SKKN: Dạy LS&ĐL địa phương

Chính Bác Hồ kính yêu, vừa là vị lãnh tụ thiên tài, vừa là nhà sử học đã dạy rằng: Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” Hồ Chí Minh – Lịch sử nước ta Cũng chính v

I.ĐẶT VẤN ĐỀ:

Từ thời cổ đại, Xixirôn - một chính trị gia nổi tiếng của La

Mã đã nói: “Lịch sử là cô giáo của cuộc sống” Chính vì lẽ

đó, sự hiểu biết về lịch sử dân tộc còn bao hàm cả sự am tường cần thiết về lịch sử địa phương, hiểu biết về quê

hương, xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốn của mình, hiểu rõ mối quan hệ giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc Chính Bác Hồ kính yêu, vừa là vị lãnh tụ thiên tài, vừa là nhà sử học đã dạy rằng:

Dân ta phải biết sử ta

Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

(Hồ Chí Minh – Lịch sử nước ta) Cũng chính vì lẽ đó mà tôi chọn đề tài: “ Giúp học sinh lớp năm học tốt phần lịch sử địa phương”.

II.CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Chủ trương đổi mới của Đảng và nhà nước ta đối với

sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo:

Đại hội Đảng lần thứ VI tháng 12 năm 1986 đã mở ra một bước ngoặt cho nước ta bằng đường lối đổi

mới một cách toàn diện Bắt đầu từ đây, vấn đề

giáo dục, khoa học và công nghệ được đặt đúng vị trí và được quan tâm một cách

thích đáng Tiếp đó, Đại hội Đảng lần thứ VI, VII,

VIII, IX lần lượt củng cố và hoàn thiện thêm đường lối đổi mới trong đó coi giáo dục là quốc sách hàng đầu và đề cao “chiến lược con người” Để thực hiện được chiến lược này, rõ ràng không thể xem nhẹ

việc giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, tinh

lịch sử, đối với cội nguồn, đó chính là những viên đá đặt nền móng cho sự nghiệp hiện đại hoá - công nghiệp hoá để đưa đất nước thoát ra khỏi nghèo nàn, lạc

hậu, trở thành giàu mạnh và phồn vinh

Chủ trương của đảng và nhà nước trong việc gìn giữ

và phát huy vốn văn hoá truyền thống và bản sắc dân tộc.

Từ đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, trong nghị quyết của mình, Đảng ta chỉ ra rằng cần thiết phải xây dựng một nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

theo định hướng XHCN Tiếp đó, đại hội lần thứ VIII của Đảng cũng đã nhận định: trong điều kiện nền kinh

tế thị trường mở cửa giao lưu, mở rộng quan hệ quốc

tế có rất nhiều sự tác động tiêu cực từ bên ngoài làm ảnh hưởng xấu đến tư tưởng, đạo đức, lối sống và

cách nghĩ của nhiều người, nhất là giới trẻ

Vì vậy, cần phải có những chính sách, giải pháp kịp thời

và khả thi trong việc giáo dục truyền thống tốt đẹp của cha ông, của đất nước đối với lớp trẻ Mỗi công dân

trong tương lai phải ý thức được rằng tất cả những gì

chúng ta có được ngày nay đều được đánh đổi bằng

xương máu của cha ông chúng ta, do đó chúng ta không

ai được phép quên đi nguồn cội của mình Để làm được điều này, nghị quyết của Đảng cũng chỉ ra rằng cần phải khôi phục, tôn tạo và giữ gìn những di tích Lịch sư - Văn hoá của dân tộc

Chủ trương kế hoạch đổi mới chương trình sách giáo

khoa

thể nghiệm và kiểm chứng để có cơ sở thực tiễn tốt hơn cho việc hoàn thiện thay sách giáo khoa

III.CƠ SỞ THỰC TIỄN: Tổ quốc Việt Nam thân yêu của chúng ta, mỗi tấc đất đều thắm đượm máu cha

ông và ghi dấu những trang oanh liệt của cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước Mỗi tên đất, tên người đều là một niềm tự hào của cả dân tộc Có thể khẳng định rằng: không một địa danh nào của dân tộc ta là không gắn liền với một sự kiện lịch sử nào đó Người ngoại quốc đã phải thốt lên rằng:

“…Ôi Việt Nam, xứ sở lạ lùng,

Đến em thơ cũng hoá những anh hùng

Đến ong dại cũng hoá thành chiến sĩ

Và hoa trái cũng trở thành vũ khí…”

(Tố Hữu tuyển tập – NXB Văn học)

Ở Quảng Nam mảnh đất đi đầu đánh Mỹ chứa đựng trong lòng nó tính đặc sắc của nền văn hoá các dân tộc cũng là một kho tư liệu hết sức phong phú về lịch

sử địa phương (Xem phần phụ lục) Vì lẽ đó, không

có lí do nào để chúng ta - những người dạy sử lại bỏ trống mảng này Cá nhân tôi cho rằng, với nguồn tư liệu sử địa phương hết sức phong phú như vậy thì hai tiết trong phân phối chương trình quả là quá ít bởi vì chúng ta có quá nhiều điều cần giảng dạy cho các em

và các em cũng có quá nhiều điều chưa biết

A MỤC ĐÍCH YÊU CẦU

Thứ nhất, đề tài nhằm đáp ứng phần nào yêu cầu cấp bách của giáo viên lớp 5 dạy Lịch sử địa phương

về mặt tài liệu phương pháp giảng dạy Do vậy, tôi

hy vọng SKKN của tôi sẽ giúp các đồng nghiệp

phần nào khắc phục được khó khăn trong việc

giảng dạy phần Lịch sử địa phương Ngay từ khi

chương trình lịch sử địa phương đưa vào giảng dạy trong lịch sử lớp 4-5, thì rất nhiều giáo viên trong tổ năm chúng tôi rất lung túng trong việc giảng dạy, Kể

cả tài liệu giảng dạy Đó chính là vấn đề chủ yếu

thôi thúc tôi thực hiện đề tài này

Thứ hai , Thông qua việc giảng dạy Lịch sử địa phương, đề tài góp phần nâng cao sự hiểu biết của các em học sinh về nguồn kiến thức lịch sử địa phương hết sức phong phú và quý giá Chính những kiến thức đó có ngay xung quanh các

em, các em bắt gặp, tiếp xúc thường xuyên nhưng các em chưa hiểu được hoặc chưa có ai giảng giải cho các em

hiểu được một cách tường tận về nguồn gốc, nội dung

cũng như ý nghĩa của từng sự kiện, hiện tượng lịch sử đó

Để làm được điều này không phải là ngày một, ngày hai

song chúng ta hoàn toàn tin tưởng rằng, sự đóng góp của chúng ta sẽ là viên gạch dần dần hoàn thiện bức tường Tâm lý chung của con người, nhất là người Á đông chúng

ta là hướng về nguồn cội Ai cũng có một quê hương, một nơi chôn nhau cắt rốn và ai cũng tự hào về nới ấy

Thứ ba , Thông qua việc giảng dạy Lịch sử địa

phương, đề tài sẽ góp phần giáo dục các em học

sinh ở độ tuổi mới lớn lòng tự hào, tình yêu quê

hương, yêu xứ sở của mình Điều này có ý nghĩa rất quan trọng bởi lẽ Trước hết, các em học sinh lớp 5 chuẩn bị ra khỏi cấp tiểu học bước vào một cấp học mới, tiếp xúc với Lịch sử với tư cách là một môn học chính khoá Việc đặt những viên gạch nền móng

ban đầu cực kỳ có ý nghĩa đối với các em trên con đường hình thành cách nhìn, thái độ đúng đắn đối với quê hương, xứ sở của mình

B LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Về Lịch sử địa phương cũng như phương pháp sưu tầm, nghiên cứu và biên soạn Lịch sử địa phương

đã có rất nhiều nhà khoa học cũng như nhà sư

phạm đề cập đến Riêng phần Lịch sử Quảng Nam, đáng kể nhất là các công trình:

+ 400 năm địa lí lịch sử Quảng Nam _ /Phụ lục 3_ Nguyễn Đình Đầu (Tìm hiểu con người xứ Quảng)

+ Những nhân tố quyết định thắng lợi của quân dân Việt Nam trên mặt trận Quảng Nam – Đà Nẵng trong buổi đầu chống thực dân Pháp xâm lược _ / Phụ lục 6 _ Nguyễn Quang Trung Tiến _( khoa Sử - Đại học Khoa học Huế)

+ Cái chết của người Quảng _ / Phụ lục 7 _ (Tìm

hiểu con người xứ Quảng – Ban tuyên giáo tỉnh Ủy Quảng Nam 2004 )

+ Lịch sử Đảng bộ Huyện Tam Kỳ (1930-1954 ) –

THƯỜNG VỤ HUYỆN ỦY NÚI THÀNH-BAN HUYỆN

ỦY PHÚ NINH)

+Trận đánh Núi Thành ngày 26/5/1965

Nhìn chung, các công trình, bài viết về Lịch sử địa phương Quảng Nam đã có cho tới hiện nay hầu hết là những công trình mang tính khảo cứu

1.Như đã xác định, đối tượng, phạm vi vận dụng của

đề tài là chương trình Lịch sử lớp 5, cụ thể là phần Lịch sử địa phương Vì vậy, trước hết cần phải

nghiên cứu kỹ chương trình sách giáo khoa

2 Tiến hành sưu tầm, tập hợp tất cả những sử liệu lịch sử địa phương (cả lý thuyết và thực tế) theo

yêu cầu của phần gợi ý liên liên quan đến phần giới hạn nội dung Đây là một vấn đề rất khó Kiến thức lịch sử địa phương thì cả một rừng, một biển Vấn

đề quan trọng và cần thiết là khai thác những cái

nào, khai thác như thế nào để vừa đạt được cái

chung (lịch sử dân tộc) và làm nổi bật cái riêng (lịch

sử địa phương) Đó mới là cái đích của vấn đề

3 Thiết lập tài liệu hướng dẫn giảng dạy (sơ thảo) cho một số giáo viên trong tổ năm, trước hết là cho giáo viên trường mình tham khảo và ứng dụng, nếu

có thể, kết hợp dự giờ để kiểm nghiệm mức độ hiệu quả của sáng kiến, từ đó rút kinh nghiệm để hoàn thiện hơn

A PHẦN NỘI DUNG

A1 KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ QUẢNG NAM TỪ

CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC ĐẾN NGÀY ĐẤT NƯỚC ĐƯỢC THỐNG NHẤT

*/ Khái quát về điều kiện tự nhiên-xã hội

Quảng Nam có diện tích: 11.989 km²

Dân số: 1.438.800 người (năm 2003)

Tỉnh lỵ: Thành phố Tam Kỳ.Các huyện,thị: - Thị xã: Hội An

- Huyện: Đại Lộc, Điện Bàn, Duy Xuyên, Nam Giang, Thăng Bình, Quế Sơn, Hiệp Đức, Tiên Phước,

Phước Sơn, Núi Thành, BắcTrà My, Nam Trà My,

Tây Giang, Đông Giang, Phú Ninh.Nông sơn

Dân tộc: Việt (Kinh), Cơ Tu, Xơ Đăng, M’Nông, Co

*Điều kiện tự nhiên

Nằm ở giữa miền Trung Việt Nam, phía bắc Quảng Nam giáp tỉnh Thừa Thiên-Huế và thành phố Đà

Nẵng, phía tây giáp nước Lào, phía nam giáp Quảng Ngãi, phía đông giáp biển Đông, ngoài khơi có đảo

Cù Lao Chàm với ngư trường rộng lớn

Tỉnh Quảng Nam đã được thành lập từ năm 1831, là một tỉnh nông nghiệp Có nhiều đặc sản nổi tiếng như chè Phú Thượng, quế Trà My, cói Hội An, đường mía Điện Bàn

Đến Quảng Nam, du khách sẽ được đắm mình vào thế giới cổ xưa với các đền, tháp ở Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Bằng An, Chiên Đàn, Khương Mỹ; những công trình rêu phong ở phố cổ Hội An (trước đây là cảng Đại

Chiêm), một trong những đô thị cổ nhất Đông Nam Á Mảnh đất Quảng Nam còn ghi lại nhiều dấu tích của những năm kháng chiến trường kỳ Đó là các di tích Núi Thành, địa đạo Kỳ Anh, đường mòn Hồ Chí Minh, căn cứ Chu Lai, chiến khu Trà My, chiến khu Hòn

Tàu Hội An và Mỹ Sơn được công nhận là di sản

văn hóa thế giới từ tháng 12/1999

b/Quảng Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu

nước đến ngày đất nước thống nhất.

Ngay sau thất bại của Pháp, đế quốc Mỹ tiến hành

xâm lược chiếm đóng miền Nam Hàng vạn đảng viên

và quần chúng cách mạng Quảng Nam bị Mỹ - Diệm sát hại hoặc cầm tù Dù địch giở mọi ngón đòn thủ

đoạn,nhưng những chiến sĩ cộng sản và nhân dân

Quảng Nam quyết không khuất phục Một lần nữa

lòng đất lòng dân Quảng Nam trở thành chỗ dựa cho cán bộ, đảng viên Rừng núi Quảng Nam trở thành

căn cứ địa cách mạng không chỉ cho Tỉnh ủy, các

Huyện ủy mà còn là đại bản doanh của lực lượng

cách mạng Liên khu 5 và khu 5 sau này.Do vị trí chiến

trên cả nước Với truyền thống trung dũng kiên

cường, Đảng bộ tỉnh đã lãnh đạo quân và dân Quảng Nam quyết tâm cùng cả nước đánh Mỹ Chỉ 3 tháng sau khi quân viễn chinh Mỹ đặt chân lên mảnh đất

này, Quảng Nam trở thành quê hương “đi đầu đánh Mỹ” với chiến thắng Núi Thành oanh liệt, mở ra bài

học đánh Mỹ trên toàn miền Nam, khẳng định ta có

thể diệt gọn quân chủ lực Mỹ bằng lực lượng địa

phương Và cuối cùng là chiến thắng Tiên Phước -

Tam Kỳ vào tháng 3-1975, cắt đứt đường bộ phía sau lưng căn cứ quân sự Đà Nẵng, tạo điều kiện giải

phóng nhanh gọn toàn bộ đất Quảng, góp phần mang

ý nghĩa quyết định để Trung ương mở chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước

Sau ngày hòa bình, Đảng bộ Quảng Nam - Đà Nẵng

đã vận dụng một cách sáng tạo đường lối của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể của địa phương để lãnh đạo

nhân dân khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương

chiến tranh Năm 1997, khi mới tái lập, Quảng Nam là một tỉnh thuần nông, là một trong những tỉnh nghèo Nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân Quảng Nam phát huy truyền thống cách mạng, truyền thống văn hóa quyết xây dựng quê hương Quảng

Nam ngày càng phát triển

*/Tượng đài chiến Thắng Núi Thành

Nằm trên một đồi cao 43m trong một cụm đồi ở xã Tam Nghĩa– Núi Thành, tiếp giáp với đường sắt Bắc Nam và quốc lộ 1A, cách sân bay Chu Lai 4km có vị trí chiến lược quan trọng

Nơi đây diễn ra trận đấu đánh đế quốc Mỹ của

quân và dân Quảng Nam Vào ngày 25/5/1965, tiểu đoàn 70 tỉnh động Quảng Nam đã tấn công đánh tan đại đội Mỹ, mở đầu cho phong trào "Tìm Mỹ mà

đánh" trên toàn miền Nam, được Đảng và Bác Hồ

khen tặng 8 chữ vàng "Trung dũng kiên cường đi

đầu diệt Mỹ"

A2 GỢI Ý GIẢNG DẠY

a/Chuẩn bị:

Thiết kế giáo án giảng dạy:

Như trên đã trình bày, kiến thức lịch sử địa phương rất phong phú, đa dạng và cũng rất phức tạp Trong cái mênh mông đó, người giáo viên phải chọn lựa,

sàng lọc ra những sự kiện, những vấn đề cần thiết để khai thác và sử dụng Đặc biệt khung thời gian lịch sử trong chương trình lớp 5 Tôi đề xuất cách thiết kế

như sau:

Tiết thứ nhất: Giảng khái quát về lịch sử tỉnh Quảng

Nam bao gồm những nội dung và bố cục chúng tôi đã trình bày ở trên Việc còn lại của giáo viên là tóm lược những ý chính, thật gọn và khái quát Có thể chia ra làm các mục:

+Khái quát về điều kiện tự nhiên (có sử dụng bản đồ)+Vài nét về Quảng Nam trong thời kì kháng chiến

chống Mỹ cứu nước đến ngày đất nước thống nhất ( có sử dụng tranh ảnh về tượng có khắc tám chữ

vàng do bác Hồ khen tặng: “ TRUNG DŨNG KIÊN

CƯỜNG ĐI ĐẦU DIỆT MỸ”

Tiết thứ hai:Giảng về lịch sử của Huyện(Nơi trường

mình dạy) Điển hình là trận đánh Núi Thành vào

đêm 25 rạng ngày 26 tháng 5 năm 1965

b/.Đề xuất một giáo án cụ thể:Giáo án tiết thứ 2

Bài soạn môn lịch sử địa phương (TUẦN 31)

Tên bài soạn : CHIẾN THẮNG NÚI THÀNH

I/Mục tiêu bài dạy: Qua bài học HS biết:

Núi Thành là một miền đất “ Anh hùng đi đầu diệt Mỹ” Mở đầu cho toàn miền Nam đánh Mỹ

Diễn biến, khái quát ý nghĩa Biết đến tượng đài ghi dấu chiến tích

Biết và chỉ được địa danh trên thực tế

Tự hào về truyền thống quê hương

Ghi nhớ chiến công mà cha ông đã lập nên

II/ Chuẩn bị:

-Tranh ảnh, sách báo, thông tin về trận đánh Núi

• Hai HS lần lược lên trả lời

câu hỏi

• HS nhận xét

III/ Hoạt động dạy học:

• Kiểm tra bài cũ:

• GV gọi 2 HS lần lược

lên bảng trả lời câu hỏi:

• -Để xây dựng nhà máy

thủy điện Hòa Bình, cán

bộ công nhân Việt Nam

và Liên Xô đã phải lao

động ra sao?

• -Nêu vai trò của nhà

máy thủy điện Hòa Bình

đối với công cuộc xây

dựng đất nước?

• GV nhận xét ghi điểm

• 2/ Bài mới:

• GV giới thiệu bài:

• (GV cho HS quan sát tranh

hình tư liệu tranh bột màu

của tác giả Nguyễn Đức

thắng một đại đội Mỹ trên

chốt đồi A1 Núi Thành trên

mảnh đất quê hương của

chúng ta Hôm nay chúng ta

cùng tìm hiểu về trận đánh

• HS xem tranh

• Hs lắng nghe

• Nằm trên một đồi cao 43m

trong một cụm đồi ở xã Tam

Nghĩa– Núi Thành, tiếp giáp

với đường sắt Bắc Nam và

quốc lộ 1A, cách sân bay Chu

Lai 4km có vị trí chiến lược

quan trọng nơi đây diễn ra

trận đánh lịch sử, mở đầu

cho toàn miền Nam đánh Mỹ.

• 1 HS lên chỉ vào bản

đồ tìm vị trí của xã Tam Nghĩa

• HS lắng nghe

Tam Nghĩa

• GV yêu cầu HS dựa vào

nội dung thông tin mà cô

đã phát cho các em.

• -Em hãy thuật lại diễn

biến của trận đánh Núi

Thành.

• -GV gọi 1 HS lên trình bày

trước lớp

• HS thảo luận nhóm đôi

Đại diện nhóm lên trình bày,

• *Chiến thắng Núi Thành

(26.5.1965): Trận chiến đấu diệt Mĩ đầu tiên của quân và dân tỉnh Quảng Nam Đêm 25-5 rạng ngày 26-5- 1965 một đại đội bộ đội địa phương tỉnh

đã tiến công Đại đội 2, Sư đoàn Bộ binh Hải quân 3

Mĩ tại Núi Thành ( cứ điểm tiền tiêu; tây Chu Lai

4 km) Vận dụng kĩ thuật tiềm nhập của đặc công

từ 3 hướng, sau gần 30 phút chiến đấu , đại đội

đã diệt 139 tên Mĩ ( trên tổng số khoảng 180), thu nhiều vũ khí

GV kết luận: Trận đánh Núi Thành diễn ra ngày 26/5/1965 Một đại đội quân giải phóng đã đánh thắng một đại đội Mỹ tại đây, khi đội quân xâm lược từ bên kia Thái Bình Dương mới ồ ạt đổ bộ vào miền Nam Việt Nam.

• HS khác nhận xét bổ

sung

GV kết luận:Chiến thắng Núi Thành tuy là trận đánh nhỏ, số lượng quân Mỹ bị tiêu diệt không nhiều, song

có ý nghĩa lịch sử nói lên tinh thần cách mạng, sự

mưu trí linh hoạt dũng cảm của quân dân ta hoàn toàn

có khả năng tiêu diệt quân Mỹ

Chiến thắng Núi Thành mở đầu cho toàn miền Nam đánh Mỹ