SKKN Van dung so do hoa Dia 11

Tác dụng của việc vận dụng sơ đồ hoá vào bài giảng địa lí Phơng pháp sơ đồ hoá chính là việc liên hệ kiến thức của bài học theo một quy luật nhất định, phù hợp với khả năng tiếp thu của

Phần I đặt vấn đề

I Lí do chọn đề tài

Hiện nay vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học đã trở thành vấn đề đợc quan tâm của tất cả các cấp học.Việc đổi mới phơng pháp dạy học để học sinh phát huy hết khả năng

t duy của mình là công việc đòi hỏi phải tiến hành thờng xuyên, liên tục

Xã hội của chúng ta ngày càng phát triển, rất nhiều vấn đề của xã hội đòi hỏi ngời học sinh phải nắm bắt kịp thời Nhng thực tế hiện nay do thời gian trên lớp ít, mà khối lợng các môn học ngày càng nhiều, các vấn đề của xã hội ít đợc đa vào chơng trình học Vì vậy ngời giáo viên làm sao vừa truyền tải kiến thức của bài một cách súc tích, lại vừa h-ớng dẫn học sinh tìm hiểu các vấn đề đó Qua đó ta thấy rằng việc đổi mới phơng pháp dạy học là 1 vấn đề cấp bách

Đối với học sinh của các TTGDTX,việc đổi mới phơng pháp dạy học đòi hỏi phải tiến hành thờng xuyên, có sự đổi mới để học sinh hiểu bài nhanh hơn và sâu hơn.Các phơng pháp cũ nh thầy đọc trò ghi vẫn còn dùng trong các giờ dạy trên lớp, đã không phát huy

đợc khả năng t duy, năng lực học tập của học sinh

Môn địa lí ở THPT không chỉ thể hiện ở kênh chữ mà còn thê hiện ở kênh hình Trong quá trình giảng dạy, GV có thể dạy theo hình thức sơ đồ hoá

Từ những lí do trên tôi đã chọ đề tài :"Vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài giảng địa lí 11"

II Giới hạn của đề tài

Do hạn chế về thời gian, phơng tiện nghiên cứu nên giới hạn của đề tài chỉ áp dụng vào một số bài trong chơng trình địa lí 11

III Phơng pháp nghiên cứu

1 Phơng pháp thu thập tài liệu : tìm hiểu thu thập tài liệu từ SGK, sách tham khảo, sách giáo viên và các giáo trình có liên quan

2 Phơng pháp khai thác, sử dụng sách giáo khoa: từ các vấn đề trong sách, khai thác để lập ra các sơ đồ hoá trong từng nội dung cụ thể

3 Phơng pháp phân tích các nội dung cụ thể để lập sơ đồ sát và phù hợp với nội dung bài hơn

Phần II: Giải quyết vấn đề

I Tác dụng của việc vận dụng sơ đồ hoá vào bài giảng địa lí Phơng pháp sơ đồ hoá chính là việc liên hệ kiến thức của bài học theo một quy luật nhất định, phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh.Giao viên có thể lựa chọn phơng pháp phù hợp với đối tợng học sinh, dễ dàng điều khiển quá trình lĩnh hội kiến thức của học sinh 1cách thuận lợi Việc sơ đồ hoá kiến thức sẽ giúp học sinh nhớ bài lâu hơn, có

t duy lôgic, vì vậy sơ đồ càng ngắn gọn càng dễ phản ánh chính xác nội dung sẽ đem lại kết quả tốt hơn.GV có thể áp dụng cả trong khâu hớng dẫn về nhà và kiểm tra bài cũ của

II Phơng hớng vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá trong bài giảng

địa lí

Để vận dụng phơng pháp này, GV cần nắm rõ những đặc điểm của phơng pháp sơ đồ hoá và yêu cầu học sinh phát huy năng lực t duy, tự rèn luyện của bản thân.GV có thể kết hợp các phơng pháp giảng dạy trong bài học, kể cảc phơng pháp sơ đồ hoá

Đối với học sinh cần tập cho các em làm quen với sơ đồ , xây dựng sơ đồ dới sự hớng dẫn của GV Gv phải hớng dẫn cho HS khái quát kiến thức cơ bản, tổng quát nội dung bằng sơ đồ

Trong quá trình dạy và học cần điều chỉnh nội dung bài với sơ đồ cho hợp lí, mang tính khoa học, tính lôgic, phù hợp với đối tợng học sinh

III Vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài giảng địa lí 11

1 Vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài 5 tiết 3

Một số vấn đề của khu vực Tây Nam á và khu vực Trung á

ở bài này chúng ta không sử dụng sơ đồ hóa cho cả bài , mà chỉ áp dụng vào phần 2 của bài.Vì thế phơng pháp dạy học ở đây có thể kết hợp sử dụng phơng pháp chia nhóm, giảng giải và dùng sơ đồ hoá

Phần 1, GV có thể chia nhóm để học sinh tìm hiểu dặc điểm tự nhiên, vị trí địa lí và

đặc điểm xã hội của 2 khu vực GV dẫn dắt học sinh đi tìm hiểu ý nghĩa của vị trí địa lí

để từ đó các em tìm thấy những đặc điểm chung về tự nhiên của khu vực Tây Nam á và Trung á: cả 2 khu vực đều có vị trí địa lí quan trọng, là nơi cung cấp số lợng dầu mỏ lớn cho thế giới, và là nơi không ổn định ,thờng xuyên xảy ra các cuộc xung đột vũ trang Phần 2 GV có thể yêu cầu học sinh dựa vào sách giáo khoa tìm nguyên nhân, tình hình và kết quả của khu vực Tây Nam á và Trung á theo sơ đồ

Kinh tế giảm

sút,chậm tốc

độ tăng trởng

Khu vực Tây Nam á và Nam á

Mâu thuẫn về quyền

lợi: đất đai, nguồn

n-ớc,dầu mỏ, tài nguyên

môi trờng sống

Định kiến về dân tộc,tôn giáo,văn hoá

và các vấn đề thuộc lịch sử

Xung đột quốc gia

sắc tộc

Sự can thiệp vụ lợi của các thế lucự bên ngoài

ảnh hởng tới hoà bình ,

ổn định của khu vực, biến động của giá dầu làm ảnh hởng tới KT thế giới

Xung đột tôn giáo Tệ nạn khủng bố

đời sống nhân dân bị

đe doạ

Môi trờng bị

ảnh hởng

Đây là 2 khu vực có ý nghĩa lớn về việc cung cấp dầu mỏ cho thế giới, chính vì vậy ở đây thờng xuyên xảy ra các cuộc xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc Vậy đâu

là nguyên nhân dẫn đến tình hình không ổn định ở cả 2 khu vực này?GV có thể hớng dẫn học sinh tìm hiểu nguyên nhân theo các câu hỏi sau

- cả 2 khu vực Tây Nam á và Trung á đang nổi lên những vấn đề gì về chính trị đang chú

ý

- những sự kiện nào ở khu vực Tây Nam á diễn ra 1 cách dai dẳng nhất cho đếnnay vẫn cha chấm dứt?

- những sự kiện đó ảnh hởng nh thế nào đến đời sống ngời dân, đến sự phát triển kinh tế xã hội và an ninh của mỗi quốc gia ?

Sau khi trả lời, GV giải thích và nhấn mạnh đến tác động của các cuộc khủng hoảng

đó đến đời sống ngời dân và kinh tế chính trị của vùng Tây Nam á và Trung á

2 Vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài 10

Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) Tiết 2: Kinh tế

ở bài này, GV có thể áp dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào cả bài

Phần 1.: GV đa sơ đồ trống, yêu cầu HS đọc mục 1- SGK điền vào sơ đồ tình hình phát triển kinh tế của Trung Quốc

Tốc độ tăng GDP cao nhất

Tổng sản phẩm trong nước

Kinh tế phát triển

Giá trị xuất khẩu đứng thứ

Cơ cấu GDP thay đổi theo hướng

Thu nhập bình quân đầu ngời

HS trình bày GV chuẩn kiến thức, bổ sung kiến thức cho học sinh

- Tỉ lệ tăng trởng GDP của Trung Quốc gấp 2lần của thế giới (thế giới 3- 4%).Hiện nay Trung Quốc đang thực hiện bớc đi chiến lợc thứ ba Hoàn thành về cơ bản công cuộc hiện đại hoá công nghiệp và nông nghiệp, nâng cao vị thế của Trung Quốc trên trờng quốc tế và trở thành cờng quốc kinh tế trong thế kỉ 21

Tốc độ tăng GDP cao nhất

thế giới : 8%

Tổng sản phẩm trong nước

(GDP) cao

Kinh tế phát triển

Giá trị xuất khẩu đứng thứ 3thế

giới.

Cơ cấu GDP thay đổi theo hướng

giảm tỉ trọng khu vực I, tăng tỉ

trọng khu vực II, III

Thu nhập bình quân đầu ngời

tăng khoảng 5lần trong vòng

20năm.

Phần 2: Các ngành kinh tế

Gv đa sơ đồ, chia nhóm

- Nhóm 1: tìm hiểu về chiến lợc phát triển công nghiệp và thành tựu

- nhóm 2: tìm hiểu về chiến lợc phát triển nông nghiệp và thành tựu

Sau đó cho HS thảo luận và trình bày kiến thức GV có thể đa thêm các câu hỏi cho học sinh khắc sâu kiến thức GV đa ra sơ đồ kiến thức

Chiến lược phát triển công nghiệp

Thành tựu

Chiến lược phát triển nông nghiệp

Thành tựu

Chiến lợc phát triển công nghiệp

- thay đổi cơ chế quản lí

- thực hiện chính sáchmở cửa, thu hút đầu t nớc ngoài

- hiện đại hoá trang thiết bị sản xuất công nghiệp

- ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ

Thành tựu

- cơ cấu ngành công nghiệp đa dạng

- sản lợng nhiều ngành công nghiệp đứng đầu thế giới

- các trung tâm công nghiệp phân bố chủ yếu ở miền Đông và đang mở rộng ra miền Tây

3 Vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài 6: Hợp chủng quốc Hoa Kì

Tiết 1: Tự nhiên và dân c

GV giới thiệu cho học sinh về đất nớc Hoa Kì: Hoa Kì là một quốc gia rộng lớn, nằm ở trung tâm Bắc Mĩ, có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, dân c đợc hình thành chủ yếu do quá trìng nhập cĐất nớc này đã khai thác thế mạnh của mình và tận dụng thời cơ để phát triển kinh tế Hoa kì có những nét độc đáo riêng trong tự nhiên Vậy thế mạnh củ Hoa kì về tự nhiên nh thế nào, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài học

GV áp dụng phơng pháp sơ đồ hoá trong phần 2 Điều kiện tự nhiên

Giáo viên yêu cầu học sinh xác định các vùng tự nhiên của Hoa Kì vùng phía Tây, vùng trung tâm và vùng phía đông của Hoa kì, rồi chia nhóm cho học sinh tìm hiểu các điều kiện tự nhiên của các vùng

- nhóm 1: tìm hiểu đặc điểm vùng phía tây về vị trí địa hình, đặc điểm khí hậu, tài

nguyên nông nghiệp và tài nguyên công nghiệp

- nhóm 2: tìm hiểu đặc điểm miền trung tâm về vị trí địa hình, đặc điểm khí hậu, tài

nguyên nông nghiệp và tài nguyên công nghiệp

- nhóm 3: tìm hiểu đặc điểm vùng phía đông về vị trí địa hình, đặc điểm khí hậu, tài

nguyên nông nghiệp và tài nguyên công nghiệp

Chiến lợc phát triển nông nghiệp

- giao quyền sử dụng đât cho nông dân

- xây dựng cơ sở hạ tầng cho nông thôn

- áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất nông nghiệp

- s dụng giống mới, máy móc thiết bị hiện đạiThành tựu

- một số sản phẩm nông nghiệp có sản lợng đứng đầu thế giới

- ngành trồng trọt đóng vai trò chủ đạo trong cơ cấu ngành

- nông sản phong phú

- nông nghiệp tập trung ở đồng bằng phía đông

Phiếu học tập

Vùng phía đông

Vị trí và địa

hình

nông nghiệp

Tài nguyên công nghiệp

Vùng phía Tây

Vị trí và địa

hình Khí hậu Tài nguyên nông nghiệp Tài nguyên công nghiệp

Các nhóm thảo luận và trình bày vào phiếu học tập,sau đó giáo viên đa thông tin phản hồi, chuẩn kiến thức

Miền trung tâm

Vị trí và địa

hình

nông nghiệp

Tài nguyên công nghiệp

Vùng phía Tây

Vị trí và địa

hình

- Gồm các dãy

núi cao trên

2000m

- chạy song

song, hướng

Bắc Nam xen

kẽ có bồn địa

và cao nguyên

Khí hậu

- khí hậu khô

hạn và phân hoá phức tạp

Tài nguyên nông nghiệp

- Ven Thái Bình Dương có các

đồng bằng ven biển nhỏ,đất tốt

- Diện tích rừng tương đối lớn

Tài nguyên công nghiệp

- nhiều kim loại màu: vàng đồng, chì, bôxit

- tài nguyên năng lượng phong phú

Vùng phía đông

Vị trí và địa

hình

-Dãy núi cổ

Aplat

- Các đồng

bằng ven đại

Tây Dương

Khí hậu

- Ôn đới hải dương, luợng mưa tương

đối lớn

Tài nguyên nông nghiệp

-đồng bằng phù

sa ven biển có diện tích khá lớn, phát triển cây trồng ôn đới

Tài nguyên công nghiệp

- than đá , quặng sắt nhiều nhất

- nguồn thuỷ năng phong phú

Miền trung tâm

Vị trí và địa

hình

- Phía Bắc gò

đồi thấp

- Phía Nam:

đồng bằng

phù sa sông

Mixixipi

Khí hậu

- ôn đới lục

địa ở phía Bắc

- cận nhiệt ở phía Nam

Tài nguyên nông nghiệp

- đồng bằng phù sa màu mỡ thuận lợi cho phát triển nông nghệp

Tài nguyên công nghiệp

- trữ lượng lớn: than đá và quặng sắt ở phía bắc

- dầu mỏ khí

đốt ở phía nam

- Hãy chứng minh điều kiện tự nhiên của Hoa Kì là một trong những điều kiện tiên quyết dẫn đến vị trí kinh tế số 1thế giới của Hoa Kì?

- hãy phân tích những thuận lợi và khó khăn do tự nhiên mang lại ?

Đây là phần kiến thức mở rộng , giáo viên có thể phân tích thêm để học sinh nắm

rõ vị trí và ảnh hởng của tự nhiên đối với sự phát triển kinh tế Hoa Kì

IV Kết quả thực nghiệm việc vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào một số bài giảng dạy

Bảng tổng hợp kết quả thực nghiệm

Bài thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm Lớp thực nghiệm

11A 1(50 học sinh) Lớp đối chứng 11A2 (48 học sinh) Giỏi

% Khá % T B % Yếu % Giỏi % Khá% TB % Yếu% Bài 10: Cộng Hoà nhân

dân Trung Hoa : Kinh

tế

Bài 6: Hợp chủng quốc

Hoa Kì: Tự nhiên và

dân c

Nhận xét chung về kết quả thực nghiệm

- Đối với các giáo viên đều cho rằng vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào bài giảng, có tác dụng lớn trong việc truyền đạt kiến thức cho học sinh, làm phong phú hơn phơng pháp dạy học, học sinh tích cực làm việc

- Hiện nay cần đổi mới phơng pháp dạy học, tuy nhiên đối với từng đối tợng học sinh, giáo viên cần lựa chọn áp dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào tuỳ từng nội dung bài, không nên lạm dụng Nh thế cũng sẽ gây nhàm chán đối với học sinh, nhất là học sinh ở các trung tâm

- Qua việc áp dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào 1số lớp, tôi thấy học sinh ở các lớp này hoạt động tích cực hơn, hiểu bài nhanh hơn, các em hứng thú chú ý nghe giảng

- Với những gợi ý của giáo viên, học sinh có thể tự hoàn thành các sơ đồ, khắc sâu đợc kiến thức hơn kết quả học tập đợc nâng cao

Phần III Kết luận

Những giải pháp và kiến nghị trong việc vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào dạy học Địa lí

1 Những giải pháp

- Tuỳ từng đối tợng học sinh mà giáo viên cần điều chỉnh các sơ đồ này sao cho phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh

- Ngời giáo viên cần đầu t nhiều vào phơng pháp này, để có thể có phơng pháp dạy học tốt nhất.Đối với phơng pháp sơ đồ hoá cần lập ra hệ thống từ đơn giản đến phức tạp ,từ

- Cần sử dụng kết hợp với các phơng pháp dạy học khác.

2 Những kiến nghị và phơng pháp thực hiện

- Tiếp tục nghiên cứu, vận dụng vào bài giảng 1cách linh hoạt, hợp lí phù hợp với trình

độ , điều kiện làm việc của từng giáo viên, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh

áp dụng vào từngbài, từng phần

- Việc vận dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào dạy học cần chú ý đến cách ghi chép bài của học sinh, cách học bài ở nhà của học sinh Đối với học sinh trung tâm, cách ghi chép bài của học sinh còn chậm, vì thế gioá viên phải hơng dẫn học sinh thát chi tiết, cẩn thận,

để các em biết cách học bài ở nhà

- Cần giới thiệu các sơ đồ mãu trong các chơng trình học, để giáo viên tham khảo vận dụng

Kết luận

Đề tài này đã tiếp cận đợc vấn đề đợc đặt ra trong quá trình dạy học là đổi mới phơng pháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh nhng không coi nhẹ vai trò chủ

đạo của ngời dạy

Phơng pháp đã xây dựng cho học sinh một phơng pháp học mới chủ động nghiên cứu,để xây dựng sơ đồ kiến thức thành công

Phơng pháp này đòi hỏi ngời giáo viên phải đầu t thời gian,có sự kết hợp giữa giáo viên và học sinh, để khắc phục những khuyết điểm trong phơng pháp này là:

- Các nội dung ở từng sơ đồ cha có sự gắn kết với nhau

- nhiều học sinh cha làm quen đợc với phơng pháp này, nên việc ghi chép bài trên lớp,việc học bài cũ ở nhà còn nhiều hạn chế

- nếu vận dụng không linh hoạt dễ gây nhàm chán trong học sinh

- Việc giáo viên chuẩn bị thông tin phản hồi bằng sơ đồ hoá sẽ mất nhiều thời gian cả trong chuẩn bị và trên lớp Tuỳ từng đối tợng học sinh mới có thể áp dụng đợc

Sử dụng phơng pháp sơ đồ hoá vào trong giảng dạy địa lí đã góp phần tích cực vào việc phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.Việc áp dụng các phơng pháp dạy học kết hợp cùng với phơng pháp sơ đồ hoá đã làm cho học sinh có kĩ năng nhận xét, so sánh và phân tích mối liên hệ giữa các đối tợng địa lí.Qua đó hình thành khả năng tự khai thác tài liệu, tự tìm tòi và học tập

Tuy nhiên do thời gian có nhiều hạn chê,tài liệu tham khảo ít và vốn kinh nghiệm cha có nhiều , nên đề tài không tránh khỏi thiếu sót Rất mong sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp để phơng pháp sơ đồ hoá đợc vận dụng phổ biến vào chơng trình dạy học, và để dề tài đợc hoàn thiện hơn