bài 1: Sơ lược về môn Lịch sử

12’ - Lịch sử có nhiệm vụ tìm hiểu và dựng lại toàn bộ những hoạt động của con người và xã hội loài người trong quá khứ.. - Mục đích của việc học lịch sử là để biết được cội nguồn của tổ

Ngày soạn: 14/8/2010 Bài 1: SƠ LƯỢC VỀ MƠN LỊCH SỬ

Ngày dạy: 18/8/2010

Tuần 01 Tiết 01

I/ Mục tiêu bài học :

1 Về kiến thức :

- Xã hội lồi người cĩ lịch sử hình thành và phát triển

- Mục đích học tập lịch sử (để biết gĩc rích tổ tiênu, quê hương đất nước để hiểu hiện tại)

- Phương pháp học tập (cách học, cách tìm hiểu lịch sử) một cách thơng minh trong việc ghi nhớ và hiểu

2 Về kĩ năng :

Giúp học sinh có kĩ năng liên hệ thực tế và quan sát

3 Về tư tưởng :

Bồi dưỡng cho học sinh lòng ham thích học bộ môn, phương pháp học tập hợp lí

II/ Đồ dùng dạy học :

- Tranh ảnh, tư liệu liên quan

- Chuẩn kiến thức kĩ năng Lịch sử ( của Bộ GD – ĐT )

- Tài liệu tích hợp mơi trường

III/ Các hoạt động trên lớp :

1 Oån định lớp : (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (4’) Nhắc lại một số kiến thức ở Tiểu học

3 Vào bài mới : (1’)

Để tìm hiểu rõ hơn về môn học mà em sắp nghiên cứu – môn Lịch sử Vậy Lịch sử là gì ? Học Lịch sử để làm gì ? Để trả lời những câu hỏi này ta đi vào nghiên cứu bài hôm nay

1 LỊCH SỬ LÀ GÌ?

- Lịch sử là những gì diễn ra trong

quá khứ, hay Lịch sử cịn là một khoa

học

Hoạt động cá nhân + thảo luận nhĩm

Gv yêu cầu Hs đọc SGK

- Theo em, Lịch sử là gì?

Gv yêu cầu Hs nhận xét

Đọc

- Lịch sử là những gì diễn ra trong quá khứ

Hs nhận xét

12’

- Lịch sử có nhiệm vụ tìm hiểu và

dựng lại toàn bộ những hoạt động của

con người và xã hội loài người trong quá

khứ

2 HỌC LỊCH SỬ ĐỂ LÀM GÌ?

- Mục đích của việc học lịch sử là để

biết được cội nguồn của tổ tiên, quê

hương, dân tộc mình, để hiểu cuộc sống

đấu tranh và lao động sáng tạo của dân

tộc mình và của cả loài người trong quá

khứ xây dựng nên xã hội văn minh như

- Vậy Lịch sử loài người mà chúng ta đang học đó là gì?

- Có gì khác nhau giữa lịch sử loài người

và lịch sử xã hội loài người? (Gv cho Hs thảo luận 2’)

- Gv nhận xét và đưa ra kết luận

+ Lịch sử của con người chỉ có hoạt động của riêng người đó, hoàn cảnh và những người xung quanh có liên quan đến người đó

+ Lịch sử xã hội loài người vô cùng rộng lớn, phong phú liên quan đến tất cả con người, nhiều nơi nhiều lĩnh vực

- Lịch sử có nhiệm vụ gì?

Hoạt động cá nhân

GV yêu cầu Hs quan sát H1 SGK,

- Em hãy cho biết sự khác nhau giữa lớp học trong SGK và lớp học của chúng ta? Vì sao lại có sự khác nhau đó?

Gv gọi Hs khác nhận xét và tổng kết lại

Gv giảng thêm

- Theo em chúng ta có cần biết những thay đổi đó không? Tại sao lại có những thay đổi

đó ?

Gv giảng thêm và qua đó giáo dục tư tưởng cho Hs về việc quý trọng và giữ gìn những thành tựu mà ông cha ta đã để lại

- Theo em, học lịch sử có quan trọng không? Vì sao?

- Em hãy lấy VD trong cuộc sống của gia đình, quê hương để thấy sự cần thiết phải

- Đó là toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến ngày nay

- Hs chia nhóm thảo luận theo bàn và đưa ra câu trả lời

Nghe

- Tìm hiểu và dựng lại toàn bộ những hoạt động của con người và xã hội loài người

- Hs quan sát và đưa ra ý kiến của mình

Nhận xét Nghe

- Có Bởi vì không phải ngẫu nhiên mà có sự thay đổi đó như chúng ta nhận thấy mà là cả một quá trình lao động, xây dựng của tổ tiên, của ông cha chúng ta

Nghe

- Có Vì qua đó ta biết được cội nguồn của tổ tiên, biết quý trọng những gì mình đang có…

- Hs lấy VD

- Để hiểu những gì chúng ta đang thừa

hưởng của ơng cha trong quá khứ và biết

mình phải làm gì cho tương lai

3 DỰA VÀO ĐÂU ĐỂ BIẾT VÀ

DỰNG LẠI LỊCH SỬ ?

Có 3 loại tư liệu :Tư liệu truyền

miệng, tư liệu hiện vật, tư liệu chữ

viết

Hoạt động cả lớp

- Dựa vào đâu để biết vể quá khứ gia đình, cha mẹ, quê hương ?

Giáo viên gọi học sinh nhận xét Giáo viên kết luận

- Có mấy loại tư liệu ? Kể ra ?

- Em hãy kể một mẫu chuyện mà em biết ?

- Quan sát H.1,2, theo em nó thuộc dạng tư liệu nào ?

- Quan sát H.2, cho biết Bia Tiến sĩ là

gì ? Giáo viên gọi học sinh đọc câu danh ngôn cuối bài

Giáo viên giải thích thêm

Nghe ông bà, cha mẹ kể lại hoặc ghi chép của tộc họ những tư liệu người xưa để lại

Học sinh nhận xét

- Có 3 loại tư liệu :Tư liệu truyền miệng, tư liệu hiện vật, tư liệu chữ viết

Học sinh kể

Tư liệu hiện vật

- Là những tấm bia ghi : họ tên, năm sinh, năm đỗ của các tiến sĩ ngày xưa Học sinh đọc

“ Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống ”

4 Củng cố :

4’

Lịch sử là gì ?

Học lịch sử để làm gì ?

- Vậy Lịch sử là gì ?

- Vậy chúng ta học lịch sử để làm gì ?

- Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ

Biết được cội nguồn dân tộc, biết được quá trình dựng nước, giữ nước của ông cha ngày xưa Qua đó biết quý trọng những gì mình đang có và rút ra những bài học kinh nghiệm

5.Dặn dò : (1’)

- Về xem kĩ lại khái niệm “Lịch sử là gì ?”

Xem trước bài 2, trả lời câu hỏi : Tại sao phải xác định thời gian ? Người xưa tính thời gian như thế nào ?

Ngày soạn : 15/ 08/ 09 Bài 2 : CÁCH TÍNH THỜI GIAN TRONG

Ngày dạy : 25/ 08/ 09 LỊCH SỬ

Tuần : 02 Tiết : 02

I/ Mục tiêu bài học :

1 Về kiến thức : Học sinh biết được :

- Cách tính thời gian trong lịch sử

- Thế nào là âm lịch, dương lịch và công lịch, sự khác biệt của các loại lịch

- Biết cách đọc, ghi và tính tháng, năm theo công lịch

- Hiểu được các khái niệm “thập kỉ”, “thế kỉ”, “thiên niên kỉ”, thời gian “trước công nguyên”, “ sau công nguyên”, làm bài tập về cách tính thời gian

- Hiểu diễn biến lịch sử theo trình tự thời gian

2 Về kĩ năng :

Bồi dưỡng cách ghi và tính năm thắng, tính khoảng cách giữa các thế kỉ với hiện tại Phân biệt giữa âm lịch và dương lịch

3.Về tư tưởng :

Giúp Học sinh biết quý trọng thời gian và bồi dưỡng ý thức về tính chính xác, khoa học

II/ Đồ dùng dạy học :

- Giáo viên :Tranh ảnh, lịch âm dương

- Học sinh : lịch âm dương

III/ Các hoạt động trên lớp :

1 Oån định lớp : (1’)

2.Kiểm tra bài cũ :

4’

- Lịch sử là gì ?

- Học lịch sử để làm gì?

- Lịch sử là gì ?

- Vậy chúng ta học lịch sử để làm gì?

- Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ

Biết được cội nguồn dân tộc, biết được quá trình dựng nước, giữ nước của ông cha ngày xưa Qua đó biết quý trọng những gì mình đang có và rút ra những bài học kinh nghiệm

3.Vào bài mới :

Như ở bài trước chúng ta đã biết lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ theo trình tự thời gian có trước có sau Vậy người xưa đã tính thời gian như thế nào? Đó là nội dung chúng ta cần nghiên cứu trong bài hôm nay

10

1.Tại sao phải xác định thời

gian ?

Hoạt động : Cá nhân

Muốn biết được quá khứ thì cần phải xác định thời gian chính xác Từ thời nguyên thủy con người đã tìm cách ghi lại theo trình tự thời gian

- Quan sát H.2 : Có phải các bia tiến sĩ lập cùng một năm không?

Nghe

- Không, vì : có người đỗ trước, người đỗ sau

- Xác định thời gian là nguyên

tắc cơ bản quan trọng trong tìm

hiểu lịch sử

- Trong cuộc sống con người phải

phụ thuộc vào tự nhiên nên họ

luôn theo dõi và phát hiện ra các

quy luật tự nhiên

2 Người ta đã tính thời gian

như thế nào ?

Dựa vào sự di chuyển Mặt trời,

Mặt Trăng người ta làm ra lịch

- Aâm lịch là là loại lịch tính thời

gian theo chu kì quay của Mặt

Trăng(Tuần trăng ) quanh Trái

đất 1 vòng là 1 năm từ 360 – 365

ngày, 1 tháng 29 – 30 ngày

- Dương lịch : Dựa vào sự di

chuyển Trái đất quay quanh Mặt

Trời 1 vòng là 1 năm 365 ngày 6

giờ (366 ngày), 1 tháng có 30 –

31 ngày, riêng tháng 2 có 28

ngày

3 Thế giới cần có một thứ lịch

chung hay không ?

- Việc xác định thời gian có vai trò như thế nào ?

- Dựa vào đâu, bằng cách nào ? người

ta tính thời gian ? Giáo viên giải thích thêm

Hoạt động : Cá nhân

- Hiện nay trên thế giới có những loại lịch nào ?

- Những sự kiện lịch sử trong SGK có những đơn vị thời gian nào ? Đâu là âm lịch ?

- Âm lịch, dương lịch là gì ?

Hoạt động : Cá nhân

- là nguyên tắc cơ bản quan trọng trong tìm hiểu lịch sử

- Dựa vào những hiện tượng tự nhiên, dựa vào sự di chuyển của Mặt Trời, Mặt Trăng

- Aâm lịch, dương lịch, Phật lịch, Hồi lịch

……

- Có ngày, tháng, năm, âm lịch, dương lịch, Số ghi ngoài là âm lịch (10 – 3, )

- Aâm lịch là là loại lịch tính thời gian theo chu kì quay của Mặt Trăng(Tuần trăng ) quanh Trái đất 1 vòng là 1 năm từ

360 – 365 ngày, 1 tháng 29 – 30 ngày

- Dương lịch : Dựa vào sự di chuyển Trái đất quay quanh Mặt Trời 1 vòng là 1 năm 365 ngày 6 giờ (366 ngày), 1 tháng có 30 – 31 ngày, riêng tháng 2 có 28 ngày

Do xã hội ngày càng phát triển,

do sự giao lưu buôn bán giữa các

quốc gia càng tăng nên cần phải

có một thứ lịch chung đó là Công

lịch

- Thế giới cần có một thứ lịch chung hay không ? Vì Sao ?

Thế giới lấy một thứ lịch chung gọi là Công lịch

- Vậy Công lịch là gì ? TCN Công nguyên

- Trong Công lịch có những đơn vị thời gian nào ?

Giáo viên hướng dẫn cách đổi các đơn

vị thời gian

- Tại sao lịch nước ta lại có ghi thêm âm lịch ?

Lịch nước ta được gọi là lịch âm – dương

Giáo viên hướng dẫn Học sinh làm bài tập 1

- Cần, Vì : do sự giao lưu buôn bán, giao lưu của các dân tộc nên cần có thời gian thống nhất

Nghe

- Là lịch lấy năm chúa Giêsu ra đời làm năm đầu tiên của Công nguyên, những năm trước đó gọi là trước Công nguyên (TCN)

- Ngày có 24 giờ, một tháng có 30 – 31 ngày, 1 năm có 12 tháng, một năm có

365 – 366 ngày, 1 thế kỉ là 100 năm, 1 thiên niên kỉ là 1000 năm, 1 thập niên là

10 năm Quan sát, thực hành

- Vì : Oâng cha ta từ ngày xưa đã sữ dụng âm lịch và lấy âm lịch làm ngày tổ chức các lễ hội

Học sinh theo dõi

4.Củng cố :

Em hãy cho biết các năm sau thuộc thập niên, thế kỉ, thiên niên kỉ mấy ? 40,

1418, 1789, 1858, 1945, 2009

Học sinh đổi các năm ra các thập niên, thế kỉ, thiên niên kỉ

5 Dặn dò : Xem lại cách đổi các đơn vị thời gian

- Xem trước bài 3 : Xã hội nguyên thủy, trả lời câu hỏi : Con người xuất hiện như thế nào ? Vì sao xã hội nguyên thủy tan rã ?

Ngày soạn: 17/8/2010 Bài 3: XÃ HỘI NGUYÊN THUỶ

Ngày dạy: 01/09/2010

Tuần 03 tiết 03

I/ Mục tiêu bài học :

1 Về kiến thức : Học sinh biết được :

- Sự xuất hiện con người trên trái đất: thời điểm, động lực…

- Khái niệm được “ người tối cổ”, “ người tinh khôn” Sự khác nhau giữa người Tối cổ và Người Tinh khôn

- Đời sống vật chất và tổ chức xã hội của người nguyên thủy

- Vì sao xã hội nguyên thủy tan rã

2 Về kĩ năng :

Rèn kĩ năng quan sát tranh ảnh , so sánh sự khác nhau giữa Người Tối cổ và Người Tinh khôn

3 Về tư tưởng :

Hình thành được ở Học sinh ý thức đúng đắn về vai trò của lao động sản xuất trong sự phát triển của xã hội loài người

II/ Đồ dùng dạy học :

Tranh ảnh, tư liệu

III/ Các hoạt động trên lớp :

1 Oån định lớp (1’)

2.Kiểm tra bài cũ :

4’

Dựa vào đâu để xác định thời gian , - Dựa vào đâu, bằng cách nào ?

người ta tính thời gian ?

- Em hãy cho biết các năm sau thuộc thập niên, thế kỉ, thiên niên

kỉ mấy ? 40, 1418, 1789, 1858,

1945, 2009

- Dựa vào những hiện tượng tự nhiên, dựa vào sự di chuyển của Mặt Trời, Mặt Trăng Học sinh đổi các năm ra các thập niên, thế

kỉ, thiên niên kỉ

Lịch sử loài người là những sự kiện diễn ra từ khi loài người xuất hiện cho đến hôm nay Vậy con người xuất hiện khi nào ? sống như thế nào ? Đó là những vấn đề chúng ta cần làm rõ trong bài học hôm nay

11’

1 Con người đã xuất hiện như

thế nào ?

- Khái niệm Vượn cổ: Vượn cổ

là loài vượn có dáng hình người,

sống cách ngày nay khoảng 5-6

triệu năm

- Người tối cổ xuất hiện khoảng

3-4 triệu năm trước

- Thoát khỏi giới động vật con

người hoàn toàn đi đứng bằng

hai chân, đôi tay trở nên khéo

léo, có thể cầm nắm và biết sử

dụng những hòn đá, cành cây…

làm công cụ

- Họ sống thành từng bầy gọi là

bầy người nguyên thủy

- Họ hái lượm quả, săn bắt thú

để ăn, ngủ trong các hang động,

mái đá Họ biết ghè đẽo đá làm

công cụ, dùng lửa để sười ấm,

Hoạt động : Cá nhân Gọi Học sinh đọc SGK

- Theo em con người có nguồn gốc từ đâu?

Gv chốt lại ý chính: Con người có nguồn góc từ loài vượn người, hay còn gọi là vượn cổ

- Em biết gì về loài vượn cổ?

Gv giảng thêm

- Loài vượn cổ trở thành Người Tối cổ khi nào ?

- Em biết gì về người tối cổ?

- Người Tối cổ sống như thế nào?

- Họ ăn, ở ra sao ?

Học sinh đọc SGK

- Hs trả lời theo sự hiểu biết của mình

- Nghe

- Vượn cổ là loài vượn có dáng hình người, sống cách ngày nay khoảng 5-6 triệu năm

- Cách đây 3 - 4 triệu năm, loài vượn cổ đã trở thành Người Tối cổ

- Hs dựa vào SGK trả lời

- Họ sống thành từng bầy gọi là bầy người nguyên thủy

- Họ hái lượm quả, săn bắt thú để an, họ ngủ trong các hang động, mái đá Họ biết ghè đẽo đá làm công cụ, dùng lửa để sười ấm, nướng chín thức ăn và xua đuổi thú dữ

thú dữ

- Tìm thấy di cốt ở Châu Phi,

Đông Nam Á, Trung Quốc, Châu

Aâu…

2 Người Tinh khôn sống như

thế nào ?

- Người tinh khôn sống cách đây

4 vạn năm

- Đặc điểm: có cấu tạo cơ thể

như người ngày nay, thể tích sọ

não lớn, tư duy phát triển,

-Người tối cổ: Trán thấp và bợt ra

phía sau, u mài nổi cao, cả cơ thể

còn phủ một lớp lông ngắn, dáng

đi còn hơi còng, lao về phía

trước, thể tích sọ não từ 850cm3

đến 1100 cm3

- Ở người tinh khôn: mặt phẳng,

trán cao, không còn lớp lông trên

người dáng đi thẳng, bàn tay

nhỏ, khéo léo, thể tích sọ não

lớn 1450cm3

- Họ sống theo từng nhóm nhỏ,

- Những hài cốt của Người Tối cổ được tìm thấy ở đâu ?

GT : H.3,4 Giáo viên gọi học sinh nhận xét Giáo viên kết luận

Hoạt động : Cá nhân

- Người Tối cổ trở thành người Tinh khôn từ khi nào ?

- Nhình vào hình 5b sgk em hãy cho biết người tinh khôn có những đặc điểm gì?

- QS H.5, Em thấy Người Tối cổ khác người Tinh khôn như thế nào ?

Giáo viên gọi học sinh nhận xét Giáo viên kết luận

- Người Tinh khôn sống như thế nào ?

Miền Đông Châu Phi, đảo Gia va, Bắc Kinh

Học sinh nhận xét

- Cách đây khoảng 4 vạn năm

- có đặc điểm giồng như người ngày nay

- Người Tinh khôn có đôi tay khéo léo hơn, xương nhỏ hơn, hộp sọ, thể tích não lớn hơn, trán cao, cơ thể gọn, linh hoạt hơn, trên người không còn lớp lông mỏng Học sinh nhận xét

- Họ sống theo từng nhóm nhỏ, vài chục gia đình có quan hệ gần gũi với nhau gọi

vài chục gia đình có quan hệ gần

gũi với nhau gọi là thị tộc

- Lớp lông mỏng mất đi, xuất

hiện màu da : Trắng, đen, vàng

- Họ biết trồng rau, chăn nuôi,

dệt vải, làm đồ trang sức

3 Vì sao xã hội nguyên thủy

tan rã ?

- Khoảng 4000 năm TCN, con

người phát hiện ra kim loại

(đồng và quặng sắt) và dùng kim

loại làm công cụ lao động

- Khi công cụ bằng kim loại ra

đời làm cho năng suất lao động

tăng lên, làm cho sản phẩm làm

ra có dư thừa những người đứng

đầu thị tộc đã chiếm phần dư

thừa này hay những người có khả

năng lao động => Giàu có

=> Xã hội xuất hiện các hình

thức tư hữu và xã hội nguyên

thủy bắt đầu tan rã

- Người Tinh khôn có gì tiến bộ hơn Người Tối cổ ?

Hoạt động : Cá nhân

- Công cụ bằng kim loại được phát minh từ khi nào ? và dùng để làm gì?

- Công cụ bằng kim loại có gì hơn công cụ bằng đá ?

GT : H.6,7

- Tại sao công cụ bằng kim loại ra đời làm cho xã hội nguyên thủy tan rã ?

là thị tộc

- Họ sống thành từng nhóm có quan hệ gần gũi với nhau, biết trồng rau, chăn nuôi, dệt vải, làm đồ trang sức

=> Cuộc sống tốt đẹp hơn, vui hơn

- Cách đây 4000 năm TCN

- Công cụ sắt sẽ sắc bén hơn, có thể làm được nhiều loại rìu, lưỡi cày, mũi tên, con người có thể xẻ cây, mở rộng sản xuất

Quan sát

- Vì : Khi công cụ bằng kim loại ra đời làm cho năng suất lao động tăng lên, những người đứng đầu thị tộc hay có khả năng lao động làm cho sản phẩm làm ra có dư thừa

=> Giàu có, Xã hội xuất hiện các hình thức tư hữu và xã hội nguyên thủy bắt đầu tan rã

4.Củng cố :