lư6ng giá sau hOc

Trang 7

ð>nh nghĩa

Chuy n d là m't quá trình, trong ñó xujt hiIn các cơn co

t cung c&a chuy n d , gây nên hiIn tư6ng xóa m cD t

cung nhkm th c hiIn m c tiêu là tKng xujt thai nhi ra

ngoài qua ng/ âm ñ o

Như vFy, chuy n d

Diln ti!n trong thgi gian

Dư i ñ'ng l c là cơn co t cung c&a chuy n d

Bi u hiIn bkng thay ñDi c&a cD t cung và ngôi thai

Thành qu/ là thai nhi và nhau ñư6c tKng xujt ra ngoài

Trang 8

HiIn tư6ng chín mumi cD t cung

ChuGn b> c n thi!t cho chuy n d

T cung mang thai là m't khKi gmm hàng tn s6i cơ trơn, hoàn toàn “trơ” v i kích thích cho t i khi có chuy n d

CD t cung ñư6c t o tq s6i cơ trơn, chjt n*n và collagenChrc và ñóng kín khi chưa chuy n d

Trư c khi chuy n d

Tăng tn sK Est:Prg, có mst PGE2, men m*m cD t cungGây ly gi/i collagen và tăng git nư c

CD t cung tr nên m*m, co giãn ñư6c

M c tiêu là các s/n phGm th thai có th ñi qua cD t cung thgi ñi m thích h6p

Trang 9

S kiIn quan trOng nhjt c&a chuy n d :

Xujt hiIn cơn co t cung chuy n d

S kiIn quan trOng nhjt c&a chuy n d là xujt hiIn s co c&a cơ trơn t cung

Có tD chvc và ñ>nh hư ng, c&a toàn khKi cơ

Nhg các liên k!t ñsc biIt protein liên t! bào

Dư i tác ñ'ng c&a Prostaglandin hosc Oxytocin

Trên th th c&a chúng màng t! bào

Kích ho t xâm nhFp Ca++ vào t! bào, t o phvc b'

actin\myosin

Trang 10

Cơ ch! hình thành cơn co t cung chuy n d

K!t h6p gita Ca++ xâm nhFp qua kênh Ca++ type L

Trang 11

Y!u tK xác ñ>nh có chuy n d

HiIn diIn cơn co t cung c&a chuy n d và hiIu qu/

Cơ t cung có th co thrt ngoài chuy n d

Trang 12

ðsc ñi m c&a cơn co t cung c&a chuy n d

Hình /nh cơn co ñ u chuy n d và khi ñã ti!n tri n xa

Trang 13

K!t qu/ c&a cơn co t cung chuy n d :

S thành lFp ño n dư i c&a t cung

T i ph n trên c&a t cung

KhKi cơ co và nghn ch& ñ'ng, nh>p nhàng

M c tiêu là tKng xujt thai

Ph n dư i c&a t cung

M5ng d n và th ñ'ng

Chuy n thành ño n dư i t cung

z ch{ nKi gita 2 ph n, hình thành vòng thrt sinh lý

Trong chuy n d trc ngh|n, do các n{ l c co thrt ñ tKng xujt, ño n dư i rjt m5ng, vòng thrt tr nên quá ñáng t o thành vòng thrt Bandl bInh lý

Trang 14

Hình thành vòng thrt là hiIn tư6ng sinh lý

Khi chuy n d b> trc ngh|n, nó tr thành vòng Bandl

Vòng Bandl trong

dOa v} t cung

Trang 15

Thay ñDi t cung do cơn co t cung chuy n d

Xóa m cD t cung, thành lFp ño n dư i t cung

Dư i tác d ng c&a cơn co, các thành ph n c&a kênh cD tcung b> kéo lên phía trên làm cD t cung m5ng ñi HiIn tư6ng này ñư6c gOi là hiIn tư6ng xóa cD t cung

Ph n dư i t cung th ñ'ng, m5ng d n, hòa v i các thành

ph n tq kênh t cung gây xóa m và lFp ño n dư i

Trang 16

Thay ñDi t cung do cơn co t cung chuy n d

M cD t cung không chn ch>u /nh hư ng c&a cơn co

ð'ng l c c&a m cD t cung

Cơn co t cung là ñ'ng l c chính

Có tham gia nong cD t cung c&a ñ u Ki và ngôi thai

Trang 17

HI qu/ c&a cơn co t cung chuy n d

Dju hiIu nhFn bi!t chuy n d

Cơn co t cung gây xóa m cD t cung, nên dju hiIu

chính c&a chuy n d là

Cơn co t cung c&a chuy n d

Thay ñDi cD t cung

Khi cD t cung ñã m

Nút niêm d>ch bong ra, vài m ch máu nh5 b> v}

Hình thành 1 ñi m y!u là kênh cD t cung b> m r'ngTriIu chvng gián ti!p quan sát thjy khi có chuy n d

ð u Ki ñư6c thành lFpTKng xujt nút niêm d>ch l n huy!t hmng

Trang 18

NhFn bi!t chuy n d

Cơn co chuy n d 1, xóa cD t cung2 và lFp ñ u Ki3

≥2 cơn co dài >20sec m{i 10’, ñau

CD t cung xóa ≥30%

LFp ñ u Ki, căng phmng khi TC co

Trang 19

3 thgi kỳ c&a chuy n d

Xóa m CTC 1, SD thai 2, SD nhau và c m máu 3

1. Thgi kỳ xóa m cD t cung ñư6c tính tq khi brt ñ u

chuy n d ñ!n khi cD t cung xóa và m hoàn toàn

2. Thgi kỳ sD thai ñư6c tính tq khi cD t cung ñã hoàn thành xóa và m cho ñ!n khi thai ñư6c tKng xujt ra ngoài

3. Thgi kỳ sD nhau và c m máu ñư6c tính tq khi thai ñư6c tKng xujt hoàn toàn

Trang 20

Thgi kỳ xóa m cD t cung ñư6c phân ra 2 pha Pha ti*m thgi và pha ho t ñ'ng

Nhanh, tKi ña

TKi ña 12 gig

Ngôi ñi xuKng

Trang 21

Pha ti*m thgi c&a thgi kỳ xóa m cD t cung ChuGn b> cD t cung, ngôi thai

Trang 22

Pha ho t ñ'ng c&a thgi kỳ xóa m cD t cung

CD t cung m nhanh, lFp ño n dư i, ngôi ti!n tri n

Trang 23

Thành tK /nh hư ng ñ!n diln ti!n c&a chuy n d

Chuy n d bình thưgng do k!t h6p hài hòa 3 y!u tK

Trang 24

Thành tK /nh hư ng ñ!n diln ti!n c&a chuy n d Bjt thưgng c&a Passenger, Passage hay Power

Trang 25

The power

Cơn co t cung là ñ'ng l c c&a chuy n d

Cơn co gây nên s xóa và m cD t cung

Là ñ'ng l c c&a xóa cD t cung trong các giai ño n

s m c&a chuy n d

Kênh cD t cung ngrn d nThành lFp ño n dư i t cungLàm CTC m và b> nong r'ng

Cùng s xuKng c&a ngôiCùng v i trương l c c&a ñ u KiCơn co hài hòa t o nên vector h6p l c thúc ngôi ti!n tri n trong ñưgng sanh nhtng thgi ñi m thích h6p

Trang 26

The passenger

Tác ñ'ng lên chuy n d bkng nhi*u phương thvc

Ti!n tri n trong ñưgng sanh dư i /nh hư ng c&a hI

momen l c phvc t p t o b i cơn co, ph/n l c và l c c/nNgôi sanh dl, sanh khó hay không có cơ ch! sanh

Kích thư c c&a các ñưgng kính trình trư c các eo c&a

khung chFu

SK ño tuyIt ñKi

Liên quan tương v i các ñưgng kính c&a ñưgng sanh

SK ño x/y ra sau bi!n hình ñ cK grng vư6t qua ñưgng sanh

Trang 27

The passage

Hành trình khó khăn vư6t qua khung xương cvng

ðsc ñi m khung xương chFu

LKi vào bkng xương

ðưgng ti!n là m't Kng tròn

Góc uKn cong 90°

Thành không ñ*uKích thư c tương ñKi có th ñDi

T o ra ph/n l c và l c c/n, tham gia phvc t p vào hImomen l c t o b i cơn co và các l c này, tác ñ'ng lên passenger

Trang 29

Theo dõi chuy n d

MOi thành tK ñ*u quan trOng và tương tác v i nhau

Cơn co t cung là ñ'ng l c c&a chuy n d

Trao ñDi khí máu thai ch>u /nh hư ng c&a cơn co t cungTình tr ng nư c Ki ph/n ánh m't ph n svc kh5e thai

Ngôi thai ti!n tri n v i ñ'ng l c là cơn co

Khi ti!n tri n c&a ngôi gsp khó khăn, ngôi s| bi!n d ngCơn co t cung và ti!n tri n c&a ngôi gây xóa m CTCThuKc dùng /nh hư ng lên nhi*u y!u tK c&a chuy n d

Sinh hiIu ph/n ánh tình tr ng c&a mƒ trong chuy n d

Trang 30

MOi thành tK ñ*u quan trOng và tương tác v i nhau Theo dõi chuy n d là theo dõi tjt c/ các thành tK

Cơn co t cung v i ñ y ñ& các ñsc trưng c&a nó

Nh>p tim thai / bi!n ñ'ng c&a nh>p tim thai theo cơn coMàu src và các tính chjt c&a nư c Ki

Ti!n tri n c&a ngôi thai trong Kng sanh

Bi!n d ng c&a ngôi thai

Ti!n tri n c&a xóa m CTC

Ghi chép v* các thuKc dùng trong chuy n d

Sinh hiIu c&a mƒ trong chuy n d

Trang 31

Partograph, model World Health Organization 1993 Ghi l i chuy n d v i kh/ năng c/nh báo bjt thưgng

Trang 32

Nhtng vjn ñ* ph/i ghi nh

Chuy n d ñư6c ñsc trưng b i cơn co t cung chuy n dHiIu qu/ c&a cơn co là s xóa và m cD t cung

K!t c c cuKi cùng là ngôi thai ñư6c tKng xujt ra ngoài

Chuy n d diln ti!n qua 3 thgi kỳ: xóa m cD t cung, sDthai và sD nhau\c m máu

Có 3 y!u tK chính /nh hư ng ñ!n k!t c c c&a chuy n d : the power, the passage và the passenger

ð u Ki có vai trò quan trOng nhtng giai ño n nhjt ñ>nhTheo dõi chuy n d bao gmm theo dõi chính ti!n trình c&a chuy n d và nhtng hI qu/ trên các ñKi tư6ng c&a nó

Trang 33

T lư6ng giá sau hOc

MCQ 1

V* ño n dư i c&a t cung, ch n câu sai

a. Có biên ñ' co l n hơn ph n ñáy t cung

b. Ngăn cách v i kênh cD t cung bkng m't vòng thrt sinh lý

c. Không có l p cơ ñan chéo

d. S thành lFp chn ñư6c hoàn tjt khi chuy n d ñã ti!n tri n xa

Trang 34

MCQ 2

V* cơn co t cung c&a chuy n d , ch n câu sai

a. Có th ñư6c kh i phát bkng prostaglandins

b. Có th ñư6c kh i phát bkng các biIn pháp cơ hOc

c. Có th ngăn ñư6c bkng thuKc vc ch! kênh Ca++

d. Có th ngăn ñư6c bkng thuKc c nh tranh v i Ca++

e. Có th ngăn ñư6c bkng thuKc ñKi kháng oxytocin

f. Có th ngăn ñư6c bkng thuKc kích thích beta th th

g. Có th ngăn ñư6c bkng thuKc chKng co thrt cơ trơn

Trang 35

MCQ 3

V* y!u tK Passenger trong chuy n d , ch n câu sai

a. K!t c c c&a chuy n d b> /nh hư ng b i sK ño sinh trrc tuyIt ñKi c&a thai nhi hơn là b> /nh hư ng b i sK

ño c&a các ñưgng kính c&a ngôi trình trư c eo trên

b. Kích thư c các ñưgng kính c&a ngôi s| thay ñDi tùy theo ki u cách mà ngôi trình trư c eo trên

c. Ngôi có kh/ năng ñi*u chnnh sK ño c&a các ñưgng

kính mà nó s| dùng ñ vư6t qua khung chFu bkng cách bình chnnh, bi!n hình và bi!n d ng

d. SK ño c&a các ñưgng kính mà ngôi dùng ñ qua eo trên ñ'c lFp v i cách mà ñưgng kính ñó qua eo trên

Trang 36

MCQ 4

V* y!u tK Power trong chuy n d , ch n các câu ñúng

a. ð chuy n d diln ti!n thuFn l6i, ñsc tính c&a cơn co

t cung ph/i phù h6p v i giai ño n c&a chuy n d

b. Cơn co t cung hài hòa s| t o nên m't vector h6p l c tKng thai nhi ñi theo phương c&a Kng sanh

c. Cơn co t cung x/y ra t ñ'ng, dư i s ñi*u khi n

c&a pace\maker, các oxytocics như oxytocin và PG

d. Ho t ñ'ng tăng bjt thưgng c&a cơn co t cung có th/nh hư ng xju ñ!n tình tr ng thai

e. Gia tăng bjt thưgng c&a cơn co t cung có th là do nguyên nhân cơ năng hay là do nguyên nhân cơ hOc

Trang 37

MCQ 5

Trong các triIu chvng sau, triIu chvng nào là khơng đ& đ

g6i ý chGn đốn đã cĩ chuy n d đang diln ti!n, ch n các

câu thích h p

a. CD t cung đã m

b. CD t cung đã xĩa

c. Các màng Ki đã v}

d. Nút nh y chsn cD t cung đã đư6c tKng xujt

e. ðo n dư i đã đư6c thành lFp

f. T cung cĩ 2 cơn co m{i 10 phút, m{i cơn dài >30sec

g. Ra huy!t âm đ o

Trang 38