Chuyen de boi duong HSG - LT&C - Lớp 5

• - Từ ghép không thể chêm xen từ nào vào giữa, nếu xen vào nghĩa sẽ thay đổi.. • - Trong TV không chỉ có âm này không thể hiện bằng hình thức chữ viết mà còn có thanh không cũng không

• LUYỆN TỪ

VÀ CÂU

• (Phần kiến thức

cơ bản)

TỪ ĐƠN, TỪ GHÉP

PHÂN BIỆT TỪ

GHÉP VÀ CỤM TỪ

Trong các kết hợp

2 tiếng sau, kết hợp nào là từ ghép, kết hợp nào là 2 từ đơn ?

Tay người, tay tre, tay mướp, chân núi,

mây, lưng người, lưng núi, miệng chén, mắt thỏ, mắt dứa, mắt lưới ….

• - Nếu được dùng theo

nghĩa gốc là cụm từ

• - Nếu được dùng theo

nghĩa chuyển là từ

ghép

• Ngoài ra còn tuỳ theo

văn cảnh để xác định

Quy tắc

• VD :

• - Cánh én dài hơn cánh chim

sẻ.

• - Mùa xuân, những cánh én

lại bay về

• - Những bắp ngô đang chờ tay

người đến bẻ mang về.

• * Cánh én và tay người ở

đây chỉ bộ phận tổng thể

nên nó là từ ghép.

Bài tập : Những từ in đậm trong các cây sau đây là từ đơn hay từ ghép?

• 1 Chỉ còn truyện cổ

thiết tha

• Cho tôi nhận mặt ông

cha của mình.

• (TV4,T1,tr28)

• 2 Tôi nhận mặt nó ngay

giữa đám đông.

• 1 Nhận mặt : Nhìn

nhận, cảm nhậ nét đẹp truyền thống văn hoá Từ ghép (từ phức)

• 2 Nhặn mặt là 2 từ

đơn vì có kết cấu lỏng lẻo

• - Căn cứ vào ngữ cảnh và

khả năng kết hợp của từ đó với các từ xung quanh để xác định.

• - Từ ghép không thể chêm xen

từ nào vào giữa, nếu xen vào nghĩa sẽ thay đổi.

• VD1 : Cánh én cánh chim én

(2 từ đơn)

• VD 2 : Những cánh én lại bay

về Cánh én chỉ bộ phận

tổng thể từ ghép

Trong đề thi vừ

rồi

• Bài 1 (0,5 điểm) : Trong các

kết hợp 2 tiếng sau, những kết hợp nào là từ ghép ?

• a) Đạp xe, nướng khoai, tay

TỪ LÁY

• Bài tập 1 : Các từ sau

đây là từ láy hay từ ghép ?

• - Êm ái, êm ả, ấm

áp, ấm ức, óc ách …

• - Cuống quýt, công

kênh, cập kênh, …

• * Êm ái, êm ả, ấm áp, ấm ức, óc ách … Láy phụ âm đầu tắc thanh hầu (láy vắng khuyết âm đầu) không thể hiện bằng hình thức chữ viết

• - Trong TV không chỉ có âm

này không thể hiện bằng hình thức chữ viết mà còn có thanh không cũng không thể hiện bằng hình thức chữ viết.

• Cuống quýt, công

kênh, cập kênh, … là từ láy âm (âm /K/ (cờ)) được thể hiện ở các hình thức chữ viết khác nhau.

Bài 2 : Các từ: bình minh, cần mẫn, chí khí, tham lam, bao biện, căn cơ, hoan

hỉ, chuyên chính, chí

lí, khắc khổ, khẩn khoản … là từ ghép hay từ láy?

• Thoạt nhìn các từ trên có hình

thứ` ngữ âm giống như từ láy;

nhưng thực sự đây chỉ là từ ghép Hán Việt, có hình thứ ngữ âm

ngẫu nhiên giống từ láy, bởi vì

mỗi tiếng trong từ này đều có

nghĩa

VD : Ban bố Ban : Ban hành,

Bố : Công bố

Hoan hỉ Hoan : Vui

Hỉ : Mừng

Bài 3 :

• Các từ : Bù nhìn, bồ

kết, bồ hóng, mặc cả, xà phòng, cà phê, xì dầu, mít tinh, căng tin, ra-di-ô, vi-dê-

ô …là từ đơn hay từ ghép

• Các từ trên do 2 tiếng trở nên

tạo thành, do đó chúng là từ phức Từ phức này không phải là từ ghép vì các tiếng tại nên từ đều không có nghĩa và quan hệ giữa các tiếng trong từ không phải là quan hệ về nghĩa Các từ này cũng không phải từ láy, bởi quan hệ giữa các tiếng trong mỗi từ không phải là quan hệ về âm Đây là một loại từ phức đặc biệt ,

gọi là từ ngẫu kết

• Đại đa số từ ngẫu kết là từ

•

Xác định từ loại

• * Tiêu chuẩn phân

định từ loại :

• - Ý nghĩa khái quát

• - Khả năng kết hợp

• - Chức năng ngữ

pháp

Khả năng kết hợp của từ

ĐỘNG TỪ

• - Đứng trức động từ : Hãy,

đừng, chớ, sẽ, đã, vẫn, cứ

…

• - Đứng sau động từ : Rồi,

song, nữa, mãi …

• - Động từ trạng thái (vui,

buồn…) có thể kết hợp với rất, hơi, khá.

• Một số bài

tập thực

hành

Trạng ngữ

TRẠNG NGỮ

• Xác định trạng ngữ của

các câu sau :

• Từ tờ mờ sáng, cô Thảo

đã dậy sắm sửa đi về

làng Làng cô ở cách

làng mỹ Lý hơn mười lăm cây số Vì vậy, mỗi năm cô chỉ về làng chừng hai

ba lượt.

• - Những từ trái lại, bởi

thế, vì thế, vì vậy, cho nên

… là thành phần chuyển tiếp để kiên kết các câu.

• - Nó biểu thị quan hệ giữa

nội dung của câu với câu đứng trước, TN bổ sung ý nghĩa cho sự vật được nói đến trong câu.

• TN có thể đứng trước, giữa

hay cuối câu Trường hợp TN đứng cuối câu thường được ngăn cách với nòg cốt câu bởi dấu phẩy hoặc QHT chỉ

NN, mục đích, phương tiện Để phù hợp với trình độ HS tiểu học, SGK chỉ nêu các trường hợp TN đứng trước nòng cốt câu Tuy nhiên HS đặt câu có

TN đứng giữa hoặc cuối câu vẫn chấp nhận.

• TN ngăn cách với

nòng cốt câu bởi dấu phẩy đây là chuẩâ3 Song cũng chấp nhận những trường hợp ngoại lệ.

• Vd :

• - Vào lúc sáu giờ,

Nam về quê.

• - Nam về quê, vào

lúc sáu giờ.

• - Nam về quê vào

lúc sáu giờ.

Câu 2 : Tiếng Việt

• Trong các câu sau, câu nào

có trạng ngữ chỉ nguyên

nhân ?

• a) Vì tập tành đều đặn, cậu

ta rất khoẻ.

• b) Vì tôi, cậu ấy bị phê bình.

• c) Vì chăm học, Lan thi rất

tốt.

Đáp án câu 2

• b) Vì tôi, cậu ấy bị phê bình.

• a) Vì tập tành đều đặn

• c) Vì chăm học

• Là một vế của câu ghép

mà CN có thể khôi phục

được.

• Nếu bộ phận đứng sau các

quan hệ từ chỉ nguyên nhân, điều kiện, giả thiết – kết quả là danh từ, cụm danh từ hoặc đại từ thì bộ phận ấy là trạng ngữ

• Nếu bộ phận đứng sau các

quan hệ từ nói trên là tính từ, cụm tính từ, động từ,

vế của câu ghép đã lược

Câu 4 : Tiếng Việt

• Trong ví dụ sau, đại từ dùng

để làm gì ?

• “Hoa đang học Em gái Hoa cũng

vậy.”

• a) Xưng hô

b) Thay thế cho danh từ

• c) Thay thế cho động từ

• d) Thay thế cho tính từ

Đáp án câu 4

• C) Thay thế cho động

từ

Câu 1 : Tiếng Việt

• Bộ phận được gạch chân

trong câu sau giữ chức vụ

Đáp án câu 1

• b) Chủ ngữ

• Thoạt nhìn cụm từ “ở nhà”

là trạng ngữ, song khác với TN cụm từ này không thể bị lược bỏ, nếu lược bỏ câu sẽ không trọn nghiã.

Câu 3 : Tiếng Việt

• Câu “ Khi chim én bay

về thì muà xuân đến ” là câu đơn hay câu ghép ?

Đáp án câu 3

• Chúng chỉ được cấu tạo

bởi 1 cụm C-V

• (mùa xuân).

• “Khi chim én bay về” là

trạng ngữ chỉ thời gian.