Dạy thêm ngữ văn 7 chi tiết

C. Luyện kĩ năng làm một số dạng bài tập làm văn qua các văn bản nhật dụng I. Cổng trưởng mở ra 1. Trình bày cảm nhận của em về đoạn văn cuối “Cổng trường mở ra”. a. Cách làm bài cảm nhận đoạn thơ, đoạn văn nói chung Mở đoạn: Câu chủ đề: Gọi tên ý của toàn đoạn Gồm hai phần: biểu ý + biểu cảm. Thân đoạn: Triển khai các câu văn làm sáng ró câu chủ đề Lưu ý: Cần triển khai theo một trình tự nhất định. Nếu có các ý nhỏ thì nêu các ý nhỏ rõ ràng. Cần có ý đánh giá tác giả: về tài năng và tấm lòng Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc. a. Cách làm cụ thể với bài này Gợi ý: a. Mở đoạn: Cách 1: Trong văn bản “Cổng trường mở ra”, tác giả Lí Lan đã diễn tả một cách xúc động, sâu sắc tình yêu và niềm tin của người mẹ đối với con, niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường qua đoạn văn cuối bài. Cách 2: Đoạn văn cuối trong văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả Lí Lan là một trong những đoạn văn hay nhất, xúc động nhất diễn tả sâu sắc tình yêu và niềm tin của người mẹ đối với con, niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường. b. Thân đoạn: Tình yêu và niềm tin của mẹ giành cho con Trước hết được thể hiện qua cử chỉ của mẹ: cầm tay con, dắt tay con qua cánh cổng trường, buông tay con ra. + Đó là những cử chỉ đầy âu yếm, chan chứa yêu thương thể hiện sự quan tâm chu đáo ân cần. + Hành động “buông tay con ra” cho thấy sự tin cậy vào đứa đứa con yêu. Tình yêu và niềm tin còn được thể hiện qua lời nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên...” + Lời khích lệ, động viên ân cần, dịu dàng của mẹ giúp con tự tin hơn trước thế giới hoàn toàn mới lạ. + Mẹ tin tưởng và hy vọng ở con rất nhiều. Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹ thể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào mái trường. Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: con được khám phá kho báu tri thức của loài người, con được sống trong thế giới của tình yêu thương và sự quan tâm đặc biệt toàn xã hội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để những khát vọng lớn lên sẽ mau chóng thành hiện thực. Bằng ngòi bút miêu tả tâm lí đặc sắc qua những dòng độc thoại nội tâm, chỉ một đoạn văn ngắn thôi, Lí Lan đã cho thấy tâm trạng xiết bao tự hào, ngập tràn hạnh phúc của mẹ khi con được bước vào thế giới kì diệu mái trường. Qua đó, ta thấy được tình tình mẫu tử thiêng liêng, vai trò to lớn của nhà trưòng đối với mỗi con người. c. Kết đoạn: Đoạn văn đã cho ta thấm thía tình yêu thương của mẹ, người thầy đầu tiên trong bước đường trưởng thành của mỗi người, đồng thời cũng gợi dậy trong ta niềm hạnh phúc và tự hào vì được sống dưới mái trường mến yêu. 2. Cho đoạn văn: Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của con. Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”. a. Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai? b. Văn bản có chưa đoạn văn trên thuộc kiểu văn bản nào? c. Đoạn văn sử dụng phương thức biểu đạt nào. d. Xác định cấu tạo ngữ pháp và kiểu câu của câu văn sau: Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói e. Trình bày cảm nhận của em lời nói của người mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra” Gợi ý: a. Mở đoạn: Cách 1: Đọc văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả Lí Lan, người đọc không thể nào quên được câu nói của người mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra” b. Thân bài: Trước hết, đây là lời khích lệ, động viên ân cần, dịu dàng và ngập tràn tình yêu thương của mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên...”. §iÖp tõ “®i ®i con” nh­ mét lêi dôc d·, khÈn thiÕt. §éng tõ “ h·y’’ nh­ mét mÖnh lÖnh, thiªng liªng, tiÕp thªm søc m¹nh cho con, giúp con tự tin hơn trước thế giới hoàn toàn mới lạ. Đằng say lời nói với con bằng cách tự tâm sự với chính mình ấy, ta thấy được mẹ tin tưởng và hy vọng ở con rất nhiều. Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹ thể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào mái trường. Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: con được khám phá kho báu tri thức của loài người, con được sống trong thế giới của tình yêu thương và sự quan tâm đặc biệt toàn xã hội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để những khát vọng lớn lên sẽ mau chóng thành hiện thực. Bước qua cánh cổng trưởng nghĩa là từ một tuổi thơ bé bỏng, nhiều dại khờ để từng bước lớn lên, xứng đáng là người công dân tốt sau này. Bằng ngòi bút miêu tả tâm lí đặc sắc qua những dòng độc thoại nội tâm, chỉ một câu văn ngắn thôi, Lí Lan đã cho thấy tâm trạng xiết bao tự hào, ngập tràn hạnh phúc của mẹ khi con được bước vào thế giới kì diệu mái trường. Qua đó, ta thấy được tình tình mẫu tử thiêng liêng, vai trò to lớn của nhà trưòng đối với mỗi con người. c. Kết đoạn: Lời nói đã cho ta thấm thía tình yêu thương của mẹ, người thầy đầu tiên trong bước đường trưởng thành của mỗi người, đồng thời cũng gợi dậy trong ta niềm hạnh phúc và tự hào vì được sống dưới mái trường mến yêu. 3. Nhân vật người mẹ trong văn bản “Cổng trường mở ra’’ là một nhân vật đã để lại bao ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc. Vậy em hãy viết một bài văn bày tỏ những cảm xúc, suy nghĩ của em về nhân vật người mẹ a. Cách làm bài cảm nhận nhân vật nói chung Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm Giới thiệu nhân vật (chú ý tới vị trí của nhân vật đó trong tác phẩm). Nếu là đề cảm nhận thì nêu cảm nhận chung về nhân vật Nếu là đề phân tích thì không cần. Thân bài: cảm nhận chi tiết về nhân vật trên các phương diện sau Ý 1: Khái quát về nhân vật: vị trí, vai trò, đặc điểm Ý 2: Cảm nhận chi tiết về nhân vật trên các phương diện sau Nêu được hoàn cảnh, cuộc đời, số phận của nhân vật. Đặc điểm ngoại hình Lưu ý: Nhân vật nào có sự nổi bật về ngoại hình thì mới cảm nhận ngoại hình thành một ý riêng. Còn nếu nhà văn không miêu tả cụ thể về ngoại hình thì trong quá trình cảm nhận không cần cảm nhận về ngoại hình. Đặc điểm tính cách, phẩm chất của nhân vật (tài năng, phẩm chất, tính cách, tâm trạng....) Phải chỉ ra được đặc điểm tình cách của nhân vật, sau đó, làm rõ bằng các chi tiết trong tác phẩm. Mỗi đặc điểm tính cách được xem là một ý. Ý 3: Đánh giá khái quát: Khái quát: + Đặc điểm của nhân vật + Đánh giá xem nhân vật đó đại diện cho tầng lớp nào trong xã hội Tác giả: + Nghệ thuật xây dựng nhân vật: phải chỉ ra được nhà văn xây dựng nhân vật như thế nào? Sử dụng nghệ thuật gì để xây dựng nhân vật. + Tình cảm, thái độ của tác giả gửi gắm qua nhân vật đó: Phải nhận xét được tác giả là người như thế nào? Tác giả gửi gắm tình cảm gì qua nhân vật? Kết bài: Khẳng định cảm xúc về nhân vật Qua nhân vật, khẳng định sức sống của tác phẩm. Rút ra được bài học gì từ nhân vật? b. Cụ thể với đề bài này Mở bài: Giới thiệu: + Tác giả, tác phẩm + Nhân vật người mẹ + Cảm nhận chung nhất về người mẹ Tham khảo: Trong văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả Lí Lan, hình ảnh người mẹ trong đêm trước ngày khai trưởng của con đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc. Thân bài: Nên triển khai theo các ý: Ý 1: Điều đầu tiên ta cảm nhận được ở nhân vật người mẹ là một tình yêu thương con vô cùng sâu sắc. Tình yêu thương ấy trước hết được thể hiện qua tâm trạng ngổn ngang, ăm ắp nỗi niềm của mẹ: đêm trước ngày khai trưởng của con, mẹ không ngủ được, không tập trung được vào việc gì cả. Lên giường nằm mà mẹ vẫn trằn trọc, không lo nhưng cũng không ngủ được. Lúc này, trong lòng mẹ dạt dào bao cảm xúc: mừng vui, hồi hộp, hy vọng, xốn xang. Ngày mai đây là ngày con được học chữ, làm quen thầy cô bạn bè mới, bao điều hay lẽ phải. Ngày con vào lớp một là bước trưởng thành đầu tiên của con. Thử hỏi không bâng khuâng, xao xuyến sao được? Tình yêu thương của mẹ còn được thể hiện qua cử chỉ, hành động. Mẹ ngắm nhìn con ngủ bằng cái nhìn chứa chan yêu thương, âu yếm. Dường như đó là giây phút hạnh phúc nhất trong cuộc đời của mẹ. Mẹ “đắp mền, buông mùng, ém góc”, thầm lặng chăm chút tỉ mỉ cho giấc ngủ của đứa con yêu. Mẹ còn xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con từ chiều. Qua những cử chỉ ấy, ta càng hiểu hơn đức hi sinh thầm lặng của người mẹ. Yêu thương con, nhân vật người mẹ trong văn bản mong ước cho con được đến trường, được hưởng nền giáo dục tiên tiến nhất. Tình cảm này được thể hiện gián tiếp qua sự việc nghĩ về ngày khai trường ở nước Nhật. Đó là ngày lễ của toàn xã hội, người lớn nghỉ việc đưa trẻ, tất cả quan chức chia nhau dự lễ khai giảng khắp trường học. Những chính sách về giáo dục được điều chỉnh kịp thời. Ta hình dung ngày khai trường ở nước Nhật thật sự là một ngày hội. Mong ước của người mẹ trong “Cổng trưởng mở ra” cũng là mong ước của biết bao nhiêu bà mẹ khác. Vì mẹ hiểu được rất rõ, rất sâu sắc về vai trò nhà trường, giáo dục với trẻ thơ. Vì mẹ hiểu mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng tới thế hệ mai sau. Đặc biệt người mẹ ấy luôn động viên, khuyến khích con đi lên, đi tới thế giới diệu kì của cuộc đời. “Đi đi con, hãy can đảm lên con, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới diệu kì sẽ mở ra’’. Điệp từ “đi đi con” như một lời dục dã, khẩn thiết. Động từ “ hãy’’ như một mệnh lệnh, thiêng liêng, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin và nghị lực cho con trong buổi đầu bỡ ngỡ. Lời động viên ấy cũng cho thấy, người mẹ tin tưởng và hi vọng ở con rất nhiều. Ý 2: Không chỉ có vậy, ta còn cảm nhận được nhân vật người mẹ còn là người rất yêu quý người thân, yêu trường học, thầy cô và rất biết nâng niu, trân trọng những kỉ niệm. Xúc động biết bao đã xa lắm rồi cái thủa ngày đầu tiên đi học ấy, thế mà người mẹ vẫn nhớ như in. Mẹ nhớ tiếng đọc bài trầm bổng thủa xưa; nhớ bàn tay bà ngoại ấm êm, dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp; nhớ sự nôn nao hồi hộp khi đến bà đi đến trường. Nhớ nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng. Dường như những kỉ niệm ngày xưa ấy luôn khắc ghi, luôn tươi mới nguyên vẹn trong tâm hồn mẹ. Mẹ quên sao được ngày đầu tiên đi học ấy, quên sao được mái trường, thầy cô, bạn bè. Người mẹ quả là một người nặng sâu ân tình, ân nghĩa với đời. Và cái chính, bằng những kỉ niệm sâu sắc, mẹ muốn ngày mai con khắc ghi vào lòng cái giấy phút thiêng liêng, trọng đại của đời mình. Ý 3: Đọc văn bản, ta còn trân trọng những suy nghĩ của người mẹ về vai trò và ý nghĩa của nhà trường và giáo dục đối với mỗi con người. Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹ thể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào mái trường. Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: con được khám phá kho báu tri thức của loài người, con được sống trong thế giới của tình yêu thương và sự quan tâm đặc biệt toàn xã hội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để những khát vọng lớn lên sẽ mau chóng thành hiện thực. Ý 4: Đánh giá, khái quát Khái quát lại nhân vật người mẹ: Người mẹ trong cổng trường mở ra là một người mẹ có tính yêu thương con vô bờ bến và hiểu rõ vai trò nhà trường, giáo dục đối với trẻ thơ. Tác giả: + Miêu tả tâm lí nhận vật tinh tế, sâu sắc qua những dòng độc thoại nội tâm. + Qua nhân vật người mẹ, tác giả cũng gửi gắm sự quan tâm của mình đối với trẻ thơ, với thế hệ tương lai. Kết bài: Từ nhân vật người mẹ của Lý Lan, em nghĩ gì mẹ của mình? Lời hứa

Ngày soạn:10/09/2018

Vấn đề 1:

TÌM HIỂU THÊM VỀ CÁC VĂN BẢN NHẬT DỤNG

A Văn bản nhật dụng

1 Khái niệm: Văn bản nhật dụng là kiểu văn bản

- Về nội dung: Đề cập đến những vấn đề bức thiết trong xã hội, được toàn xã hội quan tâm

- Có thể sử dụng nhiều phương thức biểu đạt khác nhau, thuộc các kiểu văn bản khác nhau:

tự sự, miêu tả, thuyết minh, nghị luận

2 Nội dung các văn bản đã học đề cập đến:

- Vai trò của nhà trường trong cuộc đời mỗi người

- Tình yêu thương và kính trọng cha mẹ

- Quyền trẻ em: quyền được hưởng hạnh phúc của mái ấm g9a đình, quyền được đi học, được bao bọc trong tình yêu thương

B Giá trị nổi bật của các văn bản đã học

+ Tâm trạng người mẹ bộc lộ một cách tự nhiên, chân thực và cảm động Người đọcchứng kiến một đêm không ngủ của mẹ với tình cảm sâu sắc

- Miêu tả tâm trạng nhân vật rất tinh tế, chân thực, sống động, cụ thể với nhiều hình thứckhác nhau, miêu tả trực tiếp, miêu tả trong sự đối lập với người con

- Sử dụng thời gian nghệ thuật giàu ý nghĩa: Đêm trước ngày khai trường vào lớp một củacon Ngày khai trường đầu tiên trong cuộc đời mỗi người là một cái mốc vô cùng thiêngliêng, trong đại Vì thế cái đêm trước ngày khai trường đó bất kì người mẹ nào cũng có biếtbao nỗi niềm, cảm xúc

b Nội dung:

- Tình yêu thương con sâu nặng, thiết tha của người mẹ

- Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường cũng như ý nghĩa của việc học tập trong cuộc đờimỗi người.

2 Mẹ tôi

a Nghệ thuật

- Văn bản chọn hình thức viết thư Đây là nét nghệ thuật độc đáo bởi:

+ Thư là loại văn bản bình thường để bộc lộ tình cảm, cảm xúc Những tình cảm sâu sắc,thiêng liêng thường rất tế nhị, kín đáo nhiều khi không thể nói trực tiếp được Mượn hình thức

là một bức thư, người bố đã gửi gắm được biết bao nỗi niềm, tâm trạng của mình Đó là nỗibuồn bã, tức giận của mình, bộc lộ được nỗi xót xa, thất vọng, đau đớn khi đứa con khôngxứng đáng với sự trông đợi của bố Đây cũng là cách bộc lộ khéo léo của tác giả Mượnhình thức là một bức thư, người bố còn bày tỏ tình cảm người mẹ En- ri- cô với con Đây làmột đoạn văn hay nhất, giàu sức biểu cảm nhất, xúc động lòng ta nhất Người bố sau khi kểlại những việc làm, tình cảm người mẹ để đi đến khẳng định: Tình mẹ con thiêng liêng sâunặng Đức hi sinh thầm lặng, tình mẫu tử cao cả vô cùng Không chỉ có vậy, người bố còn

dự cảm bao tình huống đau đớn, xót xa, để khẳng định một chân lý, một quy luật muôn đời

về tình mẫu tử khăng khít, gắn bó, bền chặt mãi mãi

+ Nếu nói bằng văn bản ý từ sẽ sâu sắc hơn, sự sắp xếp sẽ chặt chẽ hơn

+ Hơn nữa nếu viết bằng thư thì chỉ riêng người mắc lỗi biết, vừa giữ được sự kín đáo tế nhịvừa không làm người phạm lỗi bị tổn thương

+ Tạo cho con một thế giới riêng để con ngẫm nghĩ, đọc đi, đọc lại và thấm thía Con có thểxem đó là một kỉ niệm, một bài học lưu lại trong đời để không bao giờ quên

- Chọn tình huống giả định rất đặc sắc, làm nổi bật chủ đề tư tưởng của văn bản, đó là tình yêuthương sâu nặng của người mẹ

b Nội dung

- Tấm lòng yêu thương con vô bờ bến của người mẹ hiền

- Nhắc nhở mỗi người: tình yêu thương và kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả.Thật đáng xấu hổ, nhục nhã cho những kẻ nào chà đạp lên tình cảm đó

3 Cuộc chia tay của những con búp bê

+ Giúp tác giả thể hiện một cách sâu sắc, chân thực những suy nghĩ, tình cảm và tâm trạngcủa nhân vật.

+ Tăng thêm tính chân thực cho câu chuyện

+ Tạo sự đồng cảm cho người đọc

- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, hợp lứa tuổi

* Xây dựng những hình ảnh đối lập đặc sắc để tô đậm chủ đề

* Miêu tả cảnh vật tinh tế để làm nổi bật tâm trạng nhân vật Xây dựng hình ảnh mang tínhbiểu tượng, giàu ý nghĩa Hai con búp bê cũng trong sáng, ngây thơ và tội nghiệp như haiđứa trẻ

1 Trình bày cảm nhận của em về đoạn văn cuối “Cổng trường mở ra”.

a Cách làm bài cảm nhận đoạn thơ, đoạn văn nói chung

* Mở đoạn: Câu chủ đề:

- Gọi tên ý của toàn đoạn

- Gồm hai phần: biểu ý + biểu cảm

* Thân đoạn:

- Triển khai các câu văn làm sáng ró câu chủ đề

Lưu ý: Cần triển khai theo một trình tự nhất định

Cách 1: Trong văn bản “Cổng trường mở ra”, tác giả Lí Lan đã diễn tả một cách xúc động,sâu sắc tình yêu và niềm tin của người mẹ đối với con, niềm tin vào vai trò to lớn của nhàtrường qua đoạn văn cuối bài.

Cách 2: Đoạn văn cuối trong văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả Lí Lan là một trongnhững đoạn văn hay nhất, xúc động nhất diễn tả sâu sắc tình yêu và niềm tin của người mẹđối với con, niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường

b Thân đoạn:

* Tình yêu và niềm tin của mẹ giành cho con

- Trước hết được thể hiện qua cử chỉ của mẹ: cầm tay con, dắt tay con qua cánh cổng trường, buông tay con ra.

+ Đó là những cử chỉ đầy âu yếm, chan chứa yêu thương thể hiện sự quan tâm chuđáo ân cần

+ Hành động “buông tay con ra” cho thấy sự tin cậy vào đứa đứa con yêu

- Tình yêu và niềm tin còn được thể hiện qua lời nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên ”

+ Lời khích lệ, động viên ân cần, dịu dàng của mẹ giúp con tự tin hơn trước thế giới hoàntoàn mới lạ

+ Mẹ tin tưởng và hy vọng ở con rất nhiều

* Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹthể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào mái trường Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: conđược khám phá kho báu tri thức của loài người, con được sống trong thế giới của tình yêuthương và sự quan tâm đặc biệt toàn xã hội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để nhữngkhát vọng lớn lên sẽ mau chóng thành hiện thực

* Bằng ngòi bút miêu tả tâm lí đặc sắc qua những dòng độc thoại nội tâm, chỉ một đoạn vănngắn thôi, Lí Lan đã cho thấy tâm trạng xiết bao tự hào, ngập tràn hạnh phúc của mẹ khi conđược bước vào thế giới kì diệu mái trường Qua đó, ta thấy được tình tình mẫu tử thiêngliêng, vai trò to lớn của nhà trưòng đối với mỗi con người

c Kết đoạn: Đoạn văn đã cho ta thấm thía tình yêu thương của mẹ, người thầy đầu tiên

trong bước đường trưởng thành của mỗi người, đồng thời cũng gợi dậy trong ta niềm hạnhphúc và tự hào vì được sống dưới mái trường mến yêu

2 Cho đoạn văn:

Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của con Mẹ

sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.

a Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?

b Văn bản có chưa đoạn văn trên thuộc kiểu văn bản nào?

c Đoạn văn sử dụng phương thức biểu đạt nào.

d Xác định cấu tạo ngữ pháp và kiểu câu của câu văn sau: Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói

e Trình bày cảm nhận của em lời nói của người mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế

giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”

Gợi ý:

a Mở đoạn:

Cách 1: Đọc văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả Lí Lan, người đọc không thể nào quên được câu nói của người mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”

b Thân bài:

* Trước hết, đây là lời khích lệ, động viên ân cần, dịu dàng và ngập tràn tình yêu thương của

mẹ: “Đi đi con, hãy can đảm lên ” §iÖp tõ “®i ®i con” nh mét lêi dôc d·, khÈn thiÕt §éng

tõ “ h·y’’ nh mét mÖnh lÖnh, thiªng liªng, tiÕp thªm søc m¹nh cho con, giúp con tự tin hơntrước thế giới hoàn toàn mới lạ Đằng say lời nói với con bằng cách tự tâm sự với chínhmình ấy, ta thấy được mẹ tin tưởng và hy vọng ở con rất nhiều

* Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹthể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào mái trường Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: conđược khám phá kho báu tri thức của loài người, con được sống trong thế giới của tình yêuthương và sự quan tâm đặc biệt toàn xã hội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để nhữngkhát vọng lớn lên sẽ mau chóng thành hiện thực Bước qua cánh cổng trưởng nghĩa là từmột tuổi thơ bé bỏng, nhiều dại khờ để từng bước lớn lên, xứng đáng là người công dân tốtsau này

* Bằng ngòi bút miêu tả tâm lí đặc sắc qua những dòng độc thoại nội tâm, chỉ một câu vănngắn thôi, Lí Lan đã cho thấy tâm trạng xiết bao tự hào, ngập tràn hạnh phúc của mẹ khi conđược bước vào thế giới kì diệu mái trường Qua đó, ta thấy được tình tình mẫu tử thiêngliêng, vai trò to lớn của nhà trưòng đối với mỗi con người

c Kết đoạn: Lời nói đã cho ta thấm thía tình yêu thương của mẹ, người thầy đầu tiên trong

bước đường trưởng thành của mỗi người, đồng thời cũng gợi dậy trong ta niềm hạnh phúc

và tự hào vì được sống dưới mái trường mến yêu

3 Nhân vật người mẹ trong văn bản “Cổng trường mở ra’’ là một nhân vật đã để lại bao ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc Vậy em hãy viết một bài văn bày tỏ những cảm xúc, suy nghĩ của em về nhân vật người mẹ

a Cách làm bài cảm nhận nhân vật nói chung

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu nhân vật (chú ý tới vị trí của nhân vật đó trong tác phẩm)

- Nếu là đề cảm nhận thì nêu cảm nhận chung về nhân vật

- Nếu là đề phân tích thì không cần

* Thân bài: cảm nhận chi tiết về nhân vật trên các phương diện sau

Ý 1: Khái quát về nhân vật: vị trí, vai trò, đặc điểm

Ý 2: Cảm nhận chi tiết về nhân vật trên các phương diện sau

- Nêu được hoàn cảnh, cuộc đời, số phận của nhân vật

- Đặc điểm ngoại hình

Lưu ý: Nhân vật nào có sự nổi bật về ngoại hình thì mới cảm nhận ngoại hình thành một ýriêng Còn nếu nhà văn không miêu tả cụ thể về ngoại hình thì trong quá trình cảm nhậnkhông cần cảm nhận về ngoại hình

- Đặc điểm tính cách, phẩm chất của nhân vật (tài năng, phẩm chất, tính cách, tâm trạng )Phải chỉ ra được đặc điểm tình cách của nhân vật, sau đó, làm rõ bằng các chi tiết trong tácphẩm Mỗi đặc điểm tính cách được xem là một ý

Ý 3: Đánh giá khái quát:

- Khái quát:

+ Đặc điểm của nhân vật

+ Đánh giá xem nhân vật đó đại diện cho tầng lớp nào trong xã hội

- Qua nhân vật, khẳng định sức sống của tác phẩm

- Rút ra được bài học gì từ nhân vật?

b Cụ thể với đề bài này

* Thân bài: Nên triển khai theo các ý:

Ý 1: Điều đầu tiên ta cảm nhận được ở nhân vật người mẹ là một tình yêu thương con vô

cùng sâu sắc

- Tình yêu thương ấy trước hết được thể hiện qua tâm trạng ngổn ngang, ăm ắp nỗi niềm củamẹ: đêm trước ngày khai trưởng của con, mẹ không ngủ được, không tập trung được vàoviệc gì cả Lên giường nằm mà mẹ vẫn trằn trọc, không lo nhưng cũng không ngủ được Lúcnày, trong lòng mẹ dạt dào bao cảm xúc: mừng vui, hồi hộp, hy vọng, xốn xang Ngày maiđây là ngày con được học chữ, làm quen thầy cô bạn bè mới, bao điều hay lẽ phải Ngày convào lớp một là bước trưởng thành đầu tiên của con Thử hỏi không bâng khuâng, xao xuyến saođược?

- Tình yêu thương của mẹ còn được thể hiện qua cử chỉ, hành động Mẹ ngắm nhìn con ngủbằng cái nhìn chứa chan yêu thương, âu yếm Dường như đó là giây phút hạnh phúc nhấttrong cuộc đời của mẹ Mẹ “đắp mền, buông mùng, ém góc”, thầm lặng chăm chút tỉ mỉ chogiấc ngủ của đứa con yêu Mẹ còn xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con từ chiều Quanhững cử chỉ ấy, ta càng hiểu hơn đức hi sinh thầm lặng của người mẹ

- Yêu thương con, nhân vật người mẹ trong văn bản mong ước cho con được đến trường, được

hưởng nền giáo dục tiên tiến nhất Tình cảm này được thể hiện gián tiếp qua sự việc nghĩ vềngày khai trường ở nước Nhật Đó là ngày lễ của toàn xã hội, người lớn nghỉ việc đưa trẻ, tất cảquan chức chia nhau dự lễ khai giảng khắp trường học Những chính sách về giáo dục đượcđiều chỉnh kịp thời Ta hình dung ngày khai trường ở nước Nhật thật sự là một ngày hội Mongước của người mẹ trong “Cổng trưởng mở ra” cũng là mong ước của biết bao nhiêu bà mẹkhác Vì mẹ hiểu được rất rõ, rất sâu sắc về vai trò nhà trường, giáo dục với trẻ thơ Vì mẹ hiểumỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng tới thế hệ mai sau

- Đặc biệt người mẹ ấy luôn động viên, khuyến khích con đi lên, đi tới thế giới diệu kì của cuộc

đời “Đi đi con, hãy can đảm lên con, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là mộtthế giới diệu kì sẽ mở ra’’ Điệp từ “đi đi con” như một lời dục dã, khẩn thiết Động từ “ hãy’’

như một mệnh lệnh, thiêng liêng, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin và nghị lực cho con trong buổiđầu bỡ ngỡ Lời động viên ấy cũng cho thấy, người mẹ tin tưởng và hi vọng ở con rất nhiều

Ý 2: Không chỉ có vậy, ta còn cảm nhận được nhân vật người mẹ còn là người rất yêu quý

người thân, yêu trường học, thầy cô và rất biết nâng niu, trân trọng những kỉ niệm Xúcđộng biết bao đã xa lắm rồi cái thủa ngày đầu tiên đi học ấy, thế mà người mẹ vẫn nhớ như

in Mẹ nhớ tiếng đọc bài trầm bổng thủa xưa; nhớ bàn tay bà ngoại ấm êm, dẫn đi trên conđường làng dài và hẹp; nhớ sự nôn nao hồi hộp khi đến bà đi đến trường Nhớ nỗi chơi vơihốt hoảng khi cổng trường đóng Dường như những kỉ niệm ngày xưa ấy luôn khắc ghi,luôn tươi mới nguyên vẹn trong tâm hồn mẹ Mẹ quên sao được ngày đầu tiên đi học ấy,quên sao được mái trường, thầy cô, bạn bè Người mẹ quả là một người nặng sâu ân tình, ânnghĩa với đời Và cái chính, bằng những kỉ niệm sâu sắc, mẹ muốn ngày mai con khắc ghivào lòng cái giấy phút thiêng liêng, trọng đại của đời mình

Ý 3: Đọc văn bản, ta còn trân trọng những suy nghĩ của người mẹ về vai trò và ý nghĩa của

nhà trường và giáo dục đối với mỗi con người Đặc biệt, trong lời nói “bước qua cánh cổngtrường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”, mẹ thể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào máitrường Bởi ở đó là cả một thế giới kỳ diệu: con được khám phá kho báu tri thức của loàingười, con được sống trong thế giới của tình yêu thương và sự quan tâm đặc biệt toàn xãhội, nơi đó sẽ chắp cánh ước mơ cho con để những khát vọng lớn lên sẽ mau chóng thànhhiện thực

Ý 4: Đánh giá, khái quát

- Khái quát lại nhân vật người mẹ: Người mẹ trong cổng trường mở ra là một người mẹ cótính yêu thương con vô bờ bến và hiểu rõ vai trò nhà trường, giáo dục đối với trẻ thơ

- Tác giả:

+ Miêu tả tâm lí nhận vật tinh tế, sâu sắc qua những dòng độc thoại nội tâm

+ Qua nhân vật người mẹ, tác giả cũng gửi gắm sự quan tâm của mình đối với trẻ thơ, vớithế hệ tương lai

* Kết bài: - Từ nhân vật người mẹ của Lý Lan, em nghĩ gì mẹ của mình?

- Lời hứa

4 Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con,…”

(Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

Từ việc người mẹ không “cầm tay” dắt con đi tiếp mà “buông tay” để con tự đi,

hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) bàn về tính tự lập.

Gợi ý:

Mở bài: Nêu lại câu văn trên đề bài để dẫn đến tính tự lập

Khi còn nhỏ, chúng ta sống trong sự bao bọc của ông bà, cha mẹ nhưng không phảilúc nào người thân yêu cũng ở bên cạnh chúng ta Bàn tay dìu dắt của cha mẹ, đến một lúc

nào đó cũng phải buông ra để chúng ta độc lập bước vào đời Hai chữ “buông tay” trong

câu văn của Lý Lan như một bước ngoặt của hai trạng thái được bao bọc, chở che và phảimột mình bước đi Việc phải bước đi một mình trên đoạn đường còn lại chính là một cáchthể hiện tính tự lập

+ Tự lập là đức tính cần có đối với mỗi con người khi bước vào đời

+ Trong cuộc sống không phải lúc nào chúng ta cũng có cha mẹ ở bên để dìu dắt,giúp đỡ ta mỗi khi gặp khó khăn Vì vậy, cần phải tập tính tự lập để có thể tự mình lo liệucuộc đời bản thân

+ Người có tính tự lập sẽ dễ đạt được thành công, được mọi người yêu mến, kínhtrọng

+ Tự lập không có nghĩa là tự tách mình ra khỏi cộng đồng Có những việc chúng taphải biết đoàn kết và dựa vào đồng loại để tạo nên sức mạnh tổng hợp

+ Liên hệ bản thân: cần phải rèn luyện khả năng tự lập một cách bền bỉ, đều đặn Để

có thể tự lập, bản thân mỗi người phải có sự nỗ lực, cố gắng và ý chí mạnh mẽ để vươn lên,vượt qua thử thách, khó khăn, để trau dồi, rèn luyện năng lực, phẩm chất

Kết bài: Nếu mọi người đều biết sống tự lập kết hợp với tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫnnhau thì xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn và cuộc sống mỗi người sẽ được hạnh phúc

II “Mẹ tôi”

1 Nhan đề là: “Mẹ Tôi”

- Đây là nhan đề do chính tác giả A-mi-xi đặt cho đoạn trích

- Nội dung đề cập đến việc xẩy ra giữa mẹ – con: Tuy trong văn bản, mẹ không xuất hiện

trực tiếp những mẹ lại là tiêu điểm mà các nhân vật mà chi tiết hướng tới làm sáng tỏ

- Từ lỗi lầm với mẹ → Thấm thía tình mẹ thiêng liêng cao cả

- Điểm nhìn từ bố (gián tiếp) nên hình ảnh người mẹ và những phẩm chất của mẹ sẽ hiện

lên một cách khách quan

2 Trình bày cảm nhận của em về tình mẫu tử trong văn bản “Mẹ tôi”

Bước 1: Tìm hiểu đề

- Đọc kĩ đề

- Gạch chân dưới những từ ngữ quan trọng

- Nhìn vào từ ngữ ghi trong đề để xác định:

* Tìm ý khái quát (triển khai ở mở bài): Dựa vào đề để khái quát được:

- Đối tượng biểu cảm: tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp

- Cảm xúc của mình trước đối tượng đó: xúc động, thấm thía

Ví dụ: Đọc văn bản “mẹ tôi”, ta vô cùng xúc động trước tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp

* Tìm ý nhỏ: Dựa vào ý khái quát chung ở trên

Lưu ý: Phải dựa vào đối tượng biểu cảm đê tìm ý, bộc lộ cảm xúc

Ví dụ: Với đề này: Dựa vào tình mẫu tử thiêng liêng thể hiện trong văn bản mẹ tôi: biểu hiện của tình mẫu tử

Ý 1: Tình yêu thương sâu nặng, thiết tha của người mẹ hiền + Khiến ta rưng rưng, xúc động Biểu ý Biểu cảm

- Kỉ niệm về mẹ: một lần En-ri-cô bị ốm Lúc đó, mẹ đã thức suốt đêm, quằn quại, khóc nức

nở vì lo sợ sẽ mất con.

- Lời khẳng định của bố: người mẹ ấy còn sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau khổ; có thể đi ăn xin, thậm chí hi sinh tính mạng vì con.

- Ngoài những ý trên, có thể mở rộng ý liên tưởng để bài văn sâu sắc hơn: Liên tưởng đến bản thân, những kỉ niệm về mẹ, những lần làm mẹ buồn lòng cũng như liên tưởng đến bao

bà bà mẹ khác.

Ý 2: cách triển khai tương tự ý 1: Thực sự thấm thía sự quan trong của mẹ trong cuộc đời mỗi người (biểu cảm trước, biểu ý sau)

- Tình huống giả định: nỗi buồn thẩm nhất trong cuộc đời này là mất mẹ.

- Dù con khôn lớn, trưởng thành, dù con có thành danh trên con đường sự nghiệp thì con vẫn không thể sống thiếu tình thương, ấp ủ, chở che của người mẹ hiền yêu dấu trong hành trình dài rộng của cuộc đời.

b Lập dàn ý:

* Mở bài: Có hai cách: trực tiếp và gián tiếp

- Trực tiếp: là vào thẳng ngay vấn đề bằng 1 câu văn nếu rõ đối tượng biểu cảm và cảm xúcchủ đạo của mình đối với đối tượng đó (Dựa vào phần khái quát ý) Ngoài đối tượng biểucảm, cảm xúc, cần nêu rõ tác giả, tác phẩm

Tham khảo: Đọc văn bản “Mẹ tôi” (trích “Những tấm lòng cao cả”) của nhà văn A-mi-xi, người đọc vô cùng xúc động, thấm thía trước tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp.

- Gián tiếp:

+ Giới thiệu: tác giả, tác phẩm (Hoàn cảnh ra đời hoặc những nét nổi nổi bật của tác phẩmhoặc phong cách của tác giả)

+ Nêu đối tượng biểu cảm và cảm xúc chủ đạo

Tham khảo: Đọc “Những tấm lòng cao cả” của nhà văn A-mi-xi, người đọc không thể quên được toàn văn bức thư người bố gửi cho En-ri-cô qua văn bản “Mẹ tôi” Bức thư là nỗi lòng của người bố trước việc con phạm phải sai lầm Qua bức thư, người đọc vô cùng xúc động, thấm thía trước tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp.

* Thân bài:

- Trừ ý khái quát Mỗi ý có thể triển kahi thành đoạn văn có câu chủ đề ở đầu và cuối đoạn.Lưu ý: câu chủ đề của văn biểu cảm có hai phần: biểu ý (đối tượng) + biểu cảm (cảm xúc vềđối tượng)

- Sau khi triển khai các ý thành đoạn văn, phải có đoạn văn đánh giá tác giả về tài năng vàtấm lòng

Tham khảo:

Ý 1: Trước hết, đọc văn bản, người đọc rưng rưng xúc động trước tình yêu thương sâu

nặng, thiết tha của người mẹ hiền Ta có thể dễ dàng nhận ra điều đó qua những kỉ niệm người bố tâm sự với En-ri-cô về mẹ Đó là kỉ niệm một lần En-ri-cô bị ốm Lúc đó, mẹ đã

thức suốt đêm, quằn quại, khóc nức nở vì lo sợ sẽ mất con Tình cảm của mẹ còn được thể hiện qua lời khẳng định của bố: người mẹ ấy còn sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau khổ; có thể đi ăn xin, thậm chí hi sinh tính mạng vì con Qua những lời tâm của bố, những kỉ niệm về mẹ hiện lên thật chân thực, vô cùng cảm động giúp ta cảm nhận được đức hi sinh cao cả, thầm lặng của mẹ Với mẹ, con là tất cả, là phần đời, là máu thịt thiêng liêng, con là “hạt máu cắt đôi của mẹ” Từ đó, làm cho ta càng thấm thía hơn về tấm lòng yêu thương của người mẹ hiền.

Ý 2: Không chỉ vậy, qua văn bản, ta thực sự thấm thía sự quan trọng của mẹ trong cuộc đời

của mỗi người Điều đó được thể hiện qua tình huống giả định mà người bố đặt ra: Ngày con mất mẹ là ngày buồn thảm nhất trên đời Quãng đời con không có mẹ: mong ước thiết tha được nghe tiếng mẹ; tội nghiệp không được chở che Bằng tình huống giả định này, bố

đã giúp En-ri-cô cũng như mỗi chúng ta nhận ra: Mẹ vô cùng quan trọng trong cuộc đời con Dù con khôn lớn, trưởng thành, dù con có thành danh trên con đường sự nghiệp thì con vẫn không thể sống thiếu tình thương, ấp ủ, chở che của người mẹ hiền yêu dấu trong hành trình dài rộng của cuộc đời.

Ý 3: Đánh giá: Bằng hình thức viết thư đầy kín đáo nhưng chứa chan cảm xúc, bằng việc

lựa chọn tình huống giả định đặc sắc, Nhà văn A-mi-xi đã nhẹ nhàng giúp chúng ta thấu hiểu một điều: tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng cao cả nhất trên đời Tình cảm ấy thật đáng nâng niu và trân trọng.

* Kết bài: Những ấn tương sâu sắc nhất đọng lại trong em

Cũng có thể lây phần đánh giá làm kết bài

Tham khảo: Dù thời gian có qua đi, dòng đời cuộn chảy, nhưng, trang nhật kí của En-ri-cô thì vẫn lưu lại trong tâm trí người với những dấu ấn đẹp về tính mẫu tử, giúp mỗi chúng ta biết yêu thương hơn mẹ của mình.

3 Hãy bày tỏ những tình cảm sâu sắc nhất về nhân vật người bố trong văn bản “ Mẹ tôi’’ của A- mi- xi.

A Mở bài: “Những tấm lòng cao cả” là tác phẩm nổi tiếng khiến tên tuổi A-mi-xi trở thànhbất tử tác phẩm là cuốn nhật ký của cậu bé En-ri-cô người Ý, 11 tuổi ghi lại những bức thưcủa bố mẹ, những truyện đọc hàng ngày, những kỷ niệm sâu sắc cảm động về thầy cô, bạnbè,… Đoạn trích “Mẹ tôi” là trang nhật kí được En-ri-cô ghi vào thứ 5, ngày 10 tháng 11.Trong đoạn trích, hình ảnh nhân vật người bố đã để lại trong lòng người đọc những ấ tượngsâu sắc

B Thân bài:

Ý 1: Đọc văn bản, trước hết ta cảm nhận được bố En-ri-cô là một người bố rất mực yêu

thương con

- Vì yêu thương con nên bố đã nghiêm khắc, dày công rèn giũa, giáo dục con với mongmuốn con nên người, sống có đạo đức

+ Chỉ một lỗi nhỏ của En- ri- cô với mẹ trước mặt cô giáo khiến người bố vô cùng đau đớn

và tức giận: “Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố … Bố không thể nàonén được cơn tức giận” Bố đã viết thư để nói rõ tội lỗi này của con mặc dù hai bố con cùng

ở trong một gia đình, một mái nhà Nỗi tức giận cũng là biểu hiện tình yêu thương, bức thư

bố viết cũng là biểu hiện tình yêu thương

+ Bằng tình yêu thương, sự quan tâm của mình đối với con, trong lời tâm sự, người bố đãnghiêm khắc chỉ rõ lỗi lầm của con Bố nhắc nhở, cảnh cáo con: “không bao giờ được táiphạm nữa” Bố cũng chỉ cho con cách nhận lỗi với mẹ: “Con phải xin lỗi mẹ” bằng “sựthành khẩn trong lòng”, “Hãy cầu xin mẹ …” Thậm chí bố còn nhấn mạnh “Thà rằng bốkhông có con còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ” Trong những lời nói ta thấy xuất hiệnnhiều cụm từ mệnh lệnh thể hiện thái độ dứt khoát của bố Bố sẽ không tha thứ chừng nàocon chưa xin lỗi mẹ Sự nghiêm khắc của bố là biểu hiện của tình yêu thương sâu sắc bởi bốnghiêm khắc chỉ vì muốn con biết nhận ra lỗi lầm của mình để cư xử tốt hơn

- Yêu thương con, người bố giáo dục con đầy nghiêm khắc nhưng cũng rất tế nhị.

+ Sự tế nhị trước hết được thể hiện qua việc bố viết thư cho En – ri – cô Bằng cách này, bố

đã kín đáo giúp En-ri-cô tự nhận ra lỗi lầm của mình mà không phải xấu hổ trước mặt ngườikhác

+ Bố nghiêm khắc và vô cùng tức giận trước lỗi lầm của En-ri-cô nhưng trong bức thư, takhông thấy sự mắng mỏ mà chỉ là những lời tâm sự trìu mến Bố nhẹ nhàng gợi lại kỉ niệmsâu sắc kỉ niệm giữa mẹ và con để giúp con nhận ra tấm lòng và tình yêu con sâu nặng của

mẹ Bố còn đặt ra tình huống giả định, phân tích mối quan hệ mật thiết, gắn bó sâu nặnggiữa mẹ và con để con thấm thía sự quan trong của mẹ trong cuộc đời con, để con thấy rằng,tình yêu thương và kính trọng mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất trên đời Tất cả những điều

ấy đã làm cho những lời giáo huấn trở nên ân cần tha thiết như lời tâm tình, thủ thỉ thấm sâuvào hồn con trẻ, khiến En-ri-cô xúc động, tự nhận ra lỗi lầm của mình hơn là những lờimắng mỏ, những trận đòn roi

=> Tấm lòng người bố thật đáng trân trọng biết bao Mỗi khi đọc những trang văn ấy, tất cảchúng ta, đặc biệt là những bậc làm cha, làm mẹ chắc sẽ không khỏi thổn thức nhìn lại cáchdạy con của chính mình

Ý 2: Qua bức thư, ta còn cảm nhận, bố của En-ri-cô là một người rất coi trọng tình cảm gia

đình Vì coi trọng tình cảm gia đình nên bố không chấp nhận được sự thiếu lễ độ của

ri-cô đối với mẹ ngay trước mặt ri-cô giáo Cũng vì coi trong tình cảm gia đình nên bố muốn ri-cô phải ghi nhớ công lao của mẹ, thành khẩn, trung thực trước lỗi lầm của mình để mẹkhông phải buồn

En-Ý 3: Đánh giá

- Bằng hình thức viết thư với những lời tâm sự nhẹ nhàng mà sâu lắng, A – mi – xi đã chochúng ta thấy nhân vật người bố là một người có tình yêu con tha thiết và rất coi trong tìnhcảm gia đình

- Mượn lời người bố nhà văn muốn gửi tới thông điệp:“Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ

là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó”(A- mi-xi).

C Kết bài: Mặc dù thời gian trôi qua nhưng hình ảnh người bố cùng với những lời tâm sựchân thành, sâu sắc ấy sẽ luôn in dấu trong lòng bạn đọc

4 Trình bày cảm nhận của em về nhân vật người mẹ

A Mở bài: Trong văn bản “Mẹ tôi” của nhà văn A-mi-xi, mặc dù người mẹ chỉ xuất hiệngián tiếp qua lời của người bố, nhưng cũng đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượngsâu sắc

B Thân đoạn:

Ý 1: Trước hết, đọc văn bản, ta cảm nhận được mẹ của En-ri-cô là một người mẹ rất yêu

thương con, sẵn sàng hi sinh thầm lặng cho con

- Người đọc có thể dễ dàng nhận ra điều đó qua những kỉ niệm người bố tâm sự với En-ri-cô

về mẹ Đó là kỉ niệm một lần En-ri-cô bị ốm Lúc đó, mẹ đã thức suốt đêm, quằn quại, khócnức nở vì lo sợ sẽ mất con Tình cảm của mẹ còn được thể hiện qua lời khẳng định của bố:người mẹ ấy còn sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau khổ; có thể

đi ăn xin, thậm chí hi sinh tính mạng vì con Tất cả những kỉ niệm ấy hiện lên thật chânthực, vô cùng cảm động giúp ta cảm nhận được tình mẫu tử thật sâu nặng không có gì sosánh nổi; giúp ta thấm thía con là tất cả, là phần đời, là máu thịt thiêng liêng, con là “hạtmáu cắt đôi của mẹ”

- Ta còn cảm nhận được tình yêu thương vô bờ bến của mẹ qua tình huống giả định mà

người bố đặt ra: Ngày con mất mẹ là ngày buồn thảm nhất trên đời Quãng đời con không

có mẹ: mong ước thiết tha được nghe tiếng mẹ; tội nghiệp không được chở che Bằng tình

huống giả định, bố đã giúp En-ri-cô nhận ra: Mẹ vô cùng quan trọng trong cuộc đời con Dùcon khôn lớn, trưởng thành, dù con có thành danh trên con đường sự nghiệp thì con vẫn

không thể sống thiếu tình thương, ấp ủ, chở che của người mẹ hiền yêu dấu trong hành trìnhdài rộng của cuộc đời.

=> Tấm lòng người mẹ thật ấm áp và đáng trân trọng biết bao Qua hình ảnh người mẹ, tathấu hiểu một điều: tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng cao cả nhất trên đời

Ý 2: Người mẹ trong văn bản mẹ tôi còn khiến người đọc trân trọng bởi tấm lòng nhân hậu,

vị tha Con có lỗi, mẹ sẵn sàng tha thứ, bỏ qua và không hề trách mắng

C Kết đoạn: Hình ảnh người mẹ trong văn bản “Mẹ tôi” mang vẻ đẹp tiêu biểu của ngườiphụ nữ nói chung Bằng lời kể chân thực, cảm động, tác giả đã bày tỏ sự trân trọng, ngợi cađối với người mẹ Đó cũng là tình cảm chung của tất cả chúng ta mỗi khi đọc trang văn này

5 “ Khi đã khôn lớn, trưởng thành, khi các cuộc đấu tranh đã tôi luyện con thành người dũng cảm, có thể có lúc con sẽ mong ước thiết tha được nghe lại tiếng nói của

mẹ, được mẹ dang tay ra đón vào lòng Dù có lớn khôn, khoẻ mạnh thế nào đi chăng nữa, con sẽ vẫn tự thấy mình chỉ là một đứa trẻ tội nghiệp, yếu đuối và không được chở che Con sẽ cay đắng khi nhớ lại những lúc đã làm cho mẹ đau lòng Con sẽ không thể sống thanh thản, nếu đã làm cho mẹ buồn phiền Dù có hối hận, có cầu xin linh hồn mẹ tha thứ tất cả cũng chỉ vô ích mà thôi Lương tâm con sẽ không một phút nào yên tĩnh Hình ảnh dịu dàng và hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con như bị

khổ hình En-ri-cô này ! Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình thương yêu đó ”

(Trích “Mẹ tôi”- Ét-môn-đô đơ A-mi-xi, Ngữ văn 7, Tập một, NXB Giáo dục, 2009, tr.10)

Đoạn trích trên gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ.

III Cuộc chia tay của những con búp bê

1 Tóm tắt truyện

1 Yêu cầu về kĩ năng :

Học sinh hiểu đúng vấn đề nghị luận đặt ra, có kĩ năng làm bài với kiểu bài nghị luận

xã hội Bài viết có bố cục hợp lý, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục ; không mắc lỗi

về chính tả, dùng từ, đặt câu Lời văn chân thành, thiết thực

2 Yêu cầu về kiến thức :

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau song về cơ bản thí sinh cần xác định được một số nộidung sau:

a Mở bài :

Giới thiệu vấn đề nghị luận : Tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ

b Thân bài :

1 Giải thích :

- Yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm cao cả và thiêng liêng nhất :

+ Công lao không gì sánh nổi của cha mẹ : cho con cuộc sống, thương yêu dạy dỗ, chịuđựng bao gian lao vất vả, hi sinh thầm lặng vì con

+ Những lo toan cho tương lai, hạnh phúc của con

+ Trong mọi buồn vui, được mất trong cuộc đời luôn có sự an ủi, động viên, vỗ về khích

lệ của cha mẹ

2 Bình luận :

- Khẳng định tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm cao đẹp nhất, là truyền

thống đạo lí dân tộc, phẩm chất đạo đức con người

- Biết yêu thương kính trọng cha mẹ con người sẽ biết trân trọng cội nguồn, sống nhânhậu, biết hi sinh

- Từ tình yêu gia đình, yêu cha mẹ con người mới biết yêu quê hương, tổ quốc

- Phê phán một số người chưa biết trân trọng tình cảm, công lao của cha mẹ, sống thờ ơ,buông thả, ích kỉ, lời nói hành vi làm tổn thương đến cha mẹ , làm mất đi những giá trịtốt đẹp trong truyền thống đạo lí dân tộc, gây ảnh hưởng đến gia đình và xã hội

3 Liên hệ :

- Biết tôn trọng đạo lí, sống xứng đáng đền đáp công ơn cha mẹ

- Luôn tự hào, yêu thương chăm sóc cha mẹ

c Kết bài :

Khẳng định tình cảm yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm cao đẹp nhất

* các sự việc chính:

- Tâm trạng của hai anh em Thành và Thủy trong đêm trước và sáng hôm sau khi mẹ giụcchia đồ chơi

- Thành đưa Thủy đến lớp chào chia tay cô giáo cùng các bạn

- Cuộc chia tay đột ngột ở nhà

Tóm tắt: Hai anh em Thành và Thủy cùng sinh ra, lớn lên trong một gia đình khá giả Cả hai

rất thương yêu nhau Nhưng rồi, bố mẹ li dị, Thành và Thủy phải chịu cảnh xa lìa Mẹ bắtThành và Thủy phải chia nhau đồ chơi Không thể chịu nổi nỗi đau đớn, hai anh em đã khóc

và nhường nhau từng thứ đồ chơi, đặc biệt là hai con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ Thương em,Thành đã giành cả hai con búp bê cho thủy Thành dẫn em đến trường để chia tay cô giáo,bạn bè Khi trở về nhà, chuẩn bị lên xe theo mẹ, Thủy bỗng quyết định để hai con búp bê lạicho anh Thành đã khóc và hứa với em sẽ không bao giờ để hai con búp bê ngồi cách xanhau

2 Cảm nhận của em về cuộc chia tay ở lớp học

- Trên đường và khi đến trường, Thuỷ đau đớn, lưu luyến, tiếc nuối khi phải chia tay với

mái trường: Mắt nhìn đau đáu, cắn chặt môi im lặng, mắt lại đăm đăm nhìn Em cố kìm nén

nỗi đau để khắc ghi lần cuối những kỉ niệm, những gì thân yêu nhất gắn liền với niềm hạnhphúc tới trường

+ Thuỷ không được đi học, cô giáo đau đớn đến mức bàng hoàng, thảng thốt tái mặt, nước mắt giàn giụa, kêu lên: “Trời ơi!” Các bạn thì khóc mỗi lúc một to Tất cả đều không thể

tin nổi sự thật phũ phàng này Không được đến trường là nỗi thiệt thòi và bất hạnh lớn nhất

B Thân bài:

- Câu 1: khái quát: Đây là một cuộc chia tay đau đớn và cảm động

Ý 1: Đọc tác phẩm, người đọc vô cùng xúc động trước cuộc chia tay đầm đìa nước mắt

- Ở lớp học, ta thấy được nỗi đau đớn khi phải chia tay với thầy cô, bạn bè

+ Khi biết tin bố mẹ Thủy bỏ nhau, Thủy phải theo mẹ về quê ngoại, cô giáo “ôm em,

thương em”, hiểu cho hoàn cảnh của em; các bạn thì “ngạc nhiên, sững sờ, khóc” Cả

cô và các bạn lòng quặn đâu vì không biết làm gì để san sẻ cùng em, gánh đỡ cùng

em nỗi đau này Nỗi đau riêng đã trở thành nỗi đau chung, tất cả vỡ òa trong lớp học

của trẻ thơ mà chính cô và các bạn ko bao giờ nghĩ đến Cô không nghĩ đứa học trò bé bỏngtội nghiệp này cùng một lúc lại gánh chịu nhiều nỗi bất hạnh khủng khiếp đến thế =>Những thiệt thòi không gì bù đắp nổi của trẻ thơ khi gia đình tan vỡ làm buốt nhói trái timchúng ta mỗi khi đọc đến đoạn truyện này.

Ý 2: Cuộc chia tay ở lớp học còn khiến người đọc cảm động bởi sự chia sẻ, đồng cảm sâusắc của cô giáo Tâm và bạn bè giành cho Thủy

- Biết được bố mẹ Thủy chia tay, em phải xa lớp học, cô và các bạn đã khóc vì thương em

- Nỗi đau đớn bàng hoàng của cô giáo tâm và các bạn khi biết tin Thủy phải bỏ học là sựchia sẻ, đồng cảm sâu sắc nhất trước nỗi bất hạnh của em Cuộc chia tay ở lớp học chỉ diễn

ra trong một khoảnh khắc những đã để lại trong lòng người đọc dấu ấn đậm nét về tình thầytrò, bạn bè cao đẹp

Ý 3: Đánh giá, khái quát

- Tài năng: ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật sắc sảo, tinh tế

- Tấm lòng: Qua cuộc chia tay ở lớp học, tác giả đã thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với nhữngthiệt thòi, bất hạnh của trẻ thơ; bày tỏ sự đồng cảm, trân trọng với tình thầy trò, bạn bè sâusắc, cảm động Đồng thời, rung lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc bảo vệ hạnh phúc gia đình

C Kết đoạn: Cuộc chia tay ở lớp học mãi mãi còn để lại trong lòng người đọc nhiều rungcảm sâu xa

3 Cảm nhận của em về tình anh em trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”

A Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Khánh Hoài, tác phẩm: Cuộc chia tay của những con búp bê

- Giới thiệu đối tượng biểu cảm: tình anh em

- Cảm nhận chung: xúc động

Tham khảo: Đọc văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” của tác giả Khánh Hoài,người đọc không khỏi xúc động trước tình cảm anh thắm thiết giữa Thành và Thủy

B Thân bài: Tìm những biểu hiện của tình cảm anh em

Ý 1: Trước hết, ta cảm nhận được tình cảm anh em của hai đứa trẻ qua dòng hồi tưởng đầytâm trạng của Thành

- Đêm qua, Thuỷ: nức nở, tức tưởi; Thành: cắn chặt môi, nước mắt cứ trào như suối, ướt đầm cả gối và hai tay áo Sáng hôm ấy, Thuỷ lặng lẽ đặt tay lên vai anh Thành vuốt tóc em Hai anh em cùng im lặng Những chi tiết ấy cho thấy, hai anh em rất thương nhau, hiểu

nhau, đồng cảm cao độ trước nỗi đau của nhau Trong những giây phút đau đớn nhất, Thànhbiết dồn nén nỗi đau “Cắn chặt môi” vì không muốn làm em đau lòng thêm nữa Cậu bé

vuốt tóc em để an ủi, động viên em Còn thủy, em đặt bàn tay ấm áp lên vai anh để chia sẻnỗi đau cùng anh Hai anh em ngồi im lặng bên nhau, không nói với nhau một lời nào, vìnói ra chỉ làm đau lòng nhau hơn Dường như chúng bỗng già đi trước nỗi đau quá lớn, làmđộng thấu đến nỗi lòng trắc ẩn của tất cả chúng ta.

- Không chỉ vậy, tình cảm anh em còn được thể hiện qua kỉ niệm đầy cảm động giữa hai anh

em lúc gia đình còn yên ấm: Thuỷ ra tận sân vận động vá áo cho anh Còn Thành, chiều nào cũng đón em đi học về, nắm tay em trò chuỵên Hai anh em đầy yêu thương, gắn bó: cô

em gái thương anh hết mực, rất quan tâm và chăm chút cho anh; cậu anh trai cũng rấtthương em, rất quan tâm đến cô em gái của mình

Ý 2: Tình cảm anh em càng được bộc lộ rõ nét hơn qua sự việc chia đồ chơi, chia búp bê vôcùng xúc động Mặc dù mẹ dục tới hai lần nhưng thủy không sao chia nổi búp bê vì lòngđầy mâu thuẫn Con Vệ Sĩ và con Em Nhỏ là đồ chơi thân thiết, gắn với kỉ niệm đẹp của haianh em, gắn với những tháng ngày gia đình sum họp, hạnh phúc Thủy không muốn chia lìa

hai con búp bê, không muốn nó phải đau đớn như mình nhưng lại muốn để con “Vệ sĩ” ở lại

với anh vì thương anh ngủ một mình không yên giấc Giây phút chia, Thủy đã quyết định đểcon vệ Sĩ ở lại gác đêm cho anh và cũng để con Em nhỏ lại để chúng không bao giờ phải rời

xa nhau Chi tiết ấy khiến người đọc xiết bao xúc động: Trong tột cùng đau đớn, Thủy vẫnquên mình để nghĩ về người khác, nghĩ cho anh trước khi nghĩ cho mình Chi tiết cũng tôđậm vẻ đẹp tuyệt vời về tấm lòng nhân hậu, đức hi sinh nhường nhịn của trẻ thơ Phải cótình cảm anh em gắn bó thân thiết lắm, Thủy mới có được những biểu hiện đẹp đến như vậy

Ý 3: Tình cảm anh em còn được thể hiện qua nỗi lòng của Thành khi chứng kiến cuộc chiatay đầy đau đớn của em ở lớp học Giây phút vừa cùng Thủy bước ra khỏi lớp học, Thành

kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật.

Thành thấy kinh ngạc bởi em không hiểu vì sao tâm hồn mình đang giông bão, cả đất trờinhư sụp đổ vì sắp phải chia tay với cô em gái bé bỏng mà bên ngoài vẫn bình yên, không có

gì đổi thay, cảnh vật vẫn êm đẹp, mọi việc vẫn diễn ra bình thường Nghệ thuật miêu tảthiên nhiên, tạo vật đẹp đẽ, vô tư, bình thản trước cảnh ngộ bất hạnh của con người đã khắcsâu thêm nỗi đau quá sức chịu đựng của nhân vật trước những bất hạnh, thiệt thòi của cô emgái

Ý 4: Xúc động nhất về tình anh em có lẽ là những chi tiết kết thúc tác phẩm Lời dặn dò củaThủy trước lúc lên xe: “Anh ơi, khi nào áo anh rách thì anh hãy tìm về với em, em sẽ vácho” và Thành “mếu máo, đứng như chôn chân xuống đất nhìn theo bóng em” đã làm chongười đọc không sao cầm nổi nước mắt Trong giây phút đau đớn đến tê dại ấy, hai anh emvẫn giành hết tình yêu thương cho nhau Xa anh nhưng cô em gái vẫn không thôi nghĩ về

anh, lo cho anh trong nhưng tháng ngày xa cách Còn người anh thì vẫn luôn hướng về cô

em gái, nhìn theo em với cái nhìn đầy tiếc nuối, đớn đau Cái nhìn ấy mãi còn để lại những

ám ảnh khôn nguôi trong lòng người đọc

Ý 5: Đánh giá

- Tình cảm anh em trong tác phẩm “Cuộc chia tay của những con búp bê” thật sâu sắc vàcảm động Tình cảm ấy đã giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, nhân hậu, vitha của trẻ thơ Trong tột cùng đau đớn vẫn giành hết tình yêu thương cho nhau, luôn nghĩ

về nhau

- Tác giả: Nhà văn Khánh Hoài với ngòi bút kể chuyện đặc sắc, khắc họa tâm lí nhân vậttinh tế, phù hợp tâm lí lứa tuổi, tạo dựng tình huống độc đáo, ý nghĩa; với ngòi bút yêuthương, trân trọng đối với trẻ thơ, đã viết nên câu chuyện về tình anh em xúc động lòngngười

4 Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của em về tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường học

Đọc văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” của tác giả Khánh Hoài, chắc hẳnngười đọc sẽ không quên được chi tiết miêu tả tâm trạng của Thành khi vừa cùng em gái

bước ra khỏi trường học: tôi kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vấn vàng ươm trùm lên cảnh vật Đây là chi tiết nghệ thuật đặc sắc diễn tả sự đối lập giữa nội

tâm và ngoại cảnh Thành thấy kinh ngạc bởi em không hiểu vì sao tâm hồn mình đanggiông bão, cả đất trời như sụp đổ vì sắp phải chia tay với cô em gái bé bỏng mà bên ngoàivẫn bình yên, không có gì đổi thay, cảnh vật vẫn êm đẹp, mọi việc vẫn diễn ra bình thường.Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, tạo vật đẹp đẽ, vô tư, bình thản trước cảnh ngộ bất hạnh củacon người đã khắc sâu thêm nỗi đau, nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái bơ vơ, lạc lõng; tô đậmhoàn cảnh bất thường của nhân vật Qua tình huống trớ trêu ấy, nhà văn bày tỏ niềm cảmthương đối với bất hạnh của trẻ thơ khi gia đình tan vỡ Tâm trạng của Thành trong khoảnhkhắc ấy mãi mãi còn ám ảnh lòng người

5 Cảm nhận của em về cuộc chia tay của hai anh em Thuỷ và Thành ở cuối truyện

“Cuộc chia tay của những con búp bê”.

A Mở bài:

Cách 1: Trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” của tác giả Khánh Hoài, cuộcchia tay của hai anh em Thủy và Thành ở cuối truyện đã để lại trong lòng người đọc những

ấn tượng sâu sắc

Cách 2: Đọc tác phẩm “Cuộc chia tay của những con búp bê” của tác giả Khánh Hoài,người đọc không cầm nổi nước mắt khi phải chứng kiến cuộc chia tay của hai anh em Thủy

và Thành ở cuối truyện

B Thân bài:

- Câu 1: khái quát: Đây là một cuộc chia tay cảm động, đẫm nước mắt

Ý 1: Cuộc chia tay cảm động: Phần cuối truyện đã thể hiện ở tình cảm hai anh em trong

phút chia ly thật cảm động, đặc biệt là tình cảm của Thuỷ giành cho Thành:

- Thuỷ dặn dò anh: khi nào áo anh rách anh tìm về chỗ em, em vá cho.

- Để búp bê lại cho anh: Thuỷ cầm con em nhỏ trèo lên xe, không đành Thuỷ chạy vào đặt

con em nhỏ cạnh con Vệ Sĩ và nói với anh: anh không bao giờ được để chúng rời xa nhau, anh hứa đi, anh nhớ chưa?

→ Những biểu hiện ấy đã cho thấy tấm lòng nhân hậu, vị tha, đức hi sinh nhường nhịn củangười em gái Chính tình yêu thương, sự quan tâm, đức hy sinh quên mình của trẻ thơ bằngnhững hành động đã làm cho người đọc xúc động không sao cầm được nước mắt

Ý 2: Cuộc chia tay đau đớn, đẫm nước mắt: Đọc phần cuối câu chuyện, người đọc không

khỏi ngậm ngùi trước nỗi đau của con trẻ trong cuộc chia ly:

- Thành: khóc nấc lên, nhìn em qua màng nước mắt, mếu máo

- Thuỷ: đau đớn, kinh hoàng -> tê dại, ráo hoảnh

→ Những chi tiết ấy đã tập trung khắc họa tâm trạng đau đớn đến cùng kiệt của hai anh em.Những đứa trẻ đang đau đớn quằn quại trong phút chia ly Nỗi đau dường như đã quá sứcchịu đựng của con trẻ làm cho người đọc không sao cầm được nước mắt Gấp trang sách lạirồi nhưng hình ảnh của Thủy và Thành còn mãi ám ảnh người đọc với bao xót xa thươngcảm

- Ở đây, tác giả đã tạo nên một sự đối lập: búp bê được ở bên nhau còn hai đứa trẻ, hai anh

em ruột thịt sống chung dưới một mái nhà thì phải xa nhau mãi mãi Nghịch cảnh đó cànglàm nổi bật nỗi đau chia ly, tô đậm hiện thực phũ phàng, nghiệt ngã không đáng có để mộtlần nữa người đọc phải nhói đau trong tim khi chứng kiến cuộc chia ly này

Ý 3: Đánh giá:

- Vấn đề: Từ cuộc chia ly này, Khánh Hoài muốn xoáy vào tim người đọc một cuộc chia ly

không đáng có Nhắc nhỏ người lớn hãy lắng nghe tiếng lòng của con trẻ mà bảo vệ hạnhphúc gia đình

- Tác giả:

+ Tài năng: Qua cuộc chia tay ở cuối truyện, ta thấy được ngòi bút miêu tả tâm lý nhân vậttinh tế, sâu sắc hợp tâm lý tuổi thơ

+ Tấm lòng: Đồng thời, cũng hiểu được tấm lòng yêu thương trẻ thơ, cảm thông sấu sắc với

bi kịch của trẻ thơ ở tác giả

- Dân ca: là sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc.

- Ca dao: là lời thơ dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung vớilời thơ dân ca

II Nội dung :

Khái quát: Ca dao - dân ca diễn tả sinh động, sâu sắc đời sống tâm hồn, tư tưởng tình cảm

của người lao động ( trữ tình) Có ý kiến cho rằng: Ca dao là nguồn sữa tinh thần nuôi dưỡng trẻ thơ qua lời hát ru, là hình thức trò chuyện tâm tình của các chàng trai cô gái, là tiếng nói biết ơn, tự hào về công đức của tổ tiên và anh linh của những người đã khuất, là phương tiện bộc lộ nỗi tức giận hay lòng hân hoan của người lao động, trong gia đình, xã hội.

1 Những câu hát yêu thương – tình nghĩa

* Nội dung: Là tiếng hát yêu thương, tình nghĩa, ca dao bộc lộ tình sâu nghĩa nặng đối vớixóm làng, quê hương, đất nước, đối với cha mẹ, ông bà, anh em, vợ chồng, con cái, bạn bè

và dạt dào nhất là tình cảm lứa đôi

=> Những người lao động sống rất ân tình, ân nghĩa

Ví dụ: Đối với cha mẹ, ông bà tổ tiên:

Mẹ già như chuối ba hương, Như xôi nếp một, như đường mía lau.

Con người có tổ có tông Như cây có cội như sông có nguồn.

* Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước

- Ngợi ca vẻ đẹp của quê hương đất nước, bày tỏ niềm tự hào, mến yêu về những vùng đất,miền quê tươi đẹp Đó là nghĩa nặng tình sâu của người lao động với quê hương đất nước

2 Những câu hát than thân

* Nội dung ca dao than thân: là những tiếng hát than thở về cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực,đắng cay Đồng thời, bày tỏ thái độ phản kháng xã hội, phản kháng những điều ngang trái ẩnchứa rất sâu trong đó

* Hoàn cảnh ra đời: Ca dao than thân ra đời từ cuộc sống làm ăn vất vả, cực nhọc và bị ápbức nặng nề của người dân trong xã hội cũ Ca dao than cho cảnh đè nén, áp bức:

Thương thay thân phận con rùa, Lên đình đội hạc, xuống chùa đội bia.

- Đặc biệt là tiếng than của người phụ nữ chịu nhiều bất công do chế độ nam quyền và lễgiáo phong kiến gây ra:

Thân em như tấm lụa đào, Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

Thân em như củ ấu gai, Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen

Ai ơi nếm thử mà xem Nếm xong mới biết rằng em ngọt bùi.

- Cảnh tảo hôn, đa thê, gả bán,

Vợ lẽ như giẻ chùi chân, Chùi xong lại vứt ra sân Gọi ông hàng xóm có chùi chân thì chùi.

Bồng bồng cõng chồng đi chơi,

Đi qua chỗ lội đánh rơi mất chồng.

Chị em ơi, cho tôi mượn gàu sòng

Để tôi tát nước vớt chồng tôi lên.

- Than mà phản kháng, người dân lao động khi khổ thì cất tiếng than nhưng không bao giờ

để mất niềm tin:

Chớ than phận khó ai ơi Còn da lông mọc, còn chồi nảy cây.

Bao giờ dân nổi can qua Con vua thất thế lại ra quét chùa.

* Nội dung các bài ca dao đã học

- Tình yêu quê hương đất nước là tình cảm sâu nặng trong tim mỗi người, là nguồn cảmhướng vô tận, là đề tài không bao giờ cũ

- Những bài ca dao kể về nỗi thống khổ, cuộc đời trăm đắng ngàn cay của người dân laođộng dưới xã hội phong kiến

- Qua đó bày tỏ thái độ phản kháng, tố cáo xã hội

3 Những câu hát châm biếm

- Chủ yếu tập trung phơi bày các sự việc, hiện tượng mâu thuẫn ngược đời, phê phán nhữngthói hư tật xấu của các hạng người và những sự việc đáng cười trong xã hội như: phê phánthói lười biếng, siêng ăn nhác làm; đả kích những người hành nghề mê tín dị đoan phảnkhoa học và những người đi xêm bói mê tín mù quáng ít hiểu biết và nhẹ dạ cả tin

- Cũng như truyện cười, ca dao châm biếm trào phúng là sản phảm độc đáo của tính hàihước - một phẩm chất đáng quí của người lao động

III Nhân vật trữ tình : Thường là người mẹ, vợ, chồng, con, chàng trai, cô gái, người phụ

nữ, người dân cày

IV Đối tượng trữ tình : con người, cảnh vật, sự vật, loài vật …

V Nghệ thuật : Có nét đặc trưng riêng, đó là những câu thơ, câu ca rất ngắn gọn viết theo

thể lục bát hoặc lục bát biến thể.Ngôn ngữ, hình ảnh mộc mạc, giản dị, chân thực, hồnnhiên, và gợi cảm (vì đó là lời ăn tiếng nói của người lao động xưa)

VI Đặc điểm thơ ca dân gian (ca dao - dân ca) : vốn là một bộ phận của văn hóa dân

gian nói chung cho nên nó mang đầy đủ những đặc điểm của văn hóa dân gian đó là

a Tính nhân dân : Lời ăn, tiếng nói, tâm tư, nỗi niềm, khát vọng của quần chúng nhân dânxưa

b Tính truyền miệng : Vì chưa có chữ viết nên ca dao chủ yếu được sáng tác theo phươngthức truyền miệng Hát lên, ngâm lên cho người khác nghe.Sau đó lưu truyền đời này quađời khác, thế hệ này qua thế hệ khác

c Tính tập thể : Vì truyền miệng nên ca dao không còn là sáng tác của một cá nhân mà trởthành sáng tác của nhiều người, nhiều thế hệ.Vì vậy cho nên những sáng tác này được đánhgiá là những hòn ngọc quý trong kho tàng văm học Việt Nam

- Bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ, đánh giá về thế giới xung quanh.

- Khêu gợi lòng đồng cảm ở người đọc

- Gián tiếp: Nhờ phương thức biểu đạt khác để gửi gắm cảm xúc của mình

+ Chủ yếu qua phân tích, đánh giá, nhận xét, bình luận

+ Giọng điệu, lời văn thấm đẫm cảm xúc

+ Ngoài ra có thể dùng miêu tả, tự sự, biểu cảm

4 Các bước làm bài

Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý

* Tìm hiểu đề:

- Đọc kĩ đề ra, gạch chân dưỡi những từ ngữ quan trọng

- Tìm yêu cầu trên các phương diện

- Cách 1: Biểu ý trước, biểu cảm sau

+ Đặt câu hỏi để tìm biểu ý: Đối tượng có đặc điểm, ý nghĩa nào nổi bật, để lại ấn tượngtrong em?

+ Đặt câu hỏi để tìm cảm xúc: Những đặc điểm trên của đối tượng gợi cho em cảm xúc gì?

- Cách 2: Biểu cảm trước, biểu ý sau

+ Đặt câu hỏi để tìm cảm xúc: Đối tượng đó gợi cho em cảm xúc gì?

+ Đặt câu hỏi để tìm ý: Vì sao em lại có cảm xúc đó?

+ Dẫn dắt (khoảng hai câu)

+ Đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc

* Thân bài:

- Chuyển phần tìm ý xuống, ta có các ý lớn

- Tìm ý nhỏ: Câu hỏi: như thế nào?

gì?

- Đánh giá mở rộng: về các đối tượng khác có quan hệ gần gũi với đối tượng biểu cảm

* Kết bài: Bày tỏ cảm xúc, những ấn tượng sâu sắc và lắng đọng nhất về đối tượng

Bước 3: Viết bài

* Mở bài: Viết thành một đoạn văn từ 1- 3 câu (trực tiếp: 1 câu, gián tiếp: 3 câu), phải giớithiệu được đối tượng biểu cảm và cảm xúc

* Thân bài:

- Thông thường, mỗi ý lớn thường viết thành một đoạn văn diễn dịch hoặc tổng – phân –hợp có câu chủ đề đứng đầu hoặc cả đầu và cuối

Lưu ý: Câu chủ đề phải có biểu cảm và biểu ý

- Có khi một ý nhỏ cũng được dựng thành một đoạn văn

- Thân bài thường có từ 3-4 đoạn văn Mỗi đoạn phải có một câu chủ đề

* Kết bài: Viết thành một đoạn văn ngắn

Bước 4: Đọc và sửa lỗi trong bài

Bước 2: Tìm ý

* Tìm ý lớn: Đặt câu hỏi

- Mùa thu đi qua cho em cảm xúc gì? (Tìm biểu cảm)

Lưu luyến, bâng khuâng, tiếc nhớ

- Vì sao em có cảm xúc đó? (Tìm biểu ý)

Ý 1: Vì mùa thu đẹp

Ý 2: Mùa tựu trường đầy ý nghĩa

Ý 3: Mùa trung thu rộn ràng, náo nức

Bước 3, 4: Lập dàn ý, viết bài

1 Mở bài:

* Trực tiếp: Nêu đối tượng biểu cảm + cảm xúc (1 câu văn)

Tham khảo: Một mùa thu nữa lại đi qua để lại trong lòng ta bao cảm xúc khó tả.

* Gián tiếp: - Dẫn dắt (hai câu)

- Nếu đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc

Tham khảo: Gió đông về Hơi lạnh len lỏi khắp không gian Từng khoảnh khắc mùa thu đang trôi qua trong sự tiếc nuối đến nao lòng.

2 Thân bài: Triển khai từng ý lớn thành các ý nhỏ

Ý 1: Bâng khuâng tiếc nhớ một mùa thu đẹp đầy quyến rũ

- Cảnh sắc thiên nhiên êm đềm, huyền ảo

+ Không gian êm đềm, tĩnh lặng+ Hương hoa sữa

+ Lá vàng

- Hoa cúc vàng rực rỡ

Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:

Câu chủ đề: Xin giã biệt mùa thu – mùa đẹp nhất trong năm với bao bâng khuâng, lưu luyếnCác câu triển khai:

Ý nhỏ 1: Giữa mùa hạ nồng nàn nắng gió và mùa đông lạnh lẽo, giá băng Mùa thu như mộtnhịp cầu, một sự giao thoa tuyệt vời của tạo hóa để ban tặng con người Mùa thu đẹp, dịudàng, đầy quyến rũ bởi không gian thu êm đềm, tĩnh lặng Khí trời thu lành lạnh, tinh khiết.Gió thu nhẹ nhàng mơn man trên mái tóc Nước hồ thu trong xanh như mặt gương Nhữnglàn sương thu giăng mắc như khói sương huyền ảo Bên đường, hoa sửa thơm ngay ngấttrong gió hanh heo Lá vàng thả dọc con đường tới lớp Hoa cúc vàng rực rỡ trong nắng thusang Đẫm đầy trong không gian là màu vàng non tơ của hoa lá, đất trời

Ý nhỏ 2: Chẳng biết từ bao giờ, hoa cúc đã là biểu tượng của mùa thu Đó là màu hoa củathủy chung, son sắt Những cánh hoa nhỏ xíu, tinh khôi, không bao giờ khoe nở hết mình.Ngày hoa tàn, đài hoa như rắn rỏi nâng đỡ những sợi cánh không còn nhựa sống Cánh hoacàng khô héo, úa tàn, đài hoa càng gồng mình lên để nâng niu, gìn giữ Chỉ đến khi cả haikhông còn sức sống mới cùng nhau tìm về đất mẹ Nhớ về mùa thu, ta tiếc nhớ một mùa cúcvàng dữ dội với một sức sống bền bỉ, diệu kì.

Ý 2: Bâng khuâng, tiếc nhớ một mùa thu tựu trường đầy ý nghĩa

- Không khí rộn ràng, náo nức của ngày khai trường

- Nỗi hồi hộp, lo lắng, phấp phỏng

Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:

Câu chủ đề: Tạ từ mùa thu, xin giã biệt một mùa thu tựu trường đầy kỉ niệm

Các câu triển khai:

Ý nhỏ 1: đã bao ngày khai trường đi qua vậy mà mỗi khi mùa thu đến, lòng ta vẫn xôn xao,bâng khuâng, rạo rực, náo nức Nhớ một sớm mai thức dậy, cả phố phường náo nức, lớp lớphọc sinh nô nức tới trường Ta xúng xính trong bộ quần áo mới, cặp sách mới Mẹ âu yếmdẫn ta tới trường dự buổi lế khai giảng Ta quên sao được ánh mắt ngập tràn tình yêu thươngcủa mẹ cùng bàn tay giơ lên vẫy vẫy tiễn ta vào lớp

Ý nhỏ 2: vẫn còn nguyên vẹn trong ta nỗi lo lắng, hồi hộp trước bao đổi thay của ngày đầunăm học Tìm ta đập rộn vang tìm bạn bè năm cũ Ai sẽ chuyển trường, xa lớp, ai tiếp tụcsánh bước cùng ta trên chặng đường dài Người mẹ hiền năm cũ có đồng hành cùng ta trongmọi nẻo đường vui Ơi mùa thu, những kỉ niệm đó ta làm sao quên được Mùa thu đi qua,đành gửi lại phía sau tất cả

Ý 3: Giã biệt mùa thu bâng khuâng, tiếc nhớ mùa trung thu náo nức, rộn ràng.

- Nhớ đêm hội trăng rằm

- Nhớ kỉ niệm cùng mẹ đi mua đền trung thu tặng bạn nghèo

Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:

Câu chủ đề: Giã biệt mùa thu, ta bâng khuâng tiếc nhớ một mùa trung thu náo nức, rộn ràng.Các câu triển khai:

Ý nhỏ 1: Cái không khí của đêm hội trăng rằm vẫn còn vương vấn mãi Chưa bao giờ ta cómột mùa trăng đẹp như đêm trung thu Ánh trăng vàng rực rỡ tắm cả không gian thu huyềndiệu đầy lung linh, quyến rũ Ta được ngắm chị hằng lộng lẫy trên trời cao, được nhìn thấynàng lọ lem biến thành cô công chưa, được nghe tiếng trống ếch rộn ràng, được xem mànmúa lân hấp dẫn

Ý nhỏ 2: Nhưng có lẽ không có niềm hạnh phúc nào bằng khi mỗi mùa trung thu đến, mẹdắt ta ra phố chọn mua những chiếc đèn ông sao đẹp nhất để đi dọc hàng quán tặng các bạnnhỏ đánh giày Trong mỗi chiếc đén ông sao gửi tặng các bạn ta guiwr theo một lời cầumong may mắn, tốt lành Gương mặt ngập tràn niềm hạnh phúc của các bạn khi cầm đènông sao lung linh màu sắc trên tay là kierm niệm đẹp nhất của mùa trung thu mà ta khôngthể nào quên.

3 Kết bài: Mùa thu đi thôi đành nõi lời giã biệt nhưng những kỉ niệm sẽ còn mãi làm ấmlòng ta mỗi khi mùa đông về Cảm ơn mùa thu, cảm ơn đất trời đã ban tặng cho con ngườimột mùa trong năm với bao điều kì diệu

2 Dạng bài: Cảm nghĩ về loài cây em yêu

Cách làm chung:

A Mở bài: Nêu loài cây và lí do mà em yêu thích loài cây đó

B Thân bài:

- Đặc điểm gợi cảm của loài cây

- Loài cây trong cuộc sống của con người

- Loài cây trong cuộc sống của em

C Thân bài: Tình cảm của em đối với loài cây đó

Ví dụ 1: Cảm nghĩ về cây tre.

A Mở bài:

- Trực tiếp: Trong rất nhiều loài cây trên đất nước Việt nam, em yêu quý nhất là cây tre

- Gián tiếp: Từ bao đời nay, cây tre đã có mặt hầu khắp các nẻo đường đất nước và gắn bóthủy chung với cộng đồng dân tộc Việt Nam Đặc biệt trong tâm thức người Việt, cây trechiếm vị trí sâu sắc, lâu bền hơn cả

B Thân bài:

Ý 1: Tôi yêu cây tre bởi cây tre có những đặc điểm thật đáng khâm phục

- Hầu như tre không bao giờ đứng riêng lẻ mà mọc thành từng bụi Thân tre có nhiều cànhnhỏ níu chặt lấy nhau khiến tôi có cảm giác như cả gia đình đoàn kết, yêu thương, đùm bọc,người mẹ dang đôi tay ôm lấy người con, anh chị đưa tay nâng đỡ em mình Chính điều đó

đã giúp cho họ hàng nhà tre có đủ sức mạnh vượt qua những phong ba, bão tố khắc nghiệt.Chả thế mà nhà thơ Nguyễn Duy đã từng viết:

“Bão bùng thân bọc lấy thân Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm”

- Mầm măng mọc lên ngay giữ mảnh đất khô cằn sỏi đá Mầm nhọn hoắt, vươn thẳng lêntrời gợi ta nghĩ đến sức sống, sự vươn lên và đức tính ngay thẳng của con người dù trongbất cứ hoàn cảnh nào.

→ Nhớ đến cây tre, tôi nhớ đến những nét riêng gắn liền với phẩm chất của con người Tôiyêu cây tre cũng bởi điều đơn giản vậy thôi

Ý 2: Không biết cây tre có từ bao giờ nhưng tôi yêu cây tre bởi đã từ lấu tre luôn gắn bó vớixóm làng, với quê hương, đất nước tôi

- Trong cuộc sông đời thường, tre là người bạn thân thuộc, cùng cộng sinh cộng cảm vớingười Việt Tre hiến dâng tất cả Từ măng tre ngọt bùi đến cành lá đến gốc tre đều góp phầnxây dựng cuộc sống Tre là “gỗ” làm nhà của người dân quê tôi xưa Trở về với mái nhàthôn quê, ta vẫn thấy những chiếc rui tre đang oằn lưng đỡ lấy những viên ngói đỏ Trênnhững chiếc chõng tre, người mẹ cất tiếng ầu ơ ru các em thơ đi vào giấc ngủ ngon lành.Bên những chiếc điếu cày tre, người nông dân Việt Nam chia sẻ biết bao câu chuyện vuibuồn của cuộc sống → Có thể nào nói hết được sự gắn bó của tre đối với người dân quê tôi.Bởi vậy không chỉ có luỹ tre làng mà hầu như nhà nào cũng có một khóm tre ở cuối gócvườn

- Không chỉ vậy, cây tre còn gắn bó với con người qua bao thăng trầm của lịch sử dân tộc

Có thể nào quên được hình ảnh Thánh Gióng nhổ bụi tre đằng ngà đã trở thành biểu tượngcho sức mạnh chiến thắng thần kì của dân tộc ta đối với kẻ thù xâm lược lớn mạnh Trải quanhiều thời kì lịch sử, các luỹ tre xanh đã trở thành “pháo đài xanh” vững chắc chống quânxâm lược Tre thật sự trở thành chiến luỹ và nguồn vật liệu vô tận để chế tạo vũ khí tấn côngtrong các cuộc chiến Chính nhờ những cọc tre trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã đánhtan quân Nam Hán Những gậy tre, chông tre trong thời kì kháng chiến chống Pháp vàchống Mĩ đã trở thành mồ chôn của biết bao tên giặc hung hãn, góp phần làm nên chiếnthắng lẫy lừng của dân tộc ta, làm “nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng” → Có ai nhìn thấycây tre mà không nhớ tới những chiến công oanh liệt ấy càng khâm phục cây tre, tôi càng tựhào và gắn bó với làng quê Việt Nam hơn

Ý 3: Cây tre mến yêu còn là người bạn thân thiết của tuổi thơ chúng tôi

Bên những luỹ tre làng râm mát, chúng tôi có biết bao trò chơi tuổi nhỏ Lũ con trai chơi tròđánh khăng, đánh đáo, còn lũ con gái lại chọn những cành tre thẳng để chơi trò đánh chặt,đánh chuyền Ống tre nhỏ được chúng tôi sử dụng làm ống phóc như những chiếc súng nhỏ

để chơi trò tập trận Có lần, chỉ vì tranh nhau súng phóc mà tôi đánh nhau với thằng bạnhàng xốm Mẹ đã “nhắc nhở” tôi cũng bằng những làn roi tre → Những kỉ niệm ấy làm saotôi có thể quên được Chúng tôi lớn lên theo hình bóng của luỹ tre làng

C Kết bài: Nhấn mạnh, khẳng định cảm xúc về cây tre.

Ví dụ 2: Cây phượng em yêu

A Mở bài: “Những chiếc giỏ xe, chở đầy hoa phượng em chở mùa hè của tôi đi đâu…”.Mỗi lần nghe những giai điệu du dương và quen thuộc ấy, lòng tôi thấy buâng khuâng baocảm xúc Lời ca gợi cho tôi nhớ về 1 loài cây gắn liền với tuổi học trò với biết bao yêuthương, gắn bó

B Thân bài:

Ý 1: Không hiểu sao mỗi lần tưởng tượng về hoa phượng trong đầu tôi lại xuất hiện hàngtrăm đốm lửa liên tiếp ấm nóng đến chói chang Hầu hết những người yêu hoa phượng đềunói: “nó đẹp vì biết tận hiến hết mình vẻ đẹp” Phượng không đỏ thẫm như mấy bông hồngkiều diễm, cũng không nhạt màu như mấy nụ tầm xuân Nó đỏ rực và thậm chí rất tươi.Những cánh hoa lượn theo những đường cong tùy ý, lúc nở, nó toả ra đều như một chiếcchong chóng sắp quay Hương phượng thơm thoang thoảng chứ không ngạt ngào như hoasữa Vì thế thưởng thức hương hoa phượng bao giờ cũng tìm ra được những cảm giác thưthái, an lành

Ý 2: Tôi yêu cây phượng bởi hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng cho tuổi học trò Hoaphượng rất giống lũ học trò nhỏ chúng tôi bởi nó cũng ngây thơ và cũng sống hết mình 1cách thủy chung bằng tấm lòng son đỏ Dưới mái trường thân yêu, không phải ai hết màchính là hàng phượng đã chứng kiến lũ học trò chúng tôi lần lượt trưởng thành Giờ đây khi

đã chia xa, tôi nhớ đến nao lòng hàng phượng, nhớ nhớ những bông hoa đỏ khắc ghi bao kỉniệm học trò

Ý 3: Cũng như mọi người, tôi yêu cây phượng bởi nó khắc ghi những dấu mốc quan trọngcủa đời tôi Ngày đầu tiên bước vào mái trường, những giọt nước mắt đã lăn dài dưới táncây phượng sum suê vì bao bỡ ngỡ và sợ hãi Bên gốc phượng già, tôi cùng các bạn đã chơinhững trò chơi tuổi nhỏ, chụm đầu đọc những trang báo “Hoa học trò”, chia sẽ biết bao nỗibuồn vui, hờn giận Cái Lan và tôi còn khắc tên nhau lên thân phượng để ghi dấu tình bạnthân thiết Với chúng tôi, cây phương cũng như một người bạn Phượng nở là dấu ấn củamùa thi Ở đó, tôi dù thành công hay thất bại nhưng tôi đã có những bài học và tôi vì thế đãtrưởng thành Phượng nở rộ cũng là lúc phải chia tay Chỉ cần nghĩ vậy thôi tôi cũng đã cảmthấy nao lòng Năm nào cũng vậy, tuy đã thành lệ nhưng không làm sao quên được cảm giácbồi hồi xao xuyến ấy Cứ đến đầu tháng năm, khi hoa phượng đỏ rực một góc trời thì cũng

là lúc tụi học trò chúng tôi lục đục chuẩn bị cho những ngày hè sôi động Tuy những ngày

hè vui vẻ đang chực đón chờ, nhưng chúng tôi vẫn thấy buồn lắm lắm Bạn bè cả năm học

vui vẻ với nhau vậy mà bây giờ phải tạm xa mấy tháng Chúng tôi buồn thậm chí có bạn cònphát khóc khi phải trải qua những lần như thế.

C Kết bài: Ở ngôi trường mới của chúng tôi, hàng phượng mới trồng chưa kịp trổ hoa.Nhưng tôi vẫn chờ với một tình yêu và một niềm nhớ nhung da diết Hoa phượng không biết

tự lúc nào đã trở thành một phần máu thịt của tôi Nó là tình yêu của tôi, là nỗi nhớ mà tôi

Ý 2: Em gắn bó với ngôi trường bởi nơi ấy chúng em được sống trong tình yêu thương

Ý 3: Em yêu ngôi trường bởi ngôi trường đã gắn bó với từng bước đường trưởng thành củaem

C Thân bài: Tình cảm của em đối với loài cây đó

o0o

- Đọc kĩ đề ra, gạch chân dưỡi những từ ngữ quan trọng

- Tìm yêu cầu trên các phương diện

- Cách 1: Biểu ý trước, biểu cảm sau

+ Đặt câu hỏi để tìm biểu ý: người thân ấy có đặc điểm nào nổi bật, để lại ấn tượng trongem? (về ngoại hình; về hành động, việc làm; về tính cách, phẩm chất)

+ Đặt câu hỏi để tìm cảm xúc: Những đặc điểm ấy của người thân gợi cho em cảm xúc gì?(Yêu mến; tự hào; thương; nhớ; mong ước, hứa hẹn)

- Cách 2: Biểu cảm trước, biểu ý sau

+ Đặt câu hỏi để tìm cảm xúc: Người thân đó gợi cho em tình cảm, cảm xúc gì?

+ Đặt câu hỏi để tìm ý: Vì sao em lại có cảm xúc đó?

Ví dụ: Cảm nghĩ về mẹ

Ý 1: Yêu dáng, hình hài, đôi bàn tay của mẹ

Ý 2: Xúc động trước sự hi sinh thầm lặng của mẹ mà cao cả của mẹ, thấm thía điều hay lẽ phải mà mẹ dạy cho chúng tôi

Ý 3: Mong ước, lời hứa.

+ Dẫn dắt (khoảng hai câu)

+ Đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc

• Miêu tả: ngoại hình Chọn những đặc điểm - Xen nhận xét,

Hành động, việc làm tiêu biểu nhất suy nghĩ, bìnhTính tình luận, đánh giá

• Tự sự: Những kỉ niệm có liên quan đến người thân Chọn những kỉ niệm - Có thể bộc lộ

Kể việc làm của người thân trong hiện tại gợi cho em nhiều trực tiếp cảm xúc Mong ước về người thân cảm xúc nhất

• Giọng điệu, lời văn biểu cảm.

• Biểu cảm trực tiếp: qua những từ ngữ gọi thẳng cảm xúc.

- Đánh giá mở rộng: về các đối tượng khác có quan hệ gần gũi với đối tượng biểu cảm.Lưu ý: Muốn tìm được ý, thì cần nắm được:

+ Những đặc điểm nổi bật về ngoại hình gợi cho em ấn tượng, cảm xúc

+ Những hành động, việc làm, lời nói của người thân mà em ghi nhớ nhất

+ Đánh giá mở rộng: mong ước, lời hứa với người thân

Ví dụ: Cảm nghĩ về mẹ

Ý 1: Yêu dáng, hình hài, đôi bàn tay của mẹ

+ Thân hình mẹ mảnh mai, thon gọn và dáng người nhanh nhẹn, luôn thoắt qua, thoắt lại lo lắng từng miếng cơm ăn, chăm sóc cho từng thành viên trong gia đình

+ Đặc biệt chú trong biểu cảm về đôi bàn tay: đôi bàn tay gầy gầy, xương xương của

mẹ đã đen sạm đi, từng vết chai sạn nổi trên tay mẹ qua bao nhiêu sóng gió của cuộc đời Đôi bàn tay ấy đã bế tôi, ru tôi khi tôi cất tiếng khóc chào đời Dôi tay ấy đã đặt lên vai tôi, gạt nước mắt và khẽ vuốt lên mái tóc tôi khi tôi buồn ba, chán nản Chính đôi bàn tay ấy đã đặt lên trán tôi, nấu cháo bồn cho tôi ăn mỗi líc tôi bị ốm Tôi yêu đôi bàn tay đen sạm ấy – đôi bàn tay đã nắm tay tôi dắt đi trên con đường đời.

* Kết bài:

- Bày tỏ cảm xúc, những ấn tượng sâu sắc và lắng đọng nhất về đối tượng

- Có thể lấy lời bài hát, câu văn, câu thơ hoặc một nhận định nào đó có liên quan đến đốitượng để nhấn mạnh cảm xúc.

Bước 3: Viết bài

* Mở bài: Viết thành một đoạn văn từ 1- 3 câu (trực tiếp: 1 câu, gián tiếp: 3 câu), phải giớithiệu được đối tượng biểu cảm và cảm xúc

* Thân bài:

- Thông thường, mỗi ý lớn thường viết thành một đoạn văn diễn dịch hoặc tổng – phân –hợp có câu chủ đề đứng đầu hoặc cả đầu và cuối

Lưu ý: Câu chủ đề phải có biểu cảm và biểu ý

- Có khi một ý nhỏ cũng được dựng thành một đoạn văn

- Thân bài thường có từ 3-4 đoạn văn Mỗi đoạn phải có một câu chủ đề

* Kết bài: Viết thành một đoạn văn ngắn

Bước 4: Đọc và sửa lỗi trong bài

- Đọc kĩ đề ra, gạch chân dưỡi những từ ngữ quan trọng

- Tìm yêu cầu trên các phương diện

+ Thể loại: biểu cảm

+ Nội dung (Đối tượng biểu cảm): người mẹ

+ Phạm vi: Giới hạn đề

* Tìm ý: xác định các ý lớn

Ý 1: Yêu dáng, hình hài, đôi bàn tay của mẹ

Ý 2: Xúc động trước sự hi sinh thầm lặng của mẹ mà cao cả của mẹ, thấm thía điều hay lẽ phải mà mẹ dạy cho chúng tôi

Ý 3: Mong ước, lời hứa.

Bước 2: Lập dàn ý

* Mở bài: Nêu đối tượng biểu cảm

Định hướng cảm xúc

Có hai cách mở bài:

- Trực tiếp: vào thẳng – giới thiệu ngay đối tượng biểu cảm và bày tỏ cảm xúc (trong 1 câu)

Tham khảo: Trong tất cả những người thân của tôi, tôi yêu quý nhất là mẹ.

- Gián tiếp:

+ Dẫn dắt (khoảng hai câu):

Bắt đầu bằng một tình huốngMượn câu nói, lời nhận định của ai đó để dẫn dắt vào vấn đề+ Đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc

Tham khảo 1: Trong cuộc đời này, có ai lại không được lớn lên trong vòng tay của mẹ, được nghe tiếng ru hời ầu ơ ngọt ngào, có ai lại không dược chìm vào giấc mơ trong gió mát tay mẹ quạt mỗi trưa hè oi ả Và trong cuộc đời này, có ai yêu con bằng mẹ, có ai suốt đời vì con giống mẹ, có ai săn sàng sẻ chia ngọt bùi cùng con như mẹ Với tôi cũng vậy, mẹ là người quan tâm đến tôi nhất và cũng là người mà tôi yêu thương và mang ơn nhất trên đời này

Tham khảo 2: "Vũ trụ có rất nhiều kì quan, nhưng kì quan tuyệt phẩm nhất là trái tim người mẹ" Tôi đã nhiều lần nghe được câu nói này nhưng có lẽ tôi chưa thật sự hiểu hết về

nó, bởi nó quá rộng lớn, quá kì vĩ Trước đây tôi chỉ biết trái tim người ta được hình thành một khối máu gắn liền với từng nhịp đập, vậy mà giờ nhìn mẹ, nhìn từng nhịp đập trong tim mẹ, tôi còn biềt được rằng bên trong quả tim ấy còn là cả một tân hồn sâu thẩm,

là cả sự tần tảo vất vả của mẹ Và tôi yêu mẹ - yêu quả tim với từng nhịp đập đã cho tôi sự sống như ngày hôm nay!

Tham khảo 3:Trong cuộc sống hàng ngày, có biết bao nhiêu người đáng để chúng ta thương yêu và dành nhiều tình cảm Nhưng đã bao giờ bạn nghĩ rằng, người thân yêu nhất của bạn là ai chưa? Với mọi người câu trả lời ấy có thể là ông bà, là bố, là anh chị hoặc cũng có thể là bạn bè chẳng hạn Còn riêng tôi, hình ảnh người mẹ mãi là hình ảnh thiêng liêng nhất.

* Thân bài:

Ý lớn 1: Tôi yêu lắm vóc dáng, hình hài, đôi bàn tay của mẹ Thân hình mẹ mảnh mai,

thon gọn và dáng người nhanh nhẹn, luôn thoắt qua, thoắt lại lo lắng từng miếng cơm ăn,chăm sóc cho từng thành viên trong gia đình Đôi bàn tay gầy gầy, xương xương của mẹ đãđen sạm đi, từng vết chai sạn nổi trên tay mẹ qua bao nhiêu sóng gió của cuộc đời Đôi bàntay ấy đã bế tôi, ru tôi khi tôi cất tiếng khóc chào đời Dôi tay ấy đã đặt lên vai tôi, gạt nướcmắt và khẽ vuốt lên mái tóc tôi khi tôi buồn ba, chán nản Chính đôi bàn tay ấy đã đặt lêntrán tôi, nấu cháo bồn cho tôi ăn mỗi líc tôi bị ốm Tôi yêu đôi bàn tay đen sạm ấy – đôi bàntay đã nắm tay tôi dắt đi trên con đường đời

Ý 2: Càng yêu mẹ, tôi vàng xúc động trước sự hi sinh thầm lặng của mẹ mà cao cả của

mẹ, thấm thía điều hay lẽ phải mà mẹ dạy cho chúng tôi.

- Mẹ đã vất vả lắm với công việc ở cơ quan, về nhà, lại bận rộn với biết bao nhiêu việc nhà.

Bố hay đi công tác xa nên tất cả đều một tay mẹ lo toan Có những hôm, đã mười một giờđêm, chợt tỉnh giấc, tôi vẫn thấy mẹ đang giặt chậu đồ với biết bao quần áo bẩn của anh emtôi Nhìn mẹ lúc ấy, tôi thấy thương mẹ vô cùng Giá tôi có thể lớn hơn chút nữa, tôi đã cóthể giúp mẹ những công việc ấy

- Mẹ còn giành thời gian để quan tâm tới việc học của anh em tôi Mẹ lo cho chúng tôi từcái cặp, cái sách đến bộ quần áo đến trường Tối nào mẹ mẹ cũng giành thời gian để cùngtôi học bài Mặc dù đã học qua rất lâu rồi nhưng trí nhớ của mẹ về các công thức toán và cácbài văn thì vẫn rất tốt Nhờ sự giúp đỡ, hướng dẫn của mẹ tôi đã làm được những bài tậpkhó cô giáo ra Tôi thấy mình thật may mắn vì có mẹ

- Tôi xúc động nhất vẫn là sự quan tâm, lo lắng của mẹ những lúc tôi bị ốm Suốt đêm, mẹkhông ngủ được, cứ ngồi bên cạnh giường, đắp chiếc khăn ướt lên trán để tôi nhanh khỏisốt Khuôn mặt đầy mệt mỏi nhưng mẹ vẫn gắng gượng Nhìn mái tóc mẹ đã điểm nhữngsợi bạc, cái màu bạc trắng của tuổi tác, cái màu bạc của sự vất vả càng làm tôi yêu thương

mẹ hơn biết chừng nào

- Mẹ còn là cô giáo dạy cho tôi nhiều bài học hay về cách cư xử trong cuộc sống Mẹ dạy tôicách sống hoà đồng với bạn bè, nhân ái với mọi người xung quanh, biết cúi xuống, giơ bàntay ra để nâng đỡ những người bất hạnh hơn mình Theo dòng thời gian, tôi lớn lên và dầnhiểu được sự đời, mà không biết bao nhiêu lần tôi đã vấp ngã và dường như ngã quỵ trước

số phận, nhưng tôi đã đứng lên, tôi vững bước trên con đường đi vì phía sau lưng tôi hìnhbóng của mẹ Hình bóng mẹ thật ấm áp, vòng tay mẹ thật dịu dàng đã che chở nâng bước tôitrên con đường đời Tôi luôn biết ơn mẹ rất nhiều, mẹ đã dành cho tôi một con đường sángngời, bởi đó là con đường của học vấn, chứ không phải là con đường đen tối của tiền bạc.Tôi sẽ luôn lấy những lời mẹ dạy để sống, lấy mẹ là gương sáng để noi theo

Ý 3: Mong ước, lời hứa

Yêu thương mẹ, để mẹ không bao giờ phải phiền lòng về tôi, tôi luôn tự hứa với bảnthân sẽ luôn học tập thật tốt Tôi nghĩ, phần thưởng lớn nhất tôi có thể tặng mẹ bậy giờ lànhững giờ học tốt, những bông hoa điểm mười Và tôi cũng tập dần cho mình cách sống tựlập Tôi muốn cho mẹ biết rằng con của mẹ đã lớn khôn, tôi muốn mẹ an tâm về tôi, để mẹbớt đi phần nào cái lo toan trong cuộc sống

C Kết bài: "Hạnh phúc thay cho người nào được Thượng Đế ban tặng cho một người mẹ

hiền" Thật vậy, tôi đã có được hạnh phúc ấy từ mẹ, tấm lòng mẹ thật bao la …mẹ là cả

cuộc đời của tôi nên tôi chỉ mong mẹ mãi mãi sống để yêu thương tôi, chăm sóc tôi, an ủitôi, bảo ban tôi và để tôi được quan tâm đến mẹ, yêu thương mẹ trọn đời Tình mẹ là tình

cảm thiêng liêng nhất trên đời này, tình cảm ấy đã nuôi tôi trưởng thành, dạy dỗ tôi khôn

lớn Vì vậy, tôi luôn yêu thương mẹ, Và tôi muốn nói với mẹ rằng: “Con dù lớn vẫn là con

mẹ Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con".

Đề 2: Cảm nghĩ về bố

Gợi ý làm bài:

* Tìm hiểu đề:

- Đọc kĩ đề ra, gạch chân dưỡi những từ ngữ quan trọng

- Tìm yêu cầu trên các phương diện

+ Thể loại: biểu cảm

+ Nội dung (Đối tượng biểu cảm): người mẹ

+ Phạm vi: Giới hạn đề

* Tìm ý: xác định các ý lớn

Ý 1: Trong mắt tôi, bố là người tuyệt vời nhất

Ý 2: Tôi yêu bố vì bố là người giàu đức hi sinh, chịu thương, chịu khó

Ý 3: Tôi yêu bố bởi bố là người quan tâm đến tôi nhiều nhất

Ý 4: Mỗi khi bố vắng nhà, tôi đều cảm thấy buồn như thiếu vắng đi một điều gì đó quan trọng.

Ý 5: Mong ước, hứa hẹn

Bước 2: Lập dàn ý

* Mở bài: Nêu đối tượng biểu cảm

Định hướng cảm xúc

Có hai cách mở bài:

- Trực tiếp: vào thẳng – giới thiệu ngay đối tượng biểu cảm và bày tỏ cảm xúc (trong 1 câu)

Tham khảo: Trong tất cả những người thân của tôi, tôi yêu thương nhất là bố.

- Gián tiếp:

+ Dẫn dắt (khoảng hai câu):

Bắt đầu bằng một tình huốngMượn câu nói, lời nhận định của ai đó để dẫn dắt vào vấn đề+ Đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc

Tham khảo: Trong cuộc sống hàng ngày, có biết bao nhiêu người đáng để chúng ta thương

yêu và dành nhiều tình cảm Nhưng đã bao giờ bạn nghĩ rằng, người thân yêu nhất của bạn

là ai chưa? Với mọi người câu trả lời ấy có thể là ông bà, là mẹ, là anh chị hoặc cũng có thể là bạn bè chẳng hạn Còn riêng tôi, hình ảnh người bố sẽ mãi mãi là ngọn lửa thiêng liêng, sưởi ấm tâm hồn tôi mãi tận sau này.

* Thân bài:

Ý 1: Trong mắt tôi, bố là người tuyệt vời nhất Tôi yêu mái tóc của bố, mái tóc đã điểm bạc

theo thời gian, theo sự dãi dầu mưa nắng Mỗi lần nhổ những sợi bạc trên đầu bố, tôi lạithấy chạnh lòng thương bố biết bao Tôi yêu đôi bờ vai của bố Thật vui khi đi học về, tôilại được tựa vào vai bố, kết thúc một ngày học tập mệt mỏi Tôi còn yêu cả đôi bàn tay bố.Đôi bàn tay to bản, thô ráp ấy đã từng lóng ngóng bế tôi khi tôi vừa cất tiếng khóc chào đời.Đôi bàn tay đã làm biết bao nhiêu công việc nặng nhọc cho gia đình Và cũng chính đôi bàntay ấy đã nấu những món ăn ngon cho tôi mỗi khi mẹ đi công tác xa Mặc dù, tuổi tác đãlàm cho bố kém đi sự phong độ của thời trai trẻ nhưng trong mắt tôi, bố vẫn luôn là ngườiđẹp nhất

Ý 2: Tôi yêu bố vì bố là người giàu đức hi sinh, chịu thương, chịu khó

Bố là công nhân xây dựng Công việc của bố rất vất vả Hàng ngày, bố phải đi làm từkhi sáng sớm cho tới lúc mặt trời đã ngã bóng Nơi làm việc của bố là những công trườngđầy khói bụi thế nhưng bố nào có ngại ngần Dù thời tiết thay đổi, dù là những trưa hè oi ảnắng, hay những ngày mưa ngâu rả rích, rồi cả những mùa đông lạnh giá, bố vẫn cố gắngđứng bàm trụ với công việc Tôi hiểu rằng, tất cả những gì bố làm là vì chúng tôi Tôi thấythật tự hào và hãnh diện mỗi khi nhắc đến bố và nghề nghiệp của bố với mọi người

Ý 3: Tôi yêu bố bởi bố là người quan tâm đến tôi nhiều nhất

- Chưa bao giờ bố để con phải đợi mỗi khi con tan trường Chưa bao giờ con phải thanphiền vì bố quên ngày sinh nhật của con hay quên mua cho con một món quà như bố đãhứa Dù bận thế nào, bố cũng không quên đưa con đi công viên vào ngày chủ nhật

- Với con, bố như là một người bạn giúp con trút bầu tâm sự mỗi khi con có chuyện buồn

Bố còn là người thầy giáo ân cần nhất mà con từng được biết Khi con mắc lỗi hay bọ điểmkém bố không hề đánh mắng mà động viên, nhắc nhở nhẹ nhàng Lời của bố lúc ấy mới ấmlòng làm sao Bố còn hướng dẫn con cách làm những bài toán khó Bố giảng thật dễ hiểu,bởi thế con chỉ nghe một lần là làm được ngay Tôi phục bố lắm, bố thuộc hàng mấy nghìncâu Kiều, hàng trăm câu châm ngôn, danh ngôn nổi tiếng…

Ý 4: Mỗi khi bố vắng nhà, tôi đều cảm thấy buồn như thiếu vắng đi một điều gì đó quan trọng Con thường đếm từng ngày cho bố mau về và hôm nào cũng gọi điển hỏi thăm để

được nghe giọng nói ấm áp của bố Còn thường đứng đợi hàng giờ trước cửa ngày bố vể đểđược ôm bố, xách va li và líu lo hỏi chuyện

Ý 5: Trong những bữa cơm bố thường nhắc chúng tôi cách sống, cách làm người sao cho phải đạo Chính vì vậy, tôi luôn cố gắng tự giác học tập để không bao giờ bố phải buồn

lòng về tôi Tôi sẽ tặng bố thật nhiều điểm tốt và thành tích cao trong học tập để nụ cười