SKKN phương pháp giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương thông qua việc giảng dạy lịch sử địa phương ở hà tĩnh

Trong các môn học ở trường phổ thông, môn lịch sử có một vị trí quan trọng trongviệc giáo dục tình cảm, đạo đức, tình yêu quê hương đất nước cho học sinh, trong đó đặcbiệt có vai trò qua

Mục lục:

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

II Mục đích nghiên cứu

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

IV Giả thiết khoa học của đề tài

V Phương pháp nghiên cứu

VI Nhiệm vụ nghiên cứu

VII Dự báo những đóng góp mới của đề tài

a đối với giáo viên

b đối với học sinh

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận

II Cơ sở thực tiễn

III Thực trạng dạy học lịch sử địa phương ở trường chúng tôi

IV Phương pháp

1 Lồng ghép lịch sử địa phương vào các tiết lịch sử dân tộc

2 Thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương

3 Sử dụng các di tích lịch sử và làng nghề ở Hà Tĩnh trong dạy học lịch sử địa phương

4 Lồng ghép lịch sử địa phương vào hoạt động ngoại khóa lịch sử địa phương

V Kết quả đạt được

C KẾT LUẬN VẤN ĐỀ

D ĐỀ NGHỊ

1 Đối với Phòng Giáo dục Đào tạo Thị xã

2 Đối với nhà trường

3 Đối với địa phươn

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

I Lý do chọn đề tài:

Trong trái tim mỗi con người Việt Nam tình yêu quê hương có lẽ là thứ tình cảmthiêng liêng nhất Mỗi người sinh ra và lớn lên ai cũng có một quê hương, tình yêu đó lớnlên từng ngày theo sự bồi đắp của thời gian, của tri thức Tình yêu quê hương chính là cơ

sở của lòng yêu nước, hơn nữa tình cảm gắn bó với quê hương là động lực quan trọngthúc đẩy thế hệ trẻ tự nguyện xây dựng quê hương nói riêng và đất nước nói chung

Trong các môn học ở trường phổ thông, môn lịch sử có một vị trí quan trọng trongviệc giáo dục tình cảm, đạo đức, tình yêu quê hương đất nước cho học sinh, trong đó đặcbiệt có vai trò quan trọng của lịch sử địa phương Lịch sử địa phương là liều thuốc hữuhiệu giúp các em hiểu rõ hơn về quê hương mình, từ đó gợi cho các em niềm tự hào, lòngbiết ơn, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, hình thành ý thức trách nhiệm bản thântrong việc giữ gìn, bảo vệ văn hóa truyền thống, các di tich lịch sử,…và trong xây dựngquê hương đất nước

Tuy nhiên, thực tế việc dạy và học lịch sử địa phương ở các nhà trường phổ thôngvẫn tồn tại nhiều bất cập Lịch sử địa phương chưa được chú trọng, thậm chí có trườngcòn xem là giờ phụ có thể dạy hoặc bỏ qua Phân phối chương trình lịch sử địa phươngthường có một đến hai tiết trong một năm và những tiết này rơi vào cuối chương trình nênmột số giáo viên thường lướt qua hoặc không thực hiện tiết lịch sử địa phương để ôn tập,tổng kết, hay dạy bù cho các tiết khác Tài liệu dùng cho dạy học lịch sử địa phương ởtỉnh Hà Tĩnh còn hạn chế Bên cạnh đó trong các đề thi lịch sử rất ít chú ý đến mảng kiếnthức lịch sử địa phương nên cả giáo viên và học sinh đều không chú trọng, không học

Những thực tế đó chính là nguyên nhân làm cho hiệu quả giáo dục của các tiết lịch

sử địa phương không cao, không tạo được sự hứng thú, yêu thích đối với học sinh Nhữngbất cập đó không chỉ tồn tại ở lịch sử địa phương Hà Tĩnh mà còn với nhiều tỉnh thànhtrên cả nước Nếu như việc giảng dạy lịch sử địa phương được tiến hành một cách thườngxuyên với nội dung, phương pháp phù hợp, tạo hứng thú cho học sinh thì sẽ giúp ích rấtnhiều cho việc giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương, tự hào truyền thống dân tộc chocác em học sinh

Từ thực tế giảng dạy lịch sử địa phương ở trường, nhận thấy sự quan trọng củanhững tiết lịch sử địa phương trong việc giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước cho học

sinh, tôi chọn đề tài “Phương pháp giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương thông qua việc giảng dạy lịch sử địa phương ở Hà Tĩnh”

II Mục đích nghiên cứu:

- Giúp học sinh thích và đam mê tiết lịch sử địa phương

- Hình thành tình yêu quê hương đất nước thông qua các tiết lịch sử địa phương, hìnhthành sự tự hào, tự giác tham gia xây dựng quê hương

- Cung cấp cho các em những kiến thức về lịch sử địa phương Hà Tĩnh và có những suynghĩ, hiểu biết đúng đắn về lịch sử dân tộc nói chung

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: là thực trạng dạy và học lịch sử địa phương của giáo viên và họcsinh ở trường trung học cơ sở trên địa bàn Hà tĩnh

- Phạm vi nghiên cứu: lịch sử địa phương ở Hà Tĩnh

IV Giả thiết khoa học của đề tài

Thiết nghĩ nếu đề tài được áp dụng rộng rãi thì chắc chắn sẽ tạo ra sự thay đổitrong cách học tập lịch sử địa phương, tạo ra một thế hệ học sinh hiểu và yêu các giá trịtruyền thống của quê hương, biết ơn những anh hùng dân tộc, hình thành cho các em lýtưởng sống đúng đắn Qua đề tài cũng sẽ tạo ra sự liên hệ hợp tác mật thiết giữa giáo viên,nhà trường, địa phương trong các hoạt động nội khóa và ngoại khóa để học sinh hiểu rõhơn lịch sử quê hương mình, góp phần xây dựng phát huy các giá trị văn hóa địa phươngcho thế hệ tương lai Một thế hệ hiểu và yêu quê hương, yêu đất nước tha thiết trong côngcuộc xây dựng và phát triển chủ nghĩa xã hội

V Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu có liên quan đến lịch sử địa phương Hà Tĩnh

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

VI Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu thực trạng giảng dạy môn lịch sử địa phương ở trường THCS trên địa bàn

Hà Tĩnh hiện nay

- Tạo sự hứng thú, yêu thích cho học sinh trong giờ học lịch sử địa phương

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương cho các em học sinh thông qua tiết lịch sử địaphương

VII Dự báo những đóng góp mới của đề tài:

a đối với giáo viên:

Với đề tài “Phương pháp giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương thông qua việc giảng dạy lịch sử địa phương ở Hà Tĩnh” sẽ giúp giáo viên có thêm những kiến thức về

lịch sử địa phương Hà Tĩnh Thông qua nghiên cứu đề tài giáo viên có điều kiện tìm hiểu

rõ hơn về lịch sử hình thành, phát triển của Hà Tĩnh, cũng như các giá trị văn hóa, làngnghề tiêu biểu của địa phương Từ đó làm phong phú hiểu biết cũng như trau rồi khả năng

tự học, bồi dưỡng chuyên môn

Thông qua đề tài giáo viên có thêm các phương pháp có thể làm cho bài dạy lịch

sử địa phương Hà Tĩnh thêm phong phú, sinh động, hấp dẫn và lôi cuốn được học sinhtham gia tìm hiểu, giúp những tiết lịch sử địa phương không còn nhàm chán nữa

b Đối với học sinh:

Giúp học sinh có hiểu biết về quê hương, nơi các em sinh ra và lớn lên thông quatìm hiểu và chuẩn bị nội dung bài học về lịch sử, con người, văn hóa, qua tiếp xúc nhiều

tư liệu: như tư liệu sách báo, qua lời kể của ông bà, những người lớn tuổi, hay qua đàiphát thanh ở địa phương,

Hình thành cho các em cách học và tư duy mới, hiểu và yêu quê hương đất nướcmình Từ đó có tình cảm và thái độ đúng đắn đóng góp vào công cuộc xây dựng quêhương đất nước

Qua đề tài này cũng sẽ thúc đẩy hơn sự phối hợp của địa phương, nhà trường, giađình trong việc tuyên truyền giáo dục học sinh về truyền thống quê hương, phát huy vàgiữ gìn những giá trị văn hóa, bảo vệ các di tích lịch sử ở địa phương

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Cơ sở lý luận:

Môn lịch sử có một vị trí quan trọng trong việc giáo dục tình cảm đạo đức, tìnhyêu quê hương, đất nước cho học sinh, đặc biệt là lịch sử địa phương Nhận thức tầmquan trọng đó, bộ giáo dục và đào tạo đã giành một thời lượng nhất định trong chương

trình môn lịch sử cho phần lịch sử địa phương nhằm giúp các em học sinh hiểu biết vềquê hương, xứ sở nơi chôn nhau cắt rốn của mình, tạo nên tình yêu quê hương, niềm tựhào và tự giác tham gia xây dựng quê hương.

Hà Tĩnh có vị trí địa lý quan trọng, nơi đã diễn ra rất nhiều sự kiện lịch sử liênquan đến lịch sử dân tộc với nhiều danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, nhiều di tích lịch

sử Nói đến Hà Tĩnh người ta nghĩ ngay đến vùng đất “địa danh đa tuấn kiệt” của tổ quốc,những địa danh như: non Hồng, Sông Quế, núi Thiên Cầm, Hoành Sơn,…đều là nhữngcảnh ngoại mục đã đi vào thơ văn của nhiều văn nhân Non sông hùng vĩ ấy, thời nàocũng vậy đã sinh ra những người con tuấn kiệt, những anh hùng, danh nhân ở nhiều lĩnhvực được sử sách lưu danh qua nhiều thời đại như Phan Huy Ích, Nguyễn Huy Tự, PhanĐình Phùng, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Du,…Nơi đây còn nổi tiếng với nền văn hóamang đậm bản sắc dân tộc với điệu hò ví dặm, những làng nghề truyền thống nổi tiếng

Những năm gần đây sở và phòng giáo dục Hà Tĩnh đã có những bước đi thiết thựctrong việc đẩy mạnh giảng dạy lịch sử địa phương Hà Tĩnh như biên soạn sách lịch sử địaphương, hướng dẫn giáo án soạn lịch sử địa phương cho giáo viên rất công phu Tuynhiên thực tế giảng dạy lịch sử địa phương còn nhiều bất cập và chưa đạt được hiệu quảtrong việc giáo dục tư tưởng, tình yêu quê hương đất nước cho các em học sinh

II Cơ sở thực tiễn:

Trong lịch sử hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước với nhiều biến cố thăng trầmcủa lịch sử, nhưng nhờ có lòng yêu nước nhân dân ta đã giành lại được độc lập và pháttriển đất nước Đó là tình cảm thiêng liêng tạo nên sức mạnh to lớn trong công cuộc xâydựng và bảo vệ tổ quốc Do đó việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh phổ thông là hếtsức quan trọng thông qua tuyên truyền giáo dục, đặc biệt là thông qua giảng dạy lịch sửđịa phương

Lịch sử địa phương có ý nghĩa quan trọng đối với việc cung cấp bổ sung nhữngkiến thức khoa học về tự nhiên, xã hội của quê hương trên mọi lĩnh vực Dạy lịch sử địaphương cũng có thể giúp cho học sinh nắm vững hơn khái niệm khoa học hiện đại với hệthống “Tự nhiên - Con Người - Xã hội”, thấy được vai trò của con người tác động đếnviệc cải tạo chinh phục tự nhiên một cách hợp quy luật, thiên nhiên phục vụ nhiều nhấtcho con người Học sinh hiểu rằng chỉ có xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng khi

nhân dân thực sự làm chủ thiên nhiên, làm chủ con người, làm chủ xã hội, được cải tạo xãhội Nhưng tiếc rằng trong nhiều năm qua khi giảng dạy, dự giờ thực tế tôi thấy rằng cáctiết lịch sử địa phương Hà Tĩnh chưa được chú trọng, thậm chí có giáo viên còn xem làgiờ phụ có thể dạy hoặc đẩy tiết ôn tập.

Trong chương trình lịch sử trung học cơ sở các tiết lịch sử địa phương có mặt với

số lượng tiết không lớn chỉ có 8 tiết cho cả bốn khối 6,7,8,9, nên lịch sử địa phươngthường không có trong đề thi học kì Tài liệu tham khảo còn hạn chế nên giáo viên chưachú trọng, đầu tư vào các tiết dạy trong chương trình lịch sử địa phương Việc tổ chức dạy

và học trên lớp còn đơn giản, khô khan, mang tính hình thức đọc chép, chưa tạo được sựhứng thú cho các em Trong quá trình giảng dạy để bố trí cho các em các buổi tham quan,sưu tầm tư liệu rất khó thực hiện Chính những nguyên nhân này làm cho tiết học lịch sửđịa phương trở nên nhàm chán, học sinh không chú trọng, ít quan tâm Hậu quả làm chohọc sinh không biết về lịch sử địa phương nơi mình sinh sống và từ đó khó có thể hiểuđược lịch sử dân tộc một cách đúng nghĩa vì lịch sử địa phương là một phần của lịch sửdân tộc

Nhưng trong qua trình dạy lịch sử địa phương Hà Tĩnh, tôi nhận thấy nhiều em họcsinh rất thích học vì trong đó có nhắc đến địa danh nơi các em sinh sống, nhưng anh hùngdân tộc được thờ ở địa phương em Có nhiều em đặt câu hỏi về vùng đất Hà Tĩnh: Tại saotên là Hà Tĩnh? Hà Tĩnh có từ bao giờ?Tại sao lại tên là Kỳ Anh…Những câu hỏi của các

em đã thể hiện sự tò mò, thích thú khi tìm hiểu về lịch sử quê hương mình, và nếu biếtnắm bắt giáo viên có thể thổi vào trong ý thức, tâm hồn các em tình yêu quê hương, sự tựhào dân tộc để từ đó hình thành ý thức bảo vệ giữ gìn truyền thống, các di tích lịch sử,…

Từ thực tiễn đó giáo viên phải thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương đểgiúp các em yêu thích học, khám phá lịch sử quê hương mình, đi xa hơn là tình yêu quêhương và ý thức trách nhiệm với quê hương

III Thực trạng dạy học lịch sử địa phương ở trường chúng tôi:

Lịch sử là bộ môn có vị trí quan trọng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ, nhất là lịch

sử địa phương trong việc phát triển nhân cách của học sinh, giáo dục lòng yêu nước, yêuquê hương, lòng tự hào dân tộc, từ đó có những hành động để xây dựng, bảo vệ quêhương đất nước

Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy ở trường hiện nay những tiết học lịch sử địaphương chưa được chú trọng, thậm chí có nhiều giáo viên bỏ qua để ôn tập vì nội dunglịch sử địa phương không có trong chương trình kiểm tra, thi cử nên nó không được quantâm Mặt khác phương pháp tiến hành các tiết dạy lịch sử địa phương vẫn theo lối họctrên lớp, chủ yếu là giáo viên chỉ tái hiện các sự kiện lịch sử qua biểu đồ, sự kiện chứkhông có điều kiện tổ chức được cho học sinh sưu tầm tư liệu, tham quan các di tích lịch

sử ở địa phương nên không tạo được sự hứng thú cho học sinh đối với tiết lịch sử địaphương Dẫn đến nhiều học sinh không biết gì về truyền thống lịch sử địa phương mình,không biết đươc tên các anh hùng dân tộc hay lịch sử những di tích lich sử ở địa phươngmình

Những tiết lịch sử địa phương thường chỉ có 1 đến 2 tiết/năm cho cả 4 khối vàthường rơi vào cuối chương trình, tài liệu tham khảo chưa phong phú đa dạng nên tiết lịch

sử địa phương không chỉ là nỗi sợ hãi với học sinh mà còn cả giáo viên Vì bản thân cácgiáo viên còn ít có điều kiện thăm các chiến trường xưa, các di tích lịch sử hay gặp gỡ cáccựu binh trong kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ nên khó có thể làm cho bài học sinhđộng, truyền hết được ý nghia giáo dục của lòng yêu nước, yêu quê hương, niềm tự hào

về nơi mình sinh ra và lớn lên qua những tiết lịch sử địa phương

Việc dạy và học lịch sử địa phương nhìn chung chưa được người dạy và người họcđầu tư và chú trọng nên kết quả giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh chưa đạt kết quảcao, chưa phát huy hết sức mạnh của bộ môn lịch sử trong việc giáo dục nhân cách, đạođức, tư tưởng, truyền thống yêu quê hương

IV Phương pháp:

Muốn giáo dục tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh thông qua việc giảngdạy lịch sử địa phương Hà Tĩnh đòi hỏi giáo viên và học sinh phải thay đổi phương pháphọc tập mang tính tích cực, sáng tạo Từ đó tạo cho các em sự hứng thú muốn tìm hiểulịch sử quê hương mình, tạo cho các em một tình yêu, lòng tự hào về quê hương, đấtnước Đi xa hơn là hướng tình yêu của các em học sinh vào những hành động thiết thực

để xây dựng và bảo vệ quê hương

Muốn tạo cho các em sự hứng thú, yêu thích khi học lịch sử địa phương đòi hỏigiáo viên phải đầu tư thời gian, tư liệu, để làm cho bài học sinh động, hấp dẫn, giáo dục

lòng yêu nước, yêu quê hương qua những tiết lịch sử địa phương Có thể áp dụng linhhoạt các phương pháp trên trong chương trình giảng dạy:

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương thông qua lồng ghép lịch sử địa phương HàTĩnh vào lịch sử dân tộc

- Giáo dục lòng yêu nước yêu quê hương thông qua việc thay đổi phương pháp giảng dạylịch sử địa phương

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương qua việc sử dụng di tích lịch sử, làng nghề cổtruyền ở Hà Tĩnh

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương qua hoạt động ngoại khóa lịch sử địa phương

1 Lồng ghép lịch sử địa phương vào các tiết lịch sử dân tộc:

Lịch sử địa phương là một bộ phận hữu cơ, máu thịt của lịch sử Việt Nam Mỗi sựkiện lịch sử đều gắn liền với một địa phương nhất định, mặc dù những sự kiện đó có tíchchất, quy mô và mức độ ảnh hưởng khác nhau, có thể ở một địa phương, nhưng cũng cóthể mang ý nghĩa quốc gia thậm chí mạng ý nghĩa quốc tế sâu sắc Lịch sử địa phươnglàm phong phú cụ thể thêm bức tranh chung của lịch sử dân tộc Đây là mối quan hệkhông thể tách rời Việc nghiên cứu sử dụng tài liệu lịch sử địa phương để giảng dạy sẽgiúp cho học sinh nắm vững, hiểu sâu và cụ thể hơn kiến thức lịch sử dân tộc, đồng thờigiúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử quê hương, nơi các em sinh ra và lớn lên Từ đó gợicho các em niềm tự hào lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, hìnhthành ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ, xây dựng quê hương

Lịch sử địa phương Hà Tĩnh ở các khối lớp 6,7,8,9 mỗi năm học chỉ có 1 đến 2tiết, thật khó để giúp các em nắm hết được tiển trình hình thành, phát triển của địa phương

Hà Tĩnh Nên trong quá trình giảng dạy lịch sử dân tộc, giáo viên có thể lồng ghép lịch sửđịa phương vào lịch sử dân tộc vừa giúp các em hiểu thêm về lịch sử Hà Tĩnh lại có thểlàm sinh động, minh họa rõ nét hơn về sự kiện, nhân vật có ảnh hưởng trong tiến trìnhlịch sử dân tộc

Ở lớp 6 các em sẽ được tìm hiểu lịch sử Việt nam từ thời nguyên thủy đến thế kỷ

X Trong qua trình giảng dạy sự xuất hiện của người nguyên thủy trên đất nước ta, giáoviên có thể liên hệ với lịch sử địa phương Hà Tĩnh, nơi cũng có những dấu tích cho thấy

sự xuất hiện của người nguyên thủy

Phần II: Lịch sử Việt nam từ nguồn gốc đến thế kỷ X

Chương I: Buổi đầu lịch sử nước ta Tiết 8 Bài 8: Thời nguyờn thủy trờn đất nước ta

- So sỏnh cỏc cụng cụ bằng đỏ của người

nguyờn thủy trong cỏc giai đoạn phỏt

triển, em cú nhận xột gỡ ?

- Tại sao cú sự tiến bộ đú ?

- Những tiến bộ đú cú giỏ trị gỡ đối với

đời sống của người nguyờn thủy ?

- Nờu những nột mới trong cụng cụ và

đồ dựng của người nguyờn thủy ?

* Hướng dẫn HS xác định một số di chỉ

trên bản đồ.

GV liờn hệ với lịch sử địa phương Hà

Tĩnh - Khai quật được nhiều di chỉ ở hà

- Cỏch đõy khoảng 10000-4000 năm

- Cụng cụ bằng đỏ phong phỳ, đa dạng,hỡnh thự gọn hơn, họ biết mài ở lưỡi chosắc bộn hơn, tay cầm của rỡu được cải tiến

Hoạt động 1

* Giới thiệu: (Theo SGK)

- Nêu những thay đổi trong chính sách cai trị

nước ta của nhà Đường?

- Nhà Đường còn cho sửa sang các con

đường từ trưng Quốc sang Tống Bình Việc

làm đó nhằm mục đích gì?

- Đọc đoạn trích dẫn

- Em có nhận xét gì về tình hình nước ta

dưới ách thống trị của nhà Đường ?

- Nhà Đường bóc lột nhân dân ta như thế

nào ?

* Thảo luận: Theo em, chính sách cai trị và

bóc lột của nhà Đường có gì khác trước?

GV liên hệ lịch sử địa phương: Hà Tĩnh bị

biến thành quận, châu của triều đình phong

kiến phương bắc

Hoạt động 2

Gv giới thiệu Mai Thúc Loan người Hoan

Châu (một làng chuyên nghề chài lưới ở ven

biển Thạch Hà, Hà Tĩnh) Không ai còn nhớ

năm sinh ngày mất của ông Chỉ biết rằng,

thuở nhỏ nhà Mai Thúc Loan nghèo lắm, mẹ

phải đi làm mướn cho nhà giàu và kiếm củi

nuôi con Đó thế, cậu bộ lại chịu tiếng xấu

từ đó GV liên hệ chứng minh tinh thần đấu

tranh kiên cường của nhân dân Hà Tĩnh

trong thời kì bắc thuộc

- Cảnh gánh vải và hành động của Mai thúc

- Trực tiếp cai quản đến cấp Huyện

- Siết chặt ách đô hộ rất tàn bạo

- Tăng cường bóc lột bằng các hình thức

tô thuế và cống nạp nặng nề

=> ách đô hộ nặng nề hơn, vơ vét đếncùng kiệt, đẩy nhân dân vào tình cảnh hếtsức khó khăn

2 Khởi nhĩa Mai Thúc Loan (722)

* Nguyên nhân:

- Chính sách thống trị tàn bạo của nhàĐường

- Nỗi vất vả, cực nhọc của việc đi phugánh vải

- (GV) tường thuật (chỉ lược đồ);

- (HS) tóm tắt những diễn biến chính của

cuộc khởi nghĩa

THẾ KỈ XIX (T2)

Hoạt động 1:

- Ai là người lãnh đạo cao nhất của cuộc

khởi nghĩa Hương Khê?

- Căn cứ cuộc khởi nghĩa? Em có nhận xét

gì về căn cứ của cuộc khởi nghĩa Hương

HS quan sát chân dung H 94.GV trình bày

diễn biến cuộc khởi nghĩa theo lược đồ

GV liên hệ để làm rõ hơn những đóng

góp, tinh thần đấu tranh của nhân dân Hà

Tĩnh trong kháng chiến chống Pháp xâm

lược Giáo dục các em lòng yêu quê

II Những cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần vương

1 Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)

2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892)

3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895)

- Lãnh đạo; Phan Đình Phùng, CaoThắng

- Căn cứ: Hương Khê- Hà Tĩnh

hương đất nước, tự hào về truyền thống

- Cuộc khởi nghĩa Hương Khê bị thất bại

nhưng có ý nghĩa như thế nào?

Pháp+ Để lại nhiều bài học quí báu về khởinghĩa vũ trang

Hà Tĩnh với nhiều sự kiện, con người liên quan đến lịch sử dân tộc, trong quá trìnhgiảng dạy lịch sử dân tộc giáo viên có thể liên hệ với những sự kiện liên quan đến địaphương Hà Tĩnh như:sự kiện Đảng bộ hà Tĩnh ra đời trong phong trào 1930-1931,…Những nhân vật ở quê hương Hà Tĩnh đã đóng góp to lớn trong tiến trình lịch sử dân tộcnhư: Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Thiếp, Nguyễn Du, Phan Đình Phùng, Phan Đình giót,…

Từ lồng ghép lịch sử hà Tĩnh vào trong bài giảng lịch sử dân tộc sẽ giúp học sinhkhắc sâu được những kiến thức lịch sử dân tộc được minh họa cụ thể, chân thực ở chínhnhững sự kiện, nhân vật trên quê hương mình, bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hàodân tộc và đi xa hơn sẽ tạo ra một thế hệ trẻ sống có lý tưởng, niềm tin, hoài bão và tráchnhiệm với bản thân, gia đình, xã hội

2 Thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương:

Muốn hình thành tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh thì phải làm cho các

em yêu và thích môn lịch sử Muốn vậy giáo viên phải thay đổi phương pháp giảng dạylịch dạy lịch sử địa phương không phải là tiết nhồi nhét sự kiện, con số ngày tháng màquan trọng hơn là giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh Giúp các em không chỉ tiếpthu kiến thức mà phải thổi vào tâm hồn các em tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hàodân tộc, từ đó kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Trong một tiết lịch sử địa phương để các học sinh không nhàm chán, tạo ra sựhứng thú với môn học, giáo viên phải vận dụng, kết hợp nhiều phương pháp Đầu tiên làphương pháp sưu tầm tranh ảnh, tư liệu lịch sử về nhân vật, sự kiện lịch sử ở Hà Tĩnh phùhợp với nội dung bài học Phương pháp này giáo viên phải là người hướng dẫn các em tựtìm hiểu trước bài học ở nhà, theo những mục tiêu mà giáo viên đề ra

Ví dụ khi dạy bài “Hà Tĩnh trong thời kỳ phát triển và suy vong của chế độ phongkiến (từ đầu thế kỷ XV đến giữa thế kỷ XIX), giáo viên có thể hướng dẫn học sinh về nhàtìm hiểu về lịch sử Hà Tĩnh trong giai đoạn này như: Sự thành lập của tỉnh Hà Tĩnh vàohoàn cảnh, thời gian nào? Tình hình kinh tế, văn hóa, giáo dục? Sưu tầm những tư liệu vềcác nhân vật lịch sử trong giai đoạn thế kỷ XV - XIX như Nguyễn Du, Lê Hữu Trác,…Việc giúp học sinh phương pháp tìm kiếm tư liệu sẽ giúp các em định hình được phạm vitìm kiếm, nội dung chính của bài học, phát huy tính tự chủ của các em Giáo viên có thểthay đổi phương pháp tìm hiểu về nhân vật lịch sử như: cho các em lập facebook cho cácnhân vật lịch sử qua giấy Qua thực hiện tôi thấy các em rất hào hứng, tích cực tham gia,nhiều học sinh thể hiện sự sáng tạo trong cách tìm hiểu, trình bày suy nghĩ về các nhânvật lịch sử

Trong tiết học để giúp tiết học sôi nổi giáo viên có thể vận dụng phương pháptranh biện, trao đổi nhóm và tổ chức tham gia trò chơi, thi kể chuyện đọc thơ và tườngthuật lại các cuộc khởi nghĩa ở hà Tĩnh liên quan đến giai đoạn lịch sử tìm hiểu Ở mỗitiết giáo viên có thể sử dụng một hoặc nhiều phương pháp khác nhau cho phù hợp, pháthuy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh

Đối vời học sinh lớp 8 trong bài Hà Tĩnh trong phong trào Cần Vương chống Pháp(1885-1896), trên cơ sở cho học sinh sưu tầm tư liệu giáo viên sẽ cho các em tranh biện,trao đổi nhóm về cuộc khởi nghĩa Hương Khê, một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểunhất trong phong trào Cần Vương chống Pháp của nhân dân Hà Tĩnh cuối thế kỷ XIX

- Vị trí địa lý của căn cứ Ngàn Trươi, Vụ Quang (Hương Khê)?

- Tại sao nói cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phongtrào Cần Vương?

- Tại sao khởi nghĩa Hương Khê lại có thể kéo dài 10 năm?

Từ việc trao đổi, thảo luận nhóm giáo viên giúp các em nắm được những kiến thức

cơ bản về cuộc khởi nghĩa này, đồng thời tạo cho các em niềm tự hào về truyền thốngđánh giặc anh hùng của nhân dân Hà Tĩnh

Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh thi kể chuyển đọc thơ về Phan Đình Phùng, CaoThắng,…hay căn cư Ngàn Trươi, Vụ Quang…

- “Non rất cao, mà núi rất xanh