Bài giảng: Sinh lý hô hấp

Thông khí phổi Mục tiêu: Trình bày được: -Các thể tích, dung tích và l­ưu l­ượng thở -Mối liên quan giữa phổi và lồng ngực

Sinh lý h« hÊp

Bài 1 Thông khí phổi

Mục tiêu:

Trình bầy đ ợc:

-Các thể tích, dung tích vá l u l ợng thở -Mối liên quan giữa phổi và lồng ngực -Sự biến đổi áp lực khoang phế mạc và

1-Những động tác hô hấp

Không khí ra vào phổi đ ợc là tuân theo định luật vật lí Boyle- Mariotte:

P x V = K (ở nhiệt độ không đổi)

C¬ bông

Thë ra

c¬ liªn

1.3- Một vài động tác hô hấp đặc biệt

-- Rặn: động tác trợ lực cho cơ bàng quang, trực tràng, tử cung.

-- Ho, hắt hơi: là động tác hô hấp bảo

vệ -không cho dị vật lọt vào khí quản.

-- Nói, hát-là thở ra làm rung động thanh đới, cử động l ỡi, môi phát thành

âm.

-- Tập khí công: thở chậm sâu, êm

-( chủ yếu co cơ hoành).

 2- c¸c thÓ tÝch, dung tÝch

h« hÊp

4- khoảng chết (d) và thông khí phế nang (vA)

4.1- Khoảng chết là l ợng khí không trao đổi với máu, có 2 loại:

- - Khoảng chết giải phẫu: l ợng khí ở đ ờng thở khoảng 150 ml.

- -Khoảng chết sinh lí: khoang chết giải phấu + khoảng chết phế nang.

- 4.2- Thông khí phế nang: là l ợng khí vào tận phế nang:

- VA= (TV - VD).f (f: tần số)

5-mối liên quan giữu phổi và lồng

ngực

C =V 1 / P 1 (V 1 : biến đổi thể tích)

5.1-Tính đàn hồi (C-compliace) của phổi do:

-Sức căng bề mặt của dịch lòng phế nang -Sợi chun của thành phế nang.

-Tr ơng lực cơ của thành phế quản.

Ng ời lớn C = 200 ml / cm H 2 O.

5.2-¸p lùc trong khoang phÕ m¹c

+Cuèi th× thë ra:

1- Cấu tạo màng hô hấp

Trao đổi khí giữa phế nang với máu

qua màng hô hấp (màng trao đổi khí).

O2 từ FN mau

CO2 từ mau FN

- Màng có 6 lớp (tranh).

- 2 phổi có # 300 triệu FN ( FN:0,2-0,6 mm).

- Diện tích # 50 m2.

- Bề dày màng: 0,2 - 0,6m.

Surfactant

Thanh qu¶n KhÝ qu¶n

2- trao đổi khí ở phổi

Thành phần không khí phế nang lúc thở bình th ờng ít thay đổi, chỉ thay đổi khi hít vào sâu.

2.2- Sự khuếch tán các khí: tuân theo định luật vật lý: “Henry-Dalton”

Phân áp khí ở phế nang và máu nh sau (bảng 2) Bảng 2: áp lực riêng phần các khí hô hấp (mmHg)

2.3- Những yếu tố ảnh h ởng tới quá trình trao đổi khí-tuân theo định luật vật lý:

ĐL của Ficke D = P A K/d

2.4- ¶nh h ëng cña h« hÊp víi tuÇn hoµn.

TuÇn hoµn phæi cã ¸p suÊt thÊp vµ bÞ chi phèi trong chu

kú h« hÊp.

2.4.1- ảnh h ởng đối với tuần hoàn phổi.

Thì hít vào, áp suất lồng ngực âm hơn, làm máu về phổi dễ dàng hơn, tim phải, làm việc nhẹ nhàng hơn.

2.4.2- Mèi liªn quan gi÷a th«ng khÝ vµ

tuÇn hoµn:

Mèi t ¬ng quan VA/Q = 0,8 (tranh)

3- chøc n¨ng vËn chuyÓn khÝ cña M¸u.

M¸u vËn chuyÓn oxy tõ phæi tíi m«;

vËn chuyÓn CO2 tõ m« vÒ phæi

3.1- M¸u vËn chuyÓn oxy.

3.1.1- C¸c d¹ng vËn chuyÓn.

- - D¹ng hoµ tan: 0,3ml O2/100ml m¸u.

- - D¹ng kÕt hîp: O2 + Hb  HbO2

- (20ml O2%)

Nh÷ng yÕu tè ¶nh h ëng tíi sù ph©n

3.1.3- M¸u vËn chuyÓn oxy tõ phæi tíi

tæ chøc.

-Do chªnh lÖch ph©n ¸p oxy: FN-M¸u-M«

-HiÖu xuÊt sö dông oxy cña m«, b×nh th êng 25%

3.2- M¸u vËn chuyÓn CO2.

3.2.1- C¸c d¹ng vËn chuyÓn CO2

-D¹ng hoµ tan: chõng 2,5ml/100ml m¸u.

-D¹ng cacbamin: kho¶ng 4,5 CO 2 /100ml m¸u

3.2.2- yếu tố ảnh h ởng tới vận chuyển

CO2.

- Chênh lệch phân áp CO2 cao  máu tăng c ờng lấy CO2

-PO2 cao ở phổi  tăng đào thải CO2

PO2 thấp ở mô, máu nhận thêm CO2 (hiệu ứng Haldane).

- pH giảm  tăng đào thải CO2

*

3.2.3- Hiện t ợng di chuyển ion Cl-- HCO3

Là hiện t ợng Hamburger

- ý nghĩa sinh lý.

3.2.4- Điều hoà pH máu bằng hô hấp.

- Trong máu CO2 tồn tại 2 dạng: H2CO3 và

BHCO3.

Th ờng tỷ lệ H2CO3/BHCO3 không thay đổi nên pH ổn định.

* Chống toan huyết bằng tăng thông khí phổi.

3.2.5- §å thÞ ph©n ly CO2.

Bµi 3:

®iÒu hoµ h« hÊp

1- Trung tâm hô hấp.

Thí nghiệm cắt n o tuỷ trên động vật của ão tuỷ trên động vật của

Legalolois(1810) Flourens(1842).

1.1- Trung tâm ở hành cầu n o.ão tuỷ trên động vật của

1.1- Trung tâm ở hành cầu n o.ão tuỷ trên động vật của

- ở cầu n o: có trung tâm điều chỉnh thở cầu n o: có trung tâm điều chỉnh thở.ão tuỷ trên động vật của ão tuỷ trên động vật của

- ở hành n o: HV, TR, TT nhận cảm hoá học, hành n o: HV, TR, TT nhận cảm hoá học,ão tuỷ trên động vật của ão tuỷ trên động vật của

là trung tâm hô hấp quan trọng nhất

1.2- Trung t©m ë tuû sèng:

- Nh÷ng n¬ron thÇn kinh chi phèi c¬ hoµnh.

- Nh÷ng n¬ron thÇn kinh chi phèi c¬ liªn s ên.

1.2.1- Tính tự động của trung tâm hô hấp :

Thí nghiệm của Ranson, Magoun và Gesell (1936) dùng ph ơng pháp vi điện cực ghi đ ợc

điện thế hoạt động của nơron hô hấp Có hai nhóm nơron: hít vào và thở ra có ở hai bên đ

1.2.2- Sự liên hệ của các nơron hô hấp ở hành

hoành.

s ờn và thần kinh chi phối cơ bụng.

3- §iÒu hoµ h« hÊp.

§iÒu hoµ h« hÊp lµ ®iÒu hoµ nhÞp thë c¬ b¶n,

cã 2 c¬ chÕ:

3.1- C¬ chÕ thÓ dÞch ®iÒu hoµ h« hÊp.

ThÝ nghiÖm tuÇn hoµn chÐo cña Frederic (1880)

3.2- C¬ chÕ thÇn kinh ®iÒu hoµ h« hÊp.

3.2.1- Vai trß cña d©y X

3.2.2- Vai trò dây thần kinh cảm giác nông :

Vai trò dây thần kinh cảm giác số V

3.2.3- Vai trò thụ cảm thể (TCT) cơ học phổi.

3.2.4- Thụ cảm thể cơ, hoá ở đ ờng thở.

3.2.5- ảnh h ởng của TCT áp lực động mạch.

3.2.6- ảnh h ởng của một số trung tâm thần kinh khác :

3.2.7- ảnh h ởng của vỏ n o.ão tuỷ trên động vật của

4- hô hấp trong điều kiện đặc biệt.

Bệnh thợ lặn; Bệnh núi cao

5- ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn vÒ h« hÊp