SKKN giáo dục học sinh cá biệt

Giáo dục học sinh cá biệt là một vấn đề khó đối với giáo viên mà đặc biệt là đối với GVCN. Và càng khó khăn hơn khi những HSCB này đang trong độ tuổi học lớp 8, 9. Ở độ tuổi này các em đang ở bước chuyển giao giữa trẻ con và người lớn, các nhận thức của các em còn chưa hoàn thiện, do đó nếu giáo dục không phù hợp rất dễ dẫn đến những hậu quả làm ảnh hưởng đến tương lai của chính các em, đến gia đình của các em, để lại gánh nặng cho xã hội.

MỤC LỤC

Mục lục 1

Danh mục viết tắt 2

1 Đặt vấn đề 3

1.1 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm 3

1.2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm 4

2 Tổng quan 4

2.1 Tổng quan thông tin về những vấn đề cần nghiên cứu 4

2.2 Phạm vi và đối tượng của sáng kiến kinh nghiệm 4

3 Phương pháp nghiên cứu 5

4 Phần nội dung 5

4.1 Cơ sở lý luận của vấn đề: 5

4.2 Cơ sở thực tiễn 5

4.2.1 Thực trạng tình hình về vấn đề: 5

4.2.2 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề: 7

Giải pháp 1 Tìm hiểu học sinh 7

Giải pháp 2 Xây dựng quan hệ tin cậy, tôn trọng, thân thiện với học sinh 9

Giải pháp 3 Xây dựng mối quan hệ phối hợp giáo dục 10

Giải pháp 4 Đưa ra biện pháp giáo dục phù hợp 12

Giải pháp 5 Đánh giá kết quả giáo dục 13

4.2.3 Hiệu quả của SKKN: 13

4.3 Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ quá trình áp dụng sáng kiến, kinh nghiệm, giải pháp của bản thân .14

5 Kết luận 15

6 Kiến nghị 15

Tài liệu tham khảo 17

Phụ lục 18

1.Học sinh: HS; Học sinh cá biệt: HSCB2.Giáo viên: GV

3.Giáo viên chủ nhiệm: GVCN

4.Giáo viên bộ môn: GVBM

5 Trung học cơ sở: THCS

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm

HSCB là những HS có thái độ hành vi, ứng xử không phù hợp với các chuẩn mực về đạo đức, chưa tích cực trong học tập và rèn luyện, kết quả học tập yếu kém,

Chính vì những lí do trên, mà người làm công tác giáo dục, đặc biệt là

GVCN lớp phải quan tâm nhiều hơn đến HSCB, dìu dắt các em đi đúng hướng đến các chuẩn mực phù hợp với xã hội Tuy nhiên trong thực tế giảng dạy và giáo dục ởtrường hiện nay, có không ít thầy cô gặp khó khăn trong vấn đề này Thậm chí đâu

đó ta vẫn nghe có những trường hợp GV thiếu kiềm chế trước những hành động thiếu chuẩn mực của HS rồi dẫn đến những cách ứng xử, giáo dục thiếu tính sư phạm, gây ồn ào trong dư luận và ảnh hưởng đến uy tính của ngành Là một GV, tôicũng gặp những khó khăn tương tự, vậy nên tôi đã chọn vấn đề “ Giải pháp giáo dục HSCB lớp 8,9 ở trường THCS An Sơn” để nghiên cứu áp dụng trong công tác của mình

1.2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

Mục đích của đề tài là nhằm tìm ra những giải pháp phù hợp nhất để giáo

dùng làm tài liệu cho bản thân trong quá trình công tác, đồng thời làm tài liệu đẻ trao đổi chuyên môn với các đồng nghiệp Suy cho cùng cũng là góp phần nâng caochất lượng giáo dục HS, giảm thiểu tối đa HS bỏ học do giáo dục thiếu phù hợp.

2 TỔNG QUAN

2.1 Tổng quan thông tin về những vấn đề cần nghiên cứu

Đề tài được bản thân nghiên cứu và thực hiện tại trường THCS An Sơn kể từ năm học 2014-2015 đến nay Thực tế cho thấy không có nhiều tài liệu nghiên cứu

về vấn đề này, riêng trên địa bàn huyện Kiên Hải cũng chưa có báo cáo đề tài nào liên quan đến giáo dục HSCB lớp 8, 9

2.2 Phạm vi và đối tượng của sáng kiến kinh nghiệm

Đề tài được thực hiện trong phạm vi trường THCS An Sơn, đối tượng nghiêncứu là HS “cá biệt” lớp 8, lớp 9 Những HS “cá biệt” này thường có các đặc điểm sau:

-Thường xuyên vi phạm nội quy

-Kết quả học tập yếu kém

-Thường xuyên trốn học, bỏ tiết,

-Có thái độ hoặc hành vi ứng xử chưa phù hợp chuẩn mực

-

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm GD;

4 PHẦN NỘI DUNG

4.1 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Cá biệt theo từ điển tiếng việt có nghĩa là riêng lẻ

HSCB là những HS thường có những đặc điểm khác biệt so với những HS khác như về kiến thức, sức khỏe hay tính cách,

Xét theo môt phương diện khác, ở trường học, những HS thường xuyên có những biểu hiện về thái độ, ứng xử, hành vi thiếu hoặc không phù hợp với chuẩn mực chung của xã hội, hay có các biểu hiện thường là vi phạm nội quy, không chấp

hành các yêu cầu về học tập, về rèn luyện đạo đức, được gọi là HSCB.

Nguyên nhân của HSCB thường do:

+Ảnh hưởng của nhóm bạn HS cá biệt tham gia.

+ Ảnh hưởng của gia đình: Gia đình đầy đủ hay khuyết thiếu, hoàn cảnh

kinh tế, văn hóa của gia đình, lối sống và bầu không khí tâm lí - đạo đức trong gia đình, tính chất các mối quan hệ và sự gắn bỏ giữa các thành viên trong gia đình; sự quan tâm của gia đình đối với việc giáo dục và học hành của con

+ Ảnh hưởng của môi trường sống, các quan hệ xã hội khác

4.2 Cơ sở thực tiễn (Thực trạng vấn đề nghiên cứu)

4.2.1 Thực trạng tình hình về vấn đề:

Từ thực tiễn công tác giáo dục ở trường hiện nay, còn tồn tại một số vấn đề sau:

Một là, về phía nhiều GV thường thiếu kiên nhẫn trước một HS lúc nào cũng

làm ảnh hưởng đến lớp, đến giờ dạy Thành tích thi đua của lớp lúc nào cũng gần như cuối bảng, sổ đầu bài tuần nào cũng rất nhiều giờ B, C, áp lực trước những cuộc họp khi bị nhắc nhở về công tác chủ nhiệm của mình,… và rất nhiều nguyên nhân nữa làm tiêu hao và mất đi lòng kiên nhẫn từ phía thầy cô

Kiểm điểm, phê bình

Đưa ra hội đồng kỉ luậtHọc sinh bị đuổi, hoặc bỏ học

Hai là, về phía gia đình: cũng còn nhiều gia đình có cách giáo dục không

phù hợp Người thì quá nuông chiều, con muốn gì được nấy; người thì quá nóng

giận, hễ có thầy cô nhắc nhở là đánh đập rất nhiều; người thì bận quá nhiều việc

làm ăn mà không có thời gian quan tâm, giáo dục con cái

Ba là, sự phối hợp giáo dục giữa các GV, giữa GV và gia đình, giữa gia đình,

nhà trường và xã hội còn chưa tốt

Một số giải pháp với HSCB mà không ít giáo viên đã thường làm:

*Ưu điểm của giải pháp trên: có hiệu quả đối với một vài trường hợp ít cá

biệt, và nếu HS không tiến bộ thì kỉ luật bằng hình thức đuổi học 1 năm, HS khác

trong lớp học hành tiến bộ hơn do không bị ảnh hưởng bởi HSCB

*Nhược điểm của giải pháp: không đem lại hiệu quả giáo dục đối với đa số

HSCB; HS bỏ học dẫn đến nhân cách phát triển không hoàn thiện, thậm chí hư

hỏng,… để lại một gánh thật nặng cho bản thân HS trong tương lai, cho gia đình và

xã hội

4.2.2 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

SƠ ĐỒ GIÁO DỤC HỌC SINH

CÁ BIỆT

1.Tìm hiểuhọc sinh

3.Xây dựng quan hệ phối hợp giáo dục4.Đưa ra các biện pháp giáo dục phù hợp

5.Đánh giá kết quả giáo dục 2.Xây dựng quan hệ tin cậy, tôn trọng, thân thiện

a.Mục đích của giải pháp:

Hướng HS vào các chuẩn mực xã hội, giúp HS tiến bộ về rèn luyện đạo đức

và học tập HS phải có thái độ đúng đắn trước các hành vi tiêu cực, không phù hợp,

không tham gia vào các tệ nạn xã hội

b.Nội dung giải pháp:

Giải pháp 1 Tìm hiểu học sinh

Mỗi HSCB là một HS đặc biệt cần được quan tâm GV cần tìm hiểu HS

thông qua nhiều kênh như hồ sơ, gia đình, bạn bè, phiếu điều tra HS,… để nắm bắt

chính xác nhất vì sao HS lại đặc biệt khác với các bạn GV cần hết sức chú ý đến

điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, điều không thích của HS để đưa ra cách ứng xử, nhắc nhở phù hợp.

Để tìm hiểu HSCB cần chú ý một số nội dung về thu thập và xử lí thông tin liên quan đến HS Các nội dung cần thu thập là các yếu tố ảnh hưởng đến HS như: ảnh hưởng của nhóm bạn, ảnh hưởng của gia đình, ảnh hưởng của môi trường sống;các khó khăn của HS;các nhu cầu, sở thích, mong muốn, điểm mạnh của từng HS; niềm tin, quan niệm của HS về giá trị cuộc sống; khả năng nhận thức, nhu cầu, động cơ học tập; đặc điểm cơ bản về tính cách; các thói quen, hành vi lệch lạc và nguyên nhân dẫn đến các hành vi đó,…

Một số phương pháp thu thập thông tin thường dùng là: thu thập thông qua phiếu câu hỏi, thu thập thông qua hoạt động nhóm của HS, thu thập qua trò chuyệnvới HS, thu thập thông qua giao tiếp với gia đình, với bạn bè, người thân của HS

Thu thập thông tin qua phiếu câu hỏi dùng để nắm bắt các thông tin cơ bản

về HS, thường GV thiết kế một bản câu hỏi và cho HS điền vào, các nội dung thường là:

- Những mục tiêu dài hạn, trung hạn và ngắn hạn

- Những thuận lợi để thực hiện mực tiêu, mong muốn

- Những khó khăn, rào cản trong việc thực hiện mực tiêu, mong muốn.

- Những ảnh hưởng tích cực từ gia đình, bạn bè, môi trường sống, học tập

- Những nguy cơ, thách thức, ảnh hưởng tiêu cực từ gia đình, bạn bè, môi trường sống, học tập

- Bản thân cần sự giúp đỡ nào từ GV, bạn bè?

- Bản thân sẽ định làm gì để đạt được những mong muốn, mực tiêu của mình?

Thu thập thông tin qua hoạt động nhóm của HS góp phần nắm chắt hơn về thông tin của HS, đồng thời cũng để kiểm tra lại độ chính xác về các thông tin của

HS đã ghi trong phiếu câu hỏi

Thu thập thông tin qua trò chuyện với HS là cách lấy thông tin trực tiếp và hiệu quả Qua đây, GV có thể đánh giá sơ bộ mức độ tin tưởng của HS đối với bản thân GV, biết được rõ hơn về đặc điểm tính cách của từng HS Thông qua đó một lần nữa kiểm chứng lại các thông tin

Đối với một số HS ít nói, ngại giao tiếp, GV có thể sử dụng biện pháp thu thập thông tin gián tiếp qua người thân, bạn bè và gia đình HS

Điều hết sức quan trọng trong thu thập thông tin là GV phải nắm bắt cho bằng được nguyên nhân vì sao HS cá biệt Có biết chính xác nguyên nhân thì mới đưa ra được biện pháp tác động phù hợp

Bước tiếp theo của việc thu thập thông tin là phải xử lí, lưu trữ và khai thác các thông tin.Thông tin thu thập cần được so sánh đối chiếu để lọc lại các thông tin chính xác nhất GV nên lưu trữ thông tin HS cá biệt thông qua phiếu hoặc sổ theo dõi hoặc lưu trữ trên máy tính Từ đó khai thác thông tin: dự đoán, nhận xét, đưa racác biện pháp tác động, phòng ngừa các hành vi tiêu cực

Giải pháp 2 Xây dựng quan hệ tin cậy, tôn trọng, thân thiện với HS.

Điều kiện đầu tiên để thành công là sự kiên nhẫn của GV Đối mặt với nhữnghành vi, thái độ không đúng đắn của HS, GV cần đặt ra cho mình những lời tự nhắcnhở rồi lặp lại chúng như thần chú để điều chỉnh bản thân, chẳng hạn như: “Hãy thathứ”, “Đừng nóng giận”, “Kiên nhẫn và bình tĩnh”,… và trước khi đưa ra một lời nhận xét hay nhắc nhở HS nên đếm “1, 2, 3, 4, 5,…” hoặc hơn nữa để dành cho mình 5- 10 giây suy nghĩ về tác dụng giáo dục

Tiếp đến hãy hòa nhập cùng HS, cùng tham gia với HS những hoạt động lành mạnh liên quan đến sở thích của HS như đá bóng, đi câu cá,… Thông qua đó bản thân GV sẽ gần gũi và hiểu HS hơn

Thông qua các hoạt động tập thể và các buổi sinh hoạt; nhất quán trong lời nói và hành động, thưởng phạt rõ ràng để tạo dựng sự tin tưởng và tôn trọng của

HS đối với GV

Xây dựng quan hệ tin cậy, tôn trọng, thân thiện với HS là một trong những điểm mới mà trước đây ít có GV quan tâm đề cặp đến Muốn xây dựng được mối quan hệ này phải chú ý một số nguyên tắc: phải biết lắng nghe, biết giữ bí mật, biết tôn trọng, biết tư vấn hiệu quả khi cần thiết

Điều kiện cần có của GV để HS tin cậy và xây dựng quan hệ tốt:

-Giáo viên phải có “Tâm”: yêu nghề, hết lòng vì HS, công tâm trong nhận xét đánh giá

-Giáo viên phải có “Tầm”: phải chuẩn về chuyên môn, về đạo đức, tác

phong; có hiểu biết sâu rộng về những khó khăn của HS, biết tư vấn hiệu quả

-Giáo viên phải biết “Nhẫn” Biết kiềm chế đúng lúc, biết thông cảm và chia

sẽ

Giải pháp 3 Xây dựng mối quan hệ phối hợp giáo dục.

Phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội Mấu chốt là giữa GVCN và GVBM; quan hệ giữa GVCN với gia đình HS để mọi người cùng hiểu hơn và thông

cảm hơn đối với HS, chấp nhận cho HS cơ hội sửa chữa, phối hợp cùng GVCN một

số biện pháp tác động đến các em

Phải phối hợp tốt với GVBM, bởi vì HSCB rất dễ bỏ cuộc dù chỉ với một

nhận xét thiếu phù hợp Hãy thử tưởng tượng giáo dục HSCB giống như bạn đang nâng một quả bóng được thổi thật căng, bạn đang nâng thật nhẹ nhàng nhưng khi chuyền sang người khác mà thiếu sự hợp tác có thể quả bóng sẽ nổ tung và công sức của bạn sẽ đổ sông, đổ biển Hãy trao đổi với các GVBM điều mà bạn đang làm đối với HS, thảo luận về cách giáo dục HSCB và thống nhất cách thức áp dụng,cùng cho HS cơ hội sửa đổi từ từ,…

Những việc nên làm:

-Không chất vấn GVBM về kết quả học tập của lớp

-Không tạo cho GVBM suy nghĩ rằng GVCN đang bênh vực HS của mình.-Trao đổi các thông tin về đặc điểm tâm lí và hoàn cảnh gia đình với GVBM

để GV hiểu và thông cảm

-Trao đổi về những cơ hội của HS khi được GVBM tạo điều kiện

Với phụ huynh HS, hãy chú ý hầu hết phụ huynh đều rất kì vọng ở con cái

Một lời nói thiếu tế nhị sẽ chạm đến tự ái của phụ huynh và tiếp theo là bạn sẽ thất bại trong giáo dục HSCB Khi tiếp xúc với phụ huynh cần khen những mặt mạnh

mà con cái họ đã được được, nhận xét đúng mức những mặt còn chưa tốt và bàn biện pháp để giáo dục GVCN nên đến nhà phụ huynh thường xuyên hơn là mời lêntrường làm việc Cố gắng để phụ huynh tin tưởng và phối hợp thì hiệu quả giáo dục

sẽ tốt hơn

-Phải đến được nhà PHHS ít nhất là 1-2 lần trong 1 năm học để tìm hiểu hỏi thăm việc học tập ở nhà của HS.

-Gởi được cho PHHS lịch học tập cũng như số điện thoại của tất cả GVBM

để kịp thời phối hợp

-Thông báo ngay những bất thường của HS với PH Nhưng đặc biệt lưu ý đốivới HSCB phải nói rõ những biện pháp mà GVCN đang tác động giáo dục và đề nghị PHHS phối hợp, hỗ trợ Những điều HS muốn giữ bí mật thì GVCN phải cân nhắc kĩ về tác dụng giáo dục xem có nên trao đổi với PH hay không Động viên và tạo sự an tâm cho phụ huynh để họ cố gắng phối hợp Đừng chỉ trích hay phê bình con cái của họ vì sẽ có tác dụng ngược lại mong muốn giáo dục

Giải pháp 4 Đưa ra biện pháp giáo dục phù hợp

Khi HS đã tin tưởng thì lời nói của GV sẽ có giá trị Điều còn lại là động viên và giúp đỡ các em vượt qua khó khăn Với mỗi một HS cần có một giải pháp tác động khác nhau tùy theo đặc điểm tâm lí và tình hình thực tế

Tùy vào nguyên nhân dẫn đến những thái độ, hành vi sai lệch ở HS mà GV tìm các cách thực tác động cho phù hợp, nhưng cần chú trọng:

- Giúp HS biết nhận thức đúng về điểm mạnh vã điểm yếu của bản thân.-Giúp HS nhận thức được hậu qủa của những hành vi tiêu cực

-GV cần phải quan tâm hỗ trợ các em vượt qua những khó khăn

và đáp ứng nhu cầu chính đáng của HSCB

-Động viên, khích lệ, tạo động lực cho HSCB học tập và hoàn thiện nhân cách cho HS

-Sử dụng môi trường tập thể thân thiện và các mối quan hệ trong tập thể để phát hiện kịp thời và tác động phù hợp đến từng cá nhân, tạo điều kiện tinh thần và

sự hỗ trợ đối với từng thành viên trong quá trình thực hiện

Chú trọng kỉ luật giáo dục phải kết hợp với tình thương

Giải pháp 5 Đánh giá kết quả giáo dục

HSCB cần được đánh giá khác so với HS bình thường, đừng đánh đồng các

em đối với HS khác

Cần khích lệ, động viên đối với những cố gắng của các em

Nếu được, hãy để con đường tương lai của các em được rộng hơn

Đánh giá hành vi không đồng nhất với đánh giá nhân cách Nếu HS cá biệt thực hiện hành vi không mong đợi nào đó thì GV chỉ đánh giá hành vi đó, mà không quy kết hành vi đó thành nét nhân cách của HS

Đánh giá theo quan điếm tích cựcc đối với HSCB Đánh giá đúng không những giúp các em nhìn nhận đúng bản thân với những điểm mạnh cần phát huy vànhững tồn tại cần khắc phục, mà còn tạo động lực cho HS nỗ lực rèn luyện tu dưỡng

Đánh giá sự tiến bộ của chính HSCB theo quá trình Đánh giá sự tiến bộ của

HS so với chính bản thân trong mọi quan hệ với khả năng, sự nỗ lực của các em Đồng thời, cần xác nhận mức độ cụ thể đạt đươc kết quả giáo dục của từng em và điều chỉnh quá trình giáo dục để nâng cao hiệu quả

4.2.3 Hiệu quả của SKKN:

Khi áp dụng tại trường THCS An Sơn vào công tác chủ nhiệm lớp 8, 9 Tôi thu được một số kết quả như sau

Về phía bản thân GV: Tôi nhận thấy mình hoàn thiện hơn về nghiệp vụ, đặc biệt là trong công tác chủ nhiệm, khả năng giao tiếp với phụ huynh và HS cũng được hoàn thiện rõ rệt Hơn nữa, là học được sự kiên nhẫn, được sự tín nhiệm của

HS, phụ huynh và đồng nghiệp

Về phía HS:

-Năm học 2014-2015: có 2 em HS lớp 9 được giáo dục thành công, cả hai đều tốt nghiệp lớp 9 Một em hiện đang học 12 tại trường THCS An Sơn

-Năm học 2015-2016: Giáo dục có hiệu quả được 1 HS

-Năm học 2016-2017: Giáo dục có hiệu quả được 4 em, tất cả đều tốt nghiệp lớp 9, có 3 em đang học lớp 10, 1 em đang nghỉ học vì điều kiện gia đình Trong 4

em này có 3 em lưu ban từ năm học trước, sau khi vận động và tác động các em đã

đi học lại và tốt nghiệp THCS

-Năm học 2017-2018: Giáo dục hiệu quả được 03 HS có ý định bỏ học do học yếu Kết quả cả 03 HS đều tốt nghiệp THCS

Về phía xã hội: tôi nhận thấy có thêm một số HS được hoàn thiện về trình độ

và nhân cách, giảm đi một số em làm gánh nặng cho gia đình, cho địa phương Và hơn tất cả là con đường tương lai của các em đang được tiếp tục xây dựng và hoàn thiện

4.3 Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ quá trình áp dụng sáng kiến, kinh nghiệm, giải pháp của bản thân

Một là, bài học về tính nhẫn nại trong công tác Trước những thái độ không đúng mực của HS chưa ngoan, GV cần kiên nhẫn, bình tĩnh xử lí trách tình trạng

“già néo dứt dây”

Hai là, bài học về sự phối hợp giáo dục Đây là một bài học theo tôi rất quan trọng Cá nhân mỗi GV sẽ không đem lại hiệu quả toàn diện Cần huy động tinh