Tiết 56 - Sử dụng từ địa phương Phú Yên

Khác về âm, hoặc về nghĩa hoặc cả hai 3 Tìm những từ địa phương Phú Yên diễn tả màu sắc đỏ chéc, xanh lè, vàng khè… 4 Tìm những từ địa phương Phú Yên dùng để xưng hô ba, má, dì, dượng,

Ở ngoài đầm Ô ngó vô cửa Mỹ

Thấy miệng em cười mủ mỉ mà thương

Ngọn trầu bò dưới đất là ngọn trầu lương

Hồi này mình mới biết nẫu không thương nữa rồi Đêm năm canh không ngủ mà ngồi

Bỡi chưng thương bạn bồi hồi lá gan

(Ca dao Phú Yên)

1

Thế nào là từ địa phương Phú

Yên?

Là những từ được người dân Phú

Yên sử dụng hàng ngày

2

Từ địa phương khác với từ toàn dân ở những điểm nào?

Khác về âm, hoặc về nghĩa hoặc

cả hai

3

Tìm những từ địa phương Phú Yên

diễn tả màu sắc

đỏ chéc, xanh lè, vàng khè…

4

Tìm những từ địa phương Phú Yên dùng để xưng hô

ba, má, dì, dượng, cậu, mợ…

Đọc bài ca dao sau, chỉ ra từ địa phương và từ tìm

toàn dân tương ứng với các từ địa phương đó?

Ở ngoài đầm Ô ngó vô cửa Mỹ

Thấy miệng em cười mủ mỉ mà thương

Ngọn trầu bò dưới đất là ngọn trầu lương

Hồi này mình mới biết nẫu không thương nữa rồi Đêm năm canh không ngủ mà ngồi

Bỡi chưng thương bạn bồi hồi lá gan (Ca dao Phú Yên)

Đọc bài ca dao sau, chỉ ra từ địa phương và từ tìm toàn dân tương ứng với các từ địa phương đó?

nhìn vào

mủm mỉm

người ta

Tiết 56. SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG PHÚ YÊN

I Từ địa phương Phú Yên

trong văn học: 

1/41 Thay bằng từ toàn dân:

a bển: bên ấy, ngầy: rầy la

b đậu phộng: lạc, lăn

chiêng: ngã lăn

c huỹ: mãi, liệt chiếu liệt

giường: ốm nặng, giả đò:

giả vờ, bớt: thuyên giảm.

d bánh tráng: bánh đa

Nhận xét: Nếu thay từ toàn

dân, mất đi sắc thái địa

phương - yếu tố quan trọng

để bộc lộ tình cảm.

a Khuyên anh ở lại chốn này

Để em về bển cha mẹ ngầy em chịu cho

b Khoai lang Suối Mít, Đậu phộng Hòn Vung, Chàng đào thiếp mót đổ chung một gùi

Bây giờ nhân ngãi sụt sùi Lấy chân đá hất cái gùi lăn chiêng

c Ngọn Chóp Chài cao chi lắm bấy Trông hũy trông hoài chẳng thấy người thương Hay là lưu lạc bốn phương

Hay là liệt chiếu liệt giường nơi đâu Giả đò dạo xóm mua dầu

Hỏi thăm người bạn nhức đầu bớt chưa

d Vái ông Tơ một chồng bánh tráng Vái bà Nguyệt một tán đường Dinh Đôi ta gá nghĩa chung tình

Dù ăn cơm muối ngủ ngoài đình cũng ưng

Tìm từ địa phương trong các bài ca dao

Thay thế các từ địa phương bằng từ toàn dân, nhận xét sự thay đổi giá trị của các bài

ca dao

Tiết 56. SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG PHÚ YÊN

I.Từ địa phương

Phú Yên trong

văn học: 

2/42.Các từ địa

phương:

a (Xem tiết 31)

b hung, trả

Tác dụng: nổi bật

tính chất phác,

thật thà, giàu

tình nghĩa của

người Phú Yên.

a Nó bán quán, mình năng tới lui mua thuốc mua thùng quẹt rồi sinh quen Tính tôi ít oi, mua chỗ nào quen một chỗ để tránh nói thách nói bớt Có một bữa ghé lại thấy con Lý nó nóng li bì rồi đổ nói xàm

Má nó chạy lăng xăng kiếm thuốc kiếm thầy Uống mấy ve tiêu ban lộ vẫn như không Đã lo cuống lên, mếu khóc Tôi thấy tội nghiệp, lể cho nó mấy huyệt rồi sẵn hương đèn đó vái ông Táo cho nó Sáng ra ghé lại thấy nó mát Má nó cảm cái ơn (Võ Hồng)

b Như thế là sai hung rồi đó Thầy coi – ông chỉ tay

về một nhánh mai cao đặt đứng cạnh đó – cành mai

kia bà thiếu tá Sự trả tôi tám trăm mà tôi chưa để Mai năm nay hiếm lắm, chặt không ra (Võ Hồng)

Đây là hai lời thoại của nhân vật Việc sử dụng từ địa phương trong hai lời thoại ấy có tác dụng gì?

Tiết 56. SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG PHÚ YÊN

I Từ địa phương Phú

Yên trong văn học:

3 Thay bằng từ địa

phương: 

a người ta → nẫu trông

→ ngó

chết → trẩu.

b ngã → té

suýt → sém

Nhận xét: Ảnh hưởng

giá trị phong cách

của đoạn văn.

Ghi nhớ (SGK/42)

a Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ

Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hòa một nhịp với

sự run rẩy của con chim sắp chết .

(“Ý nghĩa văn chương” – Hoài Thanh)

b Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi, bạn đã bị ngã Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và

suýt chết đuối phải không? (Theo “Trái tim có điều kì diệu”)

Nẫu

ngó

trẩu

té

sém

Nếu thay thế các từ trong ngôn ngữ toàn dân bằng những từ địa phương Phú Yên thì giá trị đoạn văn sau khi được thay thế sẽ thay đổi như thế nào?

Tiết 56. SỬ DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG PHÚ YÊN

trong văn học:

1 Giá trị biểu cảm:

a Tình cảm yêu thương mặn

nồng

b Niềm tự hào về sản vật địa

phương

c-d.Tình cảm đôi lứa gắn bó

thuỷ chung

3 Tìm một văn bản lạm dụng

trị biểu cảm của các bài

ca dao địa phương

bản nghị luận hay điều hành tìm từ địa phương

nhận xét.

A Là những từ được người dân Phú Yên thường

sử dụng trong lời ăn tiếng nói của mình

B Là những từ được người dân Phú Yên ít sử dụng trong lời ăn tiếng nói của mình

C Là những từ được người dân Phú Yên không sử dụng trong lời ăn tiếng nói của mình

D Từ địa phương Phú Yên là từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

B Nếu lạm dụng từ địa phương thì cách diễn đạt sẽ không trong sáng, gây khó hiểu cho người ở vùng khác

C Nếu lạm dụng từ địa phương thì cách diễn đạt sẽ trong sáng, dễ hiểu cho người ở vùng khác

D Nên dùng nhiều từ địa phương để tạo sắc thái chất phác, chân thật, gần gũi

A Nếu dùng từ địa phương thì cách diễn đạt sẽ không trong sáng, gây khó hiểu cho người ở vùng khác

học, các em cần chú ý điều gì?

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài vừa học:

1 Học thuộc ghi nhớ ở Tài liệu địa phương trang 42.

2 Làm bài tập 2 (Tài liệu địa phương trang 43)

Bài sắp học:

BÀI 14 Tiết 57

Luyện nói : THUYẾT MINH MỘT THỨ ĐỒ DÙNG

1 Đọc kĩ đề bài (SGK/144) → lập dàn ý dựa vào phần hướng dẫn ở SGK/144.

2 Tập nói theo dàn ý đã lập, chú ý nét mặt, cử chỉ, điệu bộ…