Địa lớp 8 CKT năm 2010-2011

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG BÀI HỌCphân hóa khí hậu và cảnh quan tự nhiên đa dạng, thay đổi từ Bắc xuống Nam, từ duyên hải vào nội địa.. HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC S

Trang 1

Tuần : 1 Ngày soạn: ………

Bài 1: VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, ĐỊA HÌNH VÀ KHỐNG SẢN CHÂU Á

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức: Sau bài học cần giúp học sinh nắm được

- Đặc điểm về vị trí địa lý, kích thước của châu Á

- Nắm được những đặc điểm về địa hình và khống sản của châu lục

Yêu mến mơn học và phát triển tư duy về mơn địa lý, tìm ra những kiến thức

cĩ liên quan đến mơn học

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

- Bản đồ vị trí địa lý của Châu Á trên địa cầu

- Bản đồ tự nhiên Châu Á

- Lược đồ địa hình, khống sản và sơng hồ Châu Á

III HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP

Trang 2

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG BÀI HỌC

1 Hoạt động 1 - Hoạt động nhóm

Tìm hiểu vị trí địa lý và kích thước của châu

lục

GVtreo bản đồ vị trí địa lý của Châu á lên

bảng yêu cầu học sinh quan sát

1 Vị trí địa lý và kích thước của châu lục

GV cho học sinh thảo luận nhóm, chia cả

lớp thành 5 nhóm nhỏ, mỗi nhóm cử nhóm

trưởng và thư ký ghi kết quả thảo luận của

nhóm Yêu cầu mỗi nhóm quan sát lược đồ

vị trí của Châu á trên địa cầu và trả lời các

câu hỏi:

N1: Châu á có diện tích là bao nhiêu? Nằm

trên lục địa nào?

N2: Điểm cực bắc và cực nam phần đất liền

nằm trên những vĩ độ địa lý nào?

N3: Châu á tiếp giáp với những đại dương

và châu lục nào?

N4: Chiều dài từ điểm cực bắc đến điểm

cực nam, chiều rộng từ bờ tây sang bờ đông

nơi lãnh thổ mở rộng nhất là bao nhiêu km?

N5: Bằng hiểu biết của mình em hãy so

sánh diện tích của châu á so với các châu

lục khác?

Học sinh thảo luận trong 5 phút Sau khi HS

thảo luận xong, giáo viên gọi đại diện các

nhóm trình bày kết quả

Các nhóm khác bổ sung, nhận xét

GV tổng kết

- Châu á là một bộ phận của lục địa

á - Âu, diện tích phần đất liền rộng khoảng 41,5triệu km2, nếu tính cả các đảo phụ thuộc thì rộng tới 44,4triệu km2 Đây là châu lục rộng nhất thế giới

- Điểm cực:

+ ĐC Bắc: Mũi Sê-li-u-xkim:

77044'B+ ĐC Nam: Mũi Pi-ai: 1010'B (Nam bán đảo Malacca)

+ ĐC Tây: Mũi Bala: 26010'B (Tây bán đảo tiểu á)

+ ĐC Đông: Mũi Điêgiônép:

169040'B (Giáp eo Bêring)

Nơi tiếp giáp:

+ Bắc giáp Bắc Băng Dương+ Nam giáp ấn Độ Dương

GV có thể gọi đại diện các nhóm lên chỉ

trên bản đồ những kiến thức cần thiết về vị

trí địa lý, kích thước, nơi tiếp giáp

+ Tây giáp Châu Âu, Châu Phi, Địa Trung Hải

+ Đông giáp Thái Bình DươngDiện tích Châu Á chiếm 1/3 diện tích đất

nổi trên Trái Đất, lớn gấp rưỡi Châu

Phi:???, gấp 4 lần Châu Âu

- Nơi rộng nhất của châu á theo chiều Bắc - Nam: 8500km, Đông - Tây: 9200km

Những đặc điểm của vị trí địa lý, kích thước

lãnh thổ Châu á có ý nghĩa rất sâu sắc, làm

Trang 3

phân hóa khí hậu và cảnh quan tự nhiên đa

dạng, thay đổi từ Bắc xuống Nam, từ duyên

hải vào nội địa

2 Hoạt động 2

Tìm hiểu đặc điểm địa hình và khoáng sản

2 Đặc điểm địa hình, khoáng sản

GV treo lược đồ địa hình và khoáng sản

Châu Á lên bảng, yêu cầu học sinh quan sát

? Bằng sự hiểu biết của mình em hãy cho

biết thế nào là "sơn nguyên"?

"Sơn nguyên":

Là những khu vực đồi núi rộng lớn, có bề

mặt tương đối bằng phẳng Các SN được

hình thành trên các vùng nền cổ hoặc các

KV núi già bị quá trình bào mòn lâu dài

Các SN có độ cao thay đổi, SN có thể đồng

nghĩa với cao nguyên

GV yêu cầu học sinh quan sát lược đồ H1.2

và trả lời câu hỏi

? Em hãy tìm và đọc tên các dãy núi chính,

xác định hướng của các dãy núi đó? Chúng

được phân bố ở đâu?

? Tìm và đọc tên các đồng bằng rộng nhất?

Chúng được phân bố ở đâu?

? Cho biết các sông chính chảy trên các

đồng bằng đó?

GV gọi học sinh lên bảng chỉ trên lược đồ

? Em hãy nhận xét chung về đặc điểm địa

- Nhiều đồng bằng rộng lớn phân bố

ở rìa lục địa

- Nhiều hệ thống núi, sơn nguyên và đồng bằng xen kẽ lẫn nhau làm địa hình bị chia cắt phức tạp

Trang 4

phương là Chômôlungma, từ năm 1717 đã

được sử dụng trên bản đồ do triều đình nhà

Thanh biên vẽ 1852, cục trắc địa ấn Độ đặt

tên cho nó là Evơret để ghi nhớ công lao

của Gioocgiơ Evơret, một người Anh làm

cục trưởng cục đo đạc ấn Độ

b) Đặc điểm khoáng sản

? Dựa vào H1.2 em hãy cho biết:

- Châu á có những khoáng sản chủ yếu nào?

- Dầu mỏ và khí đốt tập trung chủ yếu ở

những khu vực nào?

? Em hãy nhận xét về đặc điểm chung của

khoáng sản Châu á ?

Gọi 1 - 2 học sinh lên bảng chỉ trên lược đồ

- Châu á có nguồn khoáng sản phong phú

- Quan trọng nhất là dầu mỏ, khí đốt than, sắt, crôm và kim loại

4 Củng cố

- GV củng cố lại toàn bộ bài học

HS đọc nội dung ghi nhớ sgk và làm bài tập trắc nghiệm củng cố:

Câu 1: Hãy ghép các ý ở cột trái và cột phải vào bảng sao cho đúng.

Đồng bằng Đáp án Sông chính chảy trên đồng bằng

1 Turan g a Sông Hằng + Sông ấn

2 Lưỡng Hà e b Sông Hoàng Hà

3 ấn Hằng a c Sông Ô-bi + Sông I-e-nit-xây

4 Tây Xi-bia c d Sông Trường Giang

5 Hoa Bắc b e Sông ơphrat + Sông Tigrơ

6 Hoa Trung d g Sông Xưa Đa-ri-a + Sông A-mu Đa-ri-a

Câu 2: Khoanh tròn vào các ý có đặc điểm địa hình Châu á

1 Châu á có rất nhiều sơn nguyên, đồng bằng

2 Các dãy núi Châu á nằm theo hướng Đông - Tây

3 Châu Á có nhiều hệ thống núi, sơn nguyên cao, đồ sộ và đồng bằng rộng nhất thế giới

4 Các núi và sơn nguyên phân bố ở rìa lục địa Trên núi cao có băng hà bao phủ quanh năm

5 Các dãy núi chạy theo hướng Đông - Tây hoặc Bắc - Nam và nhiều đồng bằng nằm xen kẽ với nhau làm cho địa hình bị chia cắt phức tạp

Trang 5

6 Núi và sơn nguyên tập trung chủ yếu ở vùng trung tâm, trên núi cao cĩ băng

hà vĩnh cửu

Đáp án: 3,5,6.

5 Dặn dị

Học sinh học bài cũ và tìm hiểu vị trí, địa hình Châu Á ảnh hưởng đến khí hậu của vùng như thế nào?

IV RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC BỔ SUNG:

Tiết : 2 Ngày dạy :……….

BÀI 2:ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU CHÂU Á

- Khí hậu Châu Á chia thành nhiều đới khí hậu khác nhau do vị trí địa lý trải dài trên nhiều vĩ độ

- Trong mỗi đới khí hậu lại chia làm nhiều kiểu khí hậu phức tạp

- Khí hậu Châu Á phổ biến là các kiểu: giĩ mùa và lục địa

2 Về kỹ năng

- Củng cố và phát triển kỹ năng đọc, phân tích, so sánh các yếu tố địa lý trên bản đồ

- Phát triển tư duy địa lý, giải thích được mối quan hệ chặt chẽ giữa các yếu tố

tự nhiên

3 Về thái độ

Yêu mến mơn học và phát triển tư duy về mơn địa lý, tìm ra những kiến thức

cĩ liên quan đến mơn học

- Bản đồ vị trí địa lý của Châu Á trên địa cầu

- Lược đồ các đới khí hậu Châu Á

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

Trang 6

Em hãy nêu các đặc điểm về vị trí địa lý, kích thước của lãnh thổ Châu Á và ý nghĩa của chúng đối với khí hậu?

3 Bài mới: Châu Á nằm trải dài từ vùng cực Bắc đến vùng xích đạo, có kích

thước rộng lớn và cấu tạo địa hình phức tạp Đó là những điều kiện tạo ra sự phân hóa khí hậu đa dạng và mang tính lục địa cao

Đây chính là những đặc điểm nổi bật của khí hậu Châu Á chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay

1 Hoạt động 1

Tìm hiểu sự phân hóa đa dạng của khí hậu

1 Khí hậu Châu á phân hóa rất

đa dạng

CH: Bằng những kiến thức đã học em hãy

cho biết dựa vào đâu người ta có thể phân

chia ra các đới khí hậu trên trái đất?

a) Khí hậu Châu Á phân thành nhiều đới khác nhau

Dựa vào các vành đai nhiệt mà người ta

phân chia thành các đới khí hậu khác nhau

trên trái đất tương ứng với các vành đai

nhiệt đó

- Khí hậu châu Á rất đa dạng, phân hóa thành nhiều đới và nhiều kiểu khác nhau

Em hãy quan sát bản đồ tự nhiên Châu Á và

lược đồ H2.1 Skg và cho biết:

- Đới khí hậu cận nhiệt đới: Nằm

từ chí tuyến Bắc - 400BCH: Đi dọc theo kinh tuyến 800Đ từ vùng

cực đến xích đạo có các đới khí hậu nào?

- Đới khí hậu nhiệt đới: Từ chí tuyến Bắc đến 50N

CH: Mỗi đới nằm ở khoảng vĩ độ bao

nhiêu?

GV giảng: Vòng cực là vòng vĩ tuyến song

song với xích đạo ở vĩ độ 66033', nơi giới

hạn của vùng cực có ngày hoặc đêm dài 24

giờ liền vào hạ chí và đông chí

b) Các đới khí hậu Châu Á lại phân hóa thành nhiều kiểu khí hậu khác nhau

CH: Tại sao khí hậu Châu Á lại phân thành

nhiều đới như vậy?

Tùy theo vị trí gần biển hay xa biển, địa hình cao hay thấp

CH: Em hãy quan sát H2.1 và bản đồ tự

nhiên cho biết:

CH: Trong đới khí hậu ôn đới, ôn đới, cận

Trang 7

nhiệt, nhiệt đới có những kiểu khí hậu nào?

Gọi học sinh chỉ trên bản đồ

CH: Xác định các kiểu khí hậu thay đổi từ

vùng duyên hải vào nội địa?

CH: Tại sao khí hậu Châu Á có sự phân hóa

thành nhiều kiểu?

Do kích thước lãnh thổ, đặc điểm địa hình,

ảnh hưởng của biển

- Đới khí hậu xích đạo có khối khí xích đạo nóng ẩm thống trị quanh năm

CH: Em hãy cho biết đới khí hậu nào không

phân hóa thành nhiều kiểu khí hậu? Giải

thích tại sao?

- Đới khí hậu cực có khối khí cực khô, lạnh thống trị cả năm

Tìm hiểu 2 kiểu khí hậu phổ biến ở châu Á

2 Khí hậu châu Á phổ biến là kiểu khí hậu gió mùa và kiểu khí hậu lục địa.

GV có thể cho học sinh thảo luận nhóm,

chia cả lớp thành 4 nhóm nhỏ, mỗi nhóm

thảo luận một câu hỏi trong 5'

a) Các kiểu khí hậu gió mùa

*)Gồm 2 loại:

- Khí hậu gió mùa nhiệt đới: Phân

bố ở Nam á và Đông Nam ÁSau khi học sinh thảo luận, đại diện các

nhóm lên trình bày kết quả GV tổng kết bổ

sung và chuẩn kiến thức

- khí hậu gió mùa cận nhiệt và ôn đới phân bố ở Đông Á

CH: Dựa vào biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa

của 3 trạm khí tượng ở bài tập 1 - trang 9,

kết hợp với kiến thức đã học cho biết:

*) Đặc điểmMột năm có hai mùa :

- Mùa đông có gió từ nội địa ra, không khí lạnh, khô và mưa không đáng kể

N1: Xác định những địa điểm trên năm

trong các kiểu khí hậu nào?

- Mùa hạ có gió từ đại dương thổi vào, nóng ẩm và có mưa nhiều.N2: Nêu những đặc điểm về nhiệt độ, lượng

mưa?

N3: Giải thích tại sao?

Sau khi học sinh thảo luận, GV sẽ kết luận

Y-a-gun: khí hậu nhiệt đới gió mùa b) Các kiểu khí hậu lục địa

E-ri-at: khí hậu nhiệt đới khô *) Phân bố

Trang 8

U-lan Ba-to: khí hậu ơn đới lục địa - Chiếm diện tích lớn ở các vùng

nội địa và Tây Nam Á CH: Quan sát H2.1 em hãy:

- Chỉ những khu vực thuộc các kiểu khí hậu

lục địa?

*) Đặc điểm

- Mùa đơng khơ và rất lạnh

- Mùa hạ khơ và nĩng

- Cho biết các kiểu khí hậu lục địa cĩ những

đặc điểm chung gì đáng chú ý?

- Sự khác nhau giữa kiểu khí hậu giĩ mùa

và kiểu khí hậu lục địa?

- Biên độ dao động nhiệt ngày và năm rất lơn nên cảnh quan hoang mạc phát triển

- Là do châu Á cĩ kích thước rộng lớn, địa hình chia cắt phức tạp, núi

và cao nguyên đồ sộ ngăn ảnh

hưởng của biển………

4 Củng cố - GV củng cố lại tồn bộ bài học HS đọc nội dung ghi nhớ sgk và làm bài tập trắc nghiệm củng cố: 5 Dặn dị Học sinh học bài cũ và tìm hiểu vị trí, địa hình Châu Á ảnh hưởng đến khí hậu của vùng như thế nào? IV RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC BỔ SUNG:

BÀI 3:SƠNG NGỊI VÀ CẢNH QUAN CHÂU Á

- Mạng lưới sơng ngịi Châu Á khá phát triển, cĩ nhiều hệ thống sơng lớn

- Biết được đặc điểm một số hệ thốn sơng lớn và giải thích nguyên nhân tại sao cĩ sự hình thành các sơng lớn như vậy

Trang 9

- Sự phân hóa đa dạng của các cảnh quan và nguyên nhân của sự phân hóa

- Những thuận lợi và khó khăn của thiên nhiên Châu Á

- Biết sử dụng bản đồ để tìm đặc điểm sông ngòi và cảnh quan của Châu Á

- Xác định trên bản đồ vị trí cảnh quan tự nhiên và các hệ thống sông lớn

- Xác lập được mối quan hệ giữa khí hậu, địa hình với sông ngòi và cảnh quan

tự nhiên

Yêu mến môn học và phát triển tư duy về môn địa lý, tìm ra những kiến thức

có liên quan đến môn học

- Bản đồ cảnh quan tự nhiên Châu Á

- Tranh ảnh về các cảnh quan tự nhiên của Châu Á

1 Ổn định tổ chức (3')

2 Kiểm tra bài cũ (5')

Em hãy xác định ba biểu đồ nhiệt ở trang 9 thuộc những kiểu khí hậu nào? Nêu đặc điểm của các kiểu khí hậu đó?

3 Bài mới:Chúng ta đã biết được địa hình, khí hậu Châu Á rất đa dạng

Những đặc điểm đó lại có mối quan hệ mật thiết với hệ thống sông ngòi và cảnh quan ở Châu Á Để thấy rõ đặc điểm là sông ngòi rất đa dạng và phát triển dày đặc, cảnh quan thiên nhiên phân hóa đa dạng và có ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống sinh hoạt và sản xuất của nhân dân Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu những đặc điểm

đó qua bài học hôm nay

Tìm hiểu đặc điểm sông ngòi 1 Đặc điểm sông ngòi

GV treo bản đồ sông ngòi Châu Á lên bảng

yêu cầu học sinh quan sát

- Sông ngòi ở Châu Á khá phát triển và có nhiều hệ thống sông lớn( I-ê-nit-xây, Hoàng Hà,Trường Giang, Mê Công, Ấn Hằng… )

GV cho học sinh thảo luận nhóm, chia cả lớp

thành 5 nhóm nhỏ, mỗi nhóm cử nhóm

- Phân bố không đều và có chế độ nước khá phức tạp

Trang 10

nhóm Yêu cầu mỗi nhóm quan sát bản đồ

sông ngòi của Châu á và trả lời các câu hỏi:

có lũ lớn?

N2: Cho biết tên các con sông lớn ở khu vực

Bắc á, Đông Á và Tây Nam Á? Chúng bắt

nguồn từ KV nào, đổ vào biển và đại dương

nào? Đặc điểm của mạng lưới sông ngòi ở 3

KV này?

*) Hệ thống sông ngòi ở ĐÁ, ĐNA

và NÁ.+ Sông ngòi dày đặc và có

nhiều sông lớn, lượng nước nhiều.+ Chế độ nước lên xuống theo mùa,

N3: Sông Mê Kông chảy qua nước ta bắt

nguồn từ sơn nguyên nào?

0N5: Sự phân bố mạng lưới và chế độ nước

của sông ngòi 3 khu vực nói trên?

Giải thích nguyên nhân tại sao?

*) Hệ thống sông ngòi ở Tây Nam

Á và Trung Á.

+ Rất ít sông+ Nguồn cung cấp nước cho sông chủ yếu là băng tuyết tan

CH: Xác định các hồ nước mặn, ngọt của

Châu Á trên bản đồ treo tường?

- Hồ Caxpi diện tích 371.000km2, sâu 995m,

chứa khoảng 300 tỉ m3 nước Rộng gấp 12 lần

hồ Baican

- Hồ Baican là một hồ lớn của Châu Á: dài

+ Các sông ở Bắc Á có giá trị lớn

về giao thông và thủy điện

- Nhà máy thủy điện Bơrat trên sông Angara có công suất: 4,5 triệu

KW do hồ Baican cung cấp nước

- Nhà máy thủy điện Cơratnooiac

Trang 11

636km, chiều ngang rộng 50 - 70km, diện

tích hồ rộng 31.500 km2, chứa được lượng

- Giá trị thủy điện lớn

- Cung cấp nước cho sinh hoạt và đời sống

+ Sông ở các KV khác cung cấp nước cho đời sống, sản xuất, khai thác thủy điện, giao thông, du lịch

Tìm hiểu các đới cảnh quan tự nhiên 2 Các đới cảnh quan tự nhiên

GV treo lược đồ các đới cảnh quan Châu Á

lên bảng và yêu cầu học sinh quan sát

- Do vị trí địa hình và khí hậu đa dạng nên các cảnh quan Châu Á rất

đa dạngCH: Em hãy cho biết:

- Tên các đới cảnh quan ở Châu Á theo thứ tự

từ Bắc xuống Nam dọc theo kinh tuyến 800Đ

- Cảnh quan tự nhiên KV gió mùa

và vùng lục địa khô chiếm diện tích lớn

- Tên các cảnh quan phân bố ở KV khí hậu

gió mùa và các cảnh quan ở KV khí hậu lục

địa khô?

- Rừng lá kim phân bố chủ yếu ở Xi-bia, nơi có khí hậu ôn đới

- Tên các cảnh quan thuộc KV khí hậu ôn

đới, cận nhiệt, nhiệt đới?

- Rừng cận nhiệt, nhiệt đới ẩm có nhiều ở Đông TQ, ĐNA và Nam Á

GV cho học sinh thảo luận nhóm, chia cả lớp

thành 3 nhóm nhỏ, mỗi nhóm cử nhóm

nhóm Yêu cầu mỗi nhóm quan sát bản đồ

các cảnh quan ở Châu Á và trả lời các câu

hỏi

nhóm trình bày kết quả

Các nhóm khác bổ sung, nhận xét

GV tổng kết

Trang 12

- Nguyên nhân phân bố của một số đới cảnh

quan ở châu Á?

- Do sự phân hóa đa dạng về các

đới, các kiểu khí hậu…

3 Hoạt động 3 ơ 3 Những thuận lợi và khó khăn của thiên nhiên Châu á. CH: Dựa vào vốn hiểu biết và bản đồ tự nhiên Châu Á cho biết những thuận lợi và khó khăn của thiên nhiên đối với sản xuất đời sống? a) Thuận lợi - Nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng, trữ lượng lớn: dầu khí, than, sắt

CH: Những khó khăn do thiên nhiên mang lại thể hiện cụ thể như thế nào? b) Khó khăn CH: Em hãy liên hệ tới tình hình thiên tai bão lụt ở Việt Nam? Có ảnh hưởng như thế nào - Địa hình núi cao hiểm trở - Khí hậu khắc nghiệt - Thiên tai bất thường 4 Củng cố - GV củng cố lại toàn bộ bài học HS đọc nội dung ghi nhớ sgk và làm bài tập trắc nghiệm củng cố: Khoanh tròn vào những câu đúng: Châu á có nhiều hệ thống sông lớn nhưng phân bố không đều vì: a) Lục địa có khí hậu phân hóa đa dạng, phức tạp b) Lục địa có kích thước rộng lớn, núi và sơn nguyên cao tập trung ở trung tâm có băng hà phát triển Cao nguyên và đồng bằng rộng có khí hậu ẩm ướt c) Phụ thuộc vào chế độ nhiệt và chế độ ẩm của khí hậu d) Lục địa có diện tích rất lớn Địa hình có nhiều núi cao đồ sộ nhất thế giới Đáp án: b + c 5 Dặn dò Học sinh học bài cũ và tìm hiểu vị trí, địa hình Châu á ảnh hưởng đến khí hậu của vùng như thế nào? IV RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC BỔ SUNG:

Trang 13

Bài 4:THỰC HÀNH

PHÂN TÍCH HỒN LƯU GIĨ MÙA Ở CHÂU Á

1 Về kiến thức: Thơng qua bài thực hành giúp HS hiểu được:

- Nguồn gốc hình thành và sự thay đổi hướng giĩ của khu vực giĩ mùa ở Châu Á

- Lược đồ khí hậu Châu Á

- Lược đồ phân bố khí áp và các hướng giĩ chính về mùa Đơng và mùa Hạ

Dựa vào các kiến thức đã học em hãy cho biết: Khí hậu Châu Á cĩ đặc điểm gì nổi bật?

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và cho điểm

3 Bài mới: Giĩ là một hiện tượng sảy ra thường xuyên và liên tục trên

trái đất Vậy giĩ là gì? Nguyên nhân nào sinh ra giĩ? Các hồn lưu giĩ mùa

hoạt động ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu

? Em hãy cho biết, giĩ sinh ra do những

Trang 14

nguyên nhân nào?

Do sự chênh lệch khí áp, các đai khí áp di

chuyển từ nơi áp cao xuống nơi áp thấp tạo ra

vòng tuần hoàn liên tục trong không khí

? Vậy hoàn lưu khí quyển có tác dụng gì?

- Điều hòa, phân phối lại nhiệt, ẩm, làm giảm

bớt sự chênh lệch về nhiệt độ và độ ẩm giữa

các vùng khác nhau

? Các hoàn lưu này hoạt động đã dẫn đến các

hiện tượng gió mùa khác nhau

Giáo viên treo lược đồ H.41 lên bảng, yêu cầu

học sinh quan sát và giải thích

- Các trung tâm khí áp được xác định bằng các

đường đẳng áp, nối các điểm có trị số khí áp

bằng nhau

Hướng gió được biểu thị bằng các mũi tên

- Có trung tâm áp cao: C

Trung tâm áp thấp: T

- Các trung tâm áp thấp+ Alêut, xích đạo Oxtrâylia+ Xích đạo, Ai - xơ - len

GV cho học sinh thảo luận nhóm Cả lớp 4

nhóm, thảo luận trong 7 phút

N1, 2: Xác định các trung tâm áp thấp và trung

tâm áp cao

N3, 4: Xác định các hướng gió chính theo từng khu

vực về mùa đông và ghi vào vở học theo mẫu

- Các trung tâm áp cao+ Xibia

+ Nam Ấn Độ Dương+ A - xo

GV kẻ mẫu lên bảng, học sinh thảo luận và GV

Đông Nam Á Bắc, Đông Bắc Nam

GV tiếp tục treo lược đồ phân bố khí áp và

hướng gió chính về mùa hạ ở khu vực khí hậu

gió mùa châu Á

GV giảng, giải thích các kí hiệu trên bản đồ

Trang 15

Sau đó tiếp tục cho học sinh thảo luận nhóm

trong 7 phút 2 nhóm thảo luận 1 câu hỏi do

GV đưa ra

Các trung tâm áp thấp+ Iran

N1, 2: Xác định các trung tâm áp thấp và áp cao

N3, 4: Xác định các hướng gió chính theo

từng khu vực về mùa hạ và ghi vào vở học

theo mẫu ở bảng trên

GV yêu cầu thảo luận, quan sát, hướng dẫn học

sinh tìm các đai áp trên lược đồ và các hướng di

chuyển tạo ra các hướng gió về mùa hạ

Sau khi học sinh thảo luận, GV thu kết quả,

tổng hợp

- Các trung tâm áp cao:

+ Nam Ấn Độ Dương+ Nam Đại Tây Dương+ Oxtraylia

+ Ha oai

- Các hướng gió chính theo từng khu vực mùa hạ đó là:

Đông Bắc, Nam, Tây Bắc

Gọi 1, 2 học sinh lên bảng chỉ tên lược đồ các

trung tâm áp thấp, áp cao

Chỉ các hướng gió chính biểu thị trên lược đồ

? Tại sao có sự thay đổi hướng gió theo mùa?

Do sự sưởi ấm và hóa lạnh theo mùa nên khí

áp cũng thay đổi theo mùa → có gió mùa mùa

đông và gió mùa mùa hạ

Sau khi đã phân tích xong các lược đồ GV gọi

học sinh đọc yêu cầu phần tổng kết

Học sinh làm vào vở, 2 em lên bảng hoàn thành

thấp

Mùa đông Đông Á Tây Bắc

Đông Nam Á Bắc, Đông BắcNam Á Đông BắcMùa hạ Đông Nam ÁĐông Á Đông NamNam

Nam Á Tây Nam

Trang 16

4 Củng cố:

GV củng cố lại tồn bài

Yêu cầu học sinh nhắc lại hướng giĩ chính và kể tên một số loại giĩ phổ biến

ở Việt Nam

5 Dặn dị:

Về nhà hồn thành xong bảng tổng kết

IV RÚT KINH NGHIỆM:

- Cần cho học sinh xác định kĩ hơn về các hướng giĩ

- Gọi nhiều học sinh chỉ lược đồ

BÀI 5:ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ - XÃ HỘI CHÂU Á

1 Về kiến thức: Sau bài học, học sinh cần:

- So sánh số liệu trong bảng dân số các châu lục qua một số năm

- Chấu Á là một châu lục đơng dân nhất thế giới, mức độ tăng dân số ở mức trung bình của thế giới Thành phần chủng tộc đa dạng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát ảnh và lược đồ, nhận xét sự đa dạng của các chủng tộc

- Kĩ năng so sánh các số liệu về vấn đề dân số giữa các châu lục, các nước và với tồn thế giới

Hiểu được nguồn gốc ra đời của tơn giáo mình đang theo, cĩ ý thức tơn trọng

và giữ gìn các tơn giáo

II CHUẨN BỊ

- Bản đồ các nước trên thế giới

- Lược đồ các chủng tộc châu Á Tranh ảnh về cư dân châu Á

- Các câu chuyện về sự ra đời của các tơn giáo

Trang 17

2 Kiểm tra bài cũ (3')

Em hãy phân tích hướng gió chính về mùa đông và mùa hạ ở khu vực Đông Á, Đông Nam Á và Nam Á?

Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét, bổ sung và cho điểm

3 Bài mới (1'): Châu Á là một châu lục có nền văn minh lâu đời nhất

của thế giới, là một trong những nơi có người cổ đại sinh sống sớm nhất thế giới và theo đó là những đặc điểm kinh tế - xã hội - dân cư cũng có những đặc điểm nổi bật Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH NỘI DUNG BÀI HỌC

1 Hoạt động 1 (15')

Tìm hiểu số dân của Châu Á

1 Một châu lục đông dân nhất

thế giới.

CH: Dựa vào sự hiểu biết của mình em hãy

cho biết số dân của một số châu lục khác trên

thế giới?

CH: Giáo viên cho cả lớp quan sát bảng 5.1

dân số châu Á qua một số năm

Sau đó cho cả lớp thảo luận nhóm Cả lớp 4

nhóm, mỗi nhóm sẽ tính mức gia tăng tương

đối của dân số các châu lục, thế giới và Việt

Nam từ năm 1950 đến năm 2000

- Châu Á là châu lục có số dân đông nhất thế giới Chiếm 61% dân số thế giới (diện tích chiếm 23,4%)

GV hướng dẫn: Dân số năm 1950 là 100%, tính

đến 2000 tăng bao nhiêu %?

Sau khi thảo luận 5', GV thu kết quả tổng kết

và nhận xét

Châu Á: 262,7% Châu Phi: 354,7%

Châu Âu: 133,2% Thế giới: 240%

Châu ĐD: 233,8% Việt Nam : 22,90%

Châu Mỹ: 244,5%

- Nguyên nhân:

+ Do châu Á có nhiều đồng bằng tập trung đông dân

+ Do sản xuất nông nghiệp trên các đồng bằng cần nhiều sức lao động

CH: Nguyên nhân nào đã ảnh hưởng đến số

dân châu Á?

CH: Qua phần đã học em hãy cho biết mức độ

gia tăng dân số của châu Á so với các châu lục

khác?

- Dân số châu Á tăng nhanh thứ 2 sau châu Phi, cao hơn so với thế giới

- Châu Á cũng là châu lục có nhiều nước có số

dân rất đông

Trung Quốc: 1.280,7 triệu người

Ấn Độ: 1.049,5 triệu người

Trang 18

Inđô: 217 triệu người

Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát vào cột

tỉ lệ gia tăng tự nhiên năm 2002 (%)

CH: Em hãy nhận xét tỷ lệ gia tăng tự nhiên

của dân số châu Á so với các châu lục khác và

so với toàn thế giới?

CH: Để giảm bớt mức độ gia tăng dân số các

nước đã có những chính sách gì?

- Không sinh con thứ 3

- Mỗi gia đình chỉ có từ 1 - 2 con, mỗi con cách

nhau 2 năm

- Quan niệm con trai cũng như con gái, xóa bỏ

tư tưởng lạc hậu, phong kiến về dân số

- Châu Á có tỷ lệ gia tăng tự nhiên cao thứ 3 thế giới sau Châu Phi và Châu Mĩ, bằng với mức gia tăng của thế giới

- Nhờ những chính sách về dân số

mà tỷ lệ gia tăng tự nhiên của dân

số châu Á đã giảm đáng kể, ngang với mức trung bình của thế giới

2 Hoạt động 2: (5')

Tìm hiểu thành phần chủng tộc của dân số 2 Dân cư thuộc nhiều chủng tộc

GV treo lược đồ H.51, lược đồ phân bố các

chủng tộc ở châu Á lên bảng và yêu cầu học

sinh quan sát

Treo một số tranh ảnh về dân cư của các chủng

tộc khác nhau cho học sinh quan sát và phân

biệt đặc điểm của dân cư từng chủng tộc

châu Âu và châu Á?

CH: Tại sao châu Á lại có thành phần chủng

tộc đa dạng như vậy?

+ Ơrôpêôit: Tây Nam Á và Nam Á

+ Môngôlôit: Bắc Á, Đông Á, Đông Nam Á

+ Ôxtralôit: Đông Nam Á

Tìm hiểu sự ra đời của các tôn giáo 3 Nơi ra đời của các tôn giáo

GV cho học sinh đọc mục 3 SGK - Nguyên nhân:

Trang 19

Cho học sinh trả lời câu hỏi

CH: Em hãy cho biết, châu Á là cái nôi ra đời

của những tôn giáo nào?

- Phật giáo và Ấn Độ giáo (Ấn Độ)

- Kitô giáo (Tây Á)

- Hồi giáo (Ả rập Xê-ut)

Tôn giáo ra đời do nhu cầu mong muốn của con người (cần liên hệ đến )

- Các tôn giáo lớn:

+ Phật giáo (thế kỷ đầu của thiên niên kỷ thứ nhất TCN) và Ấn Độ giáo (và thế kỷ VI TCN) ở Ấn Độ

Học sinh thảo luận nhóm

Cả lớp chia thành 4 nhóm Mỗi nhóm thảo luận

trong 5' về sự ra đời và phát triển của các tôn

giáo

Các nhóm cử tổ trưởng, thư ký

- Ấn Độ giáo: có xuất xứ từ đạo Blamôn từ đầu

thiên niên kỷ I - trước CN Ấn Độ giáo thay thế

đạo Blamôn khoảng thế kỷ VIII, IX - sau CN,

tôn thờ thần Brama (thần đạo), Si - va (thần

phá hoại)

- Phật giáo: xuất hiện vào thế kỷ VI - trước CN,

khuyên con người làm điều thiện, tránh điều ác

- Hồi giáo: thờ một vị thần duy nhất là thánh A-la

và cho rằng mọi thứ đều thuộc về A-la A- la giao

cho Mô - ha - mét sứ mệnh truyền bá tôn giáo

- Kitô giáo: Có một phần nguồn gốc từ đạo Do

Thái, xuất hiện ở vùng Pa -lex- tin từ đầu CN

+ Kitô giáo xuất hiện từ đầu CN tại Pa-le-xtin) ở

+ Hồi giáo: xuất hiện vào thế kỷ VII SCN tại Ả rập Xê-ut

- Các tôn giáo ra đời đều khuyên răn con người làm điều thiện, tránh điều ác

- Ở Việt Nam có rất nhiều tôn giáo cùng tồn tại như: phật giáo, thiên chúa giáo

CH: Em hãy cho biết ở Việt Nam có những tôn

giáo nào tồn tại?

CH: Sự đa dạng của các tôn giáo có ảnh hưởng

như thế nào đến đời sống kinh tế - văn hoá

chung của toàn xã hội

Tín ngưỡng của người Việt Nam mang đậm

màu sắc dân gian do con người sáng tạo ra, đó

là những nhân vật mang màu sắc huyền bí như:

Thánh Gióng

Bà Chúa Kho, ông Địa

Trang 20

Những tơn giáo du nhập vào Việt Nam như:

Thiên chúa giáo, Phật giáo

4 Củng cố:(4')

GV củng cố lại tồn bài

Cho học sinh đọc phần tổng kết

Cho học sinh vẽ biểu đồ về sự gia tăng dân số Châu á theo số liệu BT2 - Sách giáo khoa - Tr.18

5 Dặn dị:(1')

Về nhà hồn thành xong bài biểu đồ

Chuẩn bị trước cho bài thực hành

Bài 6:THỰC HÀNH ĐỌC, PH ÂN TÍCH LƯỢC ĐỒ PHÂN BỐ DÂN CƯ VÀ CÁC THÀNH PHỐ LỚN CỦA CHÂU Á I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Về kiến thức: Sau bài học cần giúp học sinh nắm được - Nhận biết được các đặc điểm phân bố dân cư, những nơi tập trung đơng dân: Ven biển Nam Á, Đơng Nam Á, Đơng Á Nơi thưa dân: Bắc Á, Trung Á - Nhận biết được các thành phố lớn đơng dân cư - Tìm ra các yếu tố ảnh hưởng tới sự phân bố dân cư và các thành phố của Châu Á: khí hậu, địa hình, nguồn nước

- Rèn luyện kỹ năng quan sát lược đồ, phân tích lược đồ và bảng số liệu

- Vẽ biểu đồ và nhận xét về sự gia tăng dân số

- Liên hệ với tình hình dân số ở Việt Nam

- Cĩ ý thức tích cực trong việc thực hiện các chính sách dân số

- Bản đồ tự nhiên Châu á

- Bản đồ trống để học sinh điền các yếu tố về dân số

Trang 21

Em hãy nhận xét thành phần chủng tộc của dân cư Châu á và trình bày nguồn gốc ra đời của các tôn giáo lớn ở Châu á

GV nhận xét và cho điểm

3 Bài mới: Chúng ta đã tìm hiểu những đặc điểm về dân cư và thành

phần chủng tộc ở Châu Á

Để tìm hiểu kỹ hơn về đặc điểm phân bố dân cư của Châu Á cũng như mối liên

hệ giữa chúng với các thành phố lớn, chúng ta sẽ cùng nhau làm bài thực hành để làm

rõ vấn đề đó

GV treo lược đồ mật độ dân số và những thành

phố lớn của Châu á lên bảng, giải thích phần

chú giải

Yêu cầu học sinh quan sát lược đồ

Gọi 1 học sinh đọc yêu cầu phần 1 SGK, sau

đó cho học sinh thảo luận nhóm

Cả lớp chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm tìm 1

mục trong bảng thứ tự, thảo luận trong 7 phút

Mỗi nhóm cử một một nhóm trưởng, 1 thư ký

1 Khu vực có mật độ dân số trung bình < 1 người/km2

- Bắc Liên bang Nga

- Tây Bắc Trung Quốc

- Pakixtan

- Ả rập Xê útNhóm 1: Tìm những khu vực có mật độ dân số

Giáo viên quan sát, hướng dẫn học sinh quan

sát trên lược đồ, kết hợp SGK để làm việc

Sau thời giann thảo luận, GV thu kết quả nhận

xét, tổng hợp

Gọi 1 - 2 học sinh lên chỉ trên lược đồ những

khu vực nói trên

3 Khu vực có mật độ dân số trung bình 51 - 100 người/km2

Bắc Thổ Nhĩ Kỳ.Bắc - Nam Irắc.Trung Ấn, Đông Nam Trung Quốc

Trang 22

? Em hãy giải thích tại sao dân cư ở châu á lại

phân bố một cách không đồng đều?

? Vì sao một quốc gia như Trung Quốc, Nhật

Bản, Ấn Độ dân cư tập trung đông như vậy?

4 Khu vực có mật độ dân số trung bình > 100 người/km2

Ấn Độ, Đông Trung Quốc.Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam

GV giảng và bổ sung

+ Khí hậu: Nhiệt đới, ôn hòa

+ Địa hình: Nhiều đồng bằng, trung du, đất đai

Cho học sinh thảo luận nhóm Mỗi nhóm đọc

tên và chỉ trên lược đồ H6.1 - 4 thành phố lớn

thuộc các quốc gia trên thế giới:

N1: Tôkiô, Tê-hê-ran, Mumbai, Thượng Hải

N2: Niu Đêli, Gia-các-ta, Bắc Kinh, Ca-ra-si

N3: Côn-ca-ta, Xơ-un, Đăcca, Mahila

N4: Các quốc gia còn lại

- Quốc gia có thành phố đông dân: + Tôkiô,

+ Thượng Hải + Mumbai

Học sinh làm việc trong 5 phút, sau đó GV lần

lượt gọi học sinh đại diện cho mỗi nhóm trình

bày kết qủa và chỉ trên bản đồ

- Thành phố có dân số ít hơn+ Băng Cốc

CH: Em hãy cho biết các thành phố lớn của

Châu Á thường tập trung tại những khu vực

nào?

+ Do điều kiện tự nhiên thuận lợi+ Do quá trình phát triển kinh tế : Công nghiệp hóa, đô thị hóa, thu hút dân cư đô thị vào các thành phố lớn

4 Củng cố:(4')

GV củng cố lại toàn bài

Cho học sinh đọc phần tổng kết

Trang 23

Cho học sinh vẽ biểu đồ về dân số của 5 thành phố lớn Tôkiô, Thượng Hải, Ca-ra-si, Xơ-un, Bát-đa

Lược đồ dân số một số thành phố lớn ở Châu Á

5 Dặn dò

Về nhà hoàn thành xong bài biểu đồ

Chuẩn bị trước cho ôn tập

CÁC NƯỚC CHÂU Á

1 Về kiến thức:

- Sau bài học giúp học sinh nắm được:

+ Lịch sử va các giai đoạn phát triển của các quốc gia ở Châu Á

+ Đặc điểm phát triển kinh tế của một số nước Châu Á và lãnh thổ của Châu

- Học sinh biết qúy trọng thành quả lao động, yêu mến bộ môn học

- Biết liên hệ đến tình hình phát triển kinh tế ở nước ta trong lịch sử và trong thời kỳ hiện nay như thế nào?

- Bản đò kinh tế Châu Á

- Bảng thống kê một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của một số nước Châu Á

- Các tranh ảnh về các thành phố, các trung tâm kinh tế lớn

Trang 24

3 Bài mới: Châu Á có thiên nhiên đa dạng, là cái nôi của nền văn minh

nhân loại thời kỳ cổ đại Có số dân đông nhất thế giới, có nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn

Vậy các nước Châu Á có quá trình phát triển kinh tế - xã hội như thế nào? Đặc điểm ra sao chúng ta cùng tìm hiểu

1 Hoạt động

Tìm hiểu sơ lược về lịch sử phát triển của các

nước Châu á.

1 Vài nét về lịch sử phát triển của các nước Châu Á

? Tìm hiểu sách giáo khoa em hãy cho biết lịch

sử phát triển của Châu Á trải qua mấy giai đoạn

chính Đó là những giai đoạn nào?

a Thời cổ đại và trung đại

- Nhiều dân tộc đã phát triển đến trình độ cao

Chia làm 2 giai đoạn chính:

+ Thời cổ đại và trung đại

Giáo viên giảng:

Một số quốc gia có nền kinh tế phát triển toàn

diện về mọi mặt Ví dụ Trung Quốc

Thời kỳ cổ đại TQ chia làm 3 vương triều:

- Tạo ra nhiêu mặt hàng nổi tiếng

để trao đổi với các châu lục khác

Hạ - Thương - Chu + Đồ gốm, vải sợi

Từ thế kỷ 21 TCN đến thế kỷ 3 TCN TQ đã

phát triển qua rất nhiều triều đại

+ Hương liệu+ Đồ mỹ nghệ Đặc biệt năm 221 TCN Tần Thủy Hoàng đã

làm cuộc cách mạng biến đổi hoàn toàn đất

nước với những thành tựu nổi tiếng:

- Vạn Lý Trường Thành

- Hoa Đà đã phát minh ra phương pháp gây mê

dùng rượu trước khi mổ

- Phát sinh ra kỹ thuật làm giấy b Từ thế kỉ XVI đặc biệt là thế kỉ

XIX.

- Kỹ thuật in, thuốc súng

- Hiện nay Trung Quốc vẫn là một trong những

quốc gia phát triển mạnh về kinh tế - văn hoá - - Giai đoạn này tốc độ phát triển

Trang 25

xã hội ngừng lại do một số nước trở

thành thuộc địa của các nước Châu Âu

CH: Thời cổ đại, nền kinh tế Châu á đã phát

triển như thế nào?

Nhìn vào bảng 7.1 em có thể kể tên một số mặt

hàng chủ yếu

1868 Cuộc cải cách Minh Trị Thiên Hoàng đã

làm thay đổi hoàn toàn XH Nhật Bản

Sau khi Mút - xôHi - tô lên ngôi lấy hiệu

là M.T.T Hoàng, ông bắt đầu cải cách ruộng

đất một cách toàn diện

- Riêng Nhật Bản sau cuộc cải cách Minh Trị Thiên Hoàng đã trở thành quốc gia đặc biệt phát triển

- Xóa bỏ cơ cấu kinh tế phong kiến lỗi thời

- Ban hành các chính sách mới về tài chính

ruộng đất

- Phát triển công nghiệp hiện đại

- Mở rộng quan hệ buôn bán với mọi phương

Tây

2 Hoạt động 2.

Tìm hiểu đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội

2 Đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội của các nước và lãnh

- Trong chiến tranh thế giới thứ II, nền kinh tế

Nhật Bản bị trì trệ nghiêm trọng do phục vụ

chiến tranh

thổ của Châu Âu hiện nay.

Từ nửa thế kỉ 20 trở lại đây, nền kinh tế

có rất nhiều chuyển biến

- Nhật Bản là nước có trình độ phát triển cao nhất Châu Á, đứng hàmg thứ 2 trên thế giới

CH: Dựa vào bảng 7.2 em hãy cho biết:

CH: Nước có bình quân GDP đầu người cao

nhất so với nước thấp nhất chênh nhau bao

nhiêu lần?

CH: Tỉ trọng giá trị nông nghiệp trong cơ cấu

GDP của các nước phát triển so với ?

- Một số nước và vùng lãnh thổ có tốc độ công nghiệp hóa cao những nước công nghiệp mớiGV: Cho học sinh thảo luận nhóm

Học sinh thảo luận trong 5'

N1, 2: Câu hỏi số 1 - Trình độ phát triển không đồng

Trang 26

đều

N3, 4: Câu hỏi số 2 - Sau chiến tranh TG II nền kinh

tế có nhiều biến chuyển mạnh mẽ.Sau khi các nhóm thảo luận xong giáo viên thu

kết quả nhận xét, tổng hợp

Giảng: HKì: GDP: 9.000.000tr đô la - Phân biệt thành

GDP: 32.327đô la/người/năm + Nước phát triển Thu nhập bình quân theo đầu người của một số

quốc gia trên thế giới

+ Nước công nghiệp mới+ Nước nông - công nghiệp

1 Thụy Sĩ 6 Na Uy + Nước đang phát triển

2 Nhật Bản 7 Thuỵ Điển

3 Luyxambua 8 Đức

4 Đan Mạch 9 Hà Lan + Châu Á có nhiều quốc gia có

5 Hoa Kì 10 Phần Lan thu nhập thấp

CH: Việt Nam thuộc loại nước nào? - Việt Nam nhóm nước đang phát

triển

4 Củng cố (7')

Giáo viên cho học sinh làm bài tập củng cố

Khoanh tròn vào 1 chữ cái ở đầu ý em cho là đúng

a ý nào không thuộc nguyên nhân làm cho kinh tế các nước Châu Á còn trong tình trạng thấp kém, phát triển chậm

A - Hậu quả của chế độ thực dân, phong kiến

B - Thiên nhiên phong phú đa dạng

C - Dân số tăng nhanh

D - Chậm đổi mới công nghệ sản xuất và cơ chế quản lý

b Đồ gốm, vải bông, đồ trang sức bằng vằng, bạc là những mặt hàng nổi tiếng từ xa xưa của:

B - Công nghiệp mới, có tốc độ công nghiệp hóa khá cao và nhanh

C - Đang phát triển, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp

Trang 27

D - Nông - công nghiệp nhưng có các ngành công nghiệp rất hiện đại.

5 Dặn dò (1')

Học sinh về học bài cũ

Chuẩn bị trước bài mới

Bài 8 : TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ & XÃ

HỘI Ở CÁC NƯỚC CHÂU Á

- Sau bài học giúp học sinh nắm được các đặc điểm về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của các nước Châu Á

- Thấy rõ xu hướng phát triển hiện nay của các nước và vùng lãnh thổ Châu Á:

Ưu tiên phát triển công nghiệp, dịch vụ và nâng cao đời sống nhân dân

- Lược đồ phân bố vật nuôi, cây trồng ở Châu Á

Trang 28

Dựa vào bảng 7.2 em hãy vẽ biểu đồ hình cột để so sánh mức thu nhập bình quân đầu người (GDP/người) của các nước Cooet, Hàn Quốc, Lào.

Giáo viên nhận xét và cho điểm

3 Bài mớiChúng ta đã tìm hiểu các đặc điểm tự nhiên dân cư kinh tế -

xã hội của các quốc gia Châu Á

Vậy tình hình phát triển kinh tế - xã hội như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay

CH? Em hãy cho biết khí hậu và sông ngòi

Châu á có đặc điểm gì nổi bật

CH? Những đặc điểm đó có tác dụng như thế

nào trong việc phát triển nông nghiệp?

CH? Nhìn vào chú thích, em hãy cho biết Châu

Á phân thành mấy kiểu khí hậu chủ yếu?

Ba kiểu chủ yếu: - Khí hậu lạnh

- Khí hậu gió mùa

- Khí hậu lục địaCH? Các kiểu khí hậu này sẽ ảnh hưởng gì tới

ngành nông nghiệp

Xuất hiện 2 khu vực có cây trồng, vật nuôi

khacs nhau đó là: - Khu vực khí hậu gió mùa

- Khu vực khí hậu lục địaCH? Vậy ngành nông nghiệp nói chung có sự

phát triển như thế nào?

- Ngành nông nghiệp phát triển không đồng đều

CH? Em hãy nhìn vào bản đồ trên bảng và chỉ

các khu vực khí hậu lục địa và gió mùa?

- Xuất hiện 2 khu vực có cây trồng, vật nuôi khác nhau

CH 1: ở khu vực khí hậu gió mùa có những cây

trồng và vật nuôi nào?

a Khu vực khí hậu gió mùa.

- Nông nghiệp phát triển mạnh mẽ

CH 2: Khí hậu lục địa có những cây trồng và

vật nuôi nào?

- Cây lúa gạo là cây trồng quan trọng nhất ở vùng khu vực này.Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát trên bản

đồ và thảo luận nhóm trong 5'

- Ngoài ra còn có: chè, cà phê, lúa

mì, ngô, dừa, cao su

N1,2: Câu hỏi 1

N3, 4: Câu hỏi 2 - Vật nuôi

Sau khi học sinh thảo luận giáo viên thu kết

Trang 29

quả, treo trên bảng và cho các nhóm nhận xét

Giáo viên tổng hợp và cho học sinh ghi

CH? Giáo viên treo biển đồ số lượng lúa gạo ở

một số nước Châu Á và nhận xét về số lượng

lúa gạo ở đây?

Biểu đồ số lượng lúa gạo ở một số quốc gia

Châu Á

- Việt Nam và Thái Lan là 2 quốc gia có số lượng lúa gạo xuất khẩu lớn nhất thế giới

CH? ở Việt Nam, khu vực nào nhiều lúa gạo

Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu

Long Khu vực này có khí hậu khô, ngành

trồng trọt phát triển chậm

b Khu vực khí hậu lục địa

- Cây trồngCH? Em hãy so sánh các loại cây trồng, vật

nuôi ở khu vực Đông Á, Đông Nam Á với khí

hậu nội địa và Tây Nam Á?

- Vật nuôiChủ yếu là cừu

⇒ Khu vực khí hậu gió mùa phong phú, đa

dạng hơn khu vực lục địa

⇒ Nông nghiệp Châu Á có nhiều tiến bộ vượt

bậc do áp dụng công nghệ sinh học đưa máy

móc, phân bón vào sản xuất nông nghiệp Vậy

công nghiệp phát triển như thế nào?

Tìm hiểu tình hình phát triển công nghiệp

CH? Qua tìm hiểu em hãy cho biết công nghiệp

của Châu Á phát triển như thế nào?

- Sản xuất công nghiệp của các nước Châu Á rất đa dạng nhưng chưa đều

CH? Em hãy kể tên các ngành sản xuất công

nghiệp trong cơ cấu công nghiệp nói chung?

Trang 30

không? Tình hình cụ thể như thế nào? triển ở nhiều nước khác nhau, tạo

ra nguồn nguyên liệu, nhiêu liệu cho sản xuất và xuất khẩu

CH? Dựa vào bảng số liệu SGK em hãy cho biết:

+ Nông nghiệp nước nào khai thác dầu mỏ

nhiều nhất

+ Nông nghiệp nước nào sử dụng sản phẩm

khai thác chủ yếu để xuất khẩu?

Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét, tổng kết

+ Khai thác than: Trung Quốc, Ấn Độ

Dầu mỏ: Ảrập Xê-ut, Cô-oét, TQ

+ Xuất khẩu: Trung Quốc (than), ẢRập, Cô-oét

(dầu mỏ)

CH? Ngành luyện kim, cơ khí phát triển nhờ

nguồn nguyên liệu nào?

- Luyện kim, cơ khí chế tạo điện tử phát triển mạnh ở Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc

CH? Em hãy chỉ trên bản đồ những nơi phát

triển luyện kim, cơ khí?

CH? Công nghiệp CB hàng tiêu dùng là phát

triển những mặt hàng nào?

- Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng: may mặc, chế biến thực phẩm phát triển ở hầu hết các nước

CH? Ngành công nghiệp này phát triển ở đâu?

CH? ở Việt Nam các ngành công nghiệp phát

triển ra sao?

Nước ta đang trong thời kỳ CNH - HĐH, tốc

độ phát triển khá nhanh, xong vẫn còn xếp vào

nhóm nước đang phát triển

3 Dịch vụ

CH: Em hãy cho biết ngành dịch vụ ở Châu á

gồm những ngành nào và phát triển ra sao?

Gt vận tải, thương mại, viễn thông

- Tốc độ cao

- Điển hình: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan

CH: Dựa vào bảng 7.2 em hãy cho biết:

- Tên 2 nước có giá trị dịch vụ trong cơ cấu

GDP cao nhất là nước nào? Có tỷ trọng là bao

nhiêu?

- Mối quan hệ giữa tỷ trọng giá trị dịch vụ

trong cơ cấu GDP với GDP theo đầu người của

Trang 31

các nước nĩi trên như thế nào?

CH: Nhận xét tỷ trọng giá trị dịch vụ trong cơ

cấu GDP của các nước cĩ trong bảng 7.2

4 Củng cố (5')

Giáo viên cho học sinh làm bài tập củng cố

5 Dặn dị (1')

Học sinh về học bài cũ

Chuẩn bị trước bài mới

IV RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC.

+ Khí hậu, sơng ngịi châu á, các đặc điểm về cảnh quan

+ Các đặc điểm về dân cư - xã hội châu á

- Rèn cho học sinh kỹ năng thiết lập mối quan hệ giữa các yếu tố địa lý như: mối quan hệ giữa tự nhiên với sự phân bố dân cư Giữa tự nhiên với sự phân hĩa của cảnh quan

- Rèn luyện kỹ năng quan sát lược đồ, phân tích lược đồ và bảng số liệu

- Vẽ biểu đồ và nhận xét các số liệu trên bản đồ

- Giúp học sinh yêu mến mơn học và cĩ ý thức khám phá thế giới tự nhiên phong phú và đa dạng

Trang 32

- Câu hỏi ôn tập + hướng dẫn

- Các bản đồ về tự nhiên + dân cư châu Á

Em hãy lên bảng vẽ biểu đồ dân số của 5 thành phố lớn ở châu Á Qua đó nhận xét về đặc điểm phân bố dân cư ở châu Á Tại sao những thành phố đó lại tập trung đông dân như vậy?

GV nhận xét và cho điểm

3 Bài mới: Chúng ta đã tìm hiểu những đặc điểm về vị trí địa lý, địa hình,

khí hậu, dân cư và xã hội của các quốc gia ở châu á ở các bài học trước

Tiết học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập lại để tìm hiểu khái quát và thiết lập mối quan hệ giữa các yếu tố đó tạo nên nét độc đáo của các quốc gia châu Á về tự nhiên cũng như dân cư - xã hội

Giáo viên cho học sinh ghi các câu hỏi ôn tập,

đồng thời hướng dẫn cho học sinh làm

Câu 1: Hãy quan sát H1.1 SGK ( Lược đồ vị trí

châu á trên địa cầu) và cho biết:

Câu: 1

a Điểm cực Bắc: 77044' mũi Xê - li-u- xis thuộc lãnh thổ liên bang Nga

a Phần đất liền của châu Á trải dài từ vĩ độ nào

đến vĩ độ nào?

b Các phía Bắc, Nam, Đông, Tây tiếp giáp với

các châu lục và đại dương nào?

b Giáp: Châu Phi, Châu Âu

Giáp đại dương: Đại Tây Dương,

Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương

c Nơi rộng nhất của châu á theo chiều B - N,

Đ- T dài bao nhiêu km?

Giáo viên cho học sinh cả lớp thảo luận nhóm

Mói nhóm thảo luận một câu hỏi tổng quát

tạp

- Các núi và cao nguyên tập trung

Trang 33

trong vòng 10' chủ yếu ở vùng trung tâm

N1: Vị trí địa lý lãnh thổ và địa hình châu Á có

ảnh hưởng gì đến khí hậu châu á?

N2: Em hãy tìm những điểm khác nhau cơ bản

giữa gió mùa đông và gió mùa hạ ở Nam Á và

Nhóm 3: Em hãy tìm những khu vực ở châu Á

có rất ít sông ngòi và những khu vực sông ngòi

Nhóm 4: Em hãy nêu những đặc điểm chính

của dân cư châu Á

- Là châu lục đông dân nhất trên thế giới

GV hướng dẫn học sinh dựa vào những kiến

thức đã học, quan sát trên lược đồ để khai thác

Sau thời gian thảo luận, GV lần lượt thu kết

quả của từng nhóm, yêu cầu học sinh nhắc lại

GV nhận xét và bổ sung

4 Củng cố:

GV củng cố hệ thống lại toàn bộ các câu hỏi và các phần đã học, ôn tập

Học sinh ghi đầy đủ các câu hỏi

5 Dặn dò:

Học sinh về nhà ôn tập, tiết sau kiểm tra

Trang 34

KIỂM TRA 45'

- Bài kiểm tra giúp HS củng cố lại tồn bộ các kiến thức đã học của HS

- Đánh giá kết quả học tập - rèn luyện

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng so sánh, tổng hợp kiến thức

II CHUẨN BỊ

- Đề bài - đáp án

- Sự chuẩn bị của học sinh

2 Kiểm sự chuẩn bị của học sinh.

PHẦN I TỰ LUẬN.

Câu 1 (5đ) Dựa vào lược đồ H11 SGK (Lược đồ vị trí Châu Á trên địa cầu)

em hãy cho biết.

A Phần đất liền của Châu Á trải dài từ vĩ độ nào → vĩ độ nào?

B Các phía B - N - Đ - T tiếp giáp với châu lục và đại dương nào?

C Nơi rộng nhất của Châu Á theo chiều B - N - Đ - T dài bao nhiêu km? Điều

đĩ nĩi lên đặc điểm gì của diện tích lãnh thổ Châu Á

D Đặc điểm nổi bật của địa hình Châu Á

E Vị trí địa lý, lãnh thổ, địa hình Châu Á cĩ ảnh hưởng gì tới khí hậu Châu á?

Câu 2: (2đ)

Điểm khác nhau cơ bản giữa giĩ mùa mùa đơng và giĩ mùa mùa hạ là gì? Vì sao?

PHẦN II - TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Khoanh trịn vào chữ đầu mà em cho là đúng.

Khu vực cĩ rất ít sơng ngịi ở Châu á

A- Bắc Á C- Nam Á và Đơng Nam Á B- Đơng Á D- Tây Nam Á và Trung Á

Trang 35

Câu 2: Ý nào không thuộc đặc điểm dân cư châu Á

A- Châu lục đông dân nhất thế giới

B- Dân cư chủ yếu thuộc chủng tộc Mongôloit và Orôpeeoit

C- Tỉ lệ gia tăng dân số rất cao

D- Tỉ lệ gia tăng dân số đã giảm

Câu 3: Nơi có mật độ dân sóo tập trung cao nhất của Châu Á là:

A- Khu vực có khí hậu ôn đới ở Bắc ÁB- Khu vực khí hậu gió mùa

C- Tây Á và Trung ÁD- Ý A và B

b Tiếp giáp với:

+ Châu Âu và Châu Phi

+ Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương

c Rộng theo chiều: BN: 8500km

Đ-T: 9200km

⇒ Châu á có diện tích lãnh thổ lớn nhất thế giới

d Các đặc điểm chính của địa hình:

+ Đồng bằng

+ Sơn nguyên

+ Núi cao

e Khí hậu Châu á chia làm: + nhiều đới khí hậu

+ nhiều kiểu khí hậu

Câu 2 (2đ).

Trang 36

- Gió mùa mùa đông: Từ đất liền thổi ra biển mang theo không khí lạnh

Trang 37

Bài 9: KHU VỰC TÂY NAM Á

- Sau bài học giúp học sinh xác định được trên bản đồ vị trí khu vực Tây Nam

Á, các quốc gia trong khu vực và các miền địa lý của khu vực

- Trình bày được những nét nổi bật về tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của khu vực: Địa hình chủ yếu là miền núi, cao nguyên, quanh năm chịu ảnh hưởng của khối khí chí tuyến lục địa khơ, cĩ trữ lượng dầu mỏ khí đốt cao nhất thế giới

- Thấy được sự thay đổi bộ mặt kinh tế - văn hố - xã hội của Tây Nam Á so với trước đây

- Rèn cho học sinh kỹ năng đọc, phân tích lược đồ

- Quan sát tranh ảnh về khu vực để thấy được sự đa dạng của khu vực

- Học sinh tìm hiểu thế giới và yêu mến mơn khoa học

- Bản đồ tự nhiên, chính trị, kinh tế của Tây Nam Á

- Tranh ảnh về các cảnh quan tự nhiên, kênh đào Xuy-ê

Em hãy khái quát tình hình phát triển nơng nghiệp của các nước Châu Á?

Giáo viên nhận xét và cho điểm

3 Bài mới

Tây Nam Á là khu vực nằm ở vị trí ngã ba của ba châu lục Á, Âu và Phi, là khu vực nhiều núi và cao nguyên, cĩ khí hậu khơ hạn và cĩ nguồn tài nguyên dầu

mỏ rất phong phú

Trang 38

Tây Nam Á là một trong những khu vực phát sinh nền văn minh cổ đại của nhân loại.

Vậy khu vực này có đặc điểm gì nổi bật, chúng ta cùng nhau tìm hiểu

Giáo viên treo H9.1 lên bảng và yêu cầu học

sinh quan sát kết hợp bản đồ tự nhiên Châu Á

em hãy xác định vị trí địa lý của TNA:

CH: Tây Nam Á nằm giữa các vĩ độ bao nhiêu?

CH: Giáp vịnh, biển, khu vực và châu lục nào?

- Tây Nam Á nằm trong khoảng vĩ

độ 120B đến 420B

- Nơi tiếp giáp:

+ Vịnh: Pec-xich+ Biển: Đen, Đỏ, A-rap, Ca-xpi, Địa Trung Hải

+ Châu lục: Châu Phi, KV Nam Á

Chúng ta đã từng nghe nói tới kênh đào

Xuy-ê - một kỳ quan vừa có giá trị tự nhiên,

vừa có giá trị kinh tế Là gianh giới của Châu á

và Châu Phi, nối liền Địa Trung Hải với biển

Hồng Hải, nối liền Đại Tây Dương với ấn Độ

Dương, khởi công năm 1859 trong 10 năm, dài

ĐTD - ĐTH - Kênh Xuy-ê- Biển đỏ - AĐD

Là con đường ngắn nhất từ Châu Âu - Châu Á

và ngược lại

Vậy Tây Nam á nằm trong môi trường tự nhiên

nào? Có đặc điểm gì nổi bật, chúng ta cùng tiến

Trang 39

GV cho học sinh hoạt động nhóm, chia làm 4

nhóm nhỏ, mỗi nhóm thảo luận 1 nội dung

triệu km2

Nhóm 1 - 2: Nghiên cứu về địa hình sông ngòi

và khoáng sản của Tây Nam Á?

CH: Dựa vào H9.1 kết hợp bản đồ tự nhiên

Châu á cho biết:

- Đi từ TB xuống ĐN, khu vực có mấy dạng

địa hình? Dạng địa hình nào chiếm diện tích

+ ở giữa là ĐB Lưỡng Hà

- Đọc tên các con sông lớn của khu vực?

- Tây Nam á có những loại khoáng sản gì? Tập

trung chủ yếu ở đâu?

- Có rất ít sông ngòi, lớn nhất là Sông Ti-grơ và Ơ-phrat

- Khoáng sản quan trọng nhất là dầu mỏ, khí đốt: ĐB Lưỡng Hà, quanh vịnh Pec-xích

Nhóm 3 -4 tìm hiểu:

CH: Dựa vào H9.1 và h2.1 kết hợp kiến thức

đã học em hãy cho biết:

- Tây Nam á nằm trong đới khí hậu nào?

- Mỗi đới KH có các kiểu KH nào? Kiểu nào

chiếm vị trí lớn nhất? Tại sao?

GV gọi học sinh các nhóm lên trả lời lần lượt,

đồng thời bổ sung và chuẩn kiến thức

- Nằm trong đới khí hậu cận nhiệt địa trung hải và nhiệt đới khô

- Nhìn chung khí hậu khô hạn

- TNA có vị trí chiến lược quan trọng, nơi giao

lưu của nhiều nền văn minh cổ đại, với KH khô

hạn,nhiều dầu mỏ và khí đốt

- TNA đã tận dụng những thuận lợi, khắc phục

khó khăn để phát triển kinh tế, ổn định chính

trị, xã hội ở các quốc gia

Tìm hiểu đặc điểm dân cư, kinh tế, chính trị

3 Đặc điểm dân cư, kinh tế,

chính trị

GV yêu cầu học sinh quan sát H9.3 và nội dung

trong sách giáo khoa:

- TNA là cái nôi của nhiều nền văn minh cổ đại

Trang 40

CH: Em hãy cho biết tên các quốc gia ở KV?

Thổ Nhĩ Kỳ, Grudia, Acmênica, Adecbaigian,

Sip, Libăng, Xidi, arập, Yêmen

CH: Quốc gia nào có diện tích lớn nhất? Diện

tích nhỏ nhất?

CH: Dân cư TNA có những đặc điểm gì? Sống

chủ yếu ở KV nào?

- Dân số 286 tr người, phần lớn là người Arập theo đạo Hồi

- Tập trung ở những vùng ven biển, thung lũng có mưa, các nơi

có thể đào lấy nước

CH: Dựa trên điều kiện TN và TNTN TNA có

thể phát triển những ngành kinh tế nào? Vì

sao?

- Trươc đây chủ yếu là phát triển nông nghiệp

CH: ở TNA ngành công nghiệp nào đóng vai

trò quan trọng và thu hút được các ngành kinh

tế phát triển theo>

Khai thác > 1 tỉ tấn dầu/năm

- Chiếm 1/3 sản lượng dầu thế giới

CH: Dựa vào H9.4 em hãy cho biết TNA xuất

khẩu dầu mỏ đến những khu vực nào trên thế

CH: Tình hình chính trị ở đây như thế nào?

Giải thích vì sao?

- Tình hình chính trị không ổn định, thường xuyên xảy ra các cuộc xung đột các bộ tộc, dân tộc trong và ngoài khu vực

CH: Tình hình chính trị không ổn định như vậy

có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình phát

triển kinh tế của khu vực?

- Đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế và đời sống của nhân dân trong KV

4 Củng cố

GV hệ thống lại toàn bài đã học

- Cho học sinh đọc nội dung phần ghi nhớ cuối bài

- Làm bài tập trắc nghiệm củng cố

Tiêu đề	Vị trí địa lý, địa hình và khoáng sản châu á
Trường học	Trường THCS Đông Hưng A
Chuyên ngành	Địa lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2010-2011

Định dạng
Số trang	167
Dung lượng	1,5 MB