Đề tài tập trung nghiên cứu một số dạng toán lũy thừa nâng cao và phương pháp giải...nhằm giúp học sinh khá giỏi củng cố và nâng cao kiến thức, tạo tiền đề tốt cho việc bồi dưỡng nguồn học sinh giỏi toán cho trường trong các năm sau góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của bộ môn. Một số kinh nghiệm này được tích lũy trong quá trình nghiên cứu tài liệu, sách nâng cao, qua mạng và quá trình soạn giảng ở trường THCS....
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KIÊN HẢI
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ AN SƠN
“ GIÚP HỌC SINH GIỎI HỌC
TỐT CHỦ ĐỀ LŨY THỪA NÂNG
CAO – TOÁN 6 -7 TRƯỜNG THCS AN SƠN”
Người viết: Võ Thị Thúy Loan
Chức vụ: Giáo viên
NĂM HỌC: 2017-2018
Trang 2I PHẦN MỞ ĐẦU
1.Bối cảnh của đề tài
Đề tài: “ GIÚP HỌC SINH GIỎI HỌC TỐT CHỦ ĐỀ LŨY THỪA NÂNG
CAO – TOÁN 6 -7TRƯỜNG THCS AN SƠN” được thực hiện tại trường THCS
An Sơn, Kiên Hải, Kiên Giang
Thời gian thực hiện : học kỳ 1 năm học 2017 -2018
Nội dung của đề tài “ giúp học sinh giỏi học tốt chủ đề lũy thừa nâng caomôn Toán 6 – 7”
2.Lý do chọn đề tài
Trong những năm qua, nền GD của nước ta không ngừng thay đổi Chấtlượng giảng dạy và giáo dục của địa phương không ngừng được nâng lên Sốlượng HS khá giỏi bộ môn Toán cũng ngày một tăng lên Bên cạnh đó số lượng
HS yêu thích bộ môn Toán cũng khá đông Các em cần được nâng cao và mởrộng kiến thức hơn chứ không đơn thuần là kiến thức cớ bản theo sách giáo khoa
để các em có thể tham gia nhiều hơn các cuộc thi HS giỏi, thi toán qua mạng….
Đặc điểm địa phương là vùng biển đảo xa xôi, điều kiện sách tham khảo,sách nâng cao rất hạn chế, các em không có điều kiện trang bị thêm sách nângcao cho mình Mặt khác khi tham khảo qua mạng các bài toán thì các em chưabiết lựa chọn chủ đề thích hợp và chưa hệ thống hết được hệ thống kiến thức củachủ đề…
Trong quá trình dạy kiến thức mới cho HS ( đặt biệt là khi trong lớp cónhiều HS khá giỏi của bộ môn) mà GV chỉ truyền đạt kiến thức đơn thuần theoSGK thì sẽ gây nhàm chán, HS thiếu hứng thú và có thể làm việc riêng khi bàitoán quá đơn giản Vì vậy đòi hỏi GV phải hướng dẫn mở rộng kiến thức cho
HS thông qua các ví dụ nâng cao cùng dạng, khác dạng… để HS thấy hứng thúhơn yêu thích hơn trong giờ học Qua đó trang bị thêm kiến thức và kĩ năng giảibài toán nâng cao để tạo nguồn HS giỏi cho các năm sau
Từ đó thấy rằng nhiệm vụ đặt ra cho GV là rất quan trọng Tuy nhiên vấn
đề muốn nói ở đây là hệ thống các bài tập và phương pháp giải các bài tập saucho phù hợp với HS và nội dung đó thế nào để đáp ứng yêu cầu đặt ra Và mộtyêu cầu cấp bách là GV phải tự học tự sáng tạo, mạnh dạn đưa vào giảng dạy
Trang 3Là một GV, được phân công giảng dạy môn Toán khối 6, khối 7 Bản thântôi thấy mình cần không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, thayđổi PP để nâng cao chất lượng bộ môn và việc dạy học môn toán được thực hiệntốt hơn Vì vậy tôi đã lựa chọn chuyên đề này để làm tài liệu giảng dạy và traođổi với đồng nghiệp Rất mong được sự quan tâm góp ý của quý thầy cô.
3.Phạm vi và đối tượng của đề tài
Đề tài được thực hiện đối với HS khối 6 -7 trường THCS An Sơn – Kiên
Hải – Kiên Giang Đề tài tập trung nghiên cứu một số dạng toán lũy thừa nâng
cao và phương pháp giải nhằm giúp học sinh khá giỏi củng cố và nâng cao
kiến thức, tạo tiền đề tốt cho việc bồi dưỡng nguồn học sinh giỏi toán chotrường trong các năm sau góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của bộ môn.Một số kinh nghiệm này được tích lũy trong quá trình nghiên cứu tài liệu, sáchnâng cao, qua mạng và quá trình soạn giảng ở trường THCS An Sơn
4.Mục đích của đề tài
Với mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn phụ trách
và tìm ra phương pháp giảng dạy mới tạo hứng thú hơn trong học tập cho HSnhằm phát huy được tính tích cực chủ động của HS trong việc tiếp thu kiến thức.Đồng thời để nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
Mặt khác, đây là vấn đề thực tế gây không ít khó khăn cho bản thân vànhiều GV trong quá trình soạn giảng môn toán bằng phần mềm Powerpointnhưng trong thời gian qua tôi chưa thấy có tài liệu nghiên cứu về chương nàymột cách hoàn chỉnh, do đó tôi mạnh dạn chọn vấn đề này để nghiên cứu
5.Sơ lược những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu
Qua thời gian nghiên cứu và thực hiện việc giảng dạy bằng máy chiếu với
sự hỗ trợ của phần mềm Powerpoint tôi nhận thấy được một số điểm mới cơ bảnnhất như sau:
Thứ nhất, đề tài chỉ ra những kinh nghiệm cụ thể để soạn giảng giáo ántrình chiếu bằng phần mềm Microsoft Powerpoint nhanh và hiệu quả
Trang 4Thứ hai, thông qua việc tìm hiểu áp dụng GV tích lũy được một thư việnnhỏ mà trong đó tập hợp những dữ liệu là bài giảng, hình ảnh, cần thiết choviệc soạn giảng môn Toán 6,7 sau này.
Thứ ba, là thái độ của HS đối với môn học dần thay đổi theo hướng tíchcực HS thích học tập toán hơn, tập trung hơn, hiệu quả dạy học cao hơn
6.Khẳng định tính sáng tạo về khoa học và thực tiễn của vấn đề
Về mặt khoa học, đề tài giúp GV nắm vững hơn cách soạn giảng bằngphần mềm Microsoft Powerpoint
Về mặt thực tiễn, đề tài giúp GV soạn giảng nhanh hơn; áp dụng giảngdạy hiệu quả hơn
II.PHẦN NỘI DUNG
1.Cơ sở lý luận của vấn đề
Trong những năm qua, cùng với nhu cầu phát triển của đất nước thì ngành
GD cũng không ngừng đổi mới để hòa nhập cùng xu thế Một yêu cầu cấp bách
đặt ra đối với ngành GD là phải đổi mới toàn diện từ chương trình SGK, cáchđào tạo GV, PP truyền đạt cho HS, … một sự thay đổi lớn nữa đó là sự đầu tưcủa nhà nước cho ngành GD ngày càng nhiều hơn, cơ sở vật chất, trang thiết bịngày càng hoàn thiện hơn Trong các thiết bị dạy học mới thì thiết bị có thể xem
là hiện đại đó là máy tính, máy chiếu Projecter…
Năm học 2012 -2013, Bộ GD đã nêu rõ những định hướng đổi mới PPgiáo dục đó là: “ Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), sử dụngtrang thiết bị hiện đại để giảng dạy
CNTT là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kĩthuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lí, lưu trữ và trao đổi thôngtin số.(Luật CNTT dược Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Namkhóa 11, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 22 tháng 6 năm 2006) CNTT có tác độngmạnh mẽ, làm thay đổi nội dung, phương pháp, phương thức dạy và học Cácđịnh hướng ứng dụng CNTT trong dạy học là:
-Xây dựng phần mềm công cụ hỗ trợ GV thiết kế bài giảng điện tử(BGĐT)
Trang 5-Xây dựng tư liệu giáo dục
-Hướng dẫn GV thiết kế BGĐT từ các phần mềm công cụ
Tình hình giảng dạy thực tế của nhà trường cho thấy phương pháp dạyhọc sử dụng BGĐT đem lại sự hứng thú và hiệu quả học tập của HS
2.Thực trạng vấn đề
2.1 Thực trạng chung.
Qua thời công công tác và giảng dạy ở trường THCS An Sơn với bộ mônphụ trách là toán 6 – toán 7 Qua các năm, bản thân nhận thấy chất lượng bộmôn vẫn còn thấp chưa đáp ứng tốt yêu cầu đặt ra Đa số HS cho rằng môn Toánkhô khan, khó tiếp thu, thiếu hình ảnh thực tế
Kết quả khảo sát HS khối 6,7 trường THCS An Sơn cho thấy có hơn 70%
HS không thích học môn Toán Tuy nhiên khi học với BGĐT thì hơn 80% HSnói là thích
2.2 Thuận lợi và khó khăn trong quá trình soạn giảng BGĐT
Qua giảng dạy và tìm hiểu tôi nhận thấy một số thuận lợi và khókhăn trong việc soạn giảng môn Toán bằng máy chiếu, cụ thể như sau:
2.2.1 Thuận lợi
Trang 6- Sự quan tâm của BGH nhà trường đến việc đổi mới PP, luôn tạo điều kiện đểgiáo viên học tập nâng cao trình độ chuyên môn, áp dụng PP giảng dạy mới.BGH đã tổ chức các buổi tập huấn cho GV chưa có kinh nghiệm trong soạngiảng trình chiếu.
- GV tích cực tìm hiểu ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
- HS hứng thú với cách học mới Thông qua hình ảnh động, màu sắc, âm thanh,
… HS tiếp thu bài nhanh hơn
Khi dạy trình chiếu GV ít hoạt động hơn, nói ít hơn, có nhiều thời gian hơn đểkiểm tra việc làm bài của HS
2.2.2 Khó khăn
Đây là cách dạy và học mới đối với cả GV và HS nên gây không ít khókhăn cho GV và HS:
Thứ nhất là về cơ sở vật chất, trang thiết bị: trường chỉ có một máy chiếu
và không có máy tính phục vụ riêng cho việc dạy máy chiếu Khi dạy một tiếthọc trình chiếu cần rất nhiều thiết bị, đồ dùng dạy học ( máy tính, máy chiếu, bútđiều khiển, bảng phụ, đồ dùng dạy học cho bộ môn…) Mặt khác, điện phục vụcho việc giảng dạy còn hạn chế Vì vậy GV cũng gặp không ít khó khăn
Thứ hai là đối với HS: do mới tiếp xúc với cách học mới nên khó khăn
lớn nhất của các em là không biết cách ghi chép như thế nào, không biết nên tậptrung quan sát với đối tượng nào trên màn hình
Thứ ba là về phía GV: Do mới tiếp xúc với máy chiếu projecter nên GV
chưa nắm hết cách sử dụng vì thế GV chưa mạnh dạn trong giảng dạy Bên cạnh
đó GV chưa được học qua các lớp đào tạo về ứng dụng công nghệ thông tin, vàsoạn giảng trình chiếu mà do tự học qua tài liệu, qua đồng nghiệp… nên cònthiếu kinh nghiệm, chưa nắm được quy trình trong soạn giảng một tiết giáo ántrình chiếu bằng phần mềm Microsoft powerpoint nên mất nhiều thời gian khithiết kế Ngoài ra cũng gặp các khó khăn trong việc thể hiện nội dung trên cácslide trình chiếu như nội dung, hình ảnh, màu sắc, cỡ chữ, hình vẽ, , cách tạocác hiệu ứng,
Trang 73.Các biện pháp
3.1/ Về trang thiết bị.
Đối với trang thiết bị còn thiếu, GV chủ động tham mưu đề xuất với BGHkịp thời mua hoặc đề nghị cấp bổ sung
Vì địa bàn xã An Sơn chưa có điện liên tục và máy phát điện nhà trường
chưa đáp ứng được yêu cầu nên để thực hiện được việc giảng dạy bằng BGĐT
thì GV chỉ có thể dạy vào tiết 3 tiết 4 Do đó, để chủ động trong việc dạy họccần có sự tham mưu, đề xuất với BGH trong việc xếp thời khóa biểu Bên cạnh,cũng phải linh động thay đổi giữa các tiết dạy đưa tiết dạy có sử dụng BGĐTvào giờ có điện
Máy tính để soạn trình chiếu powerpoint phải cài đầy đủ các phần mềmcần thiết như: phần mềm gõ công thức toán học ( mathtype), phần mềm vẽ hìnhGSP… Tuy nhiên trường chưa có máy tính phục vụ riêng nên bên cạnh việc đềnghị mua thì chủ động mượn các đồng nghiệp có máy tính để sử dụng Khimượn máy cũng cần kiểm tra trước và bổ sung font chữ, phần mềm cần thiết cho
- Một là: Trong quá trình giảng dạy, dù làm bất cứ việc gì khác lạ so với
những quy tắc quen thuộc thì GV cũng phải có những quy ước như kiểu hướngdẫn sử dụng để HS tiếp xúc với cách học mới dễ dàng hơn GV quy ước trướcvới các em: trên bảng phấn thì như cũ, còn trên bảng chiếu GV có thể dùng kíhiệu để HS biết ghi chép: Ví dụ: dùng màu chữ phân biệt giữa nội dung cần ghi
và nội dung minh họa, hoặc dùng kí hiệu nào đó đứng trước nội dung cần ghi(chẳng hạn hình ảnh động về cây viết,…)
Trang 8-Hai là: Khi trình chiếu, để HS có thể ghi chép kịp thì nội dung của các
silde không nên xuất hiện dày đặc cùng một lúc Ta nên phân dòng, phân đoạnthích hợp, cho xuất hiện theo hiệu ứng thời gian hoặc dưới sự điều khiển của
GV.(Lưu ý nên soạn theo hiệu ứng của GV.)
-Ba là: Trường hợp nội dung dài mà phải xuất hiện đầy đủ cùng lúc trên
màn hình thì GV cho xuất hiện từng phần để giảng giải, sau đó về trang có đầy
đủ nội dung để HS dễ hiểu, dễ ghi bài hơn
Ví dụ: Khi dạy bài “ Quy đồng mẫu số nhiều phân số” Toán 6 tập 2 Khi
phát biểu quy tắc GV cho xuất hiện lần lược các bước làm và sau đó là quy tắchoàn chỉnh
B1: Tìm BC ( BCNN) làm mẫu chung
B2: Tìm thừa số phụ bằng cách lấy mẫu chung chia cho từng mẫu
B3: Quy đồng (nhân cả tử và mẫu của mỗi phân số với thừa số phụ tươngứng
-Bốn là: Những nội dung, hình ảnh minh họa sau khi đã giảng giải xong
thì GV cho mất đi để HS dễ quan sát, dễ ghi chép nội dung chính của bài học
Ví dụ: bài “ Đại lượng tỉ lệ thuận” Toán 7 tập 1 Khi dạy mục 1 phần ?3:
có hình 9 để minh họa
Hình 9 là biểu đồ cột biểu diễn khối lượng của bốn con khủng long Mỗicon khủng long ở các cột a, b, c nặng bao nhiêu tấn nếu biết rằng khủng long ởcột a nặng 10 tấn và chiều cao các cột được cho trong bảng sau
Trang 9Cột a b c d
Sau khi HS tính khối lượng xong GV nên cho hình vẽ minh họa mất đixuất hiện kết quả bảng tính khối lượng của 4 con khủng long để HS ghi chép
-Năm là: Với những kiến thức dài, có sẵn trong SGK không cần xuất hiện
chi tiết trên màn hình thì giáo viên có thể hướng dẫn HS đánh dấu vào SGK để
về nhà chép
-Sáu là: Trong quá trình giảng dạy GV sử dụng các yêu cầu, mệnh lệnh để
HS biết cách ghi chép
3.3/ Về phía giáo viên.
Để khắc phục được những khó khăn trên thì GV cần chú ý các vấn đề sau:
Một là: về phía cá nhân GV chủ động tìm hiểu cách sử dụng phần mềm
soạn thảo Powerpoitn, cách sử dụng các thiết bị liên quan như máy chiếu, máyScan, để tự trang bị cho mình những kiến thức cần thiết Bên cạnh đó cũng lưu
ý nắm vững quy trình thiết kế BGĐT Khi soạn giáo án bằng trình chiếu vớiphần mềm Powerpoint thì GV cũng phải soạn giảng bằng giáo án Words theoquy định chung nhưng GV cần nghiên cứu trước xem trong bài giảng cần nhữngtranh ảnh nào? dụng cụ nào? (thước đo góc, thước thẳng, eke, compa ) trong đónội dung, hình ảnh nào cần xuất hiện trên màn hình, cần mất đi, cần lưu lại, cầnlàm nổi bật…
Quy trình thiết kế bài giảng điện tử:
-Bước 1: Phân tích nội dung bài dạy, soạn giáo án
+Xác định kiến thức kỹ năng+Dạy nội dung nào ứng với hoạt động nào+Xác định trong tâm của bài
-Bước 2: Xây dựng kịch bản cho việc thiết kế
Hoạt động GV Hoạt động HS Nội dung và hình ảnh
Trang 10cần thể hiện trên màn hình
-Bước 5: Viết bản hướng dẫn (trong trường hợp soạn để GV khác
dạy thì nên có bản hướng dẫn để người khác nắm bắt được ý đồ thể hiện trong bài giảng).
Chẳng hạn: Khi soạn bài “Tổng ba góc của tam giác” môn Toán 7
GV soạn theo quy trình như trên Chú ý bước 2:
Hoạt động GV Hoạt động HS Nội dung và hình ảnh cần thể
1/ Tổng ba góc của tam giác
-Slide nội dung của ?1 Vẽ các tam giác bất kỳ, dùng thước đo góc đo
Trang 11-HS đọc ?2
- HS thực hành
ba góc của mỗi tam giác rồi tính tổng số đo ba góc của mỗi tam giác Có nhận xét gì về kết
- Slide có hình vẽ và thực hành đo
cụ thể từng góc của tam giác
-Slide nội dung ?2 Cắt một tấm bìa
hình tam giác ABC Cắt rời góc B rồi đặt nó kề với góc A, cắt rời góc
C rồi đặt nó kề với góc A như hình vẽ Hãy dự đoán về tổng các góc A , B , C của tam giác ABC
- Slide hướng dẫn cắt giấy thựchành
C B
-Slide nội dung bài tập:
Trang 12-HS nêu địnhnghĩa:
-HS vẽ hình
-HS tính-HS nêu định lí
-HS làm bài tập
R T
S F
E D
P M
N
C
B A
x x
x
x
58 0 x
x
40 0
30 0
40 0 x
H4 H3
H2 H1
-Slide từng hình vẽ riêng biệt vàđáp án cụ thể
-Slide mục 2:Tam giác vuông
- Slide nội dung định lí : Định lí:
Trong một tam giác vuông, hai góc nhọn phụ nhau
-Slide nội dung phiếu học tập vàđáp án sau khi thu phiếu học tậpcủa học sinh:
µ µ B+C
Trang 13tập cho HS)
-Hoạt động 4:
Dặn dò
“ Trong các khẳng định sau, khẳng định nào đúng, khẳng định nào sai?”
-Slide nội dung dặn dò.(bài tập,hướng dẫn bài tập về nhà)
Một số lưu ý khác:
- Cần phải tính toán thời gian, số lượng kiến thức cần truyền đạt trong một
tiết, tránh đưa quá nhiều kiến thức, quá nhiều slide lên hoặc quá ít kiến thức
- Dù bài giảng trình chiếu cho phép GV biểu diễn đầy đủ kiến thức vớihình ảnh, màu sắc hấp dẫn nhưng GV không nên bỏ qua việc sử dụng bảngphấn, bảng phụ của HS, các đồ dùng dạy học của bộ môn vì bảng phấn đã gắnliền với thầy và trò từ xưa đến nay, bên cạnh đó có nhiều bài toán cần rèn luyện
kĩ năng trình bày độc lập của HS, chẳng hạn như trình bày bài giải, vẽ hình,…
- Giáo án trình chiếu cũng phải đầy đủ các bước lên lớp:
+ Ổn định lớp (slide giới thiệu trường, lớp, môn,…)
+ KTBC ( câu hỏi, đáp án,…)
+ Bài mới ( trong các slide bài mới nên có tựa bài)
+ Củng cố
+ Dặn dò
Hai là: Để rút ngắn thời gian soạn giảng bằng BGĐT, GV nên tạo cho
mình một kho tư liệu GV có thể tự tạo cho mình bộ sưu tập hoặc sưu tầm từmạng internet để tham khảo và lựa chọn một số hình ảnh, bài giảng, cần thiếtcho việc soạn giảng của mình