Vận dụng được điều kiện cân bằng và quy tắc tổng hợp lực để giải các bài tập đối với trường hợp vật chịu tác dụng của ba lực.. đồng quy[r]
Trang 1Trường THPT Gia Viễn
Tở Lí – Hóa _CN
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP VẬT LÍ 10 HỌC KÌ I NĂM HỌC 2011 – 2012.
( Theo chuẩn kiến thức và kĩ năng của Bợ GD & ĐT)
Chương I. ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM
Kiến thức
Nêu được chuyển đợng, chất điểm, hệ quy chiếu, mốc thời gian, vận tốc là gì
Nhận biết được đặc điểm về vận tốc của chuyển đợng thẳng đều
Nêu được vận tốc tức thời là gì
Nêu được ví dụ về chuyển đợng thẳng biến đổi đều (nhanh dần đều, chậm dần đều)
Viết được cơng thức tính gia tốc
v a t
r r
của mợt chuyển đợng biến đổi
Nêu được đặc điểm của vectơ gia tốc trong chuyển đợng thẳng nhanh dần đều, trong chuyển đợng thẳng chậm dần đều
Viết được cơng thức tính vận tốc vt = v0 + at, phương trình chuyển đợng thẳng biến đổi đều x = x0 + v0t +
1
2at2 Từ đĩ suy ra cơng thức tính quãng đường đi được
Nêu được sự rơi tự do là gì Viết được các cơng thức tính vận tốc và đường đi của chuyển đợng rơi tự do
Phát biểu được định nghĩa của chuyển đợng trịn đều Nêu được ví dụ thực tế về chuyển đợng trịn đều
Viết được cơng thức tốc đợ dài và chỉ được hướng của vectơ vận tốc trong chuyển đợng trịn đều
Viết được cơng thức và nêu được đơn vị đo tốc đợ gĩc, chu kì, tần số của chuyển đợng trịn đều
Viết được hệ thức giữa tốc đợ dài và tốc đợ gĩc
Nêu được hướng của gia tốc trong chuyển đợng trịn đều và viết được biểu thức của gia tốc hướng tâm
Viết được cơng thức cợng vận tốcv r1,3 v r1,2 v r2,3
Kĩ năng
Xác định được vị trí của mợt vật chuyển đợng trong mợt hệ quy chiếu đã cho
Lập được phương trình chuyển đợng x = x0 + vt
Vận dụng được phương trình x = x0 + vt đối với chuyển đợng thẳng đều của mợt hoặc hai vật
Vận dụng được các cơng thức : vt = v0 + at, s = v0t +
1
2 at2 ; v2t v02= 2as
Vẽ được đồ thị vận tốc của chuyển đợng biến đổi đều
Giải được bài tập đơn giản về chuyển đợng trịn đều
Giải được bài tập đơn giản về cợng vận tốc cùng phương (cùng chiều, ngược chiều)
Xác định được sai số tuyệt đối và sai số tỉ đối trong các phép đo
Xác định được gia tốc của chuyển đợng thẳng nhanh dần đều bằng thí nghiệm
Chương II ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM Kiến thức
Phát biểu được định nghĩa của lực và nêu được lực là đại lượng vectơ
Nêu được quy tắc tổng hợp và phân tích lực
Phát biểu được điều kiện cân bằng của mợt chất điểm dưới tác dụng của nhiều lực
Nêu được quán tính của vật là gì và kể được mợt số ví dụ về quán tính
Phát biểu được định luật I Niu-tơn
Phát biểu được định luật vạn vật hấp dẫn và viết được hệ thức của định luật này
Nêu được ví dụ về lực đàn hồi và những đặc điểm của lực đàn hồi của lị xo (điểm đặt, hướng)
Phát biểu được định luật Húc và viết hệ thức của định luật này đối với đợ biến dạng của lị xo
Viết được cơng thức xác định lực ma sát trượt
Nêu mối quan hệ giữa lực, khối lượng và gia tốc được thể hiện trong định luật II Niu-tơn như thế nào và viết được hệ thức của định luật này
Nêu được gia tốc rơi tự do là do tác dụng của trọng lực và viết được hệ thức Pur
=mg
r
Nêu được khối lượng là số đo mức quán tính
Trang 2 Phát biểu được định luật III Niu-tơn và viết được hệ thức của định luật này.
Nêu được các đặc điểm của phản lực và lực tác dụng
Nêu được lực hướng tâm trong chuyển động tròn đều
Kĩ năng
Vận dụng được định luật Húc để giải được bài tập đơn giản về sự biến dạng của lò xo
Vận dụng được công thức của lực hấp dẫn để giải các bài tập đơn giản
Vận dụng được công thức tính lực ma sát trượt để giải được các bài tập đơn giản
Vận dụng được các định luật I, II, III Niu-tơn để giải được các bài toán đối với một vật hoặc hệ hai vật chuyển động
Giải được bài toán về chuyển động của vật ném ngang
Xác định được hệ số ma sát trượt bằng thí nghiệm
Chương III CÂN BẰNG VÀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN Kiến thức
Phát biểu được điều kiện cân bằng của một vật rắn chịu tác dụng của hai hay ba lực không song song
Phát biểu được quy tắc xác định hợp lực của hai lực song song cùng chiều
Nêu được trọng tâm của một vật là gì
Phát biểu được định nghĩa, viết được công thức tính momen lực và nêu được đơn vị đo momen lực
Phát biểu được điều kiện cân bằng của một vật rắn có trục quay cố định
Phát biểu được định nghĩa ngẫu lực và nêu được tác dụng của ngẫu lực Viết được công thức tính momen ngẫu lực
Nêu được điều kiện cân bằng của một vật có mặt chân đế Nhận biết được các dạng cân bằng bền, cân bằng không bền, cân bằng phiếm định của một vật rắn
Nêu được ví dụ về sự biến đổi chuyển động quay của vật rắn phụ thuộc vào sự phân bố khối lượng của vật đối với trục quay
Kĩ năng
Vận dụng được điều kiện cân bằng và quy tắc tổng hợp lực để giải các bài tập đối với trường hợp vật chịu tác dụng của ba lực đồng quy
Vận dụng được quy tắc xác định hợp lực để giải các bài tập đối với vật chịu tác dụng của hai lực song song cùng chiều
II- TÓM TẮT SƠ LƯỢC MỘT SỐ CÔNG THỨC.
Công thức tính quãng đường đi được trong chuyển động thẳng đều :s = vt
trong đó, v là tốc độ của vật, không đổi trong suốt thời gian chuyển động
Phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều là x = x0 + s = x0 + vt trong đó, x là toạ độ của chất điểm, x0 là toạ độ ban đầu của chất điểm, s là quãng đường vật đi được trong thời gian t, v là vận tốc của vật
Gia tốc của chuyển động thẳng là đại lượng xác định bằng thương số giữa độ biến thiên vận tốc v và khoảng thời gian vận tốc biến thiên t a =
v t
Công thức tính vận tốc của chuyển động biến đổi đều :v = v0 + at
Trong chuyển động thẳng nhanh dần đều thì a dương, trong chuyển động thẳng chậm dần đều thì a âm
Công thức tính quãng đường đi được của chuyển động biến đổi đều: s = v0t +
1
2at2
Đối với chuyển động thẳng biến đổi đều, thì phương trình chuyển động làx = x0 + v0t +
1
2 at2 trong đó, x là toạ độ tức thời, x0 là toạ độ ban đầu, lúc t=0
Công thức liên hệ giữa gia tốc, vận tốc và quãng đường đi được :v2 – v0 = 2as
Nếu vật rơi tự do, không có vận tốc ban đầu thì:v = gt và công thức tính quãng đường đi được của vật rơi tự do là s =
1
2gt2
Chu kì T của chuyển động tròn đều là thời gian để vật đi được một vòng
2
Đơn vị đo chu kì là giây (s)
Tần số f của chuyển động tròn đều là số vòng mà vật đi được trong 1 giây
1 f T
Đơn vị của tần số là vòng/s hay héc (Hz) Công thức liên hệ giữa tốc độ dài và tốc độ góc : v = r trong đó, r là bán kính quỹ đạo tròn
Trang 3Độ lớn của gia tốc hướng tâm :
2 ht
v a
r
= r2
Công thức cộng vận tốc là :v r1,3 v r1,2 v r2,3
Sai số tuyệt đối của phép đo là A A A ', trong đó A ' là sai số dụng cụ, thông thường lấy bằng nửa ĐCNN
Cách viết kết quả đo : A A A
Sai số tỉ đối của một phép đo :
A A A
.100%
Gia tốc của một vật cùng hướng với lực tác dụng lên vật Độ lớn của gia tốc tỉ lệ với độ lớn của lực và tỉ lệ nghịch với khối lượng của vật.
F a m
ur r
hay F ma
ur r
Hệ thức của lực hấp dẫn là :
m m
r
trong đó m1, m2 là khối lượng của hai chất điểm, r là khoảng cách giữa chúng, hệ số
tỉ lệ G được gọi là hằng số hấp dẫn G = 6,67.10-11N.m2/kg2
Định luật Húc : Trong giới hạn đàn hồi, độ lớn của lực đàn hồi của lò xo tỉ lệ thuận với độ biến dạng của lò xo.Fđh = kl
trong đó, l = l l0 là độ biến dạng của lò xo Hệ số tỉ lệ k gọi là độ cứng của lò xo (hay hệ số đàn hồi) Đơn vị của độ cứng là niutơn trên mét (N/m)
- Công thức tính l c ma sat: ư Fmst tN trong đó, N là áp lực tác dụng lên vật , t là hệ số tỉ lệ gọi là hệ số ma sát trượt, phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của hai mặt tiếp xúc.
Công thức tính lực hướng tâm của vật chuyển động tròn đều là
2
2
mv
r
trong đó, m là khối lượng của vật, r là bán kính quỹ đạo tròn, là tốc độ góc, v là vận tốc dài của vật chuyển động tròn đều
Phương trình quỹ đạo của vật ném ngang là
2 2 0
g
2v
Quỹ đạo của vật là một nửa đường parabol
Công thức tính momen của lực: M = F trong đó, d là cánh tay đòn, là khoảng cách từ trục quay đến giá của lực
Giá của F r
nằm trong mặt phẳng chứaFr1
, Fr2
và chia khoảng cách giữa hai lực này thành những đoạn tỉ lệ nghịch với độ lớn của hai lực :
F d trong đó, d1 và d2 là khoảng cách từ giá của hợp lực tới giá của lực Fr1
và giá của lực Fr2
Ngẫu lực tác dụng vào vật chỉ làm cho vật quay chứ không tịnh tiến Nếu chỉ có ngẫu lực tác dụng và vật không có trục quay cố định, thì vật quay quanh trục đi qua trọng tâm Momen của ngẫu lực là M = Fd
trong đó, F là độ lớn của mỗi lực : F = F1 = F2 , d là cánh tay đòn của ngẫu lực (khoảng cách giữa hai giá của hai lực)
§¬n vÞ cña momen ngÉu lùc lµ niut¬n mÐt (N.m)
III GỢI Ý MỘT SỐ BÀI TẬP SAU.
Câu 1: phương trình chuyển động của một chất điểm dọc theo trục OX có dạng : x = 10 +6 t () x đo bằng kilomet và t đo bằng
giờ) Hỏi chất điểm đo xuất phát từ điểm nào chuyển động với vận tốc bằng bao nhiêu ? Hãy tính quãng đường chất điểm đi được sau 1 giờ
Câu 2: Hai xe chạy ngược chiều đến gặp nhau, cùng khởi hành một lúc từ hai địa điểm A và B cách nhau 120km Vận tốc của xe
đi từ A là 40km/h, của xe đi từ B là 20km/h
1 Phương trình chuyển động của hai xe khi chọn trục toạ độ 0x hướng từ A sang B, gốc 0A là
Câu 3 : một ô tô chuyển động trên một đoạn thẳng và có vận tốc luôn bằng 40 km/h Bến xe nằm ở đầu đoạn đường và xe ô tô
xuất phát từ một địa điểm cách bén xe 2 km Hãy viết phương tính chuyển động của ô tô tren đoaạn đường đo
Câu 4: một máy bay có vận tốc 30000 km/h Nếu bay liên tực trên khoảng cách 70000 km thì máy bay phải bay trong thời gian
bao lâu ?
Câu 5 : Khi ô tô đang chạy với vận tốc 36 km/h trên một đoạn đường thẳng thì người lái xe tăng ga và ô tô chuyển động nhanh
dần đều Sau 30 s, ô tô đạt vận tốc 14 m/s Gia tốc và vận tốc của ô tô sau 50s kể từ lúc tăng ga là bao nhiêu ?
Trang 4Câu 6 : Khi ô tô đang chạy với vận tốc 20 m/s trên một đoạn đường thẳng thì người lái xe hãm phanh cho ô tô chạy chậm dần đều.
Sau khi chạy thêm được 125m thì vận tốc của oto chỉ còn 10m/s hãy tinh gia tốc và khoảng thời gian để ô tô chạy trên quảng đường đó
Câu 7: Một vật rơi tự do từ độ cao 80m Quãng đường vật rơi được trong 2s và trong giây thứ 2 là bao nhiêu? Lấy g = 10m/s2
Câu 8: Một đoàn tàu đang đi với tốc độ 10m/s thì hãm phanh , chuyển động chậm dần đều Sau khi đi thêm được 64m thì tốc độ
của nó chỉ còn 21,6km/h Gia tốc của xe và quãng đường xe đi thêm được kể từ lúc hãm phanh đến lúc dừng lại là bao nhiêu
Câu 9: Một vật chuyển động thẳng chậm dần đều với tốc độ đầu 3m/s và gia tốc 2m/s2 , thời điểm ban đầu ở gốc toạ độ và chuyển động ngược chiều dương của trục toạ độ thì phương trình có dạng như thê nào?
Câu 10 : Một đoàn tàu rời ga chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 0,1m/s2 trên đoạn đường 500m, sau đó chuyển động đều Sau 1h tàu đi được đoạn đường là Bao nhiêu?
Câu 11 : Vệ tinh nhân tạo của Trái Đất ở độ cao 300km bay với vận tốc 7,9km/s Coi chuyển động là tròn đều; bán kính Trái Đất
bằng 6400km Tốc độ góc; chu kỳ và tần số của nó lần lượt là bao nhiêu?
Câu 12 : Một chiếc thuyền chuyển động ngược dòng với vận tốc 14km/h so với mặt nước Nước chảy với vận tốc 9km/h so với bờ.
Vận tốc của thuyền so với bờ là bao nhiêu?
Câu 13 : Hai bến sông A và B cách nhau 18km theo đường thẳng Vận tốc của một canô khi nước không chảy là 16,2km/h và vận
tốc của dòng nước so với bờ sông là 1,5m/s Thời gian để canô đi từ A đến B rồi trở lại ngay từ B về A là bao nhiêu ?
Câu 14 : Trong phương án 2(đo gia tốc rơi tự do), người ta đặt cổng quang điện cách nam châm điện một khoảng s = 0,5m và đo
được khoảng thời gian rơi của vật là 0,31s Gia tốc rơi tự do tính được từ thí nghiệm trên là
Câu 15: Cho hai lực đồng quy có độ lớn F1 = F2 = 20N Độ lớn của hợp lực là F = 34,6N khi hai lực thành phần hợp với nhau một góc là bao nhiêu ?
Câu 16: Cho hai lực đồng quy có độ lớn F1 = 16N, F2 = 12N Độ lớn của hợp lực của chúng có thể là bao nhiêu?
Câu 17: Cho hai lực đồng quy có độ lớn F1 = 8N, F2 = 6N Độ lớn của hợp lực là F = 10N Góc giữa hai lực thành phần là bao nhiêu ?
Câu 18 : Một vật có khối lượng m = 2,5kg, chuyển động với gia tốc a = 0,05m/s2 Lực tác dụng vào vật là bao nhiêu?
Câu 19 : Một vật có khối lượng m = 50kg, bắt đầu chuyển động nhanh dần đều và sau khi đi được 50cm thì có vận tốc 0,7m/s Lực
tác dụng vào vật là bao nhiêu ?
Câu 20 : Cho biết khối lượng của Trái Đất là M = 6.1024kg; khối lượng của một hòn đá là m = 2,3kg; gia tốc rơi tự do g = 9,81m/s2 Hòn đá hút Trái Đất một lực là
Câu 21 : Một vật được ném ngang với vận tốc v0 = 30m/s, ở độ cao h = 80m Lấy g = 10m/s2 Tầm bay xa và vận tốc của vật khi chạm đất là
Câu 22: Muốn lò xo có độ cúng k = 100N/m giãn ra một đoạn 10cm, (lấy g = 10m/s2) ta phải treo vào lò xo một vật có khối lượng
Câu 23: Khi người ta treo quả cân coa khối lượng 300g vào đầu dưới của một lò xo( đầu trên cố định), thì lò xo dài 31cm Khi
treo thêm quả cân 200g nữa thì lò xo dài 33cm Lấy g = 10m/s2 Chiều dài tự nhiên và độ cứng của lò xo là
Câu 24: Một ôtô khối lượng 1,5tấn chuyển động thẳng đều trên đường Hệ số ma sát lăn giữa bánh xe và măt đường là 0,08 Lực
phát động đặt vào xe là
Câu 25: Một ôtô khối lượng m = 1200kg( coi là chất điểm), chuyển động với vận tốc 36km/h trên chiếc cầu vồng lên coi như
cung tròn bán kính R = 50m áp lực của ôtô và mặt cầu tại điểm cao nhất là
Câu 26: Một tấm ván nặng 240N được bắc qua một con mương Trọng tâm của tấm ván cách điểm tựa A 2,4m và cách điểm tựa
B 1,2m Lực tác dụng mà tấm ván tác dụng lên hai bờ mương A và B là:
Câu 27: Một người gánh hai thúng, một thúng gạo nặng 300N, một thúng ngô nặng 200N Đòn gánh dài 1,5m, bỏ qua khối lượng
đòn gánh Đòn gánh ở trạng thái cân bằng thì vai người đó đặt cách đầu thúng gạo và lực tác dụng lên vai là:
Câu 28: Một thanh chắn đường dài 7,8m, có trọng lượng 210N và có trọng tâm cách đầu bên trái 1,2m Đề thanh nằm ngang thì
tác dụng vào đầu bên phải một lực là?
Câu 29: Cho hai lực đồng quy có độ lớn F1 = F2 = 20N Độ lớn của hợp lực là F = 34,6N khi hai lực thành phần hợp với nhau một góc là bao nhiêu?
Chúc các em ôn tập tốt và thi đạt kết quả cao nhất !
CUỘC SỐNG KHÔNG CÓ GÌ ĐÁNG ĐỂ SỢ MÀ CHỈ CÓ NHỮNG THỨ ĐÁNG ĐỂ HIỂU HÃY HIỂU
Trang 6\