¤n tËp TriÕt häc m¸c – lªnin 1. Quan niÖm duy vËt m¸c xÝt vÒ – 1. Quan niÖm duy vËt m¸c xÝt vÒ – vËt chÊt vµ ý thøc. vËt chÊt vµ ý thøc. - VËt chÊt lµ g×? - VËt chÊt lµ g×? - - ý ý thøc lµ g× ? thøc lµ g× ? I. Mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ I. Mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc. ý thøc. * * Định nghĩa vật chất của Lênin Định nghĩa vật chất của Lênin - - Hoàn cảnh ra đời Hoàn cảnh ra đời - Định nghĩa: - Định nghĩa: Vật chất là một phạm trù triết Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác không lệ thuộc vào cảm giác . . - Nội dung định nghĩa: - Nội dung định nghĩa: + Vật chất là một phạm trù triết học: + Vật chất là một phạm trù triết học: Vật chất là kết quả của tư duy, không Vật chất là kết quả của tư duy, không có hình dạng cảm tính và tồn tại vĩnh có hình dạng cảm tính và tồn tại vĩnh viễn, vô tận viễn, vô tận . . + + Thuộc tính chung nhất, cơ bản nhất Thuộc tính chung nhất, cơ bản nhất của vật chất là của vật chất là tồn tại khách quan, tồn tại khách quan, độc độc lập với ý thức con người. lập với ý thức con người. + Vật chất là cái gây nên cảm giác của + Vật chất là cái gây nên cảm giác của con người con người , cảm giác của con người chỉ , cảm giác của con người chỉ là sự phản ánh vật chất. là sự phản ánh vật chất. - - í í nghĩa định nghĩa nghĩa định nghĩa vật chất của Lênin vật chất của Lênin đ đ ịnh nghĩa vật chất của Lênin đã ịnh nghĩa vật chất của Lênin đã chống lại quan điểm duy tâm về vật chống lại quan điểm duy tâm về vật chất, đảm bảo được sự đứng vững của chất, đảm bảo được sự đứng vững của chủ nghĩa duy vật trước sự phát triển chủ nghĩa duy vật trước sự phát triển mới của khoa học. mới của khoa học. Định nghĩa vật chất của Lênin Định nghĩa vật chất của Lênin khắc phục được tính trực quan siêu khắc phục được tính trực quan siêu hình và tính duy vật nửa vời của chủ hình và tính duy vật nửa vời của chủ nghĩa duy vật trước Mác làm cho nghĩa duy vật trước Mác làm cho chủ nghĩa duy vật phát triển lên một chủ nghĩa duy vật phát triển lên một bước mới là chủ nghĩa duy vật biện bước mới là chủ nghĩa duy vật biện chứng và là cơ sở khoa học cho quan chứng và là cơ sở khoa học cho quan điểm duy vật lịch sử về xã hội. điểm duy vật lịch sử về xã hội. Định nghĩa góp phần đưa các Định nghĩa góp phần đưa các khoa học ra khỏi cuộc khủng khoa học ra khỏi cuộc khủng hoảng lúc bấy giờ đồng thời nó hoảng lúc bấy giờ đồng thời nó định hướng cho các nhà khoa học định hướng cho các nhà khoa học đi sâu nghiên cứu thế giới vật đi sâu nghiên cứu thế giới vật chất vô tận, không ngừng làm chất vô tận, không ngừng làm phong phú sâu sắc tri thức con phong phú sâu sắc tri thức con người về thế giới. người về thế giới. Ngày nay, định nghĩa vật chất của Ngày nay, định nghĩa vật chất của Lênin vẫn còn giữ nguyên giá trị. Nó Lênin vẫn còn giữ nguyên giá trị. Nó cung cấp cho con người thế giới quan cung cấp cho con người thế giới quan duy vật và phương pháp luận khoa duy vật và phương pháp luận khoa học cho nhận thức và hoạt động thực học cho nhận thức và hoạt động thực tiễn. tiễn. * Nguån gèc, b¶n chÊt cña ý thøc * Nguån gèc, b¶n chÊt cña ý thøc Nguån gèc cña ý thøc Nguån gèc tù nhiªn Nguån gèc x· héi HiÖn thùc kh¸ch quan N·o ng­êi Lao ®éng Ng«n ng÷ ý thức không phải là yếu tố bẩm sinh, tự nhiên thuần tuý. Nó được hình thành từ hai nguồn gốc là tự nhiên và xã hội. Trong đó, nếu như nguồn gốc tự nhiên là tiền đề vật chất cho sự ra đời của ý thức thì nguồn gốc xã hội là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự hình thành và phát triển của ý thức con người. [...]... hành động chỉ thấy mặt này, mối liên hệ này mà không thấy mặt khác, mối liên hệ khác của sự vật hiện tượng nhận thức sự vật hiện tượng trong trạng thái cô lập, tách rời, giải quyết công việc thiếu tính đồng bộ + Cào bằng các mối liên hệ, không thấy được vị trí, vai trò khác nhau của các mối liên hệ giải quyết công việc một cách dàn trải, bình quân, không thấy trọng tâm, trọng điểm ... thực tiễn phải đảm bảo quan điểm khách quan  Nắm vững quan im khách quan đòi hỏi phải tôn trọng sự thật, thậm chí tránh thái độ chủ quan duy ý chí, nóng vội, định kiến; không lấy ý muốn chủ quan của mình làm cơ sở định ra chính sách, không lấy ý chí áp đặt cho thực tế Yêu cầu của quan im khách quan đòi hỏi phải tôn trọng qui lụât khách quan và hành động theo qui luật khách quan - ý thức Ph.Ăngghen:... là cần chống thái độ thụ động, trông chờ, ỷ lại vào điều kiện vật chất - Cần chống bệnh chủ quan, duy ý chí, tuyệt đối hoá vai trò của ý thức, tinh thần, hạ thấp, đánh giá không đúng vai trò của các điều kiện vật chất trong hoạt động thực tiễn - Mặt khác, phải phát huy tính năng động chủ quan, sáng tạo Các việc xây "Tư tri thức căn Mác: dựng tưởng mới trong bản không thể thực hiện đư và trong hoạt... giới khách quan (là hình ảnh của sự vật được thực hiện trong bộ não người, là sự phản ánh thế giới khách quan thông qua lăng kính chủ quan của con người; gắn liền với hoạt động khái quát hoá, trừu tượng hoá, có định hướng, lựa chọn nhằm tạo ra những tri thức về sự vật, hiện tượng) + ý thức không phản ánh hiện thực một cách thụ động, giản đơn mà phản ánh một cách năng động, sáng tạo (phản ánh có chọn... luật khách quan - ý thức Ph.Ăngghen: tương đối, C.Mác - có tính độc lập có thể tác động trở lại vật chất Lực lượng vật chất chỉ có thể thông qua hoạt động thực tiễn bị đánh V.I Lênin:đổ bằng lực lượng vật của con người Vì vậy, phải thấy chất Lý luận cũng sẽ không chỉ "ý thức con người trở thành được vai trò tích cực của nhân tố lực ánh thế giới khách quan nó phản lượng vật chất, một khi mà ý thức,... cũng còn là điều kiện, môi trường để hiện thực hoá ý thức, tư tưởng trong đời sống thực tiễn b ý thức tác động trở lại vật chất * ý thức có tính độc lập tương đối, tác động trở lại đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người và sự tác động đó theo hai hướng: - ý thức phản ánh đúng hiện thực khách quan giúp con người hiểu được bản chất, quy luật vận động, phát triển của sự vật, hiện... siêu hình và quan điểm biện chứng trong việc xem xét các sự vật, hiện tượng: - Quan điểm siêu hình: các sự vật, hiện tượng tồn tại biệt lập, tách rời nhau, cái này tồn tại bên cạnh cái kia, gia chúng không có s phụ thuộc, ràng buộc lẫn nhau - Quan điểm biện chứng: các sự vật, hiện tư ợng, các quá trình trong thế giới vật chất vừa tồn tại độc lập, vừa quy định, liên hệ và tác động lẫn nhau b Khái niệm... sự vật, hiện tư ợng nào trong thế giới đều tồn tại trong mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác và mối liên hệ lại rất phong phú, đa dạng nên trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, chúng ta phải tôn trọng quan điểm toàn diện + Quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta nhận thức về sự vật trong mối liên hệ qua lại giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự tác động... thành phương hướng, mục tiêu và những phương pháp, biện pháp thực hiện mục tiêu, phương hướng đó thúc đẩy sự vật phát triển theo chiều hư ớng tiến bộ - ý thức mang tính lạc hậu, bảo thủ, phản ánh không đúng hiện thực khách quan, ở mức độ nhất định, có thể kìm hãm hoạt động thực tiễn của con người trong quá trình cải tạo tự nhiên và xã hội Trong hoạt động thực tiễn, sự vật bộc lộ nhiều khả năng, . Định nghĩa: Vật chất là một phạm trù triết Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan học dùng để chỉ thực tại khách quan được. tại không lệ thuộc vào cảm giác không lệ thuộc vào cảm giác . . - Nội dung định nghĩa: - Nội dung định nghĩa: + Vật chất là một phạm trù triết học: +