Tuần: Soạn : Tiết: Dạy : KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945 ĐẾN HẾT THẾ KỶ XX. I. Mức độ cần đạt: - Nắm được những đạt điểm của một nền văn học song hành cùng lịch sử đất nước; - Thấy được những thành tựu của văn học cách mạng Việt Nam; - Cảm nhận được ý nghĩa của văn học đối với cuộc sống. II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng: 1. Kiến thức: - Những đặc điểm cơ bản, những thành tựu lớn của văn học Việt Nam cừ Cách mạng tháng tám năm 1945 đến năm 1975. - Những đổi mới bước đầu của văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX 2. Kĩ năng: Nhìn nhận, đánh giá một giai đoạn văn học trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của đất nước. III.Hướng dẫn thực hiện: 1. Kiểm tra bài cũ. 2. Bài mới: 1 Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt - HS đọc phần 1 SGK. - Từ 1945 đến 1975 VHVN ra đời trong hoàn cảnh nào ? - Hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ kéo dài suốt 30 năm đã tác động sâu sắc, mạnh mẽ tới đời sống vật chất và tinh thần của toàn dân tộc, trong đó có VH nghệ thuật tạo cho VH ở giai đoạn này có nhũng đặc điểm và tính chất riêng của 1 nền VH hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt. - Về văn hóa: từ 1945 đến 1975, điều kiện giao lưu bị hạn chế, nước ta chủ yếu tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của các nước XHCN (Liên Xô, Trung Quốc …) - Phản ánh nội dung trên phải đề cập tới truyện ngắn và kí nào ? I.Khái quát văn học Việt Nam từ CMT8/1945 đến 1975: 1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa : - Đường lối văn nghệ của Đảng, sự lãnh đạo của Đảng đã tạo nên trên đát nước một nên văn học thống nhất. - Nền VH hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh lâu dài và vô cùng ác liệt. - Công cuộc xây dựng chủ nghĩa XH ở miền bắc, cuộc sống và con người có nhiều thay đổi. - Nền kinh tế còn nghèo nàn và chậm phát triển. 2. Quá trình phát triển và nhũng thành tựu chủ yếu: a. Chặng đường từ năm 1945 đến 1954 : - Chủ đề bao trùm: ca ngợi tổ quốc và quần chúng cách mạng, kêu gọi đoàn kết, cổ vũ phong trào Nam Tiến, biểu dương những tấm lòng vì nước quên mình. - Truyện ngắn và kí : + Một lần tới thủ đô (Trần Đăng) + Trận phố Ràng (Trần Đăng) + Đôi mắt (Nam Cao) + Nhật ký ở rừng (Nam Cao) + Làng (Kim Lân) + Thư nhà (Hồ Phương) + Đất nước đứng lên (Nguyên 2 - Về thơ biểu hiện cụ thể như thế nào? Thơ ca những năm kháng chiến chống Pháp đạt nhiều thành tựu xuất sắc. - Một số vở kịch gây được sự chú ý lúc bấy giờ ? - Nhiệm vụ của VH giai đoạn này ? VH ca ngợi những con người mới : “ Yêu biết mấy những bước đi, dáng đứng Của đờ ta chập chững buổi đầu tiên Tập làm chủ, tập làm người xây dựng Dám vươn mình cai quản cả thiên nhiên “ - Thành tựu về thơ ? Thơ tập trung thể hiện sự hòa hợp Ngọc) + Truyện Tây Bắc (Tô Thành) + Vùng mỏ (Võ Huy Tâm) + Xung kích (Nguyễn Đình Thi) - Thơ: + Cảnh khuya (Hồ Chí Minh) + Cảnh rừng Việt Bắc (Hồ Chí Minh) Rằm tháng giêng (Hồ Chí Minh) + Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm) + Tây Tiến (Quang Dũng) + Nhớ (Hồng Nguyên) + Đất nước (Nguyễn Đình Thi) + Đồng chí (Chính Hữu) + Việt Bắc (Tố Hữu) - Kịch: + Bắc Sơn (Nguyễn Huy Tưởng) + Những người ở lại (Nguyễn Huy Tưởng) + Chị Hòa (Học Phi) b. Chặng đường từ 1955 đến 1964: - Văn học có 2 nhiệm vụ : Phản ánh công cuộc xây dựng CNXH ở niền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà  ca ngợi cuộc sống mới, con người mới bằng xu hướng lãng mạn, tràn đầy niềm vui lạc quan. - Văn xuôi: + Sống mãi với thủ đô (Nguyễn Huy Tưởng) + Cao điểm cuối cùng (Hữu Mai) + Trước giờ nổ súng (Lê Khâm) + Mười năm (Tô Hoài) + Vỡ bờ (2 tập) (Nguyễn Đình Thi) + Cửa biển (4 tập) (Nguyên Hồng) + Mùa lạc (Nguyễn Khải) + Sông Đà (Nguyễn Tuân) - Thơ : + Gió lộng (Tố Hữu) + Ánh sáng và phù sa (Chế Lan Viên) 3 giữa cái riêng và cái chung, ca ngợi CNXH với cuộc sống mới, nỗi đau chia cắt đất nước, nhớ thương miền Nam gắn liền với khát vọng giải phóng. - Truyện và kí có thành tựu như thế nào ? Ở miền Bắc: + Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi ( Nguyễn Tuân ) + Vùng trời ( 3 tập ) ( Hữu Mai ) + Dấu chân người lính ( Nguyễn Minh Châu ) + Bão biển ( Chu Văn ) … - Thơ có thành tựu như thế nào? + Riêng chung (Xuân Diệu) + Đất nở hoa (Huy Cận) + Tiếng sóng (Tế Hanh) - Kịch : + Một đảng viên (Học Phi) + Ngọn lửa (Nguyễn Vũ) + Chị Nhàn (Đào Hồng Cẩm) + Nổi gió (Đào Hồng Cẩm) C.Chặng đường từ 1965 đến 1975 : - Chủ đề bao trùm là ca ngợi CN anh hùng CM, đời sống tình cảm hài hòa giữa cái riêng và cái chung đạt cái chung lên trên hết, có tình cảm quốc tế cao cả, tổ quốc và CNXH là một. - Truyện và kí : + Người mẹ cầm súng (Nguyễn Thi ) + Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) + Rừng Xà Nu (Nguyễn Trung Thành) + Giấc mơ ông lão vườn chim (Anh Đức) + Hòn đất(Anh Đức) + Chiếc lượt ngà ( Nguyễn Quang Sáng) + Rừng U minh ( Trần Hiếu Minh ) + Mẫn và tôi ( Phan Tứ ) - Thơ : + Ra trận ( Tố Hữu ) + Máu và Hoa ( Tố Hữu ) + Hoa ngày thường – chim báo bão (Chế 4 Kịch ? Nhận định chung về tình hình VH vùng địch tạm chiến ? - Hai đề tài chính mà VH tập trung thể hiện gì ? + Thơ Tố Hữu, Chế Lan Viên, Giang Nam, Thanh Hải, Thu Bồn, Lê Anh Xuân …… “Chị em phụ nữ Thái Bình Ca lô đội lệch vừa xinh vừa giòn Người ta nhắc chuyện chồng con Lắc đầu nguây nguấy em còn Lan Viên) + Những bài thơ đánh giặc (Chế Lan Viên) + Hai đợt sóng (Xuân Diệu) + Tôi giàu đôi mắt (Xuân Diệu) + Dòng sông trong xanh ( Nguyễn Đình Thi ) …… - Kịch : + Đại đội trưởng của tôi ( Đào Hồng Cẩm ) + Đôi mắt ( Vũ Dũng Minh ) d.Văn học vùng địch tạm chiếm từ 1945  1975. - Chủ yếu là xu hướng VH tiêu cực phản động, xu hướng chống phá cách mạng, xu hướng đồi trụy . - VH tiến bộ thể hiện lòng yêu nước va cách mạng, thức tỉnh lòng yêu nước và ý thức dân tộc, bày tỏ khát vọng hòa bình, phong tục, vẻ đẹp con người . + Hương rừng Cà Mau ( Sơn Nam ) + Thương nhớ mười hai (Vũ Bằng ) + Bút máu ( Vũ Hanh ) 3. Những đặc điểm cơ bản của VHVN từ năm 1945 đến 1975 : a. Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước : - Hai đề tài chính : tổ quốc và CNXH + Đề tài tổ quốc : hình tượng chính là người chiến sĩ trên mặt trận vũ trang và những lực lượng trực tiếp phục vụ chiến trường như : dân quân du kích , TNXP, dân công hỏa tuyến, giao liên … + Đề tài XHCN : hình tượng chính là cuộc sống mới, con người mới, mối 5 đánh Tây”  Như vậy có thể coi VH như một tấm gương phản chiếu những vấn đề lớn lao, trọng đại nhất của đất nước và cách mạng từ 1945 đến 1975 : Đấu tranh thống nhất đất nước và xây dựng CNXH. Trong thực tế, 2 đề tài này không có sự tách biệt hoàn toàn mà gắn bó mật thiết với nhau trong sáng tác của từng tác giả và hòa quyện trong cùng một tác phẩm . - Đại chúng vừa là đối tượng phản ánh và đối tượng phục vụ vùa là nguồn cung cấp, bổ sung lực lượng sáng tác cho VH, CM và KC đã làm thay đổi hẳn cách nhìn nhận của nhiều nhà văn . - GV liên hệ Đôi Mắt (Nam Cao) Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) Xuân Diệu : “Tôi cùng xương thịt với nhân dân tôi Cùng đổ mồ hôi cùng sôi giọt máu” - Nền VH của dân ta mang tính nhân dân sâu sắc. Điều đó biểu hiện trong đời sống VH như thế nào ? “ Ôi nhân dân, một nhân dân như thế Con nguyện lại hy sinh nếu được sống hai lần” (Mẹ chẳng thể nào nhớ nổi con đâu – Dương Hương Ly ) - Khuynh hướng sử thi ?  Học sinh phát biểu. -GV liên hệ “Người con gái Việt quan hệ mới giữa nhũng người lao động. b. Nền VH hướng về đại chúng : - Nhà văn gắn bó với nhân dân lao động, những con người bình thường đang “làm ra đất nước” - Tính nhân dân biểu hiện trong đời sống VH : + Lực lượng sáng tác : bổ sung những cây bút từ nhân dân + Nội dung sáng tác : phản ánh đời sống nhân dân, phát hiện khả năng và phẩm chất của con người lao động, tập trung xây dựng hình tượng quần chúng cách mạng . c. Nền VH chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn: c1. Khuynh hướng sử thi : -Tiếng nói phải đề cập tới số phận chung của cả cộng đồng, liên quan đến giai cấp, đồng bào tổ quốc và thời đại. 6 Nam” ( Tố Hữu ) - Cái đẹp của mỗi con người là ở ý thức công dân, lẽ sống lớn và tình cảm lớn. Nếu có nói đến cái riêng thì phải hòa vào cái chung. “Anh yêu em như yêu đất nước Vất vả đau thương tươi tắn vô ngần Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn” ( Nguyễn Đình Thi ) - GV diễn giảng: khuynh hướng sử thi đòi hỏi người cầm bút nhìn con người và cuộc đời bằng: + “Con mắt Bạch Đằng – Con mắt Đống Đa” + Viết về những con người đại diện cho những tinh hoa và khí phách, phẩm chất và ý chí của toàn dân tộc, có tính cách và tình cảm phi thường.  Tóm lại, cảm hứng sáng tác là cảm hứng vươn tới những cái lớn lao, phi thường qua những hình ảnh tráng lệ. - Dù chồng chất khó khăn và hy sinh nhưng lòng vẫn tràn đầy mơ ước hướng tới tương lai. “ Trán cháy rực nghĩ trời đất mới Lòng ta bát ngát ánh bình minh” ( Nguyễn Đình Thi ) “Từ trong lòng đổ nát hôm nay Ngày mai đã đến từng giây từng giờ” ( Tố Hữu ) - DC : Chị Sứ, ( Hòn đất – A.Đức ) Nguyệt ( Mảnh trăng cuối rừng – NMC ) -Nhân vật chính : thường tiêu biểu cho lý tưởng chung của dân tộc, gắn bó số phận mình với số phận đất nước, kết tinh những phẩm chất cao đẹp của cộng đồng . c2. Khuynh hướng lãng mạn : - Tràn đầy mơ ước, hướng tới tương lai - Khẳng định lý tưởng của cuộc sống mới,vẻ đẹp con người mới, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng. II . Vài nét khaí quát VHVN từ năm 1975 đến hết thế kỷ XX : 1. Hoàn cảnh lịch sử ,xã hội và văn 7 Gv nhấn mạnh: đổi mới cách nhìn nhận con người, khám phá con người trong những mối quan hệ đa dạng, phức tạp chứ không đơn điệu như trước. VD: Đứng trước biển Cù lao tràm Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành. Chiếc thuyền ngoài xa Bến không chồng “Nền văn nghệ ấy …… đã làm tròn nhiệm vụ lịch sử của nó đối với tổ quốc, đối với nhân dân trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của thời đại HCM. hóa: - Nền VH phát triển trong hoàn cảnh lịch sử đã thoát khỏi chiến tranh, kinh tế từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường. - Văn hóa: có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với văn hóa thế giới.  Đất nước bước vào công cuộc đổi mới thúc đẩy nền văn học cũng phải đổi mới. 2.Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu: - 1975-1985: Chặng đường chuyển tiếp, trăn trở. - 1986 trở đi: Chặng đường VH có nhiều đổi mới, nhất là sau đại hội VI. + Chuyển sang hướng nội: bộc lộ tiếng lòng trắc ẩn + Nở rộ trường ca với mục đích tổng kết, khái quát về chiến tranh. + Chất nhân văn được đề cao hơn, đi sâu vào những nỗi đau và bất hạnh của từng thân phận con người sau chiến tranh. + Đổi mới trong văn xuôi: đổi mới cách viết về chiến tranh. + Kịch: Nhân danh công lý (Doãn Hoàng Giang ) Hồn Trương Ba da hàng thịt Tôi và chúng ta ( LQ Vũ ) + Lý luận, nghiên cứu, phê bình VH: Đổi mới phương pháp tiếp cận đối tượng, giá trị nhân văn, nhân bản và chức năng thẩm mỹ được đề cao. II. Kết luận: - VHVN 1945 -1975 “Xứng đáng đứng vào hành ngũ tiên phong của 8 ( Viễn Phương – phấn đấu cho nền VH ta hay hơn trên cái nền đã có ) những nền VH nghệ thuật. Tuần: Soạn : Tiết: Dạy : NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ I. Mức độ cần đạt: Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng: 1. Kiến thức: - Nội dung, yêu cầu của bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. - Cách thức triển khai bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. 2. Kĩ năng: - Phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. - Nêu ý kiến nhận xét, đánh giá đối với một tư tưởng, đao lí. - Biết huy động các kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. III.Hướng dẫn thực hiện: 1. Ổn định và kiểm tra sĩ số hs 9 2. Bài mới: Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt Đề: Anh ( chị ) hãy trình bày suy nghĩ và trả lời câu sau của nhà thơ Tố Hữu: “Ôi sống đẹp là thế nào hỡi bạn?” - Câu thơ trên của Tố Hữu nêu vấn đề gì? - Để “ sống đẹp” con người cần rèn luyện những phẩm chất gì? “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”. ( Tố Hữu ) - Bài làm cần có bao nhiêu luận điểm? - Cần sử dụng thao tác lập luận nào? - Bài viết cần sử dụng các tư liệu nào ? - Có thể dẫn chứng thơ văn được không? Vì sao?  Trọng tâm bài viết này là gì? Thao tác chính là gì? ( Bàn luận về lẽ sống. Thao tác : bình luận ) - Trên cơ sở các ý đã được xác định HS tiến hành lập dàn ý: - Giới thiệu vấn đề nên viết như thế nào? - Luyện tập: HS viết mở bài I. Cách làm một bài nghị luận xã hội bàn về một vấn đề tư tưởng đạo lý : 1. Tìm hiểu đề: - Vấn đề đặt ra: lẽ sống đẹp của con người - Sống có văn hóa, biết cống hiến : Sống giàu tình thương, nhân ái, không ích kỷ, có tình cảm nhân loại, phấn đấu cho một XH tốt đẹp - Có thể trình bày 4 luận điểm : + Khái niệm “sống đẹp” + Nội dung “sống đẹp” + Những quan niệm sống khác nhau + Thái độ của chúng ta ? - Các thao tác: + Giải thích + Chứng minh + Bình luận + Phân tích 2. Lập dàn ý: a. Mở bài: - Có thể nêu ý: giá trị cuộc sống của con người là ở phẩm chất sống được xác lập trong mối quan hệ với cộng đồng. Từ khi còn là một thanh niên, Tố Hữu đã đi tìm lẽ sống cho mình . - Dẫn câu nói của Tố Hữu 10 [...]... ? + Việc làm của Nguyễn Hữu An + Hiện tượng Nguyễn Hữu An là một hiện tượng sống đẹp của thanh niên ngày nay + Hiện tượng tiêu cực trong lối sống lãng phí chiếc bánh thời gian vào những trò chơi vô bổ của 1 số thanh niên, Hs -Dẫn chứng: - Bài làm nên có những dẫn chứng, + Dạy học ở các lớp tình thương minh họa gì ? + Giúp đỡ người tàn tật, neo đơn + Tham gia phong trào thanh niên tình nguyện + Phê phán... hiện: 1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số hs 2 Kiểm tra: Quan điểm sáng tác VH của HCM ? 3 Bài mới : Hoạt động của GV và HS - Hs tóm tắt những ý cơ bản trong phần tiểu dẫn - GV chốt lại 2 ý chính * Phía Nam: quân đội Anh, đằng sau là Pháp * Phía Bắc: Tàu Tưởng chực sẵn ở biên giới, đằng sau là Mỹ - GV hướng dẫn hs cách đọc rõ ràng, nhấn mạnh các ý quan trọng, giọng đanh thép, phẫn nộ, đau xót khi tố cáo tội ác của... nhạt, nặng, nhẹ của từng luận điểm 2 Cách nhìn mới mẻ,sâu sắc về NĐC: -… “Vì sao có ánh sáng khác thường - Phạm Văn Đồng đã đưa ra cách -… phải chăm chú nhìn thì mới thấy, và nhìn mới mẻ về thơ văn NĐC ntn ? càng nhìn thì càng thấy sáng” + Ánh sáng khác thường ? -> Phải dày công kiên trì, nghiên cứu thì + Chăm chú nhìn ? mới khám phá được  Cách nhìn mới mẻ, đúng đắn, khoa học - Văn chương thầy Đồ... cảnh như thế nào? - CM VHVN 1945 – 1975 mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn 3 Bài mới: Hoạt động của GV và HS - HS phát biểu về tiểu sử HCM – đọc và gạch chân trong SGK để học + Tên thời trẻ, các bí danh khác + Quê: Nam Đàn, Nghệ An + 1911: Tìm đường cứu nước + 1920: Là thành viên sáng lập Đảng Cộng sản Pháp + Sau đó hoạt động ở Liên Xô TQ và Thái Lan rồi về nước thành lập Đảng CSVN + 29-8-1942:... ngợi, than khóc những liệt sĩ ? - GV liên hệ, nhấn mạnh đến bài văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Tác phẩm của NĐC còn có tác dụng gì trong cuộc chiến đấu chống TD ? - Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu làm sống lại … phong trào kháng Pháp oanh liệt của nhân dân Nam bộ từ 1860 trở về sau -> Sáng tác của NĐC là tấm gương phản chiếu thời đại: “Một thời khổ nhục nhưng vĩ đại” - Ca ngợi anh hùng, than khóc... CM ở biên giới Việt Trung Được bầu vào ủy ban dân tộc giải phóng + Sau CM có nhiều cống hiến trong việc xd, quản lí nhà nước Từng là trưởng phái đoàn Chính Phủ VN tham dự các hội nghị: Phông-Tennoblo(1946), Giơ-Ne-Vơ(1954) + Đảm nhiệm các cương vị quan trọng trong chính phủ: Bộ trưởng bộ ngoại giao, Thủ tướng, Chủ tịch hội đồng bộ trưởng + Luôn dành mối quan tâm đặc biệt đến MT văn hóa văn nghệ =>... ý - GV chốt lại các ý chính b Thân bài: - Nguyễn Hữu An đã dành hết thời gian của mình cho những người bệnh ung thư giai đoạn cuối - Phân tích: hiện tượng Nguyễn Hữu Ân có ý nghĩa giáo dục rất lớn đối với thanh niên, hs ngày nay -> lối sống đẹp, tương thân tương ái của cha ông “lá lành đùm lá rách” - Bình luận: + Đánh giá chung về hiện tượng: Thanh 33 niên có hành vi ứng xử đúng đắn, có tấm lòng nhân... nhớ SGK - “Sống đẹp đâu phải là những từ a Điều mà Nguyễn Ái Quốc bàn: hiện tượng nhiều thanh niên Sv Việt Nam trống rỗng du học nước ngoài dành thời gian nhiều Chỉ có ai bằng đấu tranh, lao cho việc chơi bời, giải trí, chưa chăm chỉ động học tập rèn luyện để góp phần xây dựng Nhân lên vẻ đẹp cuộc đời đất nước Mới là người sống cuộc sống b Tác giả đã dùng các thao tác lập luận: đẹp tươi “ phân tích... lập + Về chủ quan: 23 • Toàn bộ cộng đồng dân tộc phải thực sự có chung khát vọng độc lập, tự do - Giọng văn khỏe khoắn, mạnh • Có ý chí bảo vệ quyền độc lập, tự do ấy mẽ thể hiện sức trẻ của nước VN Bản tuyên ngôn độc lập của HCM - Trong sáng về ngôn từ hội đủ 2 điều kiện trên - Ngắn gọn, giản dị, súc tích Nhận xét về nghệ thuật câu - Đanh thép, sắc sảo văn, đoạn văn trong phần này ? + Sang sảng như... Kiểm tra bài cũ 2 Bài mới 17 Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt - Tiết 1 - HS phân tích 3 ngữ liệu a,b,c trong I Sự trong sáng của tiếng việt SGK, từ đó HS trả lời câu hỏi: thế nào 1 Hệ thống chuẩn mực và qui tắc là sự trong sáng của TV ? chung, sự tuân thủ các chuẩn mực và qui tắc đó VD: “Ước gì sông ngắn 1 gang - Nói, viết đúng chuẩn mực, đúng qui Bắc cầu giải yếm cho chàng sang tắc, của TV sẽ đảm . phận con người sau chiến tranh. + Đổi mới trong văn xuôi: đổi mới cách viết về chiến tranh. + Kịch: Nhân danh công lý (Doãn Hoàng Giang ) Hồn Trương Ba da. vào cái chung. “Anh yêu em như yêu đất nước Vất vả đau thương tươi tắn vô ngần Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn” ( Nguyễn