Đề tài khoa học (âm nhạc)

Ngoài ra Âm nhạc bậc tiểu học còn cung cấpnhững kiến thức cơ bản về âm nhạc nhận biết nốt nhạc, hình nốt nhạc, khuônnhạc, phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc, phát triển khả năng nghe nh

Ở Tiểu học Âm nhạc là môn học được đưa vào kế hoạch dạy trongchương trình, nhằm giúp học sinh cảm nhận cái hay, cái đẹp, nhận biết thế giớixung quanh, phát triển trí não, óc tưởng tượng qua âm nhạc để từ đó giáo dục,hoàn thiện nhân cách học sinh Ngoài ra Âm nhạc bậc tiểu học còn cung cấpnhững kiến thức cơ bản về âm nhạc (nhận biết nốt nhạc, hình nốt nhạc, khuônnhạc, phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc, phát triển khả năng nghe nhạc, …)tạo điều kiện góp phần phát hiện và bồi dưỡng cho học sinh có năng lực đặc biệt.Cùng với các môn học như Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Kỹthuật, Mỹ thuật, Thể dục…Mỗi môn học đều có vai trò quan trọng góp phần vào

sự phát triển toàn diện của học sinh, đáp ứng mục tiêu cuối cùng là hình thànhcho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tìnhcảm, trí tuệ, thể chất và các kỹ năng cơ bản để học sinh học tiếp trung học hoặc

đi vào cuộc sống lao động

Hiện nay chúng ta đang tiến hành đổi mới giáo dục phổ thông, trong đó cógiáo dục tiểu học, đồng thời tham gia hội nhập kinh tế thế giới, hoà mình vào xuthế toàn cầu hoá, do đó vấn đề giáo dục toàn diện, hoàn thiện nhân cách cho họcsinh càng trở nên cần thiết Một nhà trường mà công tác tổ chức dạy đúng định

hướng, thực hiện đồng bộ toàn diện các mặt trong việc dạy và học các môn họcthì chất lượng giáo dục mới được nâng cao và theo kịp xu hướng giáo dục củathời đại.

1.2 Về mặt thực tiễn

Trong thực tế, nhận thức của giáo viên hiện nay về việc dạy học môn âmnhạc còn coi nhẹ, chưa đúng, chưa đủ về vị trí, vai trò của công tác này trong nhàtrường; hoặc việc tổ chức triển khai nhiệm vụ này thiếu sự tuân thủ nhữngnguyên tắc nhất định… Đó là nguyên nhân thực tiễn dẫn đến kết quả, chất lượnghọc tập môn âm nhạc trong các trường tiểu học còn hạn chế

Thực tiễn trong thời gian qua, các trường tiểu học ở địa bàn Huyện Ngọchồi nói chung và trường Tiểu học Nguyễn Huệ nói riêng đã có nhiều chuyển biếntích cực trong việc dạy - học, việc hướng đến dạy học toàn diện, dạy đủ các mônhọc trong chương trình đã được các nhà trường chú trọng Tuy nhiên so với mụctiêu, yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đạihoá đất nước và đẩy mạnh chất lượng giáo dục toàn diện của huyện nhà ngangtầm với sự phát triển công tác giáo dục trong toàn tỉnh thì chất lượng đội ngũgiáo viên dạy nhạc và việc học môn âm nhạc của học sinh trong trường có phầnnào chưa đáp ứng được

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học môn âm nhạctrong nhà trường, trong đó chú trọng đến khối lớp 1 là lớp đầu cấp, lớp “nềntảng” của bậc học từ đó để nâng cao chất lượng môn âm nhạc các khối lớp tiếptheo góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà

trường Với suy nghĩ đó, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Thực trạng việc dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường Tiểu học Nguyễn Huệ - Ngọc Hồi – Kon Tum".

2 Mục đích nghiên cứu

- Xác định thực trạng việc dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường Tiểu họcNguyễn Huệ - Ngọc Hồi – Kon Tum.

- Dựa vào lí luận và các điều kiện thực tiễn, từ đó xây dựng và tổ chứcthực nghiệm các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn

âm nhạc lớp 1 trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng việc dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường Tiểu học NguyễnHuệ - Ngọc Hồi – Kon Tum

3.2 Khách thể nghiên cứu

Là đội ngũ giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất và các phương tiện, điềukiện trong việc thực hiện dạy học âm nhạc trong trường Tiểu học Nguyễn Huệ -Ngọc Hồi – Kon Tum

4 Giả thuyết khoa học

Nếu việc cải tiến xây dựng biện pháp trong công tác chỉ đạo dạy và họcmôn âm nhạc ở khối lớp 1 và từ đó áp dụng vào các khối lớp còn lại ở trườngTiểu học Nguyễn Huệ đúng đắn và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của nhàtrường thì hoạt động dạy học sẽ có chuyển biến và kết quả sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu thực trạng về công tác dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường

Tiểu học Nguyễn Huệ - Ngọc Hồi – Kon Tum

5.2 Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về biện pháp phù hợp nhằm nâng cao

chất lượng dạy và học môn âm nhạc lớp 1 trong nhà trường

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc sách, văn bản để thu nhập tư liệu, thông tin cần thiết cho từng

chương một của đề tài

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra cơ bản (bằng phiếu điều tra) kết hợp với quan sát, đàm thoại,phỏng vấn, trò chuyện để nghiên cứu thực trạng việc dạy và học môn âm nhạc ởtrường Tiểu học Nguyễn Huệ - Ngọc Hồi – Kon Tum

- Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của giáo viên và học sinh (giáo án, sổsách, kết quả học tập của học sinh…) để xác định kết quả dạy - học của giáoviên và học sinh

6.3 Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

- Thống kê toán học để phân tích số liệu điều tra và thực nghiệm như tínhphần trăm, tính trung bình

7 Phạm vi, giới hạn nghiên cứu:

Trong đề tài này, chúng tôi xin được giới hạn phạm vi nghiên cứu trongkhuôn khổ nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp trong công tác dạyhọc môn âm nhạc khối lớp 1 ở trường Tiểu học Nguyễn Huệ - Ngọc Hồi – KonTum nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

8 Bố cục của bài tập nghiên cứu khoa học (BTNCKH)

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, BTNCKH gồm 2chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận chung

Chương 2: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp nhằm nângcao chất lượng dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường Tiểu học Nguyễn Huệ -Ngọc Hồi – Kon Tum

B- NỘI DUNG:

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DẠY HỌC HỌC ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Giáo dục âm nhạc trong nhà trường Tiểu học

1.1.1.Nghệ thuật âm nhạc trong đời sống con người

Âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Âm nhạc có thể chia sẻ với chúng ta rất nhiều điều: Giải quyết những khó khăntrong cuộc sống, vơi đi những hờn giận vu vơ, đưa người về dĩ vãng, tìm lại tuổithơ yêu dấu, nghe lòng bồi hồi, xao xuyến với tình yêu quê mẹ, với nắng ấm quêcha, sống dậy lòng tự hào Dân tộc…Ngay từ thời thượng cổ, âm nhạc đã được rađời cùng với đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất của các cộng đồng ngườinguyên thủy Kể từ đấy, âm nhạc đã không ngừng được phát triển và hoàn thiệncùng năm tháng Quả thật, âm nhạc có sức ảnh hưởng lớn đến con người, đến sựhình thành và phát triển nhân cách nơi mỗi người

Như các loại hình nghệ thuật khác, nội dung âm nhạc cũng phản ánh hiệnthực của cuộc sống Bằng nét đặc thù riêng của mình, âm nhạc đã phản ánh hiệnthực cuộc sống một cách ước lệ và trừu tượng Âm nhạc mô tả các sự vật, hiệntượng trong cuộc sống Âm nhạc còn có thể thể hiện quan điểm sống, chuyển tải

tư tưởng Còn một phần rất quan trọng trong nội dung của âm nhạc là sự đánhgiá thực tại trên quan điểm của Mỹ học, có nghĩa là đánh giá các sự vật, hiệntượng nhưng không phụ thuộc vào cách nhìn nhận thực tiễn, thực dụng về đốitượng ấy Ví dụ khi ngắm nhìn cảnh mặt trời mọc, chúng ta thích ngắm nhìn nó

vì nó đẹp chứ hoàn toàn không có ý nghĩ là mặt trời sẽ cung cấp năng lượng chochúng ta, mặt trời sẽ sưởi ấm cho ta… Có thể nói rằng, cách đánh giá trên quanđiểm Mỹ học là một cách đánh giá “vô tư” Đấy là những nội dung mà âm nhạc

có thể chuyển tải Và nội dung của âm nhạc có tính bất định Tùy theo khả năng

và đặc điểm tâm lý, quan điểm, sở thích, kinh nghiệm sống, trình độ văn hóa,…của mỗi người mà ở họ có sự cảm nhận khác nhau về nội dung của cùng một bảnnhạc.

Với sự phối hợp nhuần nhuyễn, hài hòa giữa ca từ, nhịp điệu, tiết tấu bảnnhạc, âm nhạc đã tác động lớn đến người nghe Dù rằng sự cảm thụ âm nhạc ởmỗi người là khác nhau và có thể rất đa dạng Nhưng chúng vẫn nằm trong mộtranh giới nhất định và vẫn có những điểm chung nhất định Điểm chung ấy dựavào sức tác động của âm nhạc đối với con người

Trước hết, âm nhạc tác động lên phương diện sinh lý của con người Sựtác động này hầu như ai cũng nhận thấy được Bằng công trình nghiên cứu củamình, hai nhà sinh học người Nga, I.M.Đô ghen và I.R.Tackhanốp đã chứngminh rằng: Âm nhạc có ảnh hưởng đến hệ hô hấp, hệ tuần hoàn và đến nhữngkhía cạnh khác trong cơ thể người Âm nhạc có thể khiến cho người nghe cảmthấy dễ chịu, cảm thấy nhẹ nhàng, thư thái Và âm nhạc cũng có thể làm chongười nghe cảm thấy mệt mỏi, rã rời hay căng thẳng, khó chịu Chính vì thế mà

âm nhạc có ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất lao động Ngày trước, nhờnhững câu hò ý vị, vui tươi trong khi gặt hái, trong khi giã gạo, trong khi cấycày, tát nước,… người lao động đã quên đi sự mệt nhọc, vất vả, hăng say hơntrong công việc Ngày nay, trong các nhà máy, xí nghiệp, nếu biết sử dụng âmnhạc một cách khoa học thì năng suất lao động sẽ được nâng cao

Không chỉ có thế, âm nhạc còn tác động đến cảm xúc và tư tưởng của conngười Âm nhạc, nếu được cảm thụ một cách sâu sắc và thông minh thì sẽ tácđộng đến thế giới quan, đến toàn bộ ý thức của con người Tác động trực tiếp,mạnh mẽ nhất của âm nhạc đối với con người là trong lĩnh vực tình cảm và tâmtrạng của con người Không một loại hình nghệ thuật nào khác ngoài âm nhạc lại

có thể tác động với một uy lực như thế vào thế giới cảm xúc của con người

Sở dĩ âm nhạc có được sức ảnh hưởng lớn bởi vì âm nhạc là một loại hìnhnghệ thuật có tính biểu hiện Ngôn ngữ của nó giống với ngữ điệu của tiếng nói

và giống với cử chỉ, nghĩa là giống với phương tiện biểu hiện của cảm xúc.Chính sự khái quát hóa và tăng lên gấp nhiều lần những khả năng biểu hiện củangữ điệu và tiết tấu, âm nhạc đã có được một sức mạnh tác động vào cảm xúcthật lớn lao Hơn nữa, trong tác phẩm âm nhạc còn miêu tả những điều mà chúng

ta thích thú và quan tâm trong thực tiễn Âm nhạc có sự tái hiện những âm thanhđầy sức hấp dẫn của thiên nhiên, thể hiện những cảm xúc dễ chịu và đáp ứng nhucầu tìm hiểu của chúng ta

Có một vai trò của âm nhạc mà không ai có thể phủ nhận được, đó là sựtham gia và hỗ trợ trong các dịp lễ hội và nghỉ ngơi cộng đồng, trong sự chuyểnđộng của tập thể (diễu hành), dùng làm phương tiện để nghỉ ngơi, giải trí

Chính vì âm nhạc tác động lên mặt xúc cảm và tư tưởng nên âm nhạc đóngvai trò không kém phần quan trọng trong việc giáo dục con người, nhất là thế hệtrẻ Có thể thông qua âm nhạc để giáo dục tư tưởng, đạo đức cho người nghe.Những nhân vật tích cực, những tấm gương đạo đức cao cả và cả hình tượngnhững con người bị giày vò bởi sự đấu tranh nội tâm khổ sở, những con ngườisống dằn vặt và không thỏa mãn được đề cập đến trong bản nhạc đã ảnh hưởngđến tình cảm đạo đức của con người, nâng người nghe lên một tầm cao bao la vềđạo đức Những tác phẩm âm nhạc diễn tả những tư tưởng, tình cảm đạo đức caođẹp như tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào Dân tộc, tình bạn, tình yêu,tình huynh đệ, tình phụ tử, tình mẫu tử…,luôn đóng một vai trò giáo dục đặc biệt

có ý nghĩa Âm nhạc đã đánh thức lương tâm, thức tỉnh một sự bồn chồn caoquý, một nỗi niềm lo lắng thiêng liêng: Mình đã làm được điều tốt đó chưa?Mình đã sống tốt chưa? Mình có xứng với cái đẹp ấy không? Liệu mình còn đủ

sức để hoàn thiện bản thân hơn nữa không?… Những điều ấy tạo nên nội lựcthúc đẩy người nghe vươn tới sự toàn thiện, toàn mỹ.

Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, có những loại âm nhạc có thể tácđộng tiêu cực đến con người Những ca khúc trữ tình chứa đựng những tình cảmkhông lành mạnh, sướt mướt hay suồng sã, nó có thể tác hại lớn đến đạo đức conngười Nó là kẻ đưa đường nhẹ nhàng nhất cho sự băng hoại đạo đức, suy sụp vềtinh thần Có những bản nhạc mà khi nghe nó thì người nghe cảm thấy buồn rãrượi, chán nản, yếu đuối, nhu nhược… Và cũng có những bản nhạc làm chongười nghe phấn khích quá độ, trở nên cuồng nhiệt, không làm chủ được hành vicủa mình, dẫn đến những hành động sai trái

Vì âm nhạc có sức ảnh hưởng lớn như thế cho nên các bậc phụ huynh,những người làm công tác giáo dục cần phải lưu tâm nhiều hơn nữa về vấn đềnày Trong nhà trường, trong các sinh hoạt tập thể nên lựa chọn những loại âmnhạc có nội dung lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi của các em để dạy cho các em,

để cho các em nghe Trong gia đình, các bậc phụ huynh nên khuyên nhủ và địnhhướng cho con em mình lựa chọn âm nhạc để nghe, hướng dẫn cho các em biếtcách cảm thụ âm nhạc Cần tìm hiểu sở thích âm nhạc của các em trong giáo dục.Qua sở thích về âm nhạc của các em, chúng ta có thể biết được phần nào tính khí

và phẩm chất đạo đức của các em

Như vậy, âm nhạc có nhiều vai trò quan trọng trong đời sống xã hội.Nhưng các vai trò ấy chúng gắn bó chặt chẽ với nhau, nhiều khi chúng hòaquyện vào nhau, khó có thể phân định rạch ròi

1.1.2 Âm nhạc là phương tiện tích cực góp phần giáo dục thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ và thể chất cho học sinh tiểu học.

Âm nhạc là một phương tiện tích cực để giáo dục học sinh nhiều mặt: thẩm

mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể chất

Âm nhạc đưa vào giảng dạy ở trường phổ thông có ý nghĩa nhân văn tolớn Giúp các em có quyền được phát triển tối đa nhân cách, tài năng, tâm thần,thể chất Thông qua âm nhạc tạo điều kiện cho các em được tự do tham gia sinhhoạt văn hoá nghệ thuật.

Môn âm nhạc ngày nay đã có một vị trí đáng kể trong trường phổ thôngvới tư cách là một môn học độc lập Đưa âm nhạc vào giảng dạy trong nhàtrường nhằm mục đích phát triển tối đa khả năng âm nhạc của học sinh Giáo dụcvăn hóa âm nhạc như một bộ phận của văn hóa tinh thần cho các em Nhằmtrang bị những kiến thức âm nhạc cơ sở, những kỷ năng kỷ xảo, tạo điều kiệnhình thành năng lực cảm thụ tác phẩm Nhằm trang bị khơi dậy những khả năngsáng tạo trong hoạt động nghệ thuật âm nhạc Trau dồi tình cảm đạo đức, thị hiếu

âm nhạc lành mạnh

1.1.2.1 Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ

Giáo dục âm nhạc cho học sinh là một trong những phương tiện hiệu quảnhất để đưa vào ý thức học sinh một cách tích cực, sâu sắc và có mục đích vềmối quan hệ thẩm mỹ trên thế giới của con người Bằng ngôn ngữ đặc thù củamình về tiết tấu, giai điệu, hoà âm, âm sắc…Tác phẩm âm nhạc mở rộng tầmhiểu biết của học sinh, làm phong phú thêm kinh nghiệm sống mang lại nhữngcảm giác, xúc động thẩm mỹ mạnh mẽ Trong quá trình dạy học đã diễn ra sựhình thành ở học sinh năng lực cảm thụ, hiểu, đánh giá, yêu thích, thưởng thứcnghệ thuật, nhu cầu hoạt động sáng tạo ra những giá trị thẩm mỹ Giáo dục thẩm

mỹ thông qua bộ môn âm nhạc cần đảm bảo phát triển thẩm mỹ toàn vẹn của họcsinh và gắn với các yêu cầu sau:

- Làm giàu nhân cách bằng trình độ thẩm mỹ nhận thức âm nhạc bằng việccảm thụ âm nhạc

- Phát triển đặc trưng tâm lý và nhân cách học sinh như tai nghe âm nhạc,nhạy cảm với nghệ thuật, trí nhớ âm nhạc, tưởng tưởng sáng tạo, tư duy độcđáo…

- Giáo dục tình cảm thẩm mỹ

- Hình thành ý thức thẩm mỹ (biết phê phán đánh giá) Giáo dục âm nhạc

và giáo dục thẩm mỹ là nhiệm vụ và những yêu cầu cơ bản đan xen suốt trongtoàn bộ hoạt động âm nhạc nội, ngoại khoá trong nhà trường

1.1.2.2.Âm nhạc góp phần giáo dục những phẩm chất đạo đức

Trong khi tác động đến tình cảm của học sinh thì âm nhạc cũng đồng thờihình thành ở học sinh những tình cảm đạo đức

Thông qua các tác phẩm âm nhạc hình thành ở học sinh, tình yêu quêhương đất nước, lòng yêu kính biết ơn ông bà, cha mẹ, Đảng, Bác Hồ Những bài

ca truyền thống giúp học sinh hiểu được cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đầykhí thế hào hùng Những tác phẩm âm nhạc truyền thống đem lại cho học sinhcảm xúc trữ tình tự hào với truyền thống, khơi dậy lòng yêu thích tìm hiểu âmnhạc Việt Nam

Các tác phẩm âm nhạc nước ngoài giúp các em mở mang tầm hiểu biết rathế giới để vươn tới những đỉnh cao của khoa học nghệ thuật, giúp các em dễ hoànhập với cộng đồng Cách tổ chức tiết học trong nhà trường cũng có ảnh hưởngtích cực đến thái độ của học sinh, tạo sự đoàn kết, hiểu biết lẫn nhau hoạt động

âm nhạc giúp học sinh trở nên tự tin hơn

Hoạt động âm nhạc tạo ra những điều kiện cần thiết để hình thành nhữngphẩm chất đạo đức của nhân các học sinh đặt cơ sở cho sự hình thành văn hóachung của công dân tương lai

1.1.2.3.Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ

Trong quá trình cảm thụ âm nhạc gắn chặt với sự phát triển trí tuệ đòi hỏihọc sinh phải chú ý quan sát nhạy bén Học sinh nghe nhạc và tiến hành so sánhcác âm thanh, xác định ý nghĩa biểu cảm của giai điệu, tiết tấu, ghi nhớ hìnhtượng âm nhạc Những trải nghiệm về cái đẹp trong âm nhạc buộc trí tuệ hoạtđộng tích cực.

Tư duy trừu tượng của học sinh cũng được rèn luyện trong khi hát, đọcnhạc Thông qua tác phẩm âm nhạc phản ánh nhận thức khách quan tự nhiên, cácmối quan hệ giữa con người với con người, con người với tự nhiên Học tập âmnhạc là một quá trình từ đơn giản đến phức tạp đòi hỏi học sinh phải tích cực tưduy tưởng tượng sáng tạo

1.1.2.4.Âm nhạc góp phần giáo dục thể chất

Âm nhạc có ảnh hưởng đến quá trình phát triển cơ thể con người Trướchết là phát triển tai nghe, khi học sinh nghe nhạc cần phân biệt các chi tiết âmnhạc, các phương tiện diễn tả âm nhạc để có thể nhận biết tác phẩm đó có thuộctrường phái phong cách, tác giả nào? Từ đó tai nghe cứ phát triển dần lên

Hoạt động hát gắn liền với tâm lý, thể chất của học sinh thúc đẩy chứcnăng hoạt động của các cơ quan phát thanh, hô hấp làm cho giọng hát học sinhdần ổn định, chính xác, mở rộng âm vực - âm lượng Ca hát tạo cho học sinh códáng dấp uyển chuyển, phong thái tự nhiên, tao nhã

* Tóm lại:

Giáo dục âm nhạc trong nhà trường tạo điều kiện phát triển nhân cách họcsinh về tất cả các mặt của giáo dục trong các hình thức và phương pháp hoạtđộng âm nhạc

1.1.3 Mục đích, nhiệm vụ và nội dung dạy học âm nhạc trong trường tiểu học

Việc dạy và học âm nhạc ở trường tiểu học nhằm góp phần thực hiện đượcmục tiêu giáo dục của nhà trường là đào tạo con người toàn diện về Đức – Trí -Thể - Mĩ.

Có sự khác nhau giữa học sinh học âm nhạc ở trường tiểu học và học sinhhọc âm nhạc ở các trường đào tạo chuyên về âm nhạc trong nhạc việc hay ở cáctrường văn hoá nghệ thuật (VHNT)

Học âm nhạc

Học âm nhạc

Như vậy mục đích của môn âm nhạc ở tiểu học là:

Thông qua môn học Âm nhạc mà trẻ em được hoạt động, được nhận thức,được cảm thụ âm nhạc và trang bị cho các em có một số kiến thức về văn hoá

âm nhạc phổ thông, góp phần cùng các môn học khác giáo dục nhân cách chohọc sinh

Nhiệm vụ dạy âm nhạc ở trường tiểu học:

- Phát triển sự ham thích và sự hưởng ứng say mê đối với âm nhạc ở trẻ đểchúng mong muốn được nghe và thực hiện nó

- Phát triển thính giác nhạy cảm ở trẻ để các em hát đúng, hát hay, yêuthích âm nhạc

- Phát triển những kĩ năng về ca hát phổ thông

- Phát triển tình cảm thẩm mĩ và thị hiếu nghệ thuật lành mạnh trong sáng

và phong phú, cơ sở hình thành nhân cách con người

Học sinh tiểu học

Học sinh nhạc viện,

trường văn hoá nghệ

thuật

Không làm nghề âm nhạc, không hoạt động

âm nhạc chuyên nghiệp.

Làm nghề âm nhạc, hoạt động âm nhạc

chuyên nghiệp.

Nội dung dạy học âm nhạc trong trường tiểu học:

Nội dung dạy môn âm nhạc ở tiểu học gồm 3 phân môn:

- Dạy hát

- Dạy tập đọc nhạc

- Dạy thường thức âm nhạc

Cả 3 phân môn không dạy tách rời nhau, mà dạy đan xen với nhau trongsuốt 5 năm học của cấp tiểu học

- Ở lớp 1,2 các em học hát 12 bài hát ngắn gọn, âm vực trong phạm viquáng 8, chủ yếu nhịp 2/4, trong đó chọn 1-2 bài dân ca Việt Nam, 1-2 bài hátnước ngoài

+ Tập các tư thế ngồi, đứng hát, tập hát tự nhiên, lớp 2 bước đầu tập các kĩnăng ca hát như: lấy hơi, bắt giọng, vào bài , hát kết hợp với vận động phụ hoạhoặc trò chơi âm nhạc

+ Nghe một số bài hát: Quốc ca Việt Nam, dân ca, bài hát thiếu nhi chọnlọc hoặc nhạc không lời

+ Nghe kể 1-2 câu chuyện về âm nhạc

+ Tập phân biệt âm thanh cao, thấp, dài, ngắn, nhận ra hướng đi của âmthanh: đi lên, đi xuống, đi ngang

+ Tập nhận biết và thể hiện các tiết tấu đơn giản bằng nhạc cụ gõ, gõ đệmtheo bài hát

Lớp 3 học bài Quốc ca Việt Nam, học 10 bài ngắn gọn , âm vực quãng 9(có thể đến quãng 10) nhịp 2/4, 3/4, 3/8, hoặc 4/4; chọn 1-2 bài dân ca Việt Nam,1-2 bài hát nước ngoài

+ Tập thêm về hát ngân giọng, hát diễn cảm, tập đánh nhịp 2/4, hát kết hợpvới vận động phụ hoạ hoặc trò chơi âm nhạc

+ Giới thiệu hình dáng và nghe âm sắc một vài nhạc cụ dân tộc như: đànbầu, nguyệt, tranh, tam thập lục.

+ Nghe kể 1-2 câu chuyện về âm nhạc

+ Tập nhận biết tên nốt nhạc, vị trí nốt nhạc trên khuông qua trò chơi.+ Tập nhận biết hình nốt nhạc: đen, trắng, móc đơn, lặng đen, lặng đơn.Lớp 4,5 học 10 bài hát âm vực trong phạm vi quãng 10 đến quãng 11, chọn1-2 bài dân ca Việt Nam, 1-2 bài hát nước ngoài Lớp 5 còn tập giữ hơi để hátnhững câu hát dài liền mạch Tập hát đúng những tiếng có luyến 2-3 âm Tập hátdiễn cảm theo sắc thái bài hát

+ Giới thiệu và nghe một số bài gồm: dân ca, bài hát thiếu nhi chọn lọchoặc nhạc không lời Lớp 5 giới thiệu và nghe âm sắc một vài nhạc cụ dân tộc:nhị, tam, tứ, tù bà

+ Nghe kể 2-3 câu chuyện về âm nhạc

+ Lớp 4 làm quen với các bài tập đọc nhạc nhịp 2/4 gồm 5 âm: Son-La, lần lượt xuất hiện các hình nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn, dấu lặngđen

+ Lớp 5 làm quen với các bài tập đọc nhạc nhịp 2/4 gồm 7 âm: Pha-Son-La-Si, lần lượt xuất hiện các hình nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn, dấulặng đen

Đồ-Rê-Mi-1.2 Hoạt động dạy học môn âm nhạc lớp 1

1.2.1 Mục tiêu, nhiệm vụ của môn âm nhạc lớp 1

- Lớp 1 chủ yếu dạy học sinh học hát Qua các bài hát cung cấp cho họcsinh một số tri thức về âm nhạc như : cao độ, trường độ, tiết tấu… Các em đượcrèn luyện một số kỹ năng ca hát đơn giản và bước đầu có ý thức về diễn cảm

trong ca hát Các em phải hoàn thành bài học nghĩa là phải thuộc lời ca, thể hiệnbài hát bằng năng lực của mình nhàm đạt hiệu quả tốt nhất.

- Kết hợp một số bài hát với trò chơi để kích thích các em hoà hứng hoạtđộng qua đó giúp việc rèn luyện khả năng nghe nhạc và nhạy cảm với âm nhạc

- Qua học hát các em cảm nhận được những hình tượng âm nhạc thông quanhạc điệu, và lời ca giúp cho việc nâng cao năng lực thẩm mỹ đồng thời có thểvận dụng vào sinh hoạt, hoạt động hành ngày

- Từ lời ca, nhạc điệu các em được phát huy óc tưởng tượng, mở rộngnhận thức trí tuệ, bồi dưỡng tình cảm, làm phong phú tâm hồn trẻ em

- Lớp 1 với tư cách là phân môn trong môn nghệ thuật chương trình âmnhạc không dạy cho các em về nhạc lý, tập đọc nhạc mà chủ yếu thông qua một

số hoạt động vui - học để các em tiếp xúc, làm quen với một vài ký hiệu ghi chép

âm nhạc và tập nhận biết các loại nhịp thông dụng

1.2.2 Nội dung- chương trình của môn âm nhạc lớp 1

Nội dung dạy học gồm có 2 phần:

a) Học hát:

- Học hát 12 bài hát ngắn gọn, âm vực trong phạm vi quáng 8, chủ yếunhịp 2/4 Các bài hát có nội dung phù hợp với độ tuổi lớp 1, trong đó chọn 1-2bài dân ca Việt Nam, 1-2 bài hát nước ngoài

+ Tập các tư thế ngồi, đứng hát Bước đầu tập hát đúng độ cao, trường độ.Tập hát tự nhiên, nhẹ nhàng Hát kết hợp với vận động phụ hoạ hoặc trò chơi âmnhạc

b) Phát triển khả năng nghe nhạc:

+ Nghe một số bài hát: Quốc ca Việt Nam, dân ca, bài hát thiếu nhi chọnlọc hoặc nhạc không lời

+ Nghe kể 1-2 câu chuyện về âm nhạc.

+ Tập phân biệt âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với tốc độ khác nhau và tậpnghe để nhận ra hướng đi của âm thanh: đi lên, đi xuống, đi ngang

+ Tập nhận biết và thể hiện các tiết tấu đơn giản bằng nhạc cụ gõ

1.3 Đặc điểm, khả năng âm nhạc của học sinh lớp 1

Ở lứa tuổi này trẻ có khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhạc cùngvới những kinh nghiệm được tích luỹ từ trước như nghe hát cùng đàn đệm, xemđộng tác, điệu bộ Trẻ có thể chuyển đổi điệu bộ theo âm điệu, biết kết hợpkhăng khít giữa thời gian với âm nhạc, vận động phối hợp toàn thân với mộttrình tự tương đối phức tạp trong các điệu múa hay tái hiện một số tiết tấu khó.Trẻ có thể sử dụng bàn phím ở mức độ đơn giản, có nhu cầu hoạt động âm nhạc,biết thể hiện âm nhạc khi hát múa Tuy nhiên, ở độ tuổi này, sự nhạy cảm về âmnhạc bắt đầu giảm dần Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, xem băngđĩa , biết so sánh một vài thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất, lời ca

Lịch sử cho thấy ở lứa tuổi này, những năng khiếu âm nhạc đặc biệt xuấthiện nhiều hơn ở bất cứ lĩnh vực nào khác Nhiều công trình nghiên cứu sự pháttriển của trẻ đã xác định rằng, tiến hành việc giáo dục âm nhạc ở tuổi mẫu giáo

và chuẩn bị lớp 1 sẽ thu được kết quả tốt Bỏ qua giai đoạn này là một thiệt thòilớn cho các cháu trong các lứa tuổi sau Đặc điểm lứa tuổi về sự phát triển âmnhạc của các cháu giúp cho các nhà sư phạm soạn bài tập, nội dung phù hợp

Chương 2: NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN

PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC

LỚP 1 TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN HUỆ - NGỌC HỒI – KON TUM 2.1 Đặc điểm và tình hình của Trường Tiểu học Nguyễn Huệ

Trường Tiểu học Nguyễn Huệ thành lập từ năm 1991 thuộc Phòng Giáodục huyện Ngọc hồi Trường đổi tên thành trường Nguyễn huệ vào năm 2005, từtrường tiểu học Sa Loong trước đây

Trường đóng trên địa bàn xã Sa Loong là một xã biên giới thuộc vùng đặcbiệt khó khăn của tỉnh kon tum Từ những ngày đầu thành lập công tác dạy vàhọc còn gặp rất nhiều khó khăn, do thiếu thốn về cơ sở vật chất, điều kiện kinh tếcủa địa phương và đời sống của nhân dân đồng bào dân tộc thiểu số chưa pháttriển; quy mô trường lớp chưa đảm bảo, đội ngũ giáo viên không đồng bộ vềtrình độ chuyên môn, yếu về nghiệp vụ công tác, do chịu sự ảnh hưởng từ trình

độ đào tạo không chính quy, cấp tốc, công đoạn…Trong những năm gần đây,đặc biệt từ năm học 2004-2005 đến nay chất lượng giáo dục, giảng dạy của nhàtrường có nhiều chuyển biến tích cực, quy mô trường lớp được xây dựng và củng

cố, đội ngũ giáo viên được tăng cường đủ về số lượng, trẻ hoá về độ tuổi, cơ bảnđáp ứng về chuyên môn nghiệp vụ Các hình thức dạy học 1 buổi, 2 buổi/ ngàyđược nhân rộng Cụ thể về quy mô trường lớp, số liệu đội ngũ như sau: Trường

có 14 lớp với số học sinh là 300 em Đội ngũ giáo viên, cán bộ và nhân viên gồm

22 người Trong đó, Ban giám hiệu: 02 ; giáo viên: 18; nhân viên Văn thư, Thưviện: 02 Tuổi đời bình quân dưới 30 tuổi Đời sống của cán bộ giáo viên tươngđối ổn định, lương hưởng theo ngạch bậc, bằng cấp

Về việc triển khai dạy học theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo:

Cơ bản triển khai dạy đủ các môn văn hoá theo quy định, bên cạnh đó đang cònphải chú trọng đến 2 môn công cụ là Toán và Tiếng Việt Trường chưa có giáo

viên chuyên dạy các môn năng khiếu, nghệ thuật nên việc dạy các môn như thểdục, mĩ thuật và hát nhạc đều do giáo viên chủ nhiệm đảm trách, chính vì vậyphần nào còn gặp nhiều khó khăn trong việc dạy và học các môn học này.

Bên cạnh đó, ý thức, thói quen tự học ở nhà của các em học sinh trên toàn

xã chưa trở thành nề nếp thường xuyên Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy họcvẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế

2.2 Thực trạng của việc dạy học môn âm nhạc lớp 1 ở trường Tiểu học Nguyễn Huệ - Ngọc Hồi – Kon Tum

2.2.1 Về việc học âm nhạc

2.2.1.1 Đặc điểm, khả năng âm nhạc của học sinh

Đối với học sinh dân tộc thiểu số (DTTS) trong một lớp học, khả năng âmnhạc của học sinh là không đồng đều, số học sinh có năng khiếu về chất giọngkhi học hát thường là rất ít, từ đó việc hát đúng giai điệu của bài hát là rất khó.Không những thế khi hát yêu cầu các em phải nhìn và đọc nhanh lời ca của bàihát, trong khi đó học sinh dân tộc thiểu số việc nhìn và đọc lời ca trong bài hátcủa các em rất chậm, có những học sinh chưa biết đọc tiếng việt Đây là yếu tốảnh hưởng đến việc học hát trong khi học Đối với học sinh dân tộc thiểu số thìdạy hát chủ yếu là các em chỉ mới đạt được mục đích hát đúng lời ca giai điệucủa bài hát, còn việc thể hiện cảm xúc, am hiểu nội dung tác phẩm dường như làkhông có Vì khả năng cảm thụ, cảm giác về tiết tấu âm nhạc, âm thanh lênxuống, trầm bổng trong bài hát của bản thân học sinh là rất hạn chế, giọng hátcủa các em thiếu tính biểu cảm Đồng thời trong giờ học việc hát và kết hợp vớicác động tác phụ hoạ hoặc gõ đệm theo phách, nhịp của các em còn thiếu chínhxác, vì năng lực và kỹ năng nghe nhạc của các em còn yếu Mặt khác, khả năngghi nhớ về âm nhạc (cao độ, trường độ) của các em không bền vững, vì thếngười giáo viên gặp rất nhiều khó khăn trong giờ học tập đọc nhạc