- Trong sinh hoạt và sản xuất nhờ cú điện năng mới cú cỏc thiết bị điện và nhờ sử dụng cỏc thiết bị điện mà gúp phần nõng cao chất lượng cuộc sống, tăng năng suất lao động, thỳc đẩy cỏch
Trang 1- Điện năng được sản xuất tập trung và cú thể truyền tải đi xa với hiệu suất cao.
- Qui trỡnh sản xuất, truyền tải và sử dụng điện năng dễ dàng tự
động hoỏ và điều khiển từ xa.
- Trong sinh hoạt và sản xuất nhờ cú điện năng mới cú cỏc thiết bị điện và nhờ sử dụng cỏc thiết bị điện mà gúp phần nõng cao chất lượng cuộc sống, tăng năng suất lao động, thỳc đẩy cỏch mạng khoa học kỹ thuật phỏt triển Ngoài ra điện năng cũn gúp phần thu hẹp khoảng cỏch giữa thành thị và nụng thụn.
Cõu 2 Vỡ sao phải tiết kiệm điện năng ?Nờu cỏc biện phỏp sử
dụng tiết kiệm điện năng ?
• Phải tiết kiệm điện năng vì: điện năng là loại sản phẩm hàng
hoá có giá trị sử dụng mang lại nhiều lợi ích cho con ngời trong mọi lĩnh vực sản xuất, KHKT và đời sống
• Tiết kiệm điện nhằm :
Giảm chi tiờu cho gia đỡnh
Cỏc dụng cụ và thiết bị điện được sử dụng lõu bền hơn
Giảm bớt cỏc sự cố gõy tổn hại
Dành phần tiết kiệm năng cho sản xuất
* Biện pháp tiết kiệm điện năng:
- Giảm thời gian tiêu thụ điện năng vô ích nh động cơ chạy không, chiếu sáng không cần thiết, quá thừa,…
Trang 2- Lựa chọn các thiết bị điện sao cho sử dụng hết công suất của chúng, chọn đúng tiết diện và loại dây dẫn.
- Phát hiện và sử lý nhanh các sự cố về điện, loại trừ kịp thời các hao tổn điện năng nh quá tải, rò điện,…
Câu3 : Nêu các nguyên nhân gây ra các tai nạn điện.
*Chạm vào vật mang điện:
+ Xảy ra khi sửa chữa đờng dây và thiết bị điện đang nối với nguồn điện
mà không ngắt điện hoặc vô ý chạm vào vật mang điện
* Sử dụng các dụng cụ, thiết bị điện có vỏ bằng kim loại nh ng bị hỏng bộ phận cách điện để điện truyền ra vỏ
*Tai nạn do phóng điện:
+ Do vi phạm khoảng cách an toàn khi ở gần điện cao áp
*Do điện áp b ớc: là điện áp giữa hai chân ngời khi đứng gần điểm có điện thế cao
*************************************************************Cõu 4 : Mức độ nguy hiểm của tai nạn điện phụ thuộc vào cỏc yếu tố nào ? Cho biết qui định về điện ỏp an toàn?
* phụ thuộc vào cỏc yếu tố sau
- Cường độ dũng điện chạy qua cơ thể
+ cường độ dũng điện càng lớn , mức nguy hiểm càng cao Dũng điện một chiều ớt nguy hiểm hơn dũng điện xoay chiều
- Đường đi của dũng điện qua cơ thể
+ Nguy hiểm nhất là dũng điện đi qua cỏc cơ quan chức năng quan trọng của sự sống như nóo, tim, phổi…
+ Dũng điện truyền trực tiếp vào đầu là nguy hiểm nhất
+ Điện giật bờn phải ớt nguy hiểm hơn giất bờn trỏi
- Thời gian dũng điện chạy qua cơ thể
+ Thời gian càng dài thỡ mức độ nguy hiểm càng cao
Trang 3+Da bẩn , da ẩm hoặc mất lớp da ngoài
+ Điện tớch tiếp xỳc với vật mang điện tăng
+ tiếp xỳc với điện ỏp cao
- Ở điều kiện bỡnh thường với da khụ , sạch thỡ điện ỏp dưới 40 V
được coi là điện ỏp an toàn
- Ở nơi ẩm ướt cú nhiều bụi kim loại thỡ điện ỏp an toàn khụng quỏ 12V
- Nhiều nước qui định điện ỏp an toàn từ 12V- 36V cho cỏc mỏy
hàn điện, đốn soi, cỏc thiết bị điện cầm tay khỏc
- Dựng bỳt thử điện để kiểm tra điện ỏp an toàn hay khụng an toàn
Câu 5: Em hãy nêu các biện pháp an toàn điện trong sản xuất và sinh hoạt.
Nêu cách làm nối đất bảo vệ và trình bày tác dụng bảo vệ.Nêu cách làm nối trung tính bảo vệ và trình bày tác dụng bảo vệ
- Chống chạm vào các bộ phận mang điện
- Cách điện tốt giữa phần tử mang điện và phần tử không mang điện
- Che chắn những bộ phận dễ gây nguy hiểm nh cầu dao, mối nối, cầu chì
- Thực hiện đảm bảo an toàn cho ngời khi gần đờng dây cao áp
- Sửa chữa điện phải cắt điện và treo biển báo
- Không vi phạm hành lang an toàn điện
- Sử dụng các dụng cụ và thiết bị bảo vệ an toàn điện khi sửa chữa và lắp
đặt điện
- nối đất bảo vệ
- nối trung tính bảo
a) Phơng pháp tiếp đất:
+ Cách thực hiện: dùng dây dẫn tốt (to, không nối), một đầu dùng
bulông bắt chặt vào vỏ thiết bị, một đầu hàn chặt vào cọc tiếp đất Cọc tiếp đất
là những ống thép dài 2,5-3m, chôn sâu dới đất 0,5-0,7m, điện trở hệ thống tiếp đất nhỏ từ 3-4Ω
+Tác dụng bảo vệ: Giả sử do h hỏng
lớp cách điện để truyền điện ra vỏ Khi đó,
dòng điện sẽ truyền xuống đất qua hệ thống
tiếp đất Nếu có ngời vô tình chạm vào vỏ
thiết bị, do điện trở thân ngời lớn hơn hàng
ngàn, hàng vạn lần điện trở của hệ thống tiếp
đất nên dòng điện qua ngời rất nhỏ do đó
ptt
Trang 4b) Phơng pháp nối trung hoà:
+ Cách thực hiện: Vỏ kim loại của thiết bị đợc nối với dây trung hoà của
mạng điện
+ Tác dụng bảo vệ: Giả sử do h hỏng
lớp cách điện để truyền điện ra vỏ
Thì dòng điện từ dây pha qua cầu chì, qua
dây nối trung hoà tạo thành một mạch kín
có điện trở rất nhỏ,dòng điện tăng đột ngột
sẽ làm nổ cầu chì do đó làm ngắt mạch điện,
không gây nguy hiểm cho ngời sử dụng
Cõu 6 : Cỏc biện phỏp an toàn khi lắp đặt và sửa chữa điện:
- Chỗ làm việc phải đủ rộng để trỏnh chạm trực tiếp vào vật mang điện
- Cắt cầu dao trước khi thực hiện cụng việc
- Sử dụng cỏc dụng cụ và thiết bị bảo vệ như: thảm cao su để lút chỗ đứng
hoặc giỏ cỏch điện, găng tay cao su, ủng…
- Dựng cỏc dụng cụ lao động cú chuụi cỏch điện đỳng tiờu chuẩn bằng nhựa,
cao su cú độ dầy cần thiết, cú gờ cao để trỏnh trượt tay (dựng cỏc dụng cụ
này chỉ với điện ỏp dưới 1000V)
- Khi sửa chữa thiết bị và mạng điện phải dựng dụng cụ kiểm tra như bỳt thử
điện trỏnh sờ chạm vào vật mang điện
- Khi lắp đặt điện cần tuõn thủ chặt chẽ cỏc quy tắc an toàn lao động về điện
Cõu 7: Kể tờn một số khớ cụ và thiết bị điện trong mạng điện sinh hoạt?
Cấu tạo, cụng dụng và chỳ ý khi lắp đặt cỏc thiết bị đú?
Trả lời:
Trong mạng điện sinh hoạt thường cú những thiết bị điện sau:
1- Ổ điện:
- Là thiết bị dựng để lấy điện cho cỏc đồ dựng điện
- Cú nhiều loại ổ điện: loại 2 lỗ, 3 lỗ, loại lỗ trũn, loại lỗ dẹt, loại lắp cố định
trờn tường, loại di động…
- Gồm 2 bộ phận chớnh là vỏ và cực tiếp điện Bờn ngoài vỏ ổ điện thường
ghi trị số định mức của điện ỏp và dũng điện, VD: 220V – 5A
2 – Phớch cắm
ptt
Trang 5- Là thiết bị lấy điện từ ổ điện cho các đồ dùng điện.
- Có nhiều loại: loại tháo được, loại không tháo được, chốt cắm tròn, chốt cắm dẹt, chốt 2 ngạnh, 3 ngạnh…
- Cấu tạo: gồm 2 bộ phận chính là thân bằng nhựa hoặc sứ có ghi cường độ
và điện áp định mức, bộ phận tiếp điện bằng đồng
3- Cầu chì
- Là thiết bị bảo vệ an toàn cho các đồ dùng điện, mạch điện khi xảy ra sự cố ngắn mạch hoặc quá tải
- Có nhiều loại như cầu chì hộp, cầu chì ống, cầu chì nắp vặn cầu chì nút…
- Cấu tạo: gồm 3 bộ phận là vỏ bằng nhựa, chốt giữ dây chảy bằng đồng và dây chảy (dây chảy chủ yếu bằng chì hoặc đồng, nhôm)
4- Công tắc điện:
- Là thiết bị để đóng và cắt mạch điện có điện áp dưới 500V và cường độ dưới 5A
- Có nhiều loại: công tắc xoay, bật, bấm, giật…
- Cấu tạo gồm 3 phần: núm tắt mở bằng nhựa, các tiếp điểm tĩnh và động bằng đồng, vỏ bằng nhựa để cách điện trên vỏ có ghi điện áp và cường độ định mức
5- Cầu dao
- Là thiết bị đóng, cắt dòng điện bằng tay
- Có nhiều loại cầu dao: 1 cực, 2 cực, 3 cực
- Cấu tạo: gồm 3 bộ phận chính là bộ phận tiếp điện động (lưỡi dao) là một thanh bằng đồng, bộ phận tiếp điện tĩnh, vỏ bằng sứ hoặc bằng nhựa có ghi điện áp và cường độ định mức
- Đối với ổ điện: Không lắp đặt nơi quá nóng, ẩm ướt và nhiều bụi Loại gắn
tường cố định nên cách mặt đất không dưới 1,5m Loại di động cần đảm bảo
an toàn điện Nếu dùng nhiều cấp điện khác nhau thì nên dùng nhiều ổ điện khác nhau để tránh nhầm lẫn
- Đối với cầu chì, công tắc, cầu dao:
- Được lựa chọn lắp đặt đúng theo công dụng và tính năng kỹ thuật của chúng Được lắp đặt ở dây pha của lưới điện
Trang 6- Cầu dao được lắp đặt ở đầu đường dõy chớnh dựng để đúng cắt mạng điện hay đúng cắt thiết bị cú cụng suất lớn Khi lắp cầu dao phải để cho đầu cắt điện hướng về phớa nguồn, dõy chảy hướng về nơi tiờu thụ.
- Cầu chỡ được lắp ở đầu đường dõy chớnh và phụ, đặt nơi dễ thấy dễ sửa Nếu dõy chỡ bị chảy, đứt phải thay dõy chỡ cựng loại
- Cụng tắc được lắp sau cầu chỡ
Câu 8: Trình bày đặc điểm của mạng điện sinh hoạt ?
+ Khái niệm: Mạng điện sinh hoạt là mạng điện tiêu thụ có hiệu điện
thế thấp, nhận điện từ mạng điện phân phối để cung cấp cho các thiết bị
- Mạch nhánh đợc rẽ từ đờng dây chính đến các thiết bị và đồ dùng
điện, các mạch nhánh đợc mắc song song với nhau
- Trên các mạch nhánh có các thiết bị đóng cắt và bảo vệ riêng nh: cầu dao, cầu chì, công tắc, , các thiết bị này đợc lắp trên bảng điện
- Mạng điện sinh hoạt còn có các thiết bị đo lờng, điều khiển, bảo vệ
nh công tơ điện, áptômát, cầu dao, cầu chì, công tắc, , và các vật cách
điện nh pulisứ, ống nhựa, bảng điện,
*************************************************************
******
Trang 7Một số sơ đồ điện nguyên lí mạng điện sinh hoạt
P
tt
Trang 84) Mạch đèn cầu thang sử dụng hai cụng tắc ba cực điều khiển một búng đốn Nờu nguyờn lớ làm việc?
Trang 9Nguyờn lớ làm việc
Cụng tắc dựng cho mạch chuụng điện là loại cụng tắc thường mở, khi ấn cụng tắc mạch điện kớn dũng điện đi qua 2 cực thỡ chuụng điện kờu Khi bỏ tay ra cụng tắc trở về vị trớ thường mở
6) Mạch gồm 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 2
công tắc, điều khiển 2 đèn sợi đốt
7) Mạch gồm 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 1
công tắc, điều khiển 1 đèn sợi đốt
8 Mạch búng đốn huỳnh quang sử dụng chấn lưu đầu 2 dõy Nờu nguyờn lớ làm việc
Ptt
Trang 10- Mạch đèn gồm: 1 cầu chì, 1 công tắc điều khiển bóng đèn huỳnh quang có chấn lu 2 đầu dây
Nguyờn lớ làm việc
Khi công tắc K đóng toàn bộ điện áp đợc đặt vào hai đầu Stắcte làm
xảy ra phóng điện trong Stắcte Thanh lỡng kim trong Stắcte biến dạng
do nhiệt và tiếp xúc với điện cực kia Dòng điện chạy qua Stắcte và đốt
nóng các điện cực của đèn Sau khi xảy ra hồ quang giữa cỏc điện cực của tắc te, thanh lỡng kim nguội đi làm “hở mạch”dẫn đến việc tạo nên quá
điện áp cảm ứng (do chấn lu) làm đèn sáng Khi làm việc bỡnh thường
chấn lưu hạn chế dũng điện vỡ ổn định phúng điện
9) Mạch điện huỳnh quang sử dụng chấn lưu 3 đầu dõy
Nguyờn lớ làm việc giống như mạch búng đốn huỳnh quang sử dụng chấn
lưu 2 đầu dõy
Mạch đèn huỳnh quang sử dụng chấn
lu 3 đầu dây
10) Mạch gồm 1 công tắc điều khiển
nhiều đèn
Ptt
Chấn lu
Tắc te
ttP
Trang 1113 Mạch quạt trần Nêu nguyên lí làm việc
Nguyên lí làm việc Quạt điện thực chất là động cơ điện cộng với cánh quạtĐộng cơ điện hoạt động dự vào tác dụng từ của dòng điện
Khi đóng điện sẽ có dòng điện chạy qua stato và dòng điện trong dây quấn
rô to tác dụng từ của dòng điện làm cho rô to động cơ quay
Khi dòng điện vào quạt động cơ điện quay kéo cánh quạt quay theo tạo ra gió làm mát
Trang 12Câu 10: Nêu cấu tạo, cách sử dụng, những hư hỏng thường gặp và cách sửa chữa của:
a) Bóng đèn sợi đốt.
b) Bóng đèn huỳnh quang.
Trả lời:
a) Đèn sợi đốt:
- Cấu tạo: Đèn sợi đốt có những bộ phận chính là sợi đốt, bóng và đuôi.
+ Sợi đốt (dây tóc) là bộ phận phát sáng làm bằng sợi dây vonfram rất mảnh
+ Bóng đèn làm bằng thuỷ tinh, có rất nhiều dạng và kích thước khác nhau tuỳ theo công dụng Bên trong bóng đèn người ta hút không khí ra
và cho vào khí trơ để tăng tuổi thọ và chất lượng ánh sáng
+ Đuôi đèn (đui) làm bằng đồng thau, gắn liền với bóng nhờ ke dán Đui đèn có hai dạng thường gặp là loại đui ngạnh và đui có ren xoắn ốc
- Cách sử dụng: + Mắc đèn vào đúng mạng điện có điện áp đúng định
mức
+ Không mắc đèn ngoài trời mà thiếu bảo vệ: nước mưa, hơi nước…làm giảm nhanh tuổi thọ của đèn
+ Không nên mắc chung mới mạch điện động cơ
- Hư hỏng thường gặp và cách sửa chữa:
Đèn không sáng cần kiểm tra một số nguyên nhân sau:
+ Xem dây tóc có đứt không
+ Xem đường dây có thông không: dùng bút thử điện để kiểm tra công tắc, cầu chì
+ Nếu không do hai nguyên nhân trên, cần kiểm tra điểm tiếp điện ở đui đèn
b) Đèn huỳnh quang:
- Cấu tạo: + Hai đầu đèn đều có cực điện, cực điện là dây tóc làm bằng
vonfram có phủ một lớp chất để dễ
phát xạ điện từ, áp suất trong bóng đèn rất thấp
+ Bóng đền có hình ống bằng thuỷ tinh, mặt trong được tráng một lớp bột huỳnh quang Tuỳ thuộc lớp hoá chất huỳnh quang được phủ mà đèn sẽ phát ra một màu sáng (sunfua kẽm và bạc cho ánh sáng trắng, sunfua cadri và bạc cho ánh sáng đỏ…)
+ Ngoài ra còn một số phụ kiện sau:
Tắt te: là một công tắc lưỡng kim, có tác dụng kích thích đèn phát sáng
lúc đầu
Trang 13Chấn lưu: thực chất là một cuộn dõy tự cảm hoặc một biến ỏp tự ngẫu
Nú cú 2 nhiệm vụ chớnh là Tạo sự tăng thế ban đầu để đốn làm việc và Giới hạn dũng điện qua đốn khi đốn đó phỏt sỏng
Mỏng đốn và đui đốn.
- Cỏch sử dụng: Để đốn huỳnh quang được lõu, bền cần lưu ý cỏc điểm
sau:
+ Chọn tắt te thớch hợp với cụng suất của bún đốn
+ Chọn chấn lưu phự hợp với điện ỏp khu vực và cụng suất của búng đốn.+ Cần hạn chế số lần tắt - mở đốn vỡ đối với đốn huỳnh quang, tuổi thọ phụ thuộc rất nhiều vào số lần tắt mở
Một số hư hỏng thường gặp và cỏch sửa chữa đối với đốn huỳnh quang
Câu 1 : Điện giật tác động tới hệ thần kinh và cơ bắp nh thế nào?
+ Khi ngời chạm vào vật mang điện sẽ có dòng điện chạy qua cơ thể ngời gây ra hiện tợng điện giật
Trang 14+ Điện giật tác động tới hệ thần kinh và cơ bắp:
- Dòng điện tác động vào hệ thần kinh trung ơng làm rối loạn hoạt động của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn nên ngời bị điện giật thở hổn hển, tim đập rộn Nếu dòng điện lớn, thì trớc hết là phổi rồi đến tim ngừng hoạt động, nạn nhân chết trong tình trạng ngạt thở Vì vậy nếu làm hô hấp nhân tạo kịp thời có thể cứu sống nạn nhân
- Dòng điện làm co rút, tê liệt các cơ bắp gây cảm giác đau nhức Ngời bị
điện giật không thể tự rút ra khỏi nơi bị chạm điện
Câu 2 : Nêu tác hại của hồ quang điện.
-Hồ quang điện phát sinh khi có sự cố phóng điện, có thể gây bỏng hay gây cháy
-Hồ quang điện thờng gây thơng tích ngoài da nếu nặng có thể gây thơng tổn tới gân và xơng
Câu 3 : Nêu cách giải thoát nạn nhân khỏi dòng điện.
a) Đối với điện cao áp
- Nhất thiết phải thông báo khẩn trơng cho trạm điện và chi nhánh điện cắt điện từ cầu dao trớc, sau đó mới đến gần nạn nhân sơ cứu
b) Đối với điện hạ áp
* Tình huống nạn nhân đứng dới đất tay chạm vào vật mang điện
+ Nhanh chóng cắt dây điện nơi gần nhất
+ Nếu không cắt đợc thì dùng dao có cán gỗ khô chặt đứt dây điện
+ Nếu không dùng áo khô lót tay nắm tóc, tay, chân nạn nhân lôi ra ngoài
* Tình huống ngời bị nạn ở trên cao bị điện giật
+ Nhanh chóng cắt điện nhng trớc đó phải có ngời đón nạn nhân ở dới
* Dây điện đứt rơi vào ngời bị nạn
+ Đứng trên ván gỗ khô dùng sào tre khô gạt dây điện ra
+ Đứng trên ván gỗ khô lót tay bằng vải khô kéo nạn nhân ra khỏi dây
điện
Trang 15+ Đoản mạch đờng dây bằng cách dùng hai dây trần vắt qua hai dây dẫn
điện trên cột gây nổ cầu chì đầu nguồn
Câu 4 : Nêu cách sơ cứu nạn nhân khi bị điện giật.
a) Nạn nhân bất tỉnh
Nếu nạn nhân không có vết thơng và không cảm thấy khó chịu thì không phải cứu chữa Tuy nhiên vẫn phải theo dõi vì nạn nhân có thể bị sốc hay loạn nhịp tim
b) Nạn nhân bị ngất
- Làm thông đờng thở: Đặt nạn nhân nằm ngửa quỳ bên cạnh nắm lấy tay
và đầu gối của nạn nhân kéo về phía mình sau đó gập tay nạn nhân đệm dới má và đặt chân tạo thế ổn định để đờm tự chảy ra ngoài
- Hô hấp nhân tạo: Sử dụng một trong số các phơng pháp hô hấp nhân tạo
- Hút khí vào: nới tay, ngả ngời sau, hơi nhấc lng nạn nhân
* Hai ngời cứu:
- Đặt nạn nhân nằm ngửa, lng kê cao
- Một ngời ngồi bên cạnh kéo lỡi, mở miệng nạn nhân
- Một ngời quỳ ở đầu nạn nhân, 2 tay nắm chỗ khuỷ tay gập và ép nhẹ bên lồng ngực (đẩy khí), rồi kéo 2 tay duỗi vơn lên đầu nạn nhân (hút khí vào)
* Hà hơi thổi ngạt: Phơng pháp này có hiệu quả cứu sống cao và chỉ cần
một ngời cứu,…
Cần chú ý: Sau khi nạn nhân thở đợc cần đa nạn nhân đi bệnh viện để
tiếp tục điều trị và phục hồi các chức năng khác
Câu 5: Nêu cấu tạo của dây dẫn điện,dây cáp điện và nêu sự giống nhau
và khác nhau của chúng?
a) Dây dẫn điện
