Áp dụng phương pháp đóng vai khi dạy văn bản Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử, giáo viên có thể cho học sinh đóng vai một phóng viên đang phỏng vấn nhà văn Hàn Mặc Tử khi hướng dẫn các em tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ. Chẳng hạn: Phóng viên: Thưa quý vị khán giả Trong chương trình Đối thoại với nhà văn hôm nay, chúng tôi rất vinh dự được giao lưu với nhà thơ Hàn Mặc Tử một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào thơ mới.Vâng, xin chào nhà thơ ạ Hàn Mặc Tử (đứng lên): Xin chào. Phóng viên: Rất vui vì nhà thơ đã thu xếp thời gian để đến đây ạ Chúng tôi có một vài câu hỏi muốn được nhà thơ giải đáp. Thưa nhà thơ, Đây thôn Vĩ Dạ là một trong những tuyệt phẩm của phong trào thơ mới và cho đến nay thì bài thơ đã làm tốn rất nhiều giấy mực của các nhà nghiên cứu. Đặc biệt, người ta vẫn còn nhiều tranh luận xoay quanh hoàn cảnh ra đời của bài thơ. Vậy nhà thơ có thể cho biết tác phẩm Đây thôn Vĩ Dạ được sáng tác trong hoàn cảnh nào ạ? Hàn Mặc Tử ( đóng vai): À, đây là đứa con rất đặc biệt của tôi. Đó là thời gian tôi đã mắc bệnh và đang ở trại phong Tuy Hoà, một người bạn của tôi là Hoàng Thị Kim Cúc đã gửi cho tôi một tấm bưu thiếp kèm theo vài lời động viên, thăm hỏi. Vì quá xúc động nên dòng cảm xúc tuôn trào, và Đây thôn Vĩ Dạ ra đời trong hoàn cảnh đó. Phóng viên: Như vậy là bài thơ được khơi nguồn từ một bức bưu ảnh mà Hoàng Cúc gửi tặng . Nhưng vì sao tấm bưu ảnh ấy khiến ông xúc động như vậy? Hàn Mặc Tử (đóng vai): Thực ra, có rất nhiều lí do khiến tôi rất xúc động, tuy nhiên, đây là một món quà ý nghĩa vì người thiếu nữ Vĩ Dạ ấy chính là người tình trong mộng của tôi. (Hàn Mặc Tử cười) Phóng viên: Nếu nói như vậy, bài thơ chính là để bày tỏ tình cảm của ông với người con gái Vĩ Dạ đó ạ? Hàn Mặc Tử (cười lớn): Tất nhiên là không. Tình cảm thì có nhưng tôi sáng tác Đây thôn Vĩ Dạ không phải là bày tỏ tình yêu đôi lứa. Thực ra (HMT trầm ngâm), bức bưu ảnh ấy đã khởi hứng, và là cái cớ để bừng sáng trong tôi niềm yêu với cuộc đời, để tôi có thể giãi bày nỗi niềm tâm sự... Tôi cũng không muốn nói quá sâu về vấn đề này, tôi muốn dành khoảng trống ấy để bạn đọc suy ngẫm. Và có lẽ, bạn sẽ có câu trả lời đầy đủ nhất nếu dự một tiết học Văn của các em học sinh Trung tâm Giáo dục thường xuyên khi các em tiếp cận bài thơ của tôi. Khi đó, tôi tin chắc, bạn sẽ có câu trả lời cho mình. Phóng viên: Vâng, xin cảm ơn nhà thơ Xin cảm ơn quý vị khán giả đã theo dõi chương trình của chúng tôi.
Trang 1§©y th«n
VÜ D¹
Đọc văn
- Hàn Mặc Tử-
Trang 2I.Tìm hiểu chung
Trang 4Cuộc đời
Sự nghiệp văn học
Trang 6Mộ Hàn Mặc Tử
Trang 7Cuộc đời
Sự nghiệp văn học
Tên thật: Nguyễn Trọng Trí (1912 – 1940)
Quê: làng Mĩ Lệ, tổng Võ Xá, huyện Phong
Lộc, tỉnh Đồng Hới
Số phận đau thương và bất hạnh
Nhà thơ tài hoa, có sức sáng tạo mạnh mẽ.
Hồn thơ mãnh liệt nhưng luôn quằn quại và
Trang 10I.Tìm hiểu chung
Bài thơ được gợi cảm hứng từ mối tình của Hàn Mặc
Tử với một cô gái quê Vĩ Dạ.
Trang 11Hoàng Thị Kim Cúc
Trang 12I.Tìm hiểu chung
Câu hỏi trắc nghiệm:
Dòng nào dưới đây nhận xét đúng về âm điệu bài thơ?
Trầm hùng, bi phẫn, trang trọng
Hào hùng, khoan thai, dõng dạc
Nhẹ nhàng, da diết, khắc khoải
Chậm, buồn, ảo não, nghẹn
ngào
Trang 13Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
Gió theo lối gió, mây đường mây Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?
(Đau thương, NXB Hội Nhà văn)
I.Tìm hiểu chung
Trang 14Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
Câu hỏi trắc nghiệm
Đề tài của bài thơ là:
Tình yêu quê hương đất nước Tình yêu thiên nhiên
Tình yêu lứa đôi
Trang 15Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Chủ thể
Mời mọcTrách cứ nhẹ nhàng
Trang 16Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
Cảnh vườn thôn Vĩ được miêu tả qua những hình ảnh nào? Cảm nhận của anh (chị) về cảnh vườn tược thôn Vĩ
Dạ?
Chỉ ra những đặc sắc nghệ thuật được tác giả sử dụng để tái hiện lại bức tranh thôn Vĩ?
Trang 17Khổ 1
Cảnh vườn thôn Vĩ
Nắng hàng cau: tinh khôi, tinh khiết, long lanh
Nắng mới lên: nắng sớm, nhẹ, trong, tươi tắn
“Xanh như ngọc”: thuần khiết, quý giá như một viên ngọc.
Trong sáng, lung linh, tràn đầy sức sống
Tính từ “mướt”: non tơ, nõn nà
So sánh: “Xanh như ngọc”: tô đậm vẻ đẹp nõn nà, thuần khiết của cây lá.
Trang 18II Đọc hiểu văn bản
Trang 19Nắng hàng cau: tinh khôi, tinh khiết, long lanh
Nắng mới lên: nắng sớm, nhẹ, trong, tươi tắn
“Xanh như ngọc”: thuần khiết, quý giá như
Tính từ “mướt”: non tơ, nõn nà
So sánh: “Xanh như ngọc”: tô đậm vẻ đẹp nõn nà, thuần khiết của cây lá.
Trang 20II Đọc hiểu văn bản
1 Khổ 1
Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
Tiểu kết:
Bức tranh xứ Huế trong buổi bình minh vừa mượt
mà, óng ả, vừa đằm thắm, thơ mộng Cảnh vật được tái hiện bằng tình yêu, bằng hoài niệm với xứ Huế của nhà thơ
Trang 21Bài tập củng cố
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1: Tiếng nói nội tâm trong câu hỏi “Sao anh không về chơi
thôn Vĩ” không mang sắc thái cảm xúc nào?
Mời mọc Trách móc Băn khoăn Khát khao
Trang 22Bài tập củng cố
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 2: Câu thơ nào trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc
Tử gợi vẻ đẹp nên thơ, hài hoà giữa thiên nhiên và con người thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Lá trúc che ngang mặt chữ điền Vườn ai mướt quá xanh như ngọc Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Trang 23Bài tập củng cố
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 3: Những hình ảnh sử dụng trong khổ thơ có đặc điểm:
Giản dị, gần gũi, đậm chất dân gian.
Giàu sức gợi, mang màu sắc tượng trưng Trang trọng, hàm súc, mang đậm màu sắc cổ điển Táo bạo, hiện đại, tạo cảm giác mạnh
Trang 24II Đọc hiểu văn bản
buổi chiều được tái
hiện như thế nào?
Nhận xét về bức
tranh thiên nhiên?
Nhóm 2
Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên trong đêm trăng?
Bức tranh ấy đem đến cho em ấn tượng gì về xứ Huế?
Nhóm 3
Đằng sau bức tranh thiên nhiên xứ Huế trong khổ 2, em cảm nhận gì về tâm trạng của nhà thơ?
Trang 25II Đọc hiểu văn bản
Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
Khổ 2
- Cảnh thiên nhiên trong buổi
chiều:
~ Gió >< mây: chia lìa, xa cách
~ Dòng nước: buồn thiu
Ảm đạm, nhuốm màu chia
li.
Cảnh thiên nhiên trong đêm trăng:
~ Sông trăng: lộng lẫy, thơ mộng
~ Thuyền ai: Ngỡ ngàng, bâng
khuâng
Thơ mộng, lãng mạn.
Tâm trạng :
~ Nỗi buồn hiu hắt, mang dự cảm hạnh phúc chia lìa
~ Khắc khoải, lo âu, hồ nghi, thất vọng
Trang 26Hình ảnh “Thuyền- sông-
trăng”
- Khuya về bát ngát trăng ngân
đầy thuyền ( Hồ Chí Minh)
- Thuyền kề bãi tuyết nguyệt
chênh chếch ( Nguyễn Trãi)
Bình yên,
đẹp đẽ
Niềm mong ớc của thi nhân
Trang 28¶o, m¬ mµng
T©m tr¹ng thi nh©n: mÆc c¶m chia l×a vµ sù mong chê da diÕt
Khæ hai
Trang 29Đây thôn Vĩ Dạ
Câu hỏi:
“Bến sông trăng, thuyền chở
trăng” đã đ a thi nhân vào cõi
mộng Cõi mộng ấy hiện lên ở khổ thơ thứ 3 với những hình ảnh, từ
ngữ nào?
Trang 30Đây thôn Vĩ Dạ
3 Khổ 3:
trắng, s ơng khói, mờ nhân ảnh, tình ai ” Tất cả đều gợi sự xa xôi, h ảo.
trắng trinh nguyên nh một ảo ảnh xa vời
+ Tiếng goị: điệp lại hai lần, quấn quýt, tha thiết đầy khát vọng, nh ng
“khách đ ờng xa” d ờng nh cứ chập chờn xa vời rồi khuất bóng.
Trang 31: §©y th«n VÜ D¹
®©y”
Trang 32Đây thôn Vĩ Dạ
gian; s ơng khói của 1 mối tình mong manh ch a 1 lời ớc hẹn, s ơng khói của 1 trái tim biết mình sắp
từ giã cõi đời
câu hỏi da diết về tình đời, tình
Trang 33
- Bài thơ mang
đậm phong cách thơ Hàn Mạc Tử: khuynh
h ớng nội tâm hoá Nhà thơ triệt để sử dụng bút pháp lãng mạn, tạo trạng thái huyền ảo bao trùm toàn bộ bài thơ.
Trang 34ta sÏ ph©n tÝch theo h íng nµo?
Trang 35Tµi liÖu tha
m kh¶o
Trang 36V¨n häc
vµ tuæi trÎ
T¹p chÝ