Đọc tốt giúp các em nhanh chóng tiếp thu được nền văn minh, hình thành những ước mơ tốt đẹp, khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh sáng tạo cho học sinh.. - Đọc tốt phân môn Tập đọc tức
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH 3A
- Đọc tốt tạo ra hứng thú và khả năng tự học của học sinh Đọc tốt giúp các em nhanh chóng tiếp thu được nền văn minh, hình thành những ước mơ tốt đẹp, khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh sáng tạo cho học sinh
- Đọc tốt phân môn Tập đọc tức là phát âm chính xác các từ trong tiếng Việt, tốc độ đọc phải nhanh, vừa đọc, vừa có thể hiểu ý của từ ngữ, câu văn, đoạn văn đồng thời diễn tả được ý đó đến người nghe một cách hấp dẫn trên
cơ sở ngữ điệu, Đây chính là cơ sở tạo điều kiện cho học sinh có khả năng tư duy đáp ứng yêu cầu nghe nhanh, hiểu nhanh; nói đúng, nói chuyện hay và viết đúng chính tả theo phương pháp chính âm ( đọc đúng, viết đúng)
- Dạy học có một ý nghĩa to lớn cho học sinh tiểu học nói chung, vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển
- Đọc tốt giúp học sinh biết tìm hiểu bài sâu sắc, biết nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội, biết tư duy cao Chính đọc tốt đã hình thành nhân cách toàn diện cho học sinh
Trang 2- Dạy học tốt, giúp học sinh trao dồi vốn tiếng Việt và văn học, giúp học sinh mở rộng hiểu biết và phát triển tư duy.
2 Mục đích nghiên cứu :
Việc nghiên cứu của tôi là nhằm giải quyết những hạn chế về tâm lý của học sinh lớp 3A trường tiểu học Mỹ Tú “B” Tạo điều kiện để các em đọc tốt phân môn tập đọc Qua đó các em cũng có thể nghe tốt, nói tốt, viết tốt và học tốt các môn học khác
3 Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng của việc dạy và học phân môn tập đọc ở lớp
3 qua 2 năm học 2007- 2008; 2008-2009 và nguyên nhân của thực trạng đó
- Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân của thực trạng trên, đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy phân môn tập đọc ở lớp 3
4 Đối tượng nghiên cứu :
- Các nguyên nhân tâm lý, môi trường sống… có ảnh hưởng đến cách đọc và hình thành những thói quen không tốt trong đọc bài
- Những biện pháp, cách làm hợp lí để có thể giúp các em học tốt phân môn tập đọc
5 Khách thể, phạm vi nghiên cứu :
- Học sinh lớp 3A Trường Tiểu học Mỹ Tú B.
- Xây dựng và triển khai một số biện pháp nhằm giúp học sinh lớp 3
đọc tốt phân môn tập đọc
- Vấn đề phát âm không chuẩn, đọc bỏ dấu, đọc ê a, không lưu loát, thiếu tự tin và thói quen đọc được, viết được của học sinh người thuộc khu vực vùng sâu ở lớp 3A trường Tiểu học Mỹ Tú “B” vẫn còn diễn ra hàng ngày
Trang 3Giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho học sinh tiểu học có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người ; có kỹ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết và tính toán ; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật
Dựa vào mục đích yêu cầu và hướng dẫn dạy học nêu trong sách giáo viên, căn cứ vào điều kiện cụ thể của địa phương, giáo viên soạn giáo án lên lớp sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và đạt hiệu quả thiết thực sau mỗi bài dạy
Tuy nhiên, đối với các phân môn giáo viên phải biết vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp dạy học nhằm đạt hiệu quả thiết thực cho từng năm học, từng đối tượng học sinh trong một lớp học
Chính vì thế, để nâng cao chất lượng dạy và học theo xu hướng tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, kích thích và tăng cường khả năng tự học của học sinh, cũng như tạo cho học sinh sự say mê, ham thích học tập Trong đó
phân môn tập đọc là rất quan trọng vì : Giúp học sinh rèn kỹ năng đọc, kết hợp
rèn kỹ năng nghe - viết, cung cấp và mở rộng vốn sống cho học sinh
Trang 4Theo giáo trình phương pháp giáo dục tiếng Việt của trường sư phạm Hà Nội:
- Đọc được xem như một hoạt động có hai mặt quan hệ mật thiết với
nhau Là việc sử dụng một bộ mã gồm hai phương diện- Một mặt là quá trình
vận dụng của mắt, sử dụng bộ mã chữ - âm để phát ra một cách trung thành
với dòng văn tự ghi lại lời nói Mặt khác, đó là sự vận động của tư tưởng tình
cảm sử dụng bộ mã chữ - nghĩa Nói cách khác đây là mối liên hệ giữa các con chữ và ý tưởng
- Đọc được bao gồm những yếu tố như tiếp nhận bằng mắt, hoạt động của các cơ quan phát âm, các cơ quan thính giác và tư duy để thông hiểu những gì được đọc
- Ngữ điệu ( theo nghĩa hẹp) là sự thay đổi giọng nói, giọng đọc là sự lên cao hay hạ thấp giọng đọc, giọng nói Mỗi ngôn ngữ có một ngữ điệu Ngữ điệu tiếng Việt như các ngôn ngữ có thanh điệu khác, chủ yếu được biểu hiện
ở sự lên giọng, xuống giọng, sự nhấn giọng, sự ngừng giọng và sự chuyển giọng
Vậy ( theo nghĩa rộng) rõ ràng tất cả những phương tiện sử dụng để đọc diễn cảm như lên giọng, xuống giọng, ngừng giọng, tốc độ, nhấn giọng… được thống nhất thành một tổ hợp phản ánh đúng thái độ, tình cảm, cảm xúc của tác giả khi mô tả gọi là ngữ điệu
- Các bài học trong chương trình dạy học lớp 3 bố trí theo từng tuần Nó được sắp xếp vào đầu tuần với nội dung mang chủ đề: Măng non, mái ấm, tới trường, cộng đồng, quê hương, Bắc – Trung – Nam, anh em một nhà, thành thị
và nông thôn, bảo vệ tổ quốc, sáng tạo, nghệ thuật, lễ hội, thể thao, ngôi nhà chung, bầu trời và mặt đất, vừa mang giá trị tư tưởng nghệ thuật, có tác động đến trái tim, khối óc học sinh nhằm bồi dưỡng thái độ, tình cảm, thẩm mĩ…
Trang 5thúc đẩy các em hành động theo cái hay, cái đẹp vừa là cơ sở cho một số chuyên môn khác như chính tả, luyện từ và câu, tập làm văn…
- Yêu cầu đọc ở lớp 3 là:
+ Đọc được một bài văn dài 70 tiếng / phút
+ Đọc rõ ràng, rành mạch từng câu, từng đoạn trong bài đọc, biết đọc rõ
từ, nghỉ hơi ở dấu chấm và ngắt hơi ở dấu phẩy
+ Đọc thầm, hiểu nội dung, nêu được ý chính của đoạn văn, bài văn đã đọc, trả lời được những câu hỏi về nội dung, ý nghĩa của bài đọc
+ Có giọng đọc phù hợp với thể loại bài đã học thuộc lòng
- Tổ chức dạy học:
Do chỉ khi học sinh thực hiện thành thạo hai hình thức đọc thành tiếng
và đọc thầm thì mới được xem là biết đọc Trong một lớp học hai hình thức này được thực hiện đồng thời: Lúc cô giáo ( hoặc một học sinh) đọc mẫu ( thành tiếng) thì những học sinh khác đọc thầm được Để trả lời câu hỏi, học sinh phải đọc thầm từng câu, đoạn…
Nên việc tổ chức dạy đọc phải đặc biệt quan tâm đến các vấn đề như sau:
+ Chuẩn bị cho việc đọc:
Chuẩn bị về tư thế, tâm thế có liên quan đến thể chất trước cả hai hình thức đọc
Trong giao tiếp, khi đọc thành tiếng, người đọc một lúc đóng hai vai: một vai là người tiếp nhận thông tin bằng chữ viết, một vai là người trung gian
để truyền thông tin, đưa văn bản viết đến người nghe… Vì thế giáo viên phải đặc biệt lưu ý chất lượng đọc mẫu ( giáo viên và học sinh)
+ Các biên pháp luyện đọc đúng
Trang 6Luyện đọc đúng phải rèn cho học sinh thể hiện chính xác các âm vị tiếng Việt, đó là đọc đúng các phụ âm đầu, đúng các vần mà địa phương dễ sai
ở âm chính, âm cuối…, đọc đúng dấu thanh, biết ngắt, nghỉ hơi sau dấu chấm, dấu phầy, giữa các cụm từ
+ Các biện pháp luyện đọc nhanh.
Đọc lưu loát, có tốc độ, không ê,a, ngắc ngư…
+ Đọc thầm:
Việc đọc thầm phải hình thành thông qua rèn luyện theo qui trình chuyển dần từ ngoài vào trong Từ đọc to (đến ) đọc nhỏ đọc mấp máy môi đọc hoàn toàn bằng mắt
Hiệu quả của đọc thầm phải thể hiện bằng khả năng thông hiểu nội dung văn bản Đọc thầm hình thành ý thức đọc hiểu
+ Đọc hiểu:
Được thực hiện trên cơ sở đọc thầm và trên cơ sở tư duy cùng lúc với đọc thành tiếng
Việc rèn học sinh đọc tốt tiếng Việt đòi hỏi phải có biện pháp định
hướng cụ thể hợp lí với cả một quá trình lâu dài vì “ Học sinh tiểu học không
dễ dàng hiểu ngay điều mình đang học Hầu hết sức chú ý đều tập trung vào việc nhận ra mặt chữ, đánh vần để phát thành âm, còn nghĩa thì chưa có đủ thì giờ nhận biết Mặt khác do vốn từ ngữ còn ít, năng lực liên kết thành câu, thành ý còn hạng chế, nên việc hiểu và nhớ nội dung còn khó khăn Đây là cơ
sở đề xuất các biện pháp hình thành năng lực đọc hiểu cho học sinh tiểu học
”- Sách phương pháp giảng dạy Tiếng Việt của trường sư phạm Hà Nội I.
Trang 7CHƯƠNG II THỰC TRẠNG
Lớp 3A trường tiểu học Mỹ Tú “ B” có 27 học sinh là sinh sống ở nông thôn, điều kiện vận dụng tốt Tiếng Việt vẫn còn gặp nhiều khó khăn
Khẩu hình phát âm tiếng Việt chịu ảnh hưởng một số lỗi: đọc chậm, đọc nhiều tiếng không có thanh điệu, nhất là học sinh học yếu thường bỏ hoặc sai dấu (như dấu huyền thành sắc, hỏi thành ngã…)
Đọc sai, lẫn lộn một số phụ âm đầu
Học sinh chưa có ý thức yêu sách Chưa hình thành phương pháp và thời gian làm việc với sách, học sinh lười đọc sách Đôi khi không có sách để đọc dù là sách báo truyện thiếu nhi, phần lớn là do nếp sống ở những gia đình lao động bình dân nghèo, trình độ dân trí còn hạn chế
Trang 8Đọc hiểu : khả năng học sinh đọc hiểu còn thấp, câu hỏi đưa ra thì học sinh trả lời chưa tròn câu hoặc chưa đúng theo yêu cầu của câu hỏi, cũng có khi học sinh không trả lời được câu hỏi
Các em chưa có thói quen đọc sách ở nhà cũng như giờ ra chơi, chỉ đọc những bài có trong sách giáo khoa không biết tìm thêm sách để đọc
CHƯƠNG III MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH 3A
ĐỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP ĐỌCI./ RÈN KĨ NĂNG ĐỌC TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH TẬP ĐỌC LỚP 3.
1./ Đầu tư vào hoạt động dạy:
Với vai trò của một người chủ đạo, tổ chức, cung cấp mẫu để học sinh khai thác, tự rèn, tự chiếm lĩnh, việc đọc mẫu trong tập đọc của giáo viên rất quan trọng Muốn thể hiện tốt vai trò của mình, hay trong soạn giảng, giáo viên phải xác định rõ ràng những yếu tố quan trọng liên quan đến kĩ năng đọc,
tự rèn luyện để có thể đọc tốt trong tất cả các lượt đọc trong lớp Âm thanh, ngữ điệu…của giáo viên luôn là gương, là mẫu mực mà học sinh tự bắt trước làm theo
Trong quá trình phối hợp các phương pháp giáo viên đặc biệt quan tâm đến lượt đọc nhiều của đọc yếu Nhất là những từ ngữ khó đọc mà các em đang có thói quen đọc không chuẩn
Giáo viên phải chuẩn bị hết sức chu đáo, nghiên cứu kỹ nội dung có liên quan đến phát âm theo địa phương, đọc hiểu nghĩa các từ và nói được nghĩa các tử đã hiểu, hiểu nội dung đồng thời nói được và đúng nội dung bài học
Trang 9Từ mục tiêu yêu cầu, nội dung và hình thức luyện tập giáo viên cần xác định chính xác các phương pháp dạy học cần sử dụng trong tiết dạy hoặc cần xáx định các phương pháp dạy nào phù hợp, sử dụng trang thiết bị và đồ dùng dạy học nào để đạt kết quả tối ưu nhất
2./ Đầu tư vào hoạt động học trên lớp:
Tuy học sinh có vị trí chủ động, khai thác để chiếm lĩnh cái gì đó thuộc thế giới quan để tạo ra sự phát triển, nhưng nếu việc xác định đúng khẩu hình của bộ máy phát âm hay đọc và khả năng tái hiện đúng mẫu trong não thuộc
về kiến thức thì việc vận dụng nó vào thực tế qua âm thanh đọc lên lại là một
kĩ năng, nên học sinh phải được trang bị tốt một số yêu cầu sau :
- Đầy đủ sách giáo khoa để đọc
- Nghiêm túc tập trung nghe ( không làm việc riêng), kết hợp đọc thầm ( từ nhẩm theo tiến tới bằng mắt) khi giáo viên ( học sinh) đọc mẫu
- Học sinh đọc phải được uốn nắn thật kĩ trong các giai đoạn của một tiết tập đọc Lượng từ mà các em được rèn đọc là tất cả những từ mà các em
có thể đọc sai ( không chỉ giới hạn theo sách hướng dẫn)
- Học sinh có thói quen biết nhận xét việc đọc của bạn như : ngắt, nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, đọc trôi chảy,
- Được tuyên dương khen thưởng khi thể hiện khả năng đọc có tiến bộ
II./ TỔ CHỨC RÈN ĐỌC NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG HẠN CHẾ ĐANG TỒN TẠI:
1./ Giáo viên với ý thức tự rèn đọc của học sinh:
- Tranh thủ tốt nguồn động viên môi trường vận động tiếng Việt từ phía gia đình học sinh Việc làm này có thể trình bày như sau:
+ Đầu năm, những hạn chế sau khi điều tra chất lượng đọc của học sinh, giáo viên tiến hành họp phụ huynh học sinh, nêu lên tầm quan trọng của đọc
Trang 10tiếng Việt, đưa ra một số yêu cầu để học sinh có giờ tự học ở nhà, được phụ huynh học sinh giám sát, động viên, tạo điều kiện sử dụng tiếng Việt ở nhà và quan tâm đến điểm đọc hàng ngày.
+ Tổ chức nhóm học tập theo quan hệ “sống gần nhà” với hoạt động
giúp nhau đọc tốt có khen thưởng
+ Giao nhiệm vụ đọc thêm trên cơ sở những lỗi đọc sai của học sinh ở đây theo yêu cầu tăng dần, chẳng hạn như:
9/2009 Rèn đọc đúng các từ có thể khắc phục lỗi phụ
âm đầu, vần, thanh
Giao bài tự soạn để cho học sinh rèn đọc theo 10/2009 Tiếp tục rèn đọc các từ khó và khả năng đọc rõ
ràng, dễ nghe; vừa đọc vừa tìm nghĩa của từ
11/2009
Rèn đọc một số cụm từ, câu khó theo yêu cầu trôi chảy Vừa đọc vừ quan tâm đến ý nghĩa của những câu đó
12/2009 Rèn đọc đoạn văn, bài văn có yêu cầu ngắt
nhịp, ngữ điệu Cuối kì I Đưa ra một số yêu cầu kiểm tra tổng quát
- Đối với các âm đầu: r / g; ch / tr; d / v / gi.
Ví dụ: Bài “Quạt cho bà ngủ” (Trang 23 tập 1).
Sai
Bàn tay bé nhỏ
Dẫy quạt thật đều
Ngấn nắng thiu thiu
Trang 11Đậu chên tường chắng
Đúng
Bàn tay bé nhỏ
Vẫy quạt thật đều
Ngấn nắng thiu thiu
Đậu trên tường trắng
- Hướng dẫn học sinh những chữ có phụ âm tr, s, r, khi đọc phải rung lưỡi
lên vòm miệng trên, đẩy xuống luồn hơi thoát ra ngoài, khi đọc không tự nhiện
gò bó
Ví dụ: Bài: “ Vẽ quê hương” ( Trang 88 tập 1)
Sai
Em dẽ làng sóm
Tre xanh, lúa xanh
Sông máng lượn quanh
- Hướng dẫn học sinh từ “xóm” phụ âm x khi đọc lưỡi đưa ra phía trước,
sát vào răng, miệng mở nhỏ cho luồng hơi thoát ra ngoài
Từ “ vẽ ” phụ âm v khi đọc môi trước chạm răng trên, miệng mở nhẹ cho luồng
hơi thoát ra ngoài
b Đọc đúng các vần có điểm cần lưu ý là cuối vần:
Ví dụ: Bài “ Người mẹ” ( Trang 29 tập 1)
Bà mẹ chạy ra ngoài, hớt hải gọi con.
Bà đến một hồ lớn Không có một bóng thuyền
Trang 12- Hướng dẫn học sinh, trong chữ “ngoài ” nếu bớt o thì đọc là “ ngài ” Nếu bớt a thì đọc là “ ngòi ” Vì thế nguyên âm đôi oa, trong đó âm o và a được
nhấn mạnh như nhau
Trong chữ “ thuyền ” nếu bớt u thì đọc là “ thyền ” mà bớt y thì đọc là
“ thuền ” Vì thế nguyên âm đôi uy, trong đó âm u và âm y được nhấn mạnh.
Hướng dẫn học sinh đối với những vần uô, oa, ươ cần đọc nặng giọng hơn những âm cuối
d Đọc đúng các dấu thanh trong các âm tiết:
Học sinh ảnh hưởng đến nhiều phát âm địa phương Các em ít đọc phân biệt được “ ? ” ( dấu hỏi), “ ~ ” ( dấu ngã), “ đọc sai dấu”, “ thiếu dấu”
Ví dụ: Anh đom đóm ( Trang 143 tập 1)
Sai
Tiếng chị Cò Bợ:
“ Ru hỏi ! ru hời !
Hỏi bé tôi ơi,
Ngũ cho ngon giấc”
Đúng Tiếng chị Cò Bợ:
“ Ru hỡi ! ru hời !
Hỡi bé tôi ơi, Ngủ cho ngon giấc
Trang 13- Những tiếng có dấu ngã cần đọc giọng kéo dài và nhấn giọng mạnh hơn Những tiếng có dấu hỏi đọc nhẹ nhàng tự nhiên.
- Các em đọc sai các thanh phải chỉnh ngay từng tiếng, bằng cách giáo viên đọc mẫu và yêu cầu học sinh đọc lại cho đến khi đúng
e Rèn đọc to, rõ:
Khi đọc thành tiếng, đọc cá nhân, các em cần đọc to rõ ràng, không phải đọc to gào lên Giáo viên cần phải giải thích cho các em hiểu rằng chỉ cần đọc đủ lớn cho cả lớp cùng nghe Đối với những em đọc quá nhỏ, tôi thường gọi em đó đứng lên bảng, tư thế đứng ngay ngắn, cầm sách hai tay, bắt em đọc một câu to hơn, chừng nào bạn ở cuối lớp nghe thấy mới thôi
2.2 Rèn đọc đồng thanh:
Khi cho học sinh đọc đồng thanh, trước tiên giáo viên hướng dẫn cho học sinh ngắt hơi ở câu văn dài, ngắt hơi đúng nhịp ở các câu thơ Dấu chấm xuống dòng nghỉ hơi lâu hơn dấu chấm Khoảng thời gian ngắt, nghỉ hơi được giáo viên
ký hiệu bằng nhịp thướt gõ nhẹ, ăn ý nhịp nhàng giúp cho học sinh đọc đúng và đều nhau
2.3 Rèn đọc thầm:
Học sinh không phát âm, chỉ tập trung hiểu điều mà mình đọc Hướng dẫn học sinh bằng mắt theo que chỉ, giáo viên kiểm soát quá trình đọc thầm bằng
cách quy định thời gian và tìm một yêu cầu về ý nghĩa do giáo viên đưa ra ( trả
lời câu hỏi)
Ví dụ: Ông tổ nghề thêu ( Trang 22 tập 2)
Vua cử Trần Quốc Khải đi sứ nước nào?
2.4 Rèn đọc nhanh:
Học sinh phải đọc lưu loát, trôi chảy, không đọc liến thoắng Tốc độ đọc nhanh chấp nhận được là sự trùng hợp với tốc độ của lời nói