Nguyên lý của các hệ cơ sở dữ liệu

Tách không m ál ỉhỏng lin và háo toàn tậ p phụ íhuộc hởỉU vé.

3 5 1 Cú p h á p củo các ph ép (oán đ ại số 76

3 6 4 C á c vi dụ vể truy vầr) hang ngôn tĩ^ừ ĩ inh ĩoớn vị lừ biền họ Ọ u e l ^3

3.7 Q B E (Ọ uerv - By “ E xam ple): mòi ngỏn ngừ lính loán yị lừ b iến iTiicn H6

4.3.8 Tách không m ál ỉhỏng lin và háo toàn tậ p phụ íhuộc hởỉU vé

4.4.2 Bao â ón g CUŨ íập phụ ĩhuộc hàm \’à phu ihuỏc do ỉn 153

ứ n g c á c y ê u c ẩ u c u a n h ữ n g n g ư ờ i sư dụ ng b an g các h v iể t m ọ t ch ư ơ n g trin h m ới đối v ớ i m ỗi ứ n g đụn g m ới d ơ n le th ư ờ n g là m ột ch ư ơ n g trìn h đ ư ợ c p h á i Iriẽn tai

m ót th ờ i đicm M ồi c h ư ơ n g trinh ứ n g dụn g ha>* m ột hộ th ốn g th e o y ê u cau sỗ

d ư ợ c th iếl k ế d ê đ á p ứ n g cá c v c u cầu cu a niộl ph òn g đ ạc b iệ t hay m ộl nhóm

n g ư ờ i s ử d ụ n g cụ thé D o vạy khô ng có m ỏi k ế ho ạch tô n g thê ha>' m ột m ỏ hinh

h ư ớ n g den sự tă n g Irư ơ n g cá c ứng đụ ng m ới tro n g lư ơ n g lai

M ỗi ứ n g d ụ n g tin học m ới đ ư ợ c IhiỂt k c m ọt c ả c h điển h in h v ớ i m ộl lập

c á c tệ p dữ liộu riê n g c u a nó N h ièu dũ’ liộu trong c ác lẹp m ớ i có th c đ ã x u ấ t hiện tro n g c á c tẽp đ a n g tồn lại sẽ phai đ ư ơ c cấu trúc lạ i m à đ ến lư ợ l n ỏ c ác ch ư ơ n g trin h đ a n g lổn lại s ư d ụ n g cù ng cá c tệp nà> cũ ng phai đ ư ợ c s ư a lại h a y viết lai

ho àn loàn, V ớ i lý d o n ày th iếl kc c ác lệp mỚ! với m ỗi ứ n g d ụ n g đ ư ơ c y ê u cầu

th ư ờ n g là đ ơ n g ia n hơn v à cũ n g ÍI rui ro hơn

T rư ớ c tiên , c h ú n g ta hã>' xcm xót ví dụ v è m ộ t ph ần cu a h ệ th ong N g ân

h àn g tié l kiộm (Ọ u ỷ tiế t k iẽm ) lưu g iữ thỏng tin \'C kh ách h à n g v à c á c lài khoan

tiết kiộm c ú a k h á c h hảng MỘI các h dò lư u (rữ th ô n g tin n ày trẽn m áy tính là lưu trữ n ó tro n g c á c lệ p h ê thống b ển vírng Đ c ch o p h é p n g ư ờ i s ư dụn g th a o lác

n h ữ ng thôiìg lin n ày , h ệ th ong cỏ m ộl sồ c á c ch ư o iig trin h ứ n g du ng th a o tác cá c

C ác c h ư ơ n g trin h ứ ng d u n g n à y dư ợ c v iél b ơ i c á c n h à lập Irinh hô íhống dc đáp ứ n g cá c y ê u cẩu tin h ọ c h o ả củ a N gán h à n g tiét kiộm.

C ác ch ư ơ n g trìn h ứ n g dụ ng m ới có Ihê bố su n g thêm v à o h ệ th on g khi các nhu cầu m ới n áy sinh

Hộ ihồiìg x ử ]ý tệ p diẻn h in h xìra m ỏ ta d ư ơ c hồ ir ợ bơi m ộl h ẹ đ iể u h àn h

n à o đó C á c b ả n ghi k h á ồn dinh v à tồn tại lâu dài đ ư ợ c iư u Irỏ Irong c á c lộp

k h ảc n h au v à c á c ch ư ơ n g trìn h ứ ng dim g k h ác n h au đ ư ơ c viổt d ê tri ch ra c á c ban ghi từ c ác tệp thich h ợ p h ay b ồ su n g ihêm cá c b a n ghi m ới v à o c á c têp đó N h ư vạ> , trư ớ c khi x u ấ t hiộ n c á c phấn m èm hệ q u an trị c ơ sơ d ữ liêu, tro n g q u á kh ứ các h ệ thố ng trẽ n c ơ s ơ ỉẹp đ ã đ ư ợ c tạ o lập đ é x ử lý m ột sồ lưcaig lớ n c ác d ữ liệu

cu a cá c lô ch ứ c niỏl c á c h hiệu qua T ro ng c á c hệ tho ng nliư v ạy , việc x ư lý dữ lỉệu đ ư ợ c ho àn th àn h boi \ iệc lạo c á c lệp Irẽn c ác đ ĩa từ h a y c ác b ă n g từ

T u y n.hiẽn, khi q ui m ô kin h d o anh cu a c ác tồ ch ứ c v à nhu cẩu x ư Iv Ihao tác dữ liệii v é i c ác m ục đ ích k h ác n h au th eo c á c qui cản h k h ác nh au tă n g lỄn,

m ột số c ác v ẩn đ e n g h iê m trọ n g có th ể này sinh

C á c h ệ thố ng ư ê n c ơ s ở tệ p đ ư ợ c p h á t tn e n với c á c ứ iìg d ụ n g đ ặ c b iẽ t, do vậy việc lưu trừ th ô n g tin cu a c ác tô ch ứ c tro n g cá c h ệ th ố n g lêp c ó m ọ t số b ấl tợỉ ch ín h sau:

• D ư th ừ a d ữ ỉiệu v à linh k h ỏ n g n h ấ t q u án d ữ liêu: D o cá c tệ p v à c á c chưcm g trin h ứ n g d ụ n g đ ư ợ c tạ o lập b ờ i cá c n h à lập ừ in h k h ác n h a u ừ o n g m ột

ih é lă p lại trên m ội số tệp k h á c nh au v à c á c lài n gu yên p h ầ n c ứ n g n h ư các

đ ĩa từ có th ể bị lã n g phí V í d ụ , đ ịa ch i v à số điên tho ại củ a c ú a m ọ t kh ách hàn g d ặc b iệ t c ó ih ể x u ấ t h iên trong m ọt tệp c h ứ a c á c b àn g hi tải k h o a n tiểt

k iêm v à tro n g m ọt tệ p c h ứ a c ác b ả n ghi số d ư tà i khoản S ự d ư th ừ a n àv

d ẫ n đ ến g iả tru y n h ậ p v à g iả lư u trữ cao hơn T h ê m v à o d ó , v i c á c d ữ licu

đ ư ợ c lư u trữ tro n g cá c têp có th e đ ư ợ c fftav đoi m ọt c á c h d ộ c lạp b ỏ i c ác chưcm g ư in h ứ n g d ụ n g sử dụn g ch ú n g , nôi dun g c ủ a c ù n g c á c k h o a n m ục

d ữ liệu ư o n g c h ư ơ n g trin h ứ n g dụiig n ày có th ể khô ng trù n g v ớ i c ù n g c ác

k h o ản m ục d ữ liệu đó tro n g m ộ t ch ư ơ n g trìn h ứ ng dụ ng khác Đ iể u n ày

d ẫn đen tín h k h ô n g n h a i q u án d ữ liệu , có n gh ĩa là c ác b ả n sao k h á c nhau

c ù a cù n g m ộl k h o ản m ụ c d ữ liệu k h ô n g giổng n h au V í d ụ , m ộ t đ ịa chi

k h á c h h à n g bi th a y đồi có th ể d ư ợ c p h án ánh trong b ản g hi tài k h o ả n tiết kiệm n h ư n g k h ô n g d ư ơ c p h á n án h trong b ản g hi số dư tài k h o ản đ ố i với

kh ách h á n g dó

K h ó k h ă n iro n g tru y n h ậ p d ữ liệu: G iả s ư rằ n g m ọ t ừ o n g c á c n h â n v iê n cu a

N g â n h à n g c ầ n tim đ a n h sách lê n c á c k h á c h h à n g số n g tro n g m ộ t th à n h phố

n à o đó N h â n v iê n n à y hòi p h ò n g x ừ lý d ữ liệ u đ ê đ ư a r a m ọ t d a n h sách

n h ư vậy, V i y ê u c ầ u n à y k h ô n g đ ư ợ c d ự tín h tru ớ c , h ệ th o n g g ố c d ư ợ c thiểt

ử ion g v iế t c h ư ơ n g trìn h ứ n g d ụ n g m ới đ á p ứ n g y ê u c ầ u m ớ i n ày C á hai

lự a c h ọ n h iể n n h iê n đ ểu k h ô n g đ ư ợ c h ải lòng G ia s ử ra n g , m ọ t ch ư ơ n g trin h n h u v ạ y đ u ợ c v iể l, v à sau v à i n g à y , c ũ n g n h â n v iẽ n d ó c ầ n m ộ t dan h

sá c h k h á c h h à n g k hác C u n g n h ư v ậy , m ột c h ư ơ n g trìn h đ ư a ra d a n h sách

đó k h ô n g tồ n tạ i v à n h â n v iê n n ày lại đ ứ n g trư ớ c hai lự a c h ọ n v à k h ô n g có

lự a c h ọ n n à o đ ư ợ c h à i lòng Đ iể u c h ú n g lô i m u ố n ch i ra ờ đ â y là c á c m ôi

ừ ư ờ n g x ừ lý tệ p k h ô n g c h o p h é p c á c d ữ liệu c ầ n th iểt đ ư ợ c lim k iể m tro n g

m ộ t p h ư ơ n g p h á p h iệ u q u ả v à tiệ n lợi D o v ậy , c á c h ệ th ố n g tim k ié m d ữ liệ u th ic h h ợ p hcni c a n p h à i đ ư ợ c p h á t tríế n v à p h à i đ á p ứ n g đ u ọ c c á c ú n g

d ụ n g k h á c ỉứiau c u a h ệ thống

C ô lậ p v à h ạ n c h ể c h ia sẻ d ữ liệu; V ớ i c á c h tiế p c ả n tru y ề n th ổ n g , m ỗi ứ n g

d ụ n g c ỏ c á c tệ p d ữ liệu riê n g c ú a nó v à rihững n g ư ờ i s ư d ụ n g ít c ó c ơ hội

c h ia sé d ữ liê u n g o à i c á c ứ n g d ụ n g riê n g c ủ a họ M ộ t h ậ u q u ả c ủ a v iệ c c h ia

sè d ữ liệ u b i h ạ n c h ế là c ù n g c á c d ữ liệu p h ả i lu u irữ iro n g n h iề u tệ p ứ n g

v ớ i c á c ứ n g d ụ n g k h á c n h a u do k h i th iểt k ế p h á i triê n c á c ứ n g d ụ n g m ới,

n g ư ờ i th íc t k é th ư ờ n g k h ó k h a i th á c c á c d ữ liệ u c h ứ a tro n g c á c tệ p đan g

lổ n lại tro n g k h i c á c tệ p m ớ i đ ư ợ c th iế t k é lặ p lạ i n h iề u d ữ liệ u đ a n g tồn

tạ i H ơ n n ữ a , c á c d ữ liệ u đ ư ợ c lư u trữ tro n g c á c têp k h á c a h a u v à c ác tệp

c ó th ê có c á c q u i c á c h k h ả c n h a u , đ iề u n à y d ẫn đ ền k h ó k h ă n khi v iể t cá c

c h ư ơ n g trin h ứ n g đ ụ n g m ớ i d e tim k iế m c á c d ữ liẹ u th ích h ợ p trê n nh iều tệp

C á c v ấ n đ ể v ề to à n v ẹn : C á c g iá trị d ữ liệu đ ư ợ c lư u trữ tro n g c ơ s ở d ữ liệu

p h à i th o ả m ã n c á c k iể u r à n g b u ộ c to à n v ẹn n h ấ t định C á c n h à p h á t triến

là m h iệ u lự c c á c r à n g b u ộ c n à y tro n g h ệ th ố n g b ằ n g c á c h ih ẽ m c á c đo ạn

m ă tư ơ n g ứ n g v à o c á c c h ư ơ n g ừ ìn h ứ n g đụng T u y n h iê n , khi c á c fàn g

b u ộ c m ớ i đ ư ợ c b ổ su n g th ê m đ ối v ớ i c ơ s ớ d ữ liệu , sẽ r ấ t k h ó th a y đ ổ i cá c

c h ư ơ n g trin h đ ế làm h iệ u lự c cá c rà n g b u ộ c m ớ i n ày v ấ n d ề n à y p h ứ c tạp

h ơ n k hi c á c r à n g b u ộ c đó lôi k é o m ộ t số k h o ả n m ụ c d ữ liệ u từ c á c tệp k h ác

• C á c v ấn đ ề v ể d ô tin cậy: M ộ t h ệ th ố n g m á y tinh c ũ n g n h ư m ộ l Ihiél bị diộn tư h ay c ơ học n ào đỏ c ỏ Ihê bi lỗi R o n g n h ic u ứ n g d ụ a g v ẩn d è m ấu chố t lá khi m òl lổi x u ấ l hicn v à d ư ợ c d ố lim p h á i h iệ n , d ừ liệu ph ai d ư ợ c

phục hổi d én trạn g ih ái lo àn \ c n lồn tại trư ớ c k hi xa> ra iỗi V i dụ xél

ch ư ơ n g trin h ú n g d ụ n g c h u \ ên 50 đỏ la từ tài k h o a n A đ ể n là i k ho an B

N ếu h ệ th ố n g x ay ra lỗi tro n g khi th ự c h iê n c h ư ơ n g trin h , c ó th ê rẳ n g , 50

đô la đ ã ch u y cn di từ lài k h o àn A n h u n g c h ư a đ ư ợ c g h i c ó v à o tà i k h o án B, kel q u a là c ơ sờ d ữ liệu ơ (rong m ột trạ n g th á i k h ô n g to à n v ẹn d ữ liêu

• C ác dị ih ư ò n g iru )' nliâp d ồ n g thờ i: Đ c tă n g hiòu n ă n g lô n g thô cu a hộ

th ố n g v ả th ờ i gian đ ả p ứ n g lứianh n h ắ t c ó th ẻ a h iể u h ệ th ố n g ch o ph ép

ỉihiẻu n g ư ờ i sư d ụ n g truv n h ả p d ữ liẻu doĩxg th ờ i T ro n g in ò l m ô i Irư ò n g

rửiư v ậ \ , sự tư ơ iig tá c c ú a c á c tru y n h ậ p đ ồ n g th ờ i c ó th é d ẫn đ ể n k ét q u a Iro n g m ột irạ n g th á i khôn g to à n v ẹn d ữ liộu V i d ụ , x é t tà i k h o ản N g â n

h à n g A c h ứ a 5 00 d ô la M ếu h a i k h á c h h ò n g đếii Iiít q u ỹ ( rú t 5 0 đô la v ả

100 đỏ la lư ơ n g ứ n g ) lừ là i k h oan A v à o c ù n g m ộ t th ờ i đ icm K ế t q u a cu a

c ác th ự c h iện đổn g th ờ i nà>' có th ê d a n d ế n tà i k h o a n nà>' ơ tro n g m ọ t trạng thải k h ô n g đ ú n g đ á n ( h ay k h ô n g to à n vẹn) G ia sư rầ n g c á c c h ư ơ n g trinh

rú t th ự c h iện v ẻ u câu rú l b a o gom c á c th a o lá c : d ọ c g iá trị là i k h o an , giam

g iá trị n ày đi m ột g iá trị b ẳ n g sồ c ẩ n r ú t v à g h i k ổl q u a tr a lại N é u hai

ch ư ơ n g trìn h c h ạ y dồ ng th ờ i, c a h a i c ó ih ê c ù n g đ o c g iá irị 5 0 0 đ ỏ la v à ghi lại 4 5 0 đ ô la , 4 0 0 đ ô la tư ơ n g ứ ng P hu ih u ỏ c v à o c h ư ơ n g trin h n á o g hi g iá trị sau cù n g , tà i k h o án A có th ẽ c h ứ a h o ặ c 4 5 0 đô la h o ặ c 4 0 0 đ ô la ch ứ

k h ỏ n g p h a i g iá tr? đ ú n g cu a n ó lả 3 5 0 d ô la Đ c c à n h g iá c v ớ i n h ữ n g útứx

huố ng n h ư v ậ y , h ệ Ihống p hải du y trì m ộ t d ạ n g g iả m s á t n à o đó B ời vi dữ liêu c ó thé d ư ợ c tru y n h ập b ò i n h iề u c h ư ơ n g trin h ứ n g d ụ n g k h á c lứiau m à

k h ô n g đ ư ợ c d iề u phồ i tử trư ớ c , m ỏi d ạ n g g iả m s á t n h ư v ậ y k h ó c ỏ tlìể dư ợc cun g cầp

• C ác v ấn d ẻ v è an loàn; K lìô n g ph ai m ọi n g ư ờ i s ư d ụ n g c u a hộ th o n g d ều có

ih ê tru y n h ậ p lấ t c á d ữ liệu tro n g hệ V i d ụ , Iro n g h ệ th o n g N g â n h àn g , các nhân v icn tài vụ c ù a N g â n h à n g ch i c ầ n n h ìn th ấ y m ộ i p h ầ n c u a c ơ s ớ dữ liệu c h ứ a th ô n g tin v ể c ảc n h â n v iê n N g â n h àn g H ọ k h ô n g c ẩ n th iế t truy

n h ậ p v ào th ò n g tin v è c á c tài k h o á n k h á c h h àn g D o c á c c h ư ơ n g trin h ứng dụn g đ ư ợ c b o su n g v à o hệ th ố n g Iheo p h ư ơ n g p h á p Ih êm d ầ n , v iệ c b ắ t tuân thú c á c ràn g b u ộ c an lo àn n h ư v ậ y lá k h á khó khản

• S ụ p hụ th u ộ c d ữ liệu cù a c á c c h ư ơ n g trìn h ứ n g d ụ n g : D o đ ịn h n g h ĩa tệp

đ ư ợ c c h ứ a Irong c á c c h ư ơ n g ừ in h ứ n g d ụ n g , n ể u c á c n ộ i d u n g tệ p v à c ác khu ôn d ạ n g b án ghi cần đ ư ợ c th a y đ o i, c á c c h ư ơ n g ừ in h ứ n g d ụ n g cũng

ph ái ih a y dối theo

N h ữ n g k h ỏ k h ã n nà> d ầ u d én c ầ n p hai ph ái iriôn niộl phầti m ểm d ặc biộl

m ột h ệ q u a n Irị c ơ s ơ d ữ liộu v ớ i đ a y đu c á c tiiilì n ăn g ch o p h ép kliac p h ụ c các

b ất iợ i n êu ư ề n

1.2 C á c h ệ c ơ s ở d u l i ệ u

IV oiìg th ờ i g ia n g ầ n đ â \ n g àn h tin liọ c đ à c ó iiJiiêu th à n h lự u h ct sứ c lo lớii

T ro n g sổ n h ữ n g th à n h lự u đ ó p h a i k ẽ tớ i v iệ c sir dụn g ngà> c à n g rộ n g rãi v à có hiệu q u a c ả c h ệ c ơ s ớ đ ữ !iộu T n r ớ c liê n ch ú ỉìg (a h ãy xem x é t c ác k hái m ệm c ơ ban v è h ê c ơ s ơ d ữ liêu

I 2 I C á c k h á i n iệ m c ơ b « ĩn

( V/ ,vơ íỉữ liệu là g i ?

M ộ i tô c h ứ c ( n ì n g h iệ p , n g â n h à n g , bênlì ^'iện c ơ q u a n ) c ỏ Iiliíều ứ n g dụiig tin lìỌC k h á c n h a u n h ư n g tấ t c a c á c ứ n g dụn g đó c ù n g đ ư ợ c liế n liàiứi irên inộl n g u ồ n d ữ liệ u clìLuìg ihi k iìô n g g ì tố t liơĩi là triên klìai c ác ứ n g d ụ n g đỏ trôn

m ôt c ơ s ơ d ữ liộu h ợ p I\hất c h o p h é p q u a n lý tậ p tru n g tấ t ca d ữ liộu xi nghiệp

H ìn h 1 1 C ơ s ỡ d ữ iiệ u h ợ |) n h ấ t

T rê n hinli 1 1, c lìủ n g ta ìứiin th ấ y thànlì plìần c ơ sơ d ữ liệu h ợ p n hấl là m ội

b ộ s ư u tậ p c á c d ừ liệ u c h ứ a trê n c á c p h ư ơ n g tiện lư u trữ n h ư đ ĩa từ h a y b ăn g từ N h ữ n g n g ư ờ i s ư d ụ n g trự c tu y ể n ha>' c á c c h u ơ iìg tritìj\ ứ n g điuig có thô sư

d ụ n g c h u n g h a y clìia se c ơ sơ d ữ liệu 11 à>*

C ác c h ư ơ n g trìn h ứ n g dụ ng th eo lô cỏ Ihc th ự c h iệ n c á c ih a o tá c trẽn các

d ũ liêu d ư ợ c lấy ra lừ c ơ sở d ữ liẻu nàv T ih ư tim k ié m , s ư a đ ô i, b ỏ sung, loạibo

N h ữ n g ng ư ờ i sư đ u n g trự c tuyển th ao tá c v ớ i c ơ sớ d ữ liệ u lử c á c ih iềt bị

đ ầu cuối ơ c á c h x a (c h ú n g la Ih ư ờ n g gọi !à tihữ ng n g ư ò i s ư d ụ n g c u ố i) v à họ cOng có ih ê th ự c hiện tất ca c ảc ih a o tác; tim k iế m , s ừ a đ ô i b ố su n g , lo ạ i bo N ó i

c h u n g , tim kiếm là ih a o tác phô b iể n rứiấl v à q u a n tro n g n h a i

N h ư v ậy , ch ủ n g ta c ó ih ể đính n g hĩa : C ơ sớ d ữ liệu là m ột b ộ s ư u tậ p các

d ữ liệ u tác n g h iệ p đ ư ợ c iư u trữ lại v à dư ợc c á c h ê ứ n g d ụ n g c u a m ộ i \ í ng hiệp

c ụ th ẽ n ào đó sư dụng

T ro n g đ ịn h n g hĩa n ảy , xí n gh iẽp ở d âv ch i b ấ t k ỷ m ộ t h o ạ t đ ô n g kh o a hoc k> th u ậ ỉ km h do an h., n à o đó D ữ !iẻu tác n g h ic p d ư ợ c sư d ụ n g đ ê ch i d ữ liéu

cu a x i righiẹp c h à n g haiì d ỗ liỗu v ề kháclì h à n g ha> d u iiộu v è là i k h o a n tro n g vi

dụ đ ố i v ói N g â n h à n g tiế t kiẹm C hú ng tôi rnuốn n h ấ n m ạnh rằ n g , c á c d ữ liệu

v áo , tứ c là cá c th ô n g Ún đi íừ th ể g iớ i b ên n g o ài v á o v ả c ó th ể g â y r a n h ư n g thav

đ o i ừ o n g d ữ liệu tác n g h iệ p v à c á c dừ !iộu ra , tứ c ià c á c íh ỏ n g b á o , b á o c ả o rú l

ra tù d ũ liệu lác ng hiệp k iìô n g ph ải là m ôt p h ầ n c ú a d u liệu lá c n g h iệ p v à k h ô n g

đ ư ợ c b a o h àm tro n g d ừ liệu tá c nghiệp

H ệ qu ản i n c ơ s ở d ữ liệu ìà g i?

T rê n thị trư ờ n g p h ầ n m ềm hiện n ay ờ V iệ t n a m đ ã x u ẩ t h iẹ n k h ả rứiiều

p h a n m ềm hệ q u ả n trị C0 s ơ dữ liệu ỉứiư: M A c c e ss, D B 2 , In fo rm ix S Q L S erver

có nh u cầu tru y n h â p v ào c ơ s ờ dừ iiệu , c ỏ n g h ĩa là n g ư ờ i s ứ d ụ n g b a o gồm

tấ t c ả n h ữ n g n g ư ờ i s ư dụ ng cuoí> rửiững n g ư ờ i v iế t c á c c h ư ơ n g trìn h ứ n g

d ụ n g v à n hữ n g n g ư ờ i đ iề u kh íen to àn b ộ h ệ th ố n g h a y c ò n g ọ i là ng ư ờ i

qu ản trị c ơ s ở d ữ liệu

• P hấn m ềm hỗ q u a n trị c ơ sơ dữ liệu

• P h ần cứ n g ; P h ần c ứ n g cu a hộ b a o g ồm cá c (hiét bi n h ó th ứ c ấ p d ư ợ c sừ

đ ụ n g đ ê lư u trữ c ơ s ở d ử liêu

T ro n g c á c ph ấn tỉể p th eo , chủng la sẽ đi sàu tìm h iể u v ể h ệ q u á n trị c ơ sở

d ữ liệu , m ộ i p h ầ n m ề m đ ặc b iệ l VỚI đ ầ y đù cả c linh n ă n g ch o p h é p c à i d ặl c ác

• K h á n ă n g q u ả n lý d ữ liệ u tồn tai lảu dài

• K h á n ã n g tru v n h ậ p cá c khối lư ợ n g d ữ liệu lớn m ọt các h hiệu q u a

Đ ạ c đ iề m th ứ n h ấ t ch i ra rằn g c ỏ m ột c ơ s ỡ d ử liệu tổ n tại tro n g m ọt thời

g ia n d ải, n ội d u n g c ú a c o sờ dữ liệu n ày là c á c dữ liệu m à m ỏ i h ẹ q u á n trị c ơ sờ

d ữ lìộu tru y n h ậ p v à q u ả n lý Đ ặ c điểm th ứ hai ph ân b iệ t m ộ t h ệ q u à n ư ị với

m ô t h ệ th ổ n g x ử lý tệ p c ũ n g q u á n lý d ữ h ệu lon tai lâ u d à i n h ư n g n ó i ch un g

k h ô n g cu n g c ấ p c ả c tru v n h ậ p n h an h ch ón g đen c ác b ọ p h ạ n d ữ liệu tuỷ ý

C ảc k h á n à n g c ù a m ô l h ộ q u án tri c ơ sờ dữ liộu h ầ u h é l lá cần Uiièt khi

k hổi lư ợ n g d ữ liệu c ầ n lư u trữ là rấ l lớn, b ớ i vi cá c khối lư ợ n g dữ liệ u nho thì

c á c k ỹ th u ậ t tn iy n h ậ p đ ơ n g ià n , ch ẳn g h a n q u é l tu ần tự c á c d ữ liệu ià th ích họp

• H ồ trợ c á c n g ô n n g ữ c ấ p cao n h ất địn h ch o p h é p ng ư ờ i s ù dụn g đ ịn h nghĩa câu trú c c u a d ữ liệu , tru y n h ậ p d ữ liệu v à thao lá c d ừ liệu

• Q u án trị g ia o d ịc h , có n g h ĩa lả k h á năng cu n g c ấ p c á c tru y n h ạ p d o n g thời, đủn g đ ắ n đ ố i v ớ i c ơ s ở d ữ liệu từ n hiều ng ư ờ i sứ d ụ n g tại c ù n g m ọt thời diểm

• Đ iể u k h iê n lo iy nhập, c ỏ n g h ĩa là k h á ĩiăng h a n ch ể iru y nh ập dổn c á c dữ liệu b ơ i n h ữ n g n c ư ờ i s ư dụ ng không d ư ơ c c ấ p p h ép v à k h a n ă n g kicni Ira tinlì d ủ n g d ã n c ú a d ữ tiộu

• Phuc lìồi d ữ liệu, c ó n g h ĩa lả kha nàng phục h o i k h ô n g làm m ắ l m ả l dữ

liệu dối VỚI c á c lồi c u a h ệ ihong.

ỉ 2-2.1 S ự ỉ r ừ u t ư ợ n g h o ớ d ữ Uệu

Đ ế ch o hộ thố ng c ó ih c sư d ụ n g dư ợ c, nó p h ai tr a cứ u h ay tim k ic m d ữ liệu

m ột các h h iệu q u a Đ iều nà> d ẫ n đ ến việc ílìiết kố cả c cấu trú c dử lièu p h ứ c lap

dc b iêu d iễn d ữ liệu tro n g c ơ s ơ d ữ liêu này D o n hiều ng ư ờ i s ư d ụ n g iru y n hập

v ào cá c h ệ c ơ s ò d ữ liệu k h ỏ n g đ ư ợ c đ ào tạo về m áy tính , người p h á t triên phai

ch e dấu liỉili p h ứ c lạ p dổi v ớ i rứìũiìg ngư ời sủ du ng th òng q u a m ọi s o m á c trừ u

iv ơ n g d ê đ ơ n g ia n h o ả c á c tư ơ iìg lá c cu a n g ư ò i sừ dụ ng đoi v ói h ẹ ihóng

• M ứ c v ậ t lý M ứ c thấp n h ấ t c u a sự trừ u tư ơ n g m ô tá d ữ liộu đ ư ơ c lư u trữ

m ội c á c h ih ự c s ự n h ư th ế nào T ại m ức v ậ t lý , c á c c ả u trú c d ữ liệ u m ức

thấp p h ứ c tạp d ư ợ c m ó iá c h i tiết.

• M ứ c logic M ứ c c a o h ơ n liế p th eo c u a sư trừ u tư ợ n g m ô ta n h ữ h g d ừ liệu

n à o d ư ợ c lư u Irữ tro n g c ơ s ở đ ữ liệu v à c ác mối qu an hộ n à o tồ n lạ i giữ a

c ác d õ liệu này, N h ư v ậy , lo à n b ộ c ơ sơ d ừ liệu đ ư ợ c m ô tả tro n g th u ậ t ng ừ

c u a m ột sổ nh ó c á c c ấ u trú c k h á dơn giản M ặc dù sự cài đ ặ l c á c c ấ u trú c

d ơ n g ià n tại m ứ c lo g ic n à y c ó Ihc k éo theo c ác cấu trú c m ú c v ậ t lý phức

tạ p , n g ư ờ i s ử dụn g ờ m ử c lo g ic kh ôn g c ầ n b iế l vể sự p h ứ c tạ p này M ứ c

lo gic củ a sự trừ u tư ợ n g đ ư ợ c x á c đ ịnh bơi n g ư ò ỉ q u a n trị c ơ sơ d ư liệu, cụ

th ề p hái q u y ế l dịnh o h ữ n g th ô n g tm gì đ ư ợ c lưu Irử Irong c ơ sơ d ữ liệu

• M ứ c k h u n g nhin M ứ c c a o n h a t cu a sự trừ u tư ợ n g m ỏ tả chi m ộ l p h ần cu a

to à n b ộ c ơ sở dữ liệu M ặ c dù s ù đụn g cá c cấu trú c d ơ n g ia n h ơ n m ức

lo g ic, m ộ t số p h ứ c tạ p v ẫjì c ò n tồn lại do kích th ư ớ c lớ n củ a c ơ s ớ d ữ liộu

N h iểu n g u ờ i s ừ d ụ n g c ù a h ệ c ơ sờ d ữ liêu k h ô n g q u an lâm đ ến tất ca

n h ữ n g th ô n g tin này T h ư c c h ấ t, nhữ ng ng ư ờ i s ử dụn g n à y c h ì c ầ n truy

n h ậ p m ột p h ầ n cù a c ơ s ớ d ữ liêu D o v ậy sự tư ơ n g tá c cù a h ọ v ớ i hộ th ống

n à y d ư ợ c đ ơ n g iả n h o á v à m ứ c khu ng nhin c ú a sự trừ u tư ợ n g đ ư ợ c x ác định H ệ th ố n g có th ế c u n g c ấ p nhiều khun g n hin đối với c ù n g m ộ l c a sơ

d ữ liệu

M ố i q u a n h ê tư ơ n g ho g iữ a b a m ứ c trừ u tư ợ n g đ ư ợ c m inh h o ạ tro n g hin h1.2 n h ư sau:

K h u n g n hin 1 M ức kluing nliìn K lning nlìin n

M ứ c logic

M ức v<u lý

H ình 1.2: B a m ử c trih i (U'ợng d ữ liệu

S ự tư ơ n g tir doi \ ’ới kJiái niệm c a c kiẻu dữ liệu tro n g cá c n g ó n n g ữ lặp

ưìĩửi c ó th ê lâm sá n g to sự p h ân b iệ t g iữ a các m ức trử u lư ợ ng H ầ u h ề t c á c Iigỏn

n g ữ iập trin h c ấ p c a o hỗ trợ k iêu d ữ liệu b an ghi V i dụ tro n g ng ôn n g ữ tự a

P ascal, ch ú n g ta có th è k liai b ả o m ỏi bàiì glii Ii]iư sau:

t> p e c u sto m c r = rc c o r r i

custo m er^n ain e: striiig;

so c ia l_ sec u r it}’: string;

c u slo m er_ sừ e et: string:

custom cr_cit>'; striiìg:

- acco u n t (tài k h o a n ) với cá c trucnìg acco u iìt_ n u n ib er v ả trư ờ n g b a la n c e ;

- em p lo y ee (n3iâiì v iê n ) với cá c tnrcm g c n p lo y e e _ n a m e v á tru ờ n g salary

T ại m ứ c v ậ t lý , m ột b an ghi cu sto m er, accouỉìỉ h a y m ộ t en ip lo y ee c ó thẻ

đ ư ợ c m ỏ ta ìú\ư m ột k liéi lìliớ C h ư ơ n g trinh d ịch n g ô n n g ữ lìàv ch e d ấ u cá c

m ứ c chi tiế t lìày doi v ớ i n h ữ n g n g ư ờ i lập trinh T ư ơ iig tự c ác h ệ c ơ s ơ d ữ liệu

ch e d ấu Iilìieu chi tiế l lưii trữ m ử c lliấp n hấl dổi xở i ixltững n g ư ờ i lậ p trìnlì ú n g

dụng N g ư ờ i q u an trí c ơ sơ d ữ liệu có th é b iết n lìữ ng clìi tiểt n liất đ ịn h v ề tổ

ch ứ c d ữ liệu v ậ t lý T ại m ứ c logic m ỗi bán g hi n lm v ậ y đ ư ợ c m ó tả b ơ i m ột

đ ịn h ng]ìĩa k iêu Iihư đ ư ợ c miiứi lìoạ tro n g đoạn m â v ừ a rồ i v à Ểĩiối q uan lìệ g iữ a

cá c k iẽu b ãn ghi n à y đ ư ợ c x ác dịnli N h ữ n g tìgười lậ p triiìh sư đụiig m ộ t ngôn

n g ữ lập iTÌxửì làm việc tại m ó c trừ u tư ợ n g nà}' C ung tirơ n g tự vậ>^ n h ữ n g n g ư ờ i

q u a n trị thư ờ iìg làm v iệ c tại m ức triru tưỢỉìg nay

C u ố i cù n g , lại m ức kh un g nh in n hữ n g ngư ời su dụn g má> tín h nhiII thấ>

m ộl tập c ác chưcm g trin h ứ n g dụn g m à ch e d ấu I ih ữ n g chi liê l v ê c á c k icu dữ liêu T ư ơ n g tự , tại m ứ c kh un g nhin m ột số kh un g nh ìn cu a c ơ sơ d ữ líộii đư ợc

x á c dinh v à n lìữ ng người sư dụ ng Cỡ sơ d ừ \\ộu n hìn thầ>' c á c k h u n g nhin n à>

N go ài sự ch e d ấ u n h ừ n g chi tiế t c u a m ức lo gic d ối ^'ới c ơ s ơ d ữ liệ u n ày các khung Iilììn cũ n g cu n g c ấ p n iôt c ơ ch c an lo àn đô n g án c h ạ n n h ữ n g n g ư ờ i sư dụn g khoi sự tru y nhập cá c bộ phận cu a c ơ sơ d ữ iicu V i d ụ inôl klìácỉĩ lìàne

cu a inộl N g ân hàn g chi ĩìhin lh á \ m ôl phần cua c ơ so d ữ h ệu clnVa ih ỏ iig Un vc làí k h o an cu a a a h la \ à anh la kh ôn g llic lru> Iihảp đốn các ihòiiíị lin licn q u an

dển lu o iig cu a cá c n h â n vicn ngân lìảng

C á c th c h iệ n v à c á c SO’ d ồ

C ãc c ơ s ơ d ữ licu thay dôi ihco thời gjan khi llìỗng Ini đ ư ợ c th c m \ ào ha>

bị x o á di T ậ p h o p cá c lliông tin đ ư ơ c lư u Irữ Irong c ơ s ơ d ư licu la i m ột thởi điôm d ặc biộl đ ư ợ c g ọi là m ọt th ê hiộn cu a c ơ s a d ữ liộu này MỘI ih iếl k c lông

ih ẽ c u a c ơ s ơ d ữ licu đ ư ợ c gọi là s ơ đổ c ơ s ơ dữ lỉộu C ác sơ đ ồ il k h i bị Ih ay đôi thậin ch i h ầu n h ư klìông tha> dồi

S ự tươiig tự c u a cá c kh ái tiiộm n ày v ớ i cá c kh ái niệm v ề kiôu d ữ h ộ u bièn

v ả g iá trị Irong c á c ngỏ n n gỗ lạp Irinh là niỗt m inh h o a có ich ơ d ấ y Ọ ua> Irơ lạj

định n gh ĩa kiôu b a n ghi cu sto n icr, chú ý răn g Irong k h ai b ảo k ic u b a ti ghi nà>\

ch ún g la k h ô n g kiiai b á o m ột b icn nảo Đ é khai b á o c ả c bicn n h ư v ậ v Iro n g m ột ngô n n g ữ lụ a P ascal, chú ng ta viél:

v a r c u s to m e r i: custom er:

B ién c u slo m e rl b â y g iờ tư ơ n g ứ ng với m ọt \i in g n h ớ m ôt b a ti ghi kicu

c u sto m c r M ộ( sơ d ồ c ơ sơ d ừ liôu lư ơ n g ú n g với định ng hĩa kicư tro n g ngòn

ng ữ lập trinh M ọ t b iển cu a kiêu đ ã ch o có m ột g iá Irị d ặc bièl lại m ỏ i th à i diêm

d â ch o N h ư v ậv g iá In cu a m ôt b ién iro n g c ác ngỏ n ng ữ lạ p trin lì lư ơ n g ứ ng với m ội íh c hiộn c u a sơ dồ c ơ sơ d ữ liệu C ác liô c ơ sơ dừ licu cỏ m ộ i số s ơ dồ đirợc p h ân tách ph ù hợp với c á c m ứ c trừ u tư ợ iig m à ch ú n g ta đ â th á o luân T ại

m ứ c th ấ p n h ắ p là sơ đồ v ậỉ lý, lại m ứ c tru n g g ia n là sơ đ ồ io g ic, v à lại m ứ c cao

n h ất là m ộ t sơ đ ẻ con N ó i chung, cá c h ệ c ơ sớ dữ liệu hồ Irợ Jĩiôt s ơ dổ v ậ l lý

m ột s ơ đ ồ ìog ic v à m ội số sơ dồ con

T ítih d ộ c lậ p d ữ liệu

K h a n ă n g thay đôi m ộl đinh nghĩa sơ đồ tro n g m ộ t m ứ c m à k h ô n g anh

h ư ơ n g đ ến định ng hĩa sơ dồ troíìg niửc cao hon tiếp theo đ ư ợ c g ọi là tinh dôc lập d ừ liệu C ó h ai m ứ c độc lập d u liệu

1 Đ ộ c lạ p dũ liộu m ức v ât lý là k!ia n ân g ihay đ ôi sợ đo ^ ậ t lý m à khòng dẫu dến c á c c h ư ơ n g trinh ứng dun g phai \ icl lại C ác ihay dôi tại m ứ c v ạ i iý dỏi khi là c ầ n thiél đ ẽ lăn g h iệu n àn g hộ Lhống

2 D ộ c lậ p dữ liệu m ửc logic là k h a n ăng th ay đôi sơ dồ log ic m ả không dẫn đén c ả c c h ư ơ iìg trình ứiìíì dụng phai ^'icl lại C ác th a y dôi tại m ứ c lo^ic lá

cần thiết b ấ t k c khi n ào cấu im c logic cua c ơ so dừ hẻu b | s ư a dôi V i d ụ khi các

tài khoan Iicn tệ ch ứ n g k h o án d ư a c thcm \ ào hệ llìống N g â n hang

Đ ộ c lâp d ữ liệu m ứ c logic là khó dạt dirơc hơn so \ ớ i độc lập d ữ liệu m ức

v ậl lý d o c ác c h ư ơ n g trinh ứng dụỉìg phu thuỏc n hiều v ảo cẩu trú c lo gic c u a d ữ

liộu mà h ọ đang lru>' nhập.

K h ải niệm d ỏ c láp d ữ liệu là tươĩig tụ \ ớ i k hái niệm c ác k icu dù liộu Irừu tưcmg Iro n g cá c ngỏii n g ữ lập trình hiện đ ại C a hai m ứ c đ ộ c lâp d ử liộu đ cu cố

gắtìg chc d ấu c á c clìi liốt cài d ăl dổJ \ ở i n hữ n g ng ư ờ i sư dụng, ch o plicp n hữ n g

ngư ời sư dụn g lập iru n g v ào các cấu irúc lông q u á i cliứ k h ô n g p hai cá c chi u ếl cài đ ă l m ú c Lhấp

/ 2 2 2 C ác nỊỊôn c ơ s à d ừ Ììệĩi

M ộ t h c c ơ sơ d ữ liệu cu n g cẩp hai kicu ngôn ng ữ k h ác nhau: m ột ngô n ngữ

đ à c la sơ d ồ c ơ so d ữ liêu \ à m ôi ngô n ỉ\gũ biêu diễn cá c Iruy ^'an và cá c câp

n h ại c ơ s ơ dử liệu

• N gô n ngữ dịnlì n gh ĩa d ữ liệu {D ala-D cn n i(io n L an g u ag e - D D L )

M ột s a đ ồ c ơ sơ đữ liệu d ậc la bơi m ộl tâ p cá c dịn h n gh ĩa đ ư ợ c b íc u diễn

b ơ i m ội ng ôn n g ữ đ ặc biộl d ư ợ c gọi là ngỏ n ng ữ dịnh n g h ĩa d u liệu K ct q u à cùa

v iệc dịch c á c lẹrửì c ủ a ngôn ng ữ n ày là m ột tập c ác ban g d ư ợ c lưu Irữ tro n g m ội tộp đ ặc b iê t d ư ợ c gọi là từ dicn dử licu h a \ thư m ục d ù liộu

MỘI l ừ d i ỗ n d ữ liệ u l à m ô l lộp c h ú a cá c SICU d ữ l i ệ u c ó n g h ĩ a l ả c á c d ữ liệ u

v ế dũ liệu T cp n ày đ ư ợ c tra cứ u irư ớ c khi dữ liêu ih ư c sự d ư ợ c d ọ c h a y d ư ợ c

sư a dòi tro n g h ẻ c ơ sỡ d ữ liỘLi

C ấu trú c lư u irữ v à c ả c phư ơtig pháp truy n h ậ p đ ư ợ c sư dụ ng b ờ i m ộ t hộ c ơ

s ơ d ữ liệu đ ư ợ c đ ặc lá bơi m ột tậ p c ác địn h n gh ĩa Iro n g m ột kiêu d ặc b iệ t cu a

D D L là ngô n n g ữ địn h ng hĩa v ả lưu trử d ữ liộu K ét q u a c ú a việc d ịch c á c dịnh

n g h ĩa n àv là m ột tậ p cá c ch ì ihỊ đ ặc ià các chi tiểt cài dặt cua c ơ sơ d ữ liộu, cá c

chi tiế t n ày th ư ờ n g đ ư ợ c ch e d ẩu đ ối với những ngư ời sử dụng

• N g ô n n g ữ th a o tá c dừ liệu (D ala-M an ip u latio n L an g u ag c • D M L )

C ác m ứ c irù u tu ợ n g m ả ch ú n g la đ à thào luân Irong phần irư ớ c khô ng chí

áp dụ ng d ồi VỚI định n g h ĩa v à c ấ u trúc d ữ liệu m á đ ối với c ả th a o tá c dữ liệu

C ác y ẽu cầu th a o tác d ữ liệu b a o gổm :

T ìm kiếm th ô n g tin đ ư ợ c lư u trữ trong c ơ sơ dữ liệu

T h êm ih ô n g tin mới v ào c ơ sờ d ữ liêu

X o á th ô n g tin từ c ơ sớ d ữ liệu

T h ay đối th ô n g lin đ ư ợ c lư u ư ũ irong c ơ sơ dữ liộu.

T ạ i m ứ c v ậ l lý , chú ng ta ph ài x ác định c ác th u ậ t toán ch o p h é p truy nh ập

d ữ liêu m ột các h h iệu quá T ại c á c m ứ c cao h ơ n cũ a sự trừ u tư ợ n g h o á , ch ún g ta

n h ẩ n m ạ n h v ào lín h d ề sừ dụng M ụ c đích cù a nó là cu n g c ấ p sự tư o n g tác cù a

co n n g ư ờ i đối v ớ i h ệ th ố n g m ột các h thu ận tiện,

M ộ i ng ôn n g ừ th a o tá c dữ liệu (D M L ) ià m ộl ng ôn ng ữ ch o p h é p n hữ n g

n g ư ờ i sừ dụng tn iy n h ậ p h ay ih a o tác d ừ liệu đư ợc lổ ch ứ c bởi m ột m ô hình d ữ

iiệu Uiích hợp C ó hai kiéu ngôn n g ữ th a o tảc d ữ liệu c ơ ban

• C ác D M L thủ lụ c đòi h òi m ột ngư ời sử d ụ n g phái đ ạc là đ ử liệ u n ào cần

tim k iếm v ả tim kiếm những dữ liộu n ày như thể nào.

• C ác D M L phi thủ tụ c đ ò i h ỏi m ỏi ngư ời sừ dụ ng đ ặ c ta d ữ liệ u n ào cẩn tim k iế m m à k h ô n g phái đ ặc tả tim kiếm nhữ ng d ữ liệu n ày n h ư thế nào

C á c D M L p hi thủ tục th ư ờ n g d ề học và dễ sư đụ ng hơn so VỚI cá c D M L thủ tục T u y ĩìhiên, d o m ọt n g ư ờ i sử dụng kh ôn g p hái đ ặc tá tim k iể m c ác dữ liêu n h ư thế n ào , c á c ngôn ngữ n ảy có th ê sinh ra c á c đ o ạn m ã k h ô n g hiệu quá ỉ>u với đ o ạn m ã đ ư ợ c sinh ra b ở i c ác ngô n n gữ thủ rục C h ú n g ta c ó th ể k h ẳ c

ph ụ c v ấn đ è n à y th ô n g q u a c ả c kỹ th u ậ t x ừ lý v à tối ư u h o á câu hòi k h á c nhau

M ộl tru y v a n là m ột chì th ị y êu cầu tim kiểm th ô n g tin C ác lệ n h cu a m ộl

D M L k ẻ o theo tim kiém thông tin đ ư ợ c gọi là ngôn ng ử tru y vấn, M ạ c dù v ể kỹ thu ật là k h ô n g đ ú n g d an , trong th ự c hành, c ác th uậl n gữ ngô n n g ữ tru v v ấn v à

ng ôn n g ữ th a o tác d ữ iiẹu d ư ợ c x em là n hư nhau

1.2.2.3 X ừ l ý c â u h ỏi

C ô n g v iệ c c ù a b ộ x ử lý c â u hòi là b iến đồi m ột tru y v ấn h a y m ộ t th a o tác

c ơ s à d ữ liêu c ó th ế d u ợ c b iể u d iễ n tạ i m ột m ứ c rấ t c a o (vi dụ n h ư b iể u diỗn bời

m ột D M L n ào đ ó ) th á n h m ột d ă y c ác y êu cầu đổi VỚI c ác d ữ liệu d ư ợ c lư u Irữ

tro T ìg c ơ sờ dữ liệu T h ư ở n g p h ẩ n kh ó nh át c u a nhiệm vụ xư lý c â u h o ỉ là tối ư u

h ó a c â u hòi, có n g h ĩ lá lự a chọn m ột k é hoạch ih ự c h iện lồt n h ấ t h a y tự a chọn

m ọl d ã v c á c y ê u c ầ u đổi v ớ i h c thống lư u Irữ đô ira lờ i tru y v ẩ n n à y n hanh nhất

C ác tru y v ẩn p h ứ c lạp th ư ờ n g ch o ph ép chúng ta s ẳ p x ế p lại trin h tự c á c phép toán v à có thê c ó m ọt số lớn c ác k ể ho ạch thu c hiẻn cỏ th ế , th ư ờ n g có thố sồ kế hoạch lá hàm sổ m ũ đ ổi với kich th ư ớ c c u a câu hoỉ

qu àn trị c ơ s ở d ữ liệu điến hinh cho ph ép m ột n g ư ờ i sừ dụ ng nhó m m ộ t hay

n h iều th a o lác rra c ứ u h ay thay đổ! c ơ sờ dữ liệu ih à n h m ột g ia o dịch M ộ t g ia o

d ịch lá m ột tâ p cá c th a o tá c m à đ ư ợ c x ừ lý như m ột d ơ n v ị k h ô n g c h ia c ắ t được

S ự đ ả m b a o tính c h ấ t n à y là trả c h nhiậm cùa th ả n h ph ần q u ả n trị g ia o dịch

T h ư ờ n g m ọt h ệ c ơ sờ d ữ liộu ch o p h é p nhiều giao d ịc h th ự c h iện đồn g thời M ột

số c ác c ơ s ớ d ữ liệu lớ n tới m ứ c c h ú n g chi có ích khi ch ú n g d ư ợ c th a o lác đồng thời bơi tihiểu n g ư ờ i sử dụng K hi m ộl sổ giao d ịc h th a y dồi c ơ s ờ dữ liệ u dồng thời, tính n h ấ l q u á n d ữ liệu có ih ể khố ng còn đ ư ợ c đám b áo th ậ m ch i n g ay cà khi m ồi g iao d ịc h c á th ể d ư ợ c th ự c hiện đúng đắn, Đ ẳ y là trác h nh iệm củ a b ộ

q u àn lý diều kh iển tư ơ n g tran h diểu khiến sự tư ơ n g tá c g iữ a c á c g ia o dich đồng

ih ờ i đ àm b à o lính n h ấ t q uản củ a c ơ sờ d ữ liệu K hí c á c lồi h ệ th ố n g x à y ra , m ột

g ia o d ịch c h u a h o àn (h ành khô ng d ư ợ c án h hưởng d ến trạ n g ih ả i cú a c ơ sớ dữ liệu D o v ậy , c ơ sờ d ữ iiệu n ảy phải đ ư ợ c phuc hoi đ é n trạ n g th ái trư ớ c khi g iao dịch n ảy b ắ l d ầu th ự c hiện T rá c h nhiệm cu a hộ c ơ s ớ d ữ liệu ià dò Um c á c lỗi hộ thống v à phục hồi c ơ sờ d ữ liệu đ ến írạn g thái trư ớ c k hi x u ấ l h iện lỗi này

C ác h ệ c ơ s ở d ữ liệu d u ợ c th iết k ế ư ẻ n cả c m áy lín h c á n h ân nhò cỏ thổ

k h ô n g có tal cà c á c d ặ c linh này V i (lụ, nhícu hộ ih o n g nh ò h ạ n ch ế chi m ộl

ng ư ờ i sử dụn g đ ư ợ c phó p iru y n h ập c ơ s ớ d ữ liệu tạ i m ỗt th ờ i diếm M ộ t số hệ

k h ác xem nhiệm v ụ s a o lư u v à p hụ c hồi là nhiệm \TJ c ủ a ng ư ờ i s ừ dụng M ạ c dù

c á c h liếp cận n h ư v ậ y lá đú đ ồi với c ả c c ơ sờ d ữ liệ u c ả n h â n n h ư n g n ó se khô ng

th ích h ợ p đ e đ á p ử n g c á c y êu c ầ u c ù a cá c xí nghiệp v ừ a v à lớn

1 2 2 5 Q u ả n l ý l u v t r ừ

C ác c ơ sở d ữ liệ u th ư ò n g đ ò i hỏi m ột khối lư ợ n g lớ n khô ng g ia n lư u trữ

C á c c ơ sỡ d ữ iiẽ u h ợ p nh ất th u ờ n g đ ư ợ c đo trong th u ạ t n g ữ c ù a g ig a b y te s h ay

v ớ i c ác c ơ sờ d ữ liệ u lớ n là te ra b y tes D o b ộ n h ớ c h in h cú a m áy tính k h ò n g the

lư u Irír nhiều ih ỏ n g tin n h ư vậy, c á c Ihông lin n ày dư ợc lưu irủ irôn c á c ihicl bị

n h ớ n go ài nh ư c á c đ ĩa từ , b ă n g từ D ữ iiộu divơc chu>cn g iữ a đ ĩa lừ v à b ộ nhở chinh là cần Ihiél S ự di ch u y cn d ữ liộu này ]á khá ch ậm so v òi lố c d ộ c u a bộ xir

lý iru n g lâm , d o v ậy c ác hộ c ơ sơ dữ liệu phai lò ch ứ c d ữ liêu v ậ i l\ s a o c h o tỏi

ih icu h o á $0 y ê u cầu ch u y ên đ ữ liêu g iữ a đĩa tử và bộ nl\ớ chinh

M ục dích cu a m ột h ệ c ơ s ơ dữ liệu là đơn gian h o á vả tạ o d ic u k iệ n thiỉận

lơ i đ é tru y nh ập đ ến dữ liệu C ác kh un g nhin inú c c a o g iú p d ạ l d ư ợ c niục đich này N h ữ n g ng ư ờ i sử dụn g cu a hộ th ống khô ng can thiốl phai b ic l c á c chi ú c t lưu trữ \ ậ l lý dối v ớ i sự cải đ ậ t cu a hộ thống T uy tìlìicn m ội Iiháa tố c h in h irong

hài lò n g cua n gư ờ i sử dun g đối VỚI n iộ l hộ c ơ s ơ dữ hộu là h iệu n ă n g c u a hộ

thõng N c u thời g ia n d áp ứ n g đối với m ột vỗu câu là q u á lâu, g ỉả trị c u a h ệ ihong

sõ bị g ià m SÚI H iệu n ă n g cu a inội h ệ ihổng phụ thuộc v ào c á c c ấ u tr\ic d ữ liệu

đ ư ợ c sử d ụ n g b ic u d iễ n d ừ liệu tro n g c ơ sơ d ừ liộu có hiộu q u á k h ỏ n g \ à hộ thống có k h a n ă n g th a o tá c trên cá c c ấ u trúc d ữ liệu n ày m ột c á c h h iệ u q u a nhu

th e nào

B ộ qu an lỷ lư u trữ là m ội m òdu n chư ơng iriiih cung c ấ p g ia o d iẹ n g iừ a các

dữ liệu đ irợ c lưu trừ tro n g c ơ sơ d ữ liệu m ứ c thấp \ à các ch ư ơ n g irin h ứ n g dụng

h ay c ả c iru y v ấ n đ ư ợ c d ê trinh đ ố i v ớ i h ệ ihống B ộ qu an Iv lư u i n ì c ó Irách nhiộm tucm g tác v ớ i bộ qu an lý lộp D ữ liệu thô đ ư ợ c lư u trữ trô n đ ĩa từ sư dụn g

h ẹ thống x ử iý tệ p thưcm g đ ư ợ c cu n g cấp b ờ i m ột hệ điều hàn h n à o d ỏ B ò quan

lý lư u trừ dịch c ác lộnh c u a ng ôn n g ừ D M L k h ác n hau thành c á c lệ n h hộ Uiong

xừ lý tệ p ở m ứ c th ấp D o v ậy , b ộ q uán lý lu u trữ có trác h n hiộm lư u trừ , tim kicm v à cập n h ậ t d ũ liệu ư o n g c ơ sơ d ữ liệu nả}'

1.2.3 K iến trú c c ủ a m ộ t h ệ q uản tr ị c ơ s ớ dS* liệu

T ro n g p h ầ n n ày , ch ủ ng ta se p h ác thao kiển trú c c u a m ột hộ q u á n trị c ơ sơ

d ữ liệu dién hinh C h ù n g la cũ n g sỗ nhin ih ay cách Ihức m ột h ệ q u a n iri c ơ sơ

dữ liộu x ử lý c á c c â u hòi v à cá c th a o lác k h ác đồi \ Ớ1 cơ sơ d ữ liộu C ô n g nghệ dối VỚI việc cài đ ặ l m ột hệ q u àn trị c ơ sơ d ừ liệu klìông thu ộc p h ạ m v i c u a cuốn sách này H ơ n n ữ a , ch ú n g ta chí lậ p trung vào v ấn đ ể c á c c ơ s ở d ữ liộu đ u ợ c

th iết k ế v à đ ư ợ c s ử dụ ng m ộ t các h hiệu q u á n hư thể ỉiào

H in h 1,3 chi r a c á c th àn h ph ần ch u y ếu c u a m ọt h ệ qu an trị c ơ s ớ d ữ liệu

T ại đ á y c ủ a k iển ưúCy ch ú n g la nhin thấ>' m ột sự bicu d iễn c u a th iế t b ị n h ớ ngoài

(th eo qui ư ớ c , th iếl bị n h ớ ngoải ờ dây lả c ả c đĩa từ) lưu irữ c ả c dũ liệ u vả SICU

d ữ liệu C hú ý rằn g th àn h phần n à y c h ử a kh ôn g chỉ c ác d ữ licu d ư ợ c ỉưu irữ tro n g c ơ sở d ữ liệu m à cả c á c siẻu d ữ liệu, tứ c là c ác ih ô n g tíii v è c ấ u ir ú c cu a cơ

s ơ d ữ Hệu V í đ ụ , n ếu m ột hộ qu an irị c ơ sơ dữ !iệu là !iệ q u a n tn c ơ s ơ d ữ licu

q u a n hẹ, c á c siêu d ữ liệu b a o g ồm tên c u a các quan hệ lên c á c th u ộ c lính cu a

cá c q u a n hộ v à c á c kicii dữ liệu dồi với c ác tlìuộc lính này T h ô n g tỉìirờiìg m ột

hộ q u a n trị c ơ s ơ d ữ liệu bcio tri niộl sé clìi d ẫn đối với dữ liệu MỘI chi d ẫn là

m ọt c ấ u tn ic d ữ liệu g iíip clìo viộc tim kiồm c á c klìoan m ục d ữ liộii m ộl cách

Iilianh c h ó n g v ớ i cá c đ iêu kiộn clio ta rớ c , MỘI \ í dụ chiuìg n hất là m ội chi dan

ch o p h é p tim kiổm c á c bộ cu a m ột qu an hộ v ớ i m ột g iá Irị ch o irirớc đối với mội tro n g c á c tlìiiỏc lính cu a quaiì hệ C ác ch i d ẫn là m ột phần c u a du liệu lư u trữ ^'à

sự m ò la c á c th u ộ c líiili n ào đ ư ợ c chì d ần lá m ộ t ph ần cu a c ác s iê u d ữ ỉiệu

H ình 1.3 : C á c th àn h phần ch ín h củ a m ộ t h ệ q uán tr ị c ơ s ớ d ư liệu

T ro n g hinli 1.3 ch ú n g ta cu n g tilùn ih ấ y m ột b ộ q u an lý lưu trữ m à lìhiẹni

vụ c u a nó là lấ> ni c á c llìôiig tin đ ư ợ c y êu c ẩ u tìr lìlìững ihiết bị lưu Irù d ữ liệu

v à lha> dôi Iiliữ ng th ô n g tin n ày khi d ư ợ c y è u cầu bơi c ác m ứ c trẻ lì nó cu a hệ ihỏng, C h ú n g ta c ũ n g ti]ìin Iháy IIIỘI thành p h a n d iiợ c gọi là b ộ XIT lý câu lioi

m ặc dù lẻ n gọi n à y là kliỏiig lìoàn lo àn chín h x ác, B ộ x ư lý c â u hoi đ icu klìièn

k h ô n g ch i c á c c â u h oi m à c à cả c )'ê u c ầ u th a y đôi d u liệu h av siêu d ữ liệu

N h iệm vụ c u a lìó là lim ra m ọt các h tối n h ấ t luộl thao tác đ ư ợ c y ê u cầu v à ph át

ra c á c lộnh đ ổi v ớ i b ộ q uan lỷ liru Irữ đ ê th ự c thi th a o lác đỏ

ll i à n h p h ầ n b ộ q u a n trị g ia o d ịch cỏ trá c h Iiliiệm đam b a o tíixli loàn vẹn

cu a h ộ tlìổng này N ó ph ai d am b a o rằn g n iộ l sổ th a o lác tlìực liiộn dổ ng thời

k h ô n g can tr ơ inỗi th a o lác k h á c \ à h ệ thố ng sẽ kh ông m ấl dữ liệu tlìậni ch í khi

lỗi h ệ ih ốn g \ ã \ ra N ó lư ơ iig tác với bộ x ư lý cắii lìòi, do v ậy n ỏ p h ai b iế l dữ liệu tiào đ ư ợ c tliao tác bơi c ác i]\ẵ 0 lá c hiện th ờ i d ẻ tráỉili sự dụiìg đ ộ c ác hành

đ ộ n g v à lìỏ có th ê c ầ n tliiểl làin trề m ột sổ tru\* v ấ n rủ)ầi dịnlì Kay m ội sổ th a o lác cập n h ậ t đ ê c á c đụ]\g đ ò n à y k h ô n g \ ã y ra, N ó tiỉơitg tác với bộ quãii Iv lư u trữ

bờ i vi c ác s ơ đ ô đôi v ó i v iệc b á o v ệ d ữ liệ u th ư ờ n g k éo th e o việc lư u iTŨ m ộl

n h ậ l k \' c ác th ay dốt đ ối với d ữ ỉiệu Bởi v iệ c sẳp th ử lư c ảc ihao lác m ôl các hthự c sự , n h ậ t k ý n à y sẽ c h ứ a m ột b ản ghi đối với m ỗi th ay đôi đ ê sau khi g ă p lồi

hệ ỉhống, c á c th ay đồi c h ư a đ ư ợ c ghi v à o đ ĩa có th ê đ ư ợ c th ự c hiện lại

T ại d inh củ a k iển trú c , c h ú n g la n h ìn th a y b a k iêu th a o tá c đ ồi với h ệ q u án trỊ c ơ sờ d ữ liệu này

1 C ác tnxỴ vấn: Đ ẳy lả c á c thao tác hòi d áp vể đ ữ liêu đ ư ợ c lưu irữ Irong

c ơ sơ d ử liộu C h ú n g đ ư ơ c sin h ra theo h ai cảc h k h á c nhau

• T h ô n g q u a m ột g ia o điên ư u y v ần chung V i du m ột h ệ q u a n tri c ơ

sơ dữ liêu qu an h ê cho ph ép ng ư ờ i sư d ụ n g đán h c ác tru y vẩn S Q L

m à nỏ đ ư ợ c chuyẻn q u a b ộ x ừ lý cáu h oi v à đ ư ợ c trả \ờ\.

• T h ỏ n g q u a c á c g ia o d iện ch u ơ n g trin h ứ ng dụ ng M ọ t h ệ q u á n ư i

c ơ s ờ dữ liêu đíến hinh ch o p h cp nh ữ ng ngư ời láp trioh viểí các chưcm g trìn h ứ ng dim g gọi đ ến h ẹ q u a r trị c ơ s a d ữ liộư n ả y và tru y v ấn c ơ s ơ d ữ liệu C ác ừ u v v ấn d ư ợ c đ ê trinh th ô n g q u a m ột

g ia o diện đ ặ c b iệ t c ó th ể c h ứ a c ảc hộp đồi thoại M ọi ng ư ờ i sư dụn g k h ô n g th ê hòi c ác c á u hòi tuy ý th ôn g q u a giao d iện này

n h ư n g n ói ch un g sẻ d ễ dàn g h ơ n dổi với người sừ đụn g khi h òi m ọt

c â u hói th ích h ợ p th õ n g q u a g ia o diện n ày so v ớ i việc phái viếl m ôí truy v ấn trự c tiếp b ờ i SQL

2 C ác c ậ p lìhậí d ữ liệu Đ â y lả c á c th ao tác thay đôi đ ữ liệu, vi dụ thêm ,

x o á, sừ a đồi d ữ liệu tro n g c ơ s ở d ữ liệu G io n g n hư c ác truy vấn,

ch ú n g c ó ih é đ ư ợ c p h á t ra h o ặ c thông q u a m ột g ia o diộ n ch u ng hoặc thông q u a g ia o d iện c u a m ột c h ư ơ n g trinh ứ n g dụng

3 C á c th ay đổi s ơ dồ C ác lệnh n ày Ihường d ư ợ c p h ả i ra h ở i m ọt người

n g ư ở i q uản frị c ơ s ờ dữ liệu n ày b a o gồm :

• Đ ịnh n g h ĩa sơ đồ N g u ờ i q u á n trị c ơ sờ d ữ liệu lạ o lạp c á c s ơ đồ c ợ s ỡ d u

liệu g ố c b a n g các h v iết m ộl lập c ả c đinh nghĩa m ô tá c á c c ắ u triic d ữ liệu

m à ch ú n g d ư ợ c d ịch bơi bộ dịch D D L ihành m ột tậ p c ác b a n g d ư ợ c lư u trữ

m ộ t các h lâu d à i trong lử đ iên d ữ liệu,

X á c định cau trú c lưu trữ và phư ơng p h áp Im y nhập N g ư ờ i q u an trị c ơ sò

d ữ liệu tạ o lậ p c ác cấu Irủc luu irữ v à các p h ư ơ n g p háp tru y nh ập thích hợp

b ằ n g các h v iế l m ội lập cá c định nghĩa nià ch ú n g d ư ợ c d ịch b ở i b ộ dịch

n g ô n n g ữ địn h n gh ĩa d ữ liêu v à lưu Irữ dữ liệu

T u y ê n b ồ ủy q u y ên truy n h ập dữ liệu V i ộc tuy ên b ồ c á c kiêu u ỳ quyền

k h á c n h a u ch o ph ép ng ư ờ i quan trị c a sơ d ữ liệu qui địn h n h ữ n g b ộ phận

n à o c ù a c ơ sờ d ữ liệu n hữ n g n gu ờ i su dụ ng k h ác n h a u cỏ th ể đ ư ợ c truy

n h ập N h ữ n g th ô n g tin u y quvền này đư ợc c ấ t g iữ tro n g m ọ l cấu trú c hệ

th o n g đ ạc b iệ t Jià zò Ihc iiu ợ c Ta c ủ u bới hộ c a .iò c.ữ líẹu b i t zíỉ lề o

m ộ t tru> n h ạ p d ữ liệu địn h đ\ v ào hẹ thống.

Đ ặ c tá cá c ràn g b u ộ c to àn vẹn, Các g iá trị d ữ liêu d ư ợ c lư u trữ tro n g c ơ s ờ

d ữ liệu th ư ờ n g phải Ihoá m ãn những ràn g b u ọ c toản v ẹn n h ấ t đinh V ỉ dụ,

c h a n g h ạ n s o g iờ làm việc cu a m ột n h ân v iê n tro n g m ộ t tu ầ n k h ậ n g v u ợ t

q u á 8 0 giờ M ộ i ràn g bu ộ c nh ư vẳ> phái d ư ợ c đ ặ c tá m ột các h tư ờ n g m inh

b ờ i n g ư ò i q u ả n tri c ơ sơ d ử liệu C ác ràn g b u ỏc to à n v ẹn n à y đ ư ợ c c ấ l giữ

Iro n g m ộl c ấ u trú c hê (hổng d ặc biệt m à có th ê d ư ợ c tra c ứ u b ớ i h ệ c ơ sơ

d ữ liệu b ấ t c ứ k hi n ào m ột cập n hật d ữ liệu x áy r a tro n g h ệ thong,

1 2 5 N h ữ n g n g ư ò i s ử d ụ n g c ơ s ở (iữ liệu

M ụ c đích chíiih c ù a m ột hộ c ơ s e d ữ liệu là cu n g cấp m ọt m ôi In rờ n g dối

v ớ i tim k iếm th ô n g tin từ c ơ sớ d ữ liệu v à iưu trữ n h ữ n g th ô n g tin m ớ i v à o cơ

s ớ d ữ hệu C ó b a n h ó m ng ư ờ i sữ dung k h ác nh au đ ư ợ c p h ân b iệ t b ờ i các h họ

m on g m uố n tư ơ n g tá c VỞI h ệ thống,

• N g ư ờ i lập trin h ứ n g dụng

Đ âv là n h ử n g ng ư ờ i ch u y ên nghiệp v ề iná> tíiJ \ lư ơ n g lác v ớ i hộ thống

th ô n g q u a c á c lời gọi D M L m à dư ợc nhú ng iro n g m ột ch ư ơ n g trin h đ ư ơ c

v iết b ỡ i n g ỏ n n g ữ ch ủ (ví dụ P ascal, c, P L /K C o bo l) C ác ch ư ơ n g trìn h này

đ ư ợ c gọi c h u n g là c á c ch ư ơ n g trinh ứ ng dụng

D o cú p h á p c ủ a D M L th ư ờ n g d ư ơ c b iề u thị k h ác v ớ i cú p h á p c ủ a ngôn

n g ữ chu, c á c lời g ọi D M L Ihường đ ư ợ c b ắ l đ ầ u b ằ n g m ộ t ký hiộu đ ă c b iột

sao ch o do ạiì m ã lư ơ n g ứ n g có ihé đ ư ợ c san sinh M ộ t b ộ liền x ừ lý dặc

b iậ t đ ư ợ c g ọ i là bọ tiề n địch D M L , b iến đồi c ác ch i thị D M L th à n h c á c lời

gọi thù tụ c c h u ầ n trong ngỏ n n gữ chủ C h ư ơ n g trìn h k ế t q u ả s a u đ ó đ ư ợ c

c h ạ y th ô n g q u a ch ư ơ n g trin h dịch ng ôn n gữ c h ù m à n ỏ sin h r a đ o ạ n m ẵ

đ ích tư ơ n g ứng

C ó m ột sổ kiêu ngô n n g ữ lậ p trinh dặc bí ÔI tô h ơ p c ác cấiì Iríic diều khiên cu a c á c ngôn ng ữ lự a P ascal với các cấu trú c đicu khiôn thao lác mỏt đối lư ợ n g c o sơ d ữ liệu, C á c ngôn ngữ nà>’ d ôi khi d ư ợ c gọi là cảc ngôn

n g ữ th ể hệ th ứ tư ch ún g th ư ờ n g ch ứ a các d ặc útửi d ặc biột dc d àn g san

sinh ra c ác b iêu m ẫu v ả h iên ihị d ư liệu trcn m àn hin h H au h ct cá c h ậ quan

tn c ơ sơ d ữ liệu th ư ơ n g m ại đ ểu ch ứ a m ộl tigôn ng ữ thế hộ th ứ lư

N g ư ờ i ph ân tích dử liệu

Đ ây là nhữ ng ngư ời sư d ụiig lư ơng lác với hộ ih o n g k h ô n g ih ô n g q u a

c á c ch ư ơ n g In n h ứ ng dụng T h ự c ch ất họ p hát bicu c á c > ẽu cầu cua họ bơi

m ội ng ôn n g ữ tru y v an d ử liộu M ồi m ội truy v ần n hư váy đ ư ợ c đ ẽ trinlì dối v ớ i bỏ xir lý câu hoi m ả nhiệm cu a nó là p h án lách chi ihỊ D M L thảnh c ác lệnh m à b ộ qu an lý lư u trữ có thẻ hiẽu đư ợ c C ác n h ả p h án tích

d ệ (rình c ả c Iruy v ấn đ ẽ k hai th ác dữ liệu đ ư ợ c x ếp v à o Iihóm ng ư ờ i sư

d u n g này

N g ư ờ i sư dụng cuồí,

Đ ây là n h ữ n g ng ư ờ i s u d ụ n g binh ihưcmg íư ơ n g lá c với h ộ th ốn g bơi

VIỘC th ự c h iện m ột trong c á c c h ư ơ n g trinh ứ n g dụng có sẵn d ã đư ơ c v iể( lừ

trư ớc

K3 Sự phân loạì các hệ cơ sở d ữ liệu

T ro ng th ự c tể, c á c tổ ch ứ c th ư ờ n g đ ã có sẵn mộ( ch iến lư ợ c d ối với việc Iriến kh ai v à s u dụ ng cá c hộ c ơ s ớ d ữ liệu V ới qui m ô nhó, m ột ng ư ờ i sữ dụng đơn lẻ c ó ihỗ p h á i Iriến m ộl h ệ c ơ s ơ d ữ liệu ihanh toán đ ơ n lò irên m ộl m áy linh

c á n hân đ ẻ q u ả n lý m ột c ô n g v iệc k in h doanh nhò V ớ i qui m ô lớn, m ột c ó n g iy

rấ t lớ n c ó thồ x â y d ự n g m ội hệ c ơ s ờ d ừ liệu Icm b a o gồm n hièu c ơ sơ d ữ liệu

nhò, p h ân tán ở n hiểu nơi c á c h x a nh au \ à dư ợc m óc nối với nhau.

C ó h ai loại kiến trú c hệ c ơ s ơ dữ liộu: lập trung v à ph ân lán T ro n g phần

n ảy ch ủ n g ta sẽ m ỏ tà m ộl số kiểu ch u n g n h ất cu a mỗi loại v à chi r a c á c ư u điêm

cũ ng nh ư c ác n h ư ợ c điém tiềm tả n g cu a chủng

1.3 1 C ả c h ệ c ơ s ờ d ữ liệ u t ậ p t r u n g

V ớ i m ội hệ c ơ sơ đữ liệu lập tn m g , tập tất cá c ác d ữ liệu đ ư ợ c dỊiih vỊ tại

m ôt trạm d ơ n le N h ữ n g n g ư ờ i sư d ụ n g tại cá c trạm lừ x a nói c h u n g có th ể Iruv'

nh ập c ơ s ờ đ ữ liệ u Ihông q u a c á c c ô n g cụ truyèn th ô n g d ữ liệu C á c hộ c ơ sơ dữ lỉôu tậ p tru n g c u n g c ấ p m ộl sự k iế m so át iớn ho n đổi với việc tru y n h ậ p v ả cập

Iihậl đ ữ liệu so với c ác h ệ c ợ sơ d ữ liộu p hán tán n h ư n g ch ú n g c ó thẽ bị m ẳc lỗi nhicu hơn do c h ú n g phụ thuộc v ào tinlì sẵn sáng c u a c á c lài nguyôn H in h 1.4

ch i ra b a kiêu ch u n g nh ấl cu a các hô c ơ s ở d ữ liệu lậ p trung; hộ c ơ sơ dữ liệu cá nhân, hệ c ơ sơ d ữ liêu tn in g lâm và hộ c ơ s ơ d ữ liệu khách/chu

• H ộ c ơ s ớ d ữ liệu cá nhăn

M ột h ệ c ơ sơ du liệu cá nlìán lá m ột kicu hộ c ơ s ở dữ liộu rấ t q u en thuỏc

đ ối với lìẳu h ết cá c sinh MCII (H inh 1 4a) C ác hộ c ơ s ơ d ữ liộu c ả nhân

th ư ờ n g c ỏ in ọ í n g ư ờ i sư dung đơn Ic m ả anh la \is a th iểl k ể và tạo iạp c ơ sơ

d ữ licu, v ừ a c ậ p n h ậl c ơ sơ d ừ liệu v ả b áo iri dfr liệu, đồ ng thời an h ta cũng

ià n g ư ờ i lạp v à hiên th; b áo cáo N ói các h kh ác, an h ta vT>a lả n g ư ờ i q u an trị

c o sơ d ữ liệu w a là ỉigười v iết ch ư ơ n g trinh ứ ng d u n g , đổ ng th à i cũ n g là

ng ư ờ i sư dụ ng cuối cu a hệ T h ô n g ihư ờng hộ c ơ sở d ữ liệu n à y hỗ irợ m ột

ứ n g dụn g h a y m ộl sồ giớ i h ạn c ác ứ ng dụ ng đơn lé

C ác ứ ng dụn g ch un g n h ấ t cu a c ác hộ c ơ sơ d ữ liộu c á nh ân lả c á c công việc kin h d o an h nho C ác ứ ng dụ ng điên hitiiì b a o g ồm qu án lý th a n h toán, kiểm kê h à n g h o á v à qu an lý kháclì hàng V iệc p h á i iricn v à s ư d ụ n g c ác hê

c ơ sơ d ữ liệu c á n h â n lả k h á dơii g ia n ^•à d ễ dàng

C ác h ệ c ơ s ơ d ữ liộu cá n h â n đ ư ợ c sư đụng tro n g c á c tô c h ứ c nho v à VTja Tu>' n h iên , ừ o n g khi phát triển c ác ứ ng dụng tiliư v ậy , n h ữ n g n g ư ờ i sư dung

có ng uy c ơ p hải chịu rui ro khi tạ o ra ‘*các hòn d áo tụ trị” H ơ n n ữ a , d ữ liệu khó có ih é đ ư ơ c c h ia sc ch o nliiồu ứ n g dụ ng k h ác nhau N ểu c ỏ m ộ i riiìu cẩu

ch ia sc d ữ liệu , c ơ sơ d ữ liệu cu a hô I\à> phai d ư ợ c lư u irữ irên m ội m áy chu

cơ sơ d ừ licu h a y Irong m ôl m an g cu c bô

♦ Hộ c ơ s ở d ữ liệu tr u n g tâ m

T ron g c á c lố ch ứ c lớn, d ữ liẹu nià hầu h ế t c á c ứ n g d ụ n g có th ề truy

Jihạp d ư ợ c lưu Irừ trôn m ội m áy tinh irung lâm (H in h 1.4b) T ro n g nhiều hệ

ihống, n hữ n g n g ư ờ i s ư dun g lử x a cỏ thô lru \ n h ậ p c ơ s ở d ữ liêu n ày thòng

q u a c ác thiốt bị d ấu cuối v ả c á c m óc nổi tn iy cn ih ô n g d ữ liệu T u ỳ thu ộc vào qui m ô c u a l è ch ứ c, m ảv lính Irung lâm n ày th ư ờ n g là m ột d àn h a y m ọt m áy

vi tíiứi C ác hộ c ơ sơ d ữ liộu iru n g tâm th ư ờ n g iư u trữ c á c c ơ s ờ d ữ liệu tích

h ơ p rấ t lớ n v ả đ ư ợ c nh iểu n g ư ờ i sứ dụn g tn iv nhập V iệ c sử d ụ n g th ư ờ n g có

c u ò n g độ lớ n v ớ i h à n g Irãm g ia o d ịch trong m ột g iâ y đ a n g đ ư ợ c x ư iý (m ội

số h ê thố ng c ó th ể h ỗ Irợ m ộl ng hin g iao dịclì tro n g m ộ i giây ) C ác ứ n g đung

điên lìinh b a o gồm c ác h ê thổng đ ãn g k ý g iữ ch ỗ m áy bn> cá c hộ thống

ih ỏn g tin c u a c ác c ơ q u an tài chinlì v à c ác cô ng t>' p h á i trièn ixlianh

C ữ sơ đừ liệu

(a) H ệ c ơ sờ dừ iiệu cá Iiliân

Oỡ ĩiO dừ liệu

H ìn h 1.4: C á c h ệ c ơ s ỡ d ữ liệu t ậ p t r u n g

• H ệ c ơ sở d ữ liệu k hách/chú

C ác m á y lính tru n g tâm lớn th ư ờ n g rấ t đ ẳ t so v ớ i c á c m áy vi tinh nh ò v à

c á c m á y trạm D o v ậy n hièu tô ch ứ c d ã g iam kích th ư ớ c c á c ứ n g dụ ng đ c cỏ

th c cà i d ặt trẽn c á c m áy tinh nho \ ớì gĩả (hành hiệu quá hơn.

N h ư clìi ra (rong lìinh L 4 c c á c m áy tính th ư ờ n g đ ư ợ c m ó c nối v ớ i nhau tro n g m ội m ạ n g cụ c b ộ sao ch o ch ú n g có thó c h ia sc cá c lài n gu yên nh ư c ác

m ả y in c á c th iết bị lư u trữ

K iế n trú c đ ư ợ c chi ra trong hinh 1.4c d ư ợ c gỌĩ là kiến trú c khách/chù

M ộ t k iến trú c k h ảch /ch u đ ư ơ c thicl k ế với sự p h â n lai c ô n g v iệ c irên m ội

m a n g m áy tinh iro n g đỏ ca c m áy kh ách cỏ th c c h ia sè c á c d ịc h vụ c u a m ội

m a y ch u d ơ n lé M ỏ( máv chu là m ội ứ ng d ụ n g p h ầ n m èm c u n g c ấ p c ẩ c dich

vụ q u a n lý lẹp h a y c ơ sơ đữ liêu, q u an iý tn iv èn thông đ ối v ớ i c á c m á \

k h á c h đ a n g y ê u cầu M ọt m áy kh ách là m ộl ứ n g d ụ n g p h a n m ểm y ê u cầu c ác

d ịc h vụ lừ m ô l h ay nhièu m áy chu T h ô n g th ư ờ n g , ứ n g d ụ n g m á y ch u (m áy

c h u c ơ s ơ d ữ liệu tro n g hình 1.4c) đ ư ợ c định vị trê n m ọ l m áy tính riô n g trong

m ạ n g cụ c b ọ dỏ

M ụ c d ic h ch ín h cu a m ộl kiến in íc k h ách /ch ủ là c h o p h é p c ác ứ n g dụ ng

m á y k h á c h iruy n h ậ p dữ liộu đ ư ợ c q u an lý bơi m á v chu G ia o diện n g ư ờ i sư

d ụ n g v à lo g ic cu a ứ n g dụ ng kinh d o an h đ ư ợ c x ư lý trê n má> k h ách , tro n g khi

x u lý c a s ở d ữ iiệu đ ư ợ c ih ự c hiện trên m áy ch u c ơ sơ d ữ liộu

C á c h c ih ốn g kh ácli/chú (v à cá c m ạn g cụ c bỏ k ể t h o p ) th ư ờ n g đ ư ợ c sư

d ụ n g đ ế h ỗ trọ c ác linh toán th e o m ọt nh óm c ô n g v iệ c, có n g h ĩa là v iệc sử

đ ụ n g cá c tà i n g uy ên lính toán d ê hỗ tr ợ qu yet định v à c á c ử n g d ụ n g k h á c b ờ i

m ộ t rdìóm n g ư ờ i s ứ dụng M ộ t v ài m ạng nh ư v ậ y có th ê d ư ợ c m óc nối VỚI

n h a u s a o c h o cá c nhóm c ô n g việc k h ác n hau có th ề c h ia sc cô n g vìộc C á c hộ

ih ố n g k h á ch /ch u đ a n g nhanh c h ò n g phát Iriẽn thành c á c m odun lập sẵn ch o

c ả c iìộ th ố n g tính to án quy m ỏ to àn xí n gh iệp lại Iihiều lổ chức

1.3 2 C á c h ệ c ơ sỏ' d ư liệu ph ân tán

N g à y n a y , n hiểu lồ c h ứ c p h ân bố trẽn nhiểu vị trí đ ịa lý k h á c n h a u n h ư cá c

ih à n h phô k h á c Iihau h a y cá c q u ố c g ia k h ác nhau T ro n g n h ữ n g trư ờ n g h ợ p như

v ậy , việc x â y d ự n g c á c hộ c ơ sơ d ư liệu tạ p Irung đ ổi với c á c tổ c h ứ c n ảv th ư ờ n g

là k h ò n g ih ự c tể vả k h ô n g kinh tể

M ộ i c ơ s ờ d ữ liệu p h ân tán lá m đl c ơ sớ dữ liê u lo g ic đ ơ n lê m à d ư ợ c tra i

ra v ể m ại v ậ t lý trên n h iề u m ả y tính ờ nhiều vị trí d ịa lý k h á c nhau C ó hai k iểu

c h u n g n h a i c ủ a cá c hệ c ơ sở d ữ liệu p h â n tán là; h ê c ơ sờ d ữ Hệu p h â n tản thu ần

níìất v à hô c ơ sơ d ữ liệu p h ân lán kh ôn g thuần iihẲl C lìúng d ư ợ c m inh h o ạ irong

hinlì i.5 v à d ư ợ c m ô la m ội các h n g ắn gọi d ư ớ i ả à \\

VỊ iri c

H ình 1.5: C á c hộ c ơ s ớ d ũ liệu I>hiìĩi liin

« H ộ CO' s ở (iũ’ liệu ph ân tán th u ầ n nhất

K lìi áp dụng d o i v ớ i c á c h ệ c ơ s ơ dĩx liêu, thuậl n g ữ Ihuằn nlìảl c ỏ

n g hĩa là cỏ iìg nghộ c ơ sở dữ liệu là tilnr nhau (lia> íl nliấl lả c ó thc [\ĩơ)\g tlú ch ) lạì moi m ột \ ị trí địa lý và dìr liệu tại cả c vị trí dịn lý k h ác nh au cũ n g

LÓ (hc tu ơ iìg (hích.

T ro n g hiiili I õ , c ơ s a d ữ iiệu c u a lìệ dirơc phân tán (rcn b a Iiúl (h a \ ba

VỊ Iri đ ịa lý) Đ ổ i v ớ i c ác liẹ c ơ dữ iiộii phàn lán tlìuẳn n hẩl n ày c ác diẻiỉ

k iện sau dá> có th è tổn tại:

1 C ả c h ệ đ iều hanh m áy lỉnh lai mỗi m ột VỊ Irí đ ia lý là nh ư n h au h ay il

n h ẩ t c h ú n g có k h a năng tư ơ n g ihicli cao

2 C á c m ô hình d ữ liệu dươc su dụng tai mồi m ộl vị trí d ia lý là như

n h a u (m ò lìinh q u an h c d ư ơ c sư dụn g chung n h ầ l đôi \'ỚI c á c hộ c ơ sơ

d ữ l i ộ u p h à n l á n n g à > n n y )

3 C ác h ệ q u an irỊ c ơ sơ đ ữ liộu dư ơc sư dung lại m ỗi m ột vị Irí d ịa lý là

tihu nhau hn> il nhấl chúng c ỏ klia năng lư ơ itg Ihích cao.

4 D ữ liệu lại c ác vị trí khác nhau cỏ các đ ịn h n ghĩa \'ả khu ôn dạng

ch u ng

C ác h ệ c ơ sơ dữ liôu phán lán llìuản nhấl d ơ n g ia n h o á viộc ch ia sc

d ữ h ộu g iữ a nh ữ n g ng ư ờ i sư dụỉìg klìác nhau V í d ụ tro n g hinh 1.5 m ôl

n g ư ờ i sư dụ ng tại \ ị trí A có th c dc dàiìg tim kiồỉĩi h ay cấ p n h à t dữ liệu

đ ư ợ c lư u irữ la ỉ c ác vị irí B và c

C ác c ơ sờ d ữ licu phân lá n thuẩii Iihất ihc hiện m ôt m uc di ch ihiổl

ké d ồi vớỉ cá c c ơ sơ dù liẹu phân táiv C ụ ihỗ c ác c ơ s ơ d ũ liệu phân tản

th uần n hất d ư ợ c íhiểt kố bằng các h ch ia nho m ôí c ơ s ơ dữ liệu x i nglùẹp ihànli n h ic u c ơ s ơ dũ liộu đ ịa phư ơ ng , c ác c ơ s ơ đữ liệu d ịa p h ư ơ n g định

VI Irẽn c ác trạm làm việc khác nh au n hư n g chún g d ư ợ c biếu dicn b ờ i cù n g

m ộl m ô h in h d ữ iiôu ^'ả đ ư ợ c q u an trị b ơ i cù n g m ộ t h ệ qu ân irị d ữ liệu đ ia phươiìg

• H ệ c ơ s ơ dũ' liệu phân lán k h ông thuần nhất

T ro n g h ầu h ét cá c lồ chứ c, c ác hộ c ơ sơ dữ ỉiẹu liciì qu an đểiì m ột chu

kỳ d ài k h ô n g đ ư ợ c clii d a o và lâp kổ h o ạch cân thận C ác m áy lính khác

nh au v à c á c hộ đicu h ành khác n h au cỏ Ihc d ư ơ c su dụn g lại m ỗi m ọt vị trí đ ịa lý C á c m ỏ lìiiih d ữ liộu k h ác nh au và cá c hệ q u a n trị c ơ sơ dũ liệu khác n h au cũ n g có thc đ ư ơ c lựa chọn sư dung V i d ụ , m ộl vị trí có thố sư dựng c ỏ n g nghộ C0 sơ dữ liệu quan hộ mới nhấl, iro n g khi m ọ l vỊ Iri k h ác

c ỏ ihổ lưu Irữ d ữ liộu sư dụng c á c tộp iruyèn thong h a y c á c c ơ s ở d ữ liệu

m ạn g , p h â n c ấ p cũ hơn

P h ứ c tạp h ơ n n ữ a , d ử liẻu (rcn cá c vị iri th ư ờ n g k h ô n g tưcm g thich

C ác m âu ih u ẫ n d icn hin h b a o gồm các k h ác b iệl v è cú p h á p (s ự b icu diỗn

khác n h au cu a c ác k h oan m ục d ữ liộu tai h ai Xì iri) v ả c á c k h ả c b iẹ t v è ngử

nghĩa ( c á c n g ử n g h ĩa k h á c nhau dối v ớ i c ù n g m ọ t k h o a n m ục d ữ liộu

s ơ d ữ Itộu đ ư ợ c m ó c nối v ớ i n h au v à k cl q u a lả ta o ra m ỏl lạ p c á c c ơ sơ d ữ liộu k h ô n g th u ầ n n h ấ l (đ ô i khi cò n đ ư ợ c g ọi c á c c ơ s ở d ữ liệu liè n hiệp)

M ột h ệ th ố n g n h ư v ậy n ói chuiig h ạn ch ế c á c kiô u \ ư lý m á n h ữ n g ngưòì

sư đ ụ n g c ó th ề th ụ c hiên V i du m ộl n g ư ờ i s ư d ụ n g tạ i m ôt v ị tri cò ihc

d ọ c n liư n g k h ô n g th ẻ cập n h â t d ữ liệu lại m ột vị trí k lìác

1.4 Kết luận

C ác h ệ c ơ sờ d ữ liệu đ ư ơ c iKiếl k ể v à x á v d ự n g d é lư u irữ tâ p tấ t c a cả c d ữ licu c ú a m ộ i xí n g h iệ p cu tỉiẽ V iêc h ợ p n h á i tập tấ l c a c á c d ữ liệ u x í n gh iẽp lại

ch o ph ép xi n g h iệ p c ó th ể q u an lý lập tru n g v ả q u à n lý m ộ t c á c h h è thốiig Đ ây

là m ột lợi ích quí g iả n h ấ t đ ối v ớ i c á c xí nghiệp H ơ n n ữ a , c ơ s ơ d ữ liê u h ợ p tihẩl

d ư ợ c tạo lạ p c h o p h é p g ia m d ư th ừ a v à ư á n h tinh k h ô n g n h ấ l q u á n tro n g d ữ hộu đổn g thời đ á m b à o s ự tu â n thù c ác tiê u c h u â n Ih o n g n h ấ t v à c â n b ằ n g c ác y êu cầu đối lập ờ m ứ c x í n g h iệ p

V iệc q u a n lý c á c d ữ liêu tro n g c ơ sở d ữ liệu h ọ p n h ấ t k é o th e o c a v iẹ c dinlì

ng hĩa c á c c ấ u tr ú c đ ổ i VỚI iư u trữ th ô n g tin v à c à v iệ c c u n g c ấ p c á c c ơ c h ế thao

tá c nh ữ ng th õ n g lin n à y T h ê m v ảo đ ó , cá c h ê c ơ s ờ d ữ liệ u p h á i đ a m b ả o tínii an

to à n đối v ớ i n h ữ n g th ô n g tin đ ư ơ c lư u Irữ ch ổ n g lại n h ữ n g s ự p h á h u ý h ệ thống

h a y c ác tru y n h ậ p k h ô n g đ ư ợ c u ý quyển N ế u d ữ liệ u d ư ợ c c h ia se đ é i \ớ } nhièu

ng ư ờ i sư d ụ n g , h ệ th ố n g ph ai có k h ã n ă n g trá n h c á c k é l q u a dị ih ư ờ ììg d o các

th a o tác c ậ p n h ạ t d ồ n g th ờ i x á y ra

M ọt ừ o n g c á c m ụ c đ íc h c h ín h cu a c á c h ẹ c ơ sớ d ữ liệ u là c u n g c ấ p cho

n h ữ n g n g ự ờ i s ừ đ ụ n g m ọ t c á c h nhin Irini lư ợ n g v ề d ữ liệ u Iro n g c ơ s ở d ữ liệu

Đ iề u n ày c ó n g h ĩa là , h ệ th o n g cố g ắ n g che d ấ u d i n h õ n g c h ì tiế t n h ấ t d in h v è dữ liệu d ư ợ c lư u trữ v à đ ư ợ c b ả o tri n h ư th ế nào Đ iề u n à y đ ư ợ c th ự c h iộ n b ớ i viộc

đ ịn h n g h ĩa b a m ứ c trừ u tư ợ n g d ữ liệu m à ng ư ờ i s ừ d ụ n g c ó th ố q u a n s á t d ó là

m ứ c v ậ t lý , m ứ c lo g ic v à m ứ c khun g nhin B a m ứ c tr ừ u tư ợ n g n à y k h ô n g nh ữ ng

ch o p h ép d ơ n g iả n h o á c á c tư ơ n g tá c c ù a ng ư ờ i s ứ d ụ n g đ ố i v ớ i h ệ th ố n g m à còn

g ỉủ p ch o lìệ th ố n g d ề d à n g đ a m b ả o d ư ợ c tinh an to à n v à tín h đ ộ c lậ p đ ử liệu

Đ â y là m ột ừ o n g c á c m ụ c tiê u q uan trọ n g cù a c á c h ệ c ơ s ở d ữ liộu

C u ố i c ù n g , d ê cài đ ặt d ư o c nhanlì ch ón g \ ’à ihuạn liộn c á c hộ c ơ s ơ d ữ licu,

ch ú n g ta phai cầ n lới m ô( ph ần mcm đ ặc biộl hộ quan irỊ c ơ s ơ dữ liộu VÓI dầy

đu nhữ n g kha n ăn g c h o p h cp khac plnic lal C<1 c á c n h ư ợ c d icm c u a c á c hc thống

\ ư lý lộp ỉai>'èn th ốn g và dáp ứng dầy đu c á c y cu cầu cu a n iộ l x í ngliiộp.

CHƯƠNG 2

Q u á trin h thiếl ké m ộl c ơ s ơ dữ liộu b á t d ẩu với m ột s ự p h á n lích những

thông tin n à o c u a ửiẻ giới th ư c c ơ sơ dũ hệu p h ai lưu (rừ \ à c á c mố! q u an hộ

giữ a cá c thảnli ph ẩn c u a nh ừ ng th ô n g tm n à > T hông tliu ờ n g c ầ u tnác cu a c ơ sơ

dữ iiệu h ay cò n đ ư ợ c gọi là s ơ dồ c ơ sơ d ữ !iộu đ ư ợ c d ặc tủ b ơ i m ôt ngôn ngữ

d ạc b iệ t h ay inộl tậ p c ác k>’ hiệu thích liợp đ c bicu thị m ộl th iểl k ẻ c ơ sơ d ữ liộu

M ô hình d ữ liệu là m ột sư hijilì Ihức ìioá lo án h ọ c với m ộl (ập k> h icu đc m ô (a

dữ liộu và m ộl lập c ác p h ép to á n đ ư ợ c sư dụng đ c lliao tác c á c d ử liộu nà>

T ro ng ch ư ơ n g n ày ch ún g ta chỉ d ừ n g lai lâ p trung v ào p hán lic h c ác cách licp cạn k h ác nhau ch o phóp m ô hin h h o á tlìế giới thực m à k liông di sâu \ à o các

ph ép loán ử iao tác trên cá c dữ liệu c u a thé g iớ i ihực

2 A M ô hình t h ự c t h ề liê n k ế t ( m ô h ì n h E R )

M ô h inh Uiực th ẽ !iẽn k ết d ự a trôn c ơ sơ sự n hạn ihírc c u a tliè g iớ i ih ư c bao gồm m ột tập c á c đối tư ợ n g c ơ so d ư ợ c gọi là các th ư c tlic \'à niộl lậ p cá c licn kct

g iữ a c á c đói lu ọ n g này, N ỏ đ ư ợ c p hát tricn nham ch o ph cp th ict kố c ơ sơ d ữ iiộu

b a n g c á c h d ặc ta m ột sơ đ è x i nghiệp, b iêu d icn cấu irủc logic tỏ n g Ihc c u a cơ sơ

d ử liệu x i nghiệp M ò hinli dử iiộu E R lá m ột irong cá c m ô h in h d ữ liộu n gữ nghĩa K h ia cạn h n g u n gh ĩa cu a m ô hinh ơ cliồ cố g ắ n g bicu diỗ n c á c n gữ nghĩa

cu a d ữ liệu Iro n g th e giới thực M ỗ hinlì E R cự c kv có ích tro n g y \ẻ c ánh x ạ các

ng ữ n g h ĩa v à c ác tư ơ n g lác cu a xí nghiộp trong th ế giới th ự c v ào m ộ t sơ dồ khái niệm D o tín h ích lợi, nhièu c ỏ n g cụ Ihiét k ế c ơ sở dữ liộu d â rú l ra c á c khải

n iệm lừ m ò hìĩủi ER

M ục đích củ a m ô hinh E R là ch o p h ép m ô tá sơ dồ k h ái n iộ m cua m ỏl xi

n g hiệp m à k h ô n g q u a n tâm đ ến tính h iệu q u a h av v ấn để th iểt k c c ơ sơ d ữ liộu

m ứ c v ậ t lý m à h ầu h ết c ác m ô hìn h dữ liệu k h ác m ong m uốn T h ô n g th ư ờng,

n g ư ờ i la g iá sư rẳn g sơ d è E R đ ư ợ c cấu Irú c nh ư v ạy số đ ư ợ c biổn dôi th à n h m ộl

m ô hinh d ữ liệu n ào đó m à hộ c ơ s ơ dữ liệu sc sư dụng Tu>' n h ic n việc v ác cÌỊiih

s o đồ E R h iệu q u a cỏ th ê là r ấ t k h ó khăn \'à d òi h òi m ọt sự h icu b ic t sâu sẳ c các

v án để th iếl k é Irong m ỏ hinh điclì

2 1 1 C á c k h á i niỄm c ơ sỡ

C ó b a k>' hiộii c ơ sơ m a niỏ hiĩìh HR sư dimt» c ác lạ p th ự c llic cá c lậ p licn

k ct ^ à c á c ih u ò c linh

2 1 1 I ( ' á c i â p Ị h ự c íh ẽ

M ộ i Uiực ih c ì ả m ôt đối lư ơ n g cụ llìc h a \' Irìru urcmg Irong th ế giớ i ih ư c má

nó tồn lai \ à có Ihc p h ân bicl dư ợc \ỠI cá c dối lư ợ iig khác V í du m ôl người iro n g m ôl xi n g h ic p là m ôl llurc llìc M ôt nhỏm b a o gốm c ác ih ự c ihc g iố n g nhau

Ììinlì ih à n h m ột lâ p ih ự c Ihc Vi du \ c c ác láp llnrc ih c là tất c a m ọi n g ư ờ i, ta l ca

c ác k h á c b hủnọ,.

ĩ ư c ác vi dụ Ircn cKung la nhận lhâ>* rằai4 kháỉ niệm ‘thự c ihc g iố n g n h a u '

k h ô n g d ư ợ c x á c dinh m ộl các h chinh xác \ ằ người la c ó thô d ư a ra m ội số vô

lìan c á c liĩih c h ấ t k h ác n hau dc dm h n gh ĩa m ỏi tâp ilụrc ihc M ỏt iro n g c ác b ư ớ c

chínli d c lự a c h ọ n m ỏt sơ đồ doi \ở \ thc giới llìực là lư a ch o n cá c lâ p lliự c thô

N h ư cliú n g ta sc ch i ra d ư ớ i dây, cấn phai d ạc la lấl c a c ác íhành vicn cu a m ỏl

lâp tlụrc ihô b ơ i m ồí lậ p cá c d ậc linh cò n d ư ợ c gọi !à c á c ih uỏ c linlì D o ^ ậ> linh

g iố n g n hau i\ n h ấ t dòi hoi rầng một lập các thuỏc tính ciìu ng đối vớì lất ca các

ihảnh \ icn c u a m ỏ t lá p tliưc ihc phai d ư ợ c phát hiộtì.

Kí hiộu lậ p lliự c tlìC là kí iìicii niức sơ dồ Kí h ic u m ức th c hiện (irơng ứng

là m ôl lậ p co n c ả c th ự c ihc cu a Lập (lìirc thc dẵ cho hiộn đ a n g lồn lai iroiig c ơ sơ

dữ licu Đ ạc biộL m ỏl th ự c ihc là m ôl thc hicn cua lập (hực thô

2 1 1.2 ( 'ác ỉh n ọ c Ị 'mh v à Ú K khoà

C ác lâ p th ư c ih c có c ác d ãc únh đ ư o c goi lả cá c th uỏ c linh, m à n ó kểl hơp

với m òt thự c Uiô Iro n g lạp ih ư c Ihc niòt g iá tri lử m icn g iá iri cu a th uộ c linh

T h ỏ n g ih ư ờ ỉìg m icn g iá in cu a m ôl ihuộc lính lá m ôt lậ p c á c số iigUN c n cá c số

ih ư c liay c á c x â u k í tư V í du lập thực thó tàl ca nioi ng ư ờ i c ó llìC d ư ơ c khai b áo gồm c á c thiỉộc tinh là lc n ( m ội x âu ki lự ), chỉẽu ja o (m ộl số t h ự c )

V iệc lự a ciiọn c ảc thuộc lính thich d á a g dối \ ớ i cá c lâ p llụrc Ihc [á m ộl

b ư ớ c q u a n íro n g Iro n g \'iộ c ihiốl k c sơ đồ c ơ sơ dữ liộu k h ái nicm MỘI ihuộc

linh hay m ộ l lậ p COỈI c á c ih u ộ c tinh mả g iá trị cua n ó x á c đinh duy nhấl m ỗi ih ự c

thô Iro n g lạp ih ự c ihô d ư ợ c goi lá mộl khoá dồi \'ới tậ p th ự c ih c tiày v ồ nguyên

lắ c , m ỗi lậ p thự c (hc c ó m ộ l klìoá d o chÚ!ig la g ia dịnh rang m oi thự c ih c lá đư ợc

p h ân b iộl v ớ i c á c th ự c th ê khác

V i d u 2 l ; T ạ p ih ự c th ẻ lấ i ca moi tigười cua m ỏi xi ng hiệp có ihc sư dụtig s ổ

C M N D (số c h ứ n g m inh nhản d ân ) n h ư m ột khoá

2.1.1.3 C ớ c h ẽn k ế ỉ

M ỏi licn k cl là m ọt sự kết h ợ p g iữ a niỏl số Ihực Ihc V i d ụ c ó thô x ác định

m ọt liên k ếl m à nó k ếl h ợ p m ột nhân v iên A với m ột p h ò n g D L icn k c l nãy đ ặc

la rằn g n h ân viỗit A lả m ọt ihành v iên cu a phò ng D MỘI tậ p licn k c l là m ội lập các licn k ếl c ù n g kiểu M ột cách hinh ih ứ c m ột liên k ct g iữ a c á c íập ỉh ư c ih c là

m ỏi d an h sách có th ứ tự c ác tậ p th ự c thể, m ỏi lậ p (hự c ih c đ ăc b iộl c ó thc Miấi

hiộn n hiều h ơ n m ọ l lẩn tro n g d an h sách D an h sách c á c tậ p th ự c ih c là ki lìiệu

m ứ c s ơ dồ c u a Hèn kéi N c u cỏ m ội liên k èt R g iữ a c a c tậ p Ih ự c th ê E |

thi m ột th ể hiện c ù a R là là m ột tạp c ác k-bọ C h ú n g ta g o i m ộ l lậ p nh ư v ạy là

tập c ác Hên k ế l M ỗi k-bọ (C|, C2 Cỵ) Irong tâp liên k ẻt R \ ớ i c, lá m ọl ih c hiện

cu a E, là m ọt thổ h iệ n cu a R

2 1 1.4 C á c p h â n c ắ p l à - m ộ l ' (is-a)

C hu ng ta n ói A là-m ọ i B , đ ọ c là A lá m ồi B nếu lậ p ih ự c llìỗ B là sự tông

q u á t h o á c ủ a tập th ự c th ế A h ay m ội các h (ương đ ư ơ n g , A lá m ọ i k iê u đ ạc b iệt

củ a B M ục đ ích chinh c u a cá c liê n k ết M ả-một’ g iữ a c á c lậ p th ự c th é A v à B là

nh ư v ậ y A có th é k ể ih ừ a c ảc thuộc tính cu a B , n h ư n g A c ũ n g có Ihc bỏ sung thêm m ộ i số th uộ c tính ríẽ n g m ả B khô ng có, n ói m ộ t c á c h c h ín h x á c h ơ n là các

ih ự c th ể th uộ c B n h ư n g k h ô n g th uộc A k h ô n g có n h ữ n g th u ộ c tin h n à > , về m ặt kỹ' th u ậl, m ồi thự c the a tro n g lạ p A có q u a n hệ v ớ i c h ín h x á c m ọt th ự c th c b tro n g tạ p B , sao ch o a v à b ih ự c sự là c ù n g m ộl th ự c th ể tro n g th ể g iớ i thự c KJiỏng có m ột Ihực thể b n ào trong tập B có q u an h ệ v ớ i h ai th ự c ih c k h á c nhau

cù a A C ác th u ộ c tinh k h oả củ a tậ p th ự c ihẻ A th ự c s ự c ũ n g là cá c Ihuỏc tính

kh o á c u a lập th ự c ih ê B , v à c ác g iả Irị cu a nhữ ng th uọ c lín h n à y đoi v ớ i m ọl th ự c ứìế a tro n g A đ u ợ c lấy từ b tư ơ n g ú n g tro n g B

V i du 2.2: M ộ t x í n g h iệ p c ó th ể cỏ m ộ t tạ p ih ự c th ể N h â n V iê n v ớ i c á c th u ộ c tinh

nh ư M ã N V , T ê n , L ư ơng N ế u xi ng hiệp có m ột đ ô i b ó n g , m ộ t s ổ nhân viên trong xí n g h iệ p là n h ữ n g c ầ u thủ củ a đội bó ng sc c ó th ê m m ộ t số th u ọ c tinh riên g n hư T h ổ L ự c, TổcĐ Ộ C hạv m à n h ữ n g nh ân v iê n k h á c k h ô n g có M ộ l các h

lố t n hất đối v ớ i việc th iết k ể sơ đồ n ảy là có m ọi lậ p th ự c th ê k h á c C ẩ u T h u với

m ội liên k ể t C ầu T h ú là -m ọ l N h ân V iẽn C ác Ihuọc tính n h ư T ê n th u ộ c N h â n V iẽ n

đ ư ợ c k ế thừ a bơi C ầu T h u , n h ư n g ch i C ầu T h ù m ới có th u ộ c lín h n h u T h ể Lực

V iệ c lóm lá t n h ữ n g thỏng tin cần lưu irữ tro n g m ọt c ơ sơ d ữ liệu đoi với

m ội (lìict k c s ư dụrtg c á c sơ dồ E R lá rắ l có ích T ro n g sơ đ ồ E R , ch ún g la sư

dụ ng c á c k ý h icu s a u đ c bicu d iễn c ác thành phần cu a sơ đồ

- C á c hinlì c h ữ Iihậỉ biôu dicn c ác lâ p thưc ihc

- C á c hirJì trò n b iẽ u diỗn cá c ihuộc tính C h ú n g d ư ợ c nối đ ển c ác tạ p th ự c

th c c u a ch ú iig b ơ i c á c cạn h khô ng hướng Đ ôi khi c á c ih uộc linh th u ộ c k h o á đổi

v ớ i tậ p th ự c ihô c ủ a c h ú n g sỗ đ ư ợ c g ạch chân N h u m ột trư ờ n g h ợ p đ ạ c b iệ t klii

x em x é t c á c th u ộ c tín h, chúng ta đôi khi x á c đin h m ột tậ p ih ư c th ê có ch í m ột

th uộ c tính , khi đỏ c h ú n g ta sỗ gọi tập th ự c thc n à y b ờ i chinh lẻn ih uộc tính dó

- C á c hinh th o i b iê u diễn c ác liên kểt C húng đ ư ợ c n ối đ ến cá c tậ p th ự c thế cấu th à n h b ờ i c á c c ạ n h , c ác cạn h có thc là cỏ h ư ớ n g h a y k h ỏ n g h u ớ n g V iẹ c sư

dụ ng các h cạn h se ih á o lu ận m uôn h ơ n khi ch ú ng la xcm x é t tín]ì n ă n g c u a cá c liôn kổt T h ứ tự c u a c ả c tậ p th ư c th ê tro n g daỉih sách đ ối v ớ i liên k ết n à y có thể

đ ư ợ c chi đ ịnh b ở i viộc đ ánh sồ c ác cạn h, m ăc dù th ử tự n ày là k h ỏ n g th ích đản g nếu k h ô n g có c ù n g m ội tậ p ih ự c thc x u ầ t hiện nh ièu h ơ n m ội lần tro n g d a n h sách

dối VỚJ liê n kết.

V í du 2 3 : H ìn h 2 1 (a ) chi ra m ọt sơ đổ E R đ ơ n g iá n với b a tập th ự c thế: E M P S (n h ân v iê n ), D E P T S (p h ò n g ) v à M A N A G E R S (n g ư ờ i q u à n lý) H ai tập ih ự c thc

d ầ u tiê n c ó q u a n hộ v ớ i tihau b ỡ i liên k ết A S S 1 G N E D _ T 0 (sẳ p x ếp v à o ), lập

th ự c th c th ứ liai v à th ứ b a có qu an hộ với n h au b ờ i lic n k c t M A N A G E S (q uản lý) T ại th ờ i đ iổm n à v ch ủ n g ta sc bo q u a cá c m ũi tê n trên m ột so cạn h nối các hinh ihoi Hôn k ế l dố n c á c hình ch ữ ĩihât lạp thự c thc C h ú n g ta ch i ra b a thuộc linh N A M E (tc n n h â n v íc n ), P H O N E (số diộn ih o ại) v à S A L A R Y (lư ơ n g ) VỚI

E M P S , ih uọ c tin h N A M E đ ư ợ c chọn là khoá C á c ph òn g cỏ cá c th uộ c tính

N A VĩE (tê n p h ò n g ) v à L O C A T IO N (vị trí), Irong k hi đó M A N A G E R S chi có

th uộ c lín h N A M E (tc n n g ư ờ i q u à n lý) T ron g lìinh 2.1 (b ), c h ú n g ta nhin thấy

m ột sơ đ ổ E R d ơ n g ià n k h ác với m ột lạ p th ự c th è P E R S O N S (n g ư ờ i) v à m ột liên

k ếl P A R E N T _ 0 F ( là c h a m ẹ c ủ a ) g iữ a P E R S O N S v à P E R S O N S C hú n g ta cũn g

ch ú ý th ấ y có h a i c ạ n h từ P A R E N T _ O F đ ến P E R S O N S , c ạ n h th ứ n h ấ t b iể u diễn

co n v à c ạ n h ih ứ h a i b iế u diễn c h a m ẹ Đ iều n ày cỏ n g h ĩa là g iá trị hiện th à i củ a

tậ p liên k ể t P A R E N T _ O F là tầ p c á c cặp (p , q ) sao ch o p d ư ợ c b iế l ỉ à c h a m ẹ

c u a q

2 1 2 S ơ đ ồ t h ụ c t h c !iên k ế t ( s ơ đ ồ E R )

(b)

H ình 2 1 C á c ví (lụ v ề c á c s ơ (lồ ER

2 1 3 T ỉn h n ă n g c ủ a cá c liên kết

Đ ê IIÌÔ hinlì h o á Ihc g ió i th ự c m ột các h th ích h ợ p n g ư ò i ta thirờiìg c ầ n phai

phân loại c ác liên kết phù hợp \ớ'\ tlụrc tế cỏ b ao lứìiêu tlụrc Ihẽ (ử niột lậ p thực

th ê có tlic d ư ợ c k ểt h ợ p \ ớ ỉ b ao niìicu th ự c ihô cua m ột (ập llìự c th c kh ác D ạng

đơti g ian Iilìất v à hiếm g ặ p tihất cu a liê n k ểt trẽn liai tậ p ih ự c thồ là m ộ l-m ộ l, có

ngliĩa là với m ỗi tlìực thê tro n g lậ p thực th ê nà>' có lìhíều Yủìằl ntột th ự c Ihẻ (rong

tập th ự c llìê k ia kốl h ợ p với n ó v à n g ư ợ c lại V í d ụ liên k ét M A N A G E S g iữ a

D E P T S v à M A N A G E R S Irong lììiOì 2.1 (a) có thô d ư ợ c kliai b á o là licn k ế t niột-

m ội N ếu v ậy thi tro n g c ơ s ơ d ữ liệu, ch ú ng la k h ô n g b ao g iờ có llié lììấy tihiểu hơn m ột ng ư ờ i q u ả n lý dổi \ ớ i m ột phòng, cũiìg khôỉig b a o g iờ có th ê ỉlìấy niỏi ngư ời q u an lỷ hai lìa)* lìlìiều phòng, cỏ tiìê ran g iiìỌl p h ò n g tiào đ ó khòtig cỏ ugư ời qu an lỵ tại IMỘI thời điôiìi n ào dóv lìoăc ih ậni ch i m ột ng ư ờ i d ư ợ c liệt kê trong c ơ s ơ d ữ liộu lả m ột ngư ời qu an Iv như iìg hiện thời khô ng c ó p h ò n g n ào anh tâ q u an K ca

C h ú ý rằn g , tươíig ư n g m ọt-m ọt cu a licn kổl nay là m ội g ia ih iểt v ề th c giới

ih ự c m à ng ư ờ i tln ếl k ế c ơ s ơ dữ licu có Ihc !ư<i chọn ha> klìỏng khi x ác định sơ

dồ RR N g ư ờ i ta c ó thc g ia sư rẳng cù tìg mội ngirởi c ó ih c là ngư ời qu an lỵ cua hai p h ò n g h ay tliám chi m ộl phòng có thê có luiỉ n g ư ờ i q u an K T u y n h icn , néu

m ộl n gư ờ i quan lý dồi v ớ i một phòn g là m ộ l qui dịn]i trong lô c h ú c n à y ihi có

íh è lấy thố lợ i cu a sự kiộn M A N A C E S là licn k cl m ò l-m ộ t khi ihiết k ế c ơ s ờ d ữ liệu m ứ c v ạ l lý

C á c liên k e t n h iều -m ộ t

T ro ng m ôt liê n k ếl nhicii-m ọi m ột Ihực thô Irong tậ p ih u c íh c E : đ ư ơ c kổt

h ợ p VỚI k h ỏ n g h ay nh icu ih ư c ih c trong tập thực thê E ) n h ư n g m ỗi th ự c thc tro n g lập th ự c thô Ei d ư ợ c kcl họp với n hiều nlìấl m ột ih ự c th ê tro n g tập th ự c thê Ẽ2 L icn k ếl nà> đ ư ợ c gọi lả !ìhicu-m ột từ Ei đến E r Đ ièu n ày có n g h ĩa là liên

k cl n à y là m ột hàm bó p hận từ E) đến E2 V i dụ Iicn k ếl g iữ a E M P S (n h ân viên)

v à D E P T S (p h ò n g ) Irong hinh 2.1 (a) có thc là liên kốt rửiiổu-m ọt từ E M P S đến

D E P T S có n g h ĩa là m ỗi Iiliâii \ icn đ ư ợ c sắp xồp \ ảo n hiều n h ấ t m ột phò ng c ỏ

ih ẽ rằ n g m ột sồ n h â n v ién ch ản g h an nh ư chu lịch cô n g ty k h ô n g d ư ợ c xồp v ào

m õt p h ò n g nào

K h ái niệm liê n k ết n h icu-m ộ l cỏ thô d ư ợ c lỏn g q u á i hoá thảnh c ảc liẽn kổt

g iữ a nhiều licm h ai tậ p Ih ự c thc N ểu có m ội licn k ếl R g iữ a cá c lậ p th ự c Ihỗ E i,

v ả v ớ i c á c ih ự c ihô tù tạp tấ t c á cả c tập ih ự c thé trừ E, có nh iều nhất

m ội th ự c thố k ếl h o p cu a lập E, thì ch ún g ta nói R là liên k cl n hiều -m ộ l lừ E i,

E 2, E ^| E,-( Ek d é n E,

C á c liên k ết n h iều -n hiều

C hú n g la cũn g b ẳt g ặ p c ác licn k ét n hièu -n hièu , ơ d â y k h ô n g c ó m ọt sự hạti

ch é n à o trẽ n c á c tậ p k -b ộ cu a c á c ih ự c thc m à có Ihô x u ấ t hiộn tro n g m ộl lậ p licn kểl V i dụ, iiôn k ểl P A R E N T _ O F Irong hình 2.1 (b ) là nh iều -n h icu b ơ i v i ch ún g

la m ong m u ốn tim ih ấ ) h ai ch a m c đoi v á i m ột tìgười con v à m ột cá n h â n cho trư ớ c có ih ẽ cỏ m ộl số con nào đó T ro n g khi cá c liôn k cl nh ièu -n liiểu x u ấ l hiộn

k h á th ư ờ n g xu yô n tro n g th ự c lể , ch ú n g ta p hai cấn Ihận x cm x c t c á c iicn k ếl này

đ ư ợ c b iêu thị nh ư th ề n ào tro n g sơ dổ khái niệm c ú a c ơ s ơ d ữ liệu th ự c sự

N h iề u tnô hin h d ữ liệu k h ỏ n g ch o p h é p biêu ihị trự c liếp c á c liên k ề t Iihiều-

n h iều , ứ\ay v à o đ ó đ ò i h ỏi rằn g ch ú n g p hài đ ư ợ c b iề n đ ối th àn h m ộ t so c á c liên

k ểt n h iề u -m ộ l bởi c á c k ỹ ih u ậ t ch ú n g ta sẽ \c m x c l tro n g p h ấ n sau

X á c định k icu lícn k ct tr o n g cá c sơ d ỗ E R

T ron g c á c sơ dỏ OR clìủ ng la sư đ ụ n g các cutig có n g h ĩa là c á c cạn h với

m ọt h ư ớ n g d ư ợ c ch i đinh b a i m ội m ũi icn đ c v ác dịnli m ọl hô n k c i nhicu^m ọl

h ay m ỏt-m ọt T ro n g trư ờ n g h ợ p đcm g ia n n h ất, m ôl licn kổl n h ic u -n iộ i R từ A dcn B c h ú n g la đ ă l m ội cu n g lừ hìn h thoi v ớ i R đ ến hin h ch ữ n h ậ l v ớ i B V i dụ

c h ủ n g ta có th c g ia sư rằn g c ác nhân v iê n đ ư ợ c s ắ p x c p v à o n h ic u n h ấí m ỏi phòng m à nó đ ư ợ c g iai thícli b ờ i m ột m ũi ícn tử A S S IG N E D T O đ ể n D E PT S tro n g hinh 2.1 (a) T ỏ n g q u ả l hơn nổu R k éo theo b a h ay nh iẻu tậ p th ự c ihc v à R

là liên kcl nhiổu - 1 đ cn m ôl tậ p th ự c thô A n ào d ó c h ú n g la v c m õ l c u n g lừ R dcn A v à c ác c ạ n h khô ng h ư ớ n g d ến cá c tạp th ự c Ihc khác C ả c án lì x ạ p h ứ c lạp hơn m à là n h iề u -m ọ t đển h ai h ay n hiều tạ p th ự c tlic sc khôn g d ư ọ c b iê u diỗn bơi

m ọt qui ư ớc cạnh

N e u R là m ột-m ộ t g iữ a A v ả B, c h ủ n g ta vc c á c mũì tê n từ R đ ế n ca hai A

V í dụ, ch úiig la có íh ể g ia sừ rằn g n h ữ n g n g u ờ i q u an lý c ó th ẻ q u a n K chi

m ộl p hù n g , \ à cá c phò ng có ứ ìẻ có chi m ộ i n g ư ờ i qu an lỷ Đ ic u n à y d ư ợ c khntìg định b ơ i c á c cư n g từ M A N A G E S đ ến c a h ai D E P T S v à M A N A G H R S trong hinh 2.1 (a) C ũ n g n hư vậ>\ ncu A là-m ột B , ch ú n g ta chỉ v ẽ m ộ t c u n g đồ n B

V i du 2 4: C h ú n g tô i gỉới th iệu ơ d â \ ví d ụ \ ề m ọt c ơ sơ d ữ liệ u c u a m ộ t sicu thị nho T ro n g m ột th à n h ,p h ố m ột siêu ihi nh o M d ã m ua m ỏt mả% VI lín h \ ả dự đinh ih icí k c m ộ i c ơ sơ d ừ h c u dc !ưu irữ !ại nhữ ng thỏn g tin p h u c v u ch o các nhu c ầ u d ic u khicn h oạt dộ ng kinh d o an h cu a sicu ihi Sau klii \ c m x c í người

q u an in c ơ sơ dử liệu , an h A m ội người lãm \ i c c iro n g kho c h ic u ih ứ sảii hản g tuần, đ ã p h á t trícn sơ đ ồ d ư ợ c chi ra troRg lììnli 2.^ B ây g iờ c h ú n g la sc \ c m x él cảc lập luận đ ằ n g sau sơ d ồ náy

M ô t k h ía c a n h q u a n trọ n g c u a h o ạ t dô ng k m h d o an h đ ối với s iê u thi licn

q u an đ én n h ữ n g n g ư ờ i cu n g cấp D o v ậv anh A qn>cl dịnh rằ n g c ơ s ơ d ữ liệu

n ày sẽ có m ột tậ p th ự c th ê S U P P L IE R S (n g ư ờ ỉ cùĩig* cẳp ) 1'roxìg vi d ụ g iớ i thiệu

ơ đ ày , d ể đ ơ n g ia n , ch úng tôi se sư dụn g chi h ai thu ộc tính S N A M E (tc n người

cu n g c ấ p ), k h o á c u a tập th ự c thể v à S A D D R ( đ ịa ch í cu a n g ư ờ i c u n g cấp)

T ron g Ihực tể, c ó th ê c ó m ột số thuộc tin h k h ả c n ữ a cần đ ư ợ c lư u tr ữ v ề nh ữ ng ngư ời cu n g c ấp , ch ăn g h ạn nh ư số đ iện th o ạ i củ a n g ư ờ i cu ng c ấ p M ộ t s ự kìẽn

qu an tro n g v ể n h ữ n g n g ư ò i c u n g cấp m à k h ố n g th ê lư u trữ m ô t c á c h th ích h ợ p như m ột thu ộc tín h tro n g tập th ự c th ể S U P P L IE R S là tạ p c á c m ặ l h à n g m à h o

cu n g cấp D o v ậy , an h A đ ặc tá m ột tâ p th ự c th ẻ IT E M S ( m ặ t h à n g ), v ói hai thuộc tin h IN A M E (tẽ n m ặ l h ản g ) v à IT E M # (sổ hiệu m ạt h à n g ), m ộ t th u ô c tinh Irong ch ú n g có th ẻ x em n hư m ột khoá N ố i g iữ a c ác m ạt h à n g v à n h ữ n g ngư ời

cu n g c ắ p c ó m ột liê n k ết nh iều -n h iều S U P P L IE S (cu n g c ấ p ) v ớ i Ỵ d ịn h m ỗi m ạl

hản g có q u an h ệ v ớ i tất c a n h ô n g người cu n g cấp c ó th ẻ c u n g c ẳ p m ạ t h ả n g dó,

n g ư ợ c lại m ồi n g ư ờ i cung cấp cỏ quan hộ với íâl ca c ác m ặ l h àn g m à anh la có ihỗ cu n g c á p T u y n h icn môl láp Ihưc Ihc Ihứ ba d ư ợ c g ọi là P R IC E S (g iả ) đư ợc

k c o theo Irong lĩỗ n két nà> M ỗi người cu n g cầp đặl ra m ột g iá đối v ớ i m ồi mă(

hảtìg m à an h la cu tig cấp Vi \ ậ y , chúng la lìhin ih ẩ y liên k ét S U P P L IF S như

m ỏl b ộ b a g iữ a IT E M S S U P P L IE R S v à P R I C tS v ớ i ý định rằn g n cu tậ p licn

k c t v ớ i S U P P L IE S c h ử a các bộ ba (i s p) ihi n g ư ờ i c u n g cấp s có ý d]iiii bán

m ại h à n g i v ớ i g iá p N cu ch ún g la nhin vào hinlì 2 2 c h ú n g la sẽ ih ấ y m ội hinh trò n b a o q u an h lạ p thực llìô PR IC E S ch ư khôn g phai m ộ t hinh ch ữ n h ậ l theo lệ thư ờng L ý d o là PR IC K S g ia dinh chi có m òl thu ộc lín h chiiứi là P R ỈC E S D o

v â \ c h ủ n g la v ẽ P R IC E S tihư là m ỏl thuộc tính cu a liên k cl S U P P L IE S S ự sầp

dặ( r h \i v ệy lh£ hio n m ệ t nịỊhĩa nào ác ỉ.hi ch ú n g t.i quan sH S’J!^P1.IES r J r j

m ột íìự b ic u d iễ n c á c cặp mặt h àn g “ ngiròi cung c ẩp v à g iá lứiư m ột th ô n g tin

n à o đ ó v é c ặ p này

C ù n g c h ú ý rẳ n g S U P P L IE S có m ọt cu n g dến P R IC E S nhẳc ch ú n g ta rằn g lién k él n ày là ĩihicu-m ỏl từ ITHM S \'à S U P P L IH R S đ cn P R IC E S , có n gh ĩa lả với m ộl n g ư ờ i c u n g c ẩ p và m ôl mặt hàn g cho tn ró c c ó du> n h ấl m ộl g iả mà

n g ư ờ i cu ng c ẩ p s ẽ b án m ặt hàn g này C ũng quan sal llìấy ran g c h ú n g ta không

ih c p h á v õ m ộ t c á c h th ô a g thư ờ ng liôn kcl S U P P L IE S ih à n h hai h ay b a líẽn kết

h ai ngô i (liô n k ế t k c o theo hai tập ihực thc) V i đụ n ểu c h ú n g la có m ột liên kết

g iữ a S Ư P P L IE R S v à IT E M S m ộl liên k ểt k h ác g iữ a S U P P L IE R S \ á P R IC E S

ihi m ội n g ư ờ i c u n g c ấ p sc buôc phai b án tắl c a c ác m ặ t h à n g m á anh la đ ă bấtì với cù n g m ột g iá v à sc khô ng th ê d ặt ra m ột g iá đồi với m ỗi m ặt háng

S icu ihị đ ư ợ c ló ch ứ c thành các ph ò n g , m ỗi p h ò n g c ó m ột ng ư ờ i qu an lý

v à m ột số n h â n viỗn C ác thuộc tính cu a lập th ự c ih ẽ D E P T S lả D N A M E (lẽn

p h ò n g ) v à D E P T # (s ố lìiẹu phòng) M ỗi p h ò n g có trá c h nhiộin b ản m ội số m ặl

h à n g v à c h in h sách k h o y cu cầu ràng mỗi m ặt hàn g đ ư ợ c b á n bơi chi m ôl phòng

D o vậy, có m ộ i liê n k cl nh iều -n ìỏ l C A R R ỈU S (lích Irữ ) lừ IT H M S đ cn D ĨÍPT S

C ác n h â n v ic n d ư ợ c b icu diễn bơi tạ p thự c ih c E M P S có m ột Hỗn kết

n h ỉều -m ọ t W O R K S _ ĨN {làm việc ờ) lừ E M P S đ cn D E P T S phan án h m ỏi chinh sách là c á c n h â n v iè n khô ng b a o g iờ đ u ợ c sắp x ép v à o hai h ay n h iề u phòng

N h ữ n g tigười q u á n lý củ a cá c ph òn g d ư ơ c b lcu đ iền bơi m ội tậ p ih ự c Ihẻ khác

M A N A G E R S C ó m ọt liên kốt m ột-niội M A N A G E S g iữ a M A N A G E R S v à

D E P T S , sự lư ơ n g ứ n g m ột-m ộ t phản anh g ia ih icl ra n g tro n g sicu thị n à y se

k h ô n g b ao g iờ có n hiểu h ơ n m ô t ngư ời quan lý dối với m ột phòng, cS ng khô ng

b a o g iờ có n h iề u h ơ n m ột p h ò n g đư ợc q u an lý b ờ i m ộl n gư ời C uối cù n g , do

n h ữ ng n g u ờ í q u a n Iv là cá c n h ân vicn, ch ú n g la có m ộ t liên k ct là-m ộ l lừ

M A N A G E R S đ cn E M P S Đ c tru>' nhập lư ơng ha> lẽn cua n g ư ờ i q u an ly chúng

la di llico licn k ct là-m ộl xú y dê tim thự c ihc nhân vicii m à ỉìgườí q u an l\ là Iihán

vicn này irong E M P S \'ả lấ> ra ỉiiiững Ihỏng tiiì irong cả c th uộ c linh S A L A R Y

và E N A M E c iia EM PS

H ình 2 2 S ơ đ ồ E R đ ối \ ớ ỉ c ơ s ở (lữ liệu sicu th ị M

Bâ>’ g iờ ch ú n g la hã>' xem x é t p hần dưới c ù n g cu a hin h 2.2 ơ d ỏ ch ủ n g ta

nhìn thấy m ội tập ihực tlìẽ q u an trong klìác cu a xi n g h iệp , c á c kliácli hàng C ác

thuộc liiili cu a tậ p th ự c thẻ C U S T O M E R S (klìảch h àn g ) là C N A M E (tên klìách

h àn g ) C A D D R (đ ịa clii cu a khách hảng) \ ầ B A L A N C E (s ổ d ư tài k ho an cua

khách han g ) T h u ỏ c líỉih đau liôii Eà khoả

C ác kh ách h à a g đ ãl c ác hoá dơn niua các m ặt hàn g Ihực phàm m à dư ợc

phân phối b ơ i s iê u ihị M M ôt hoá dơ!i bao gồm m ọl danh sách c ác m ặl h àn g và

c ác số lư ơ n g tư ơ n g ứ n g dư ơc đ ặt bơi m ôt khách hàng C ác thuộc tính cu a lập

tiiực Ihê O R D E R S (h oá dơ n ) là OH {sồ hoá đ ơ n ) D A T E (n g ày đ ặt), v à nội dưng

llìực sự c u a h o á đ ơ n n ày d ư ợ c bicu Ihị b ơ i m ỏi licn kct IN C L U D E S (c h ứ a ) g iữ a

O R D E R S ÍT E M S ^•à Ọ U A N T IT Y (số luo ng) T ặp {hục Ihê sau cù ng là lậ p thực

thc lẩm ih ư ờ n g m ả c á c th ự c tlìẻ cua chúng là các số n g u ycn D o số lư ợ n g ch ỉ có

m ội ih uộ c tínlì rihận g ià iri là cá c sồ nguycn chúng la v c nó nh ư m ộl hinh tròn

đ ư ợ c g ẳ n vói lic n kòt IN C L U D E S Liên kcl na> là nhiểu-inòt tư IVKMS và

O R D E R S dổn Q U A N T IT Y do tiìỗi lìoá đơn có tììC có chi m ộl số ỉư ợ n g đối vái

m ỗi m ăl hản g c h o trư ớ c Cuốỉ cùng [iên kết nhiẻu-m ộl P L A C E D _ B Y (đ ạ l bơi)

lù O R D E R S d c n C U S T O M E R S cho b ié t ngư ời d ặt mồi m ộl h o á đơn

2 2 M ổ h ì n h d ử liệ u q u a n h ệ

2 2 ỉ C ả c k h á i n iệ m c ơ bán

2 2 / / Q uan hệ

i)fn h n^hĩa 2 1: C h o D i D.% Dn là n m iền g iá in , khò n g n h ất llìict phán b ict r

là m ộl qu an liộ trên c ác m iẻn D i 0 : ,.Dn ncu r lá m ỏi lập con nào dó cá c n-bỏ

d ư ơ c sẳp có d a n g (d ), d \ d n ) sao clio d, e D, với 1 ' 1 2 ,n

D ễ d àng n h ạ n lhấ> ihco dịiih ngh ĩa ircn môl quan hộ r trcn cá c m icn D |

D : Dn chinh lá m ôl lâp con cu a ticl) Đ c-các n micn dỏ

R õ rán g , m ộ l qu an hộ có (hô d ư ơ c bicu dicn diKVi dạn g niộl bang, m ỗi dòngbicu d icn m ọl b ộ c u a qu an hộ mồi CỘI bicu dicn inộ( Ihànlì phẩn cu a c ác bọ tro n g qu an hộ, số c á c b ộ cua m ột quan hô d ư ơ c gọi là lự c lư ợ n g c ù a q u a n hộ vá

số c ác ihành p h ầ n đ ư ợ c gọi là b ậc cu a quan hc

Đ c d ễ d à n g th a m chiếu đến c ác ihành p h ẩn cu a c ác bộ m à k h ô n g cần biét lliú lự cu a Ihành ptìẩỉi trong c ác b ỏ đ ư ơ c sắp, n gu ờ i la Ihư ờ n g d ặt Icn c h o các

ihành phản C h ú n g ta gọi icn cu a m ộl tlìành phần lả m ỏt thu ộc linh Dỗ llìấy D|

tro n g dinh n g h ĩa 2.1 chỉnh là miổn g iá irị cu a Ihành p h ẩn th ử i h ay c u a thuộc

lính tu ơ n g ứ n g x ớ i ihành phấn nà^• iro n g q uan hộ r K hi đ ó ch ú n g ta có ihc dịiih

n g hĩa mội q u a n h ệ x á c dịn h trcn niỏl lạp ihuọc tính như sau: