Chuong 3 (re)

Khái niệm chung„ Cơ quan dinh dưỡng của thực vật bậc cao baogồm rễ, thân, lá „ Lá và thân được hình thành trong mô phânsinh ngọn của chồi ngọn và chồi bên, thíchnghi với chức năng vận ch

CƠ QUAN DINH DƯỠNG

Trần Thị Thanh Hương

Khoa Khoa học

Khái niệm chung

„ Cơ quan dinh dưỡng của thực vật bậc cao baogồm rễ, thân, lá

„ Lá và thân được hình thành trong mô phânsinh ngọn của chồi ngọn và chồi bên, thíchnghi với chức năng vận chuyển chất dinhdưỡng và tiếp nhận ánh sáng mặt trời

„ Thân và rễ cũng có những nét đặc trưngchung về hình dạng, cấu tạo, chức năng vàđặc tính sinh trưởng

Hoa Chồi ngọn

Chồi của

cành

RỄ CÂY

„ Là một bộ phận cơ quan dinh dưỡng của câythường mọc ở dưới đất

„ Chức năng của rễ:

¾ Hấp thụ nước và muối khoáng để nuôi cây

¾ Giữ chặt cây vào đất

¾ Một số rễ còn làm chức năng dự trữ

Hình thái rễ

Khi quan sát bên ngoài một rễ chính của cây ta thấy nó gồm có 5 miền:

¾ Miền chóp rễ

¾ Miền sinh trưởng (Mô phân sinh ngọn)

¾ Miền phân hóa (Đoạn tăng trưởng)

¾ Miền hút (Miền hấp thụ, miền lông hút)

¾ Miền vận chuyển (Đoạn dẫn truyền )

Các miền của rễ

Miền sinh trưởng

Miền phân hóa Miền lông hút

Chóp rễ

Mô phân sinh ngọn

Lông hút Biểu bì

Vỏ Trụ giữa

Miền chóp rễ

„ Là bộ phận tận cùng bao bọc bên ngoài đầu rễ

„ Chóp rễ có hình dạng một cái bao, màu trắngbọc lấy ngọn rễ, tế bào thường hóa nhầy đểgiảm sự cọ sát giữa rễ cây và đất, và tiết raacid để hòa tan một số muối khoáng

Miền sinh trưởng (Mô phân sinh

Miền sinh trưởng (Mô phân sinh

ngọn)

3 tầng tế bào trên: tầng sinh bì, tầng sinh vỏ, tầng sinh trụ gữa hoạt động hơi khác nhau giữa cây 1 lá mầm và cây 2 lá mầm

Chóp rễ

Tầng lông hút Vỏ

Trụ giữa

9 Tầng sinh bì tạo ra:

Chóp rễ ở bên dưới

Tầng lông hút ở trên

9 Tầng sinh vỏ tạo ra: vỏ cấp 1

9 Tầng sinh trụ giữa tạo ra: trụ

giữa

Cây 1 lá mầm Cây 2 lá mầm

Miền phân hóa (Đoạn tăng

trưởng)

Nằm ngay trên miền sinh trưởng, những tếbào của miền này đã bắt đầu phân hóa để hìnhthành các mô

Miền hút (Miền hấp thụ, miền lông

„ Mặt ngoài có rất nhiều lông hút

„ Khi rễ cây dài ra thì lông hút phía trên rụng đi

và lông hút mới mọc thêm ở phía dưới

Miền vận chuyển (Đoạn dẫn

Hệ rễ chùm

„ Không có rễ chính, gồm nhiều

rễ con được sinh ra từ mấudưới của thân, không phải từ rễchính và rễ bên

„ Các rễ này không có sinhtrưởng thứ cấp, hình dạng vàkích thước tương đối đồng đều

„ Đặc trưng cho rễ cây 1 lá mầm

BIẾN THÁI CỦA RỄ

CẤU TẠO GIẢI PHẨU CỦA RỄ

Rễ cây luôn có đối xứng qua một trục (đốixứng tỏa tròn hay đối xứng phóng xạ)

Nhu mô vỏ Nội bì

Trụ bì

Bó libe

Bó gỗ Nhu mô ruột

VỎ

VỎ

Rễ cây 2 lá mầm sơ cấp (cấp 1)

Phần vỏ

„ Tầng lông hút: gồm một lớp tế bào sống, có một số

tế bào mọc dài thành lông hút.

„ Nhu mô vỏ: dày, gồm nhiều lớp tế bào sống, màng cellulose mỏng, chứa nhiều tinh bột

„ Nội bì: cấu tạo bởi một lớp tế bào hình chữ nhật xếp rất khít nhau, đặc trưng bởi cấu tạo của khung caspary Khung caspary được hình thành do sự hóa bần của các vách xuyên tâm.

Tế bào nội bì

Tế bào nội bì có khung caspary

„ Tia ruột: nằm giữa bó libe và bó gỗ

„ Nhu mô ruột: ít, có vai trò dự trữ.

Rễ cây 2 lá mầm sơ cấp (cấp 1)

Biểu bì

Tế bào nhu mô vỏ

Bó libe

Bó gỗ

Nhu mô ruột Hình cắt ngang rễ của cây đu đủ

Rễ cây 1 lá mầm

Sơ đồ cấu tạo rễ cây 1 lá mầm

TRỤ GIỮA

Lông hút Tầng lông hút

Nhu mô vỏ Ngoại bì

Nội bì Trụ bì

Bó libe

Bó gỗ Mạch hậu mộc Nhu mô ruột

VỎ

VỎ

Rễ cây 1 lá mầm

những điểm sau:

mà cả ở vách tiếp tuyến, nên khi cắt ngang ta thấy có khung hình chữ U, gọi là khung sube

„ Bó mạch: có số lượng trên 8 bó

hậu libe như ở rễ chuối), tế bào nhu mô ruột ở rễ già thường tẩm chất gỗ

Rễ cây 1 lá mầm

Cắt ngang phần trụ giữa của cây 1 lá

mầm

Cấu tạo thứ cấp

Chỉ có ở ngành hạt trần và lớp 2 lá mầm của ngành hạt kín

Do sự hoạt động của mô phân sinh thứ cấp gồm:

„ Tầng sinh bần

„ Tượng tầng libe gỗ

Tầng sinh bần

„ Xuất hiện từ lớp trụ bì

„ Do sự hình thành lớp bần mà tất cả các tế bàocủa lớp vỏ sơ cấp sẽ bị ngăn cách với khối tếbào sống ở bên trong bởi những tế bào khôngdẫn nước và thức ăn của tầng bần, chúng sẽ bịchết và bị lóc ra khỏi rễ cây

Tầng sinh bần

Bần

Nhu bì

Chu bì

Thụ bì

Tượng tầng libe gỗ

„ Thường xuất hiện rất sớm trong rễ cây, xuấthiện trước tầng sinh bần Nằm ngoài bó gỗ vàtrong bó libe, hoạt động cho ra bên ngoài làlibe 2, bên trong là gỗ 2, đoạn tượng tầng trênđỉnh bó gỗ sẽ cho tia ruột

„ Bó gỗ 2 phân hóa li tâm, libe 2 phân hóahướng tâm

„ Tượng tầng libe gỗ càng hoạt động thì bó bibe

1 và bó gỗ 1 càng bị đẩy xa nhau Bó libe 1 dần dần tiêu biến đi, vai trò dẫn nhựa luyện

sẽ do libe 2 đảm nhận

Tượng tầng libe gỗ

Vị trí của tượng tầng libe gỗ trong rễ cây 2 lá mầm

Tượng tầng libe gỗ

Bần Tầng sinh bần Nhu bì

Tia ruột Libe 2 Tượng tầng libe gỗ

Gỗ 2

Gỗ 1 Mạch hậu mộc

Sơ đồ cấu tạo

rễ cây 2 lá

mầm thứ cấp