TAI LIEU TAP HUAN NGLL VE KNS

Quan niệm về KNS UNESCO: Kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục • Học để biết Learning to know : bao gồm các KN tư duy như: giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, ra quyết định, nhận t

TẬP HUẤN VỀ TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TRONG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG

Trung học cơ sở

lao cai, 27 - 28/9/2010

TRÒ CHƠI: Khóa và chìa

- Mỗi người nhận một bìa màu có biểu tượng

là khóa hoặc chìa

- Tự tìm khóa hoặc chìa của mình bằng cách ghép hình trùng khít với nhau

- Sau khi đã tìm được nhóm, mỗi người tự

giới thiệu về mình với 3 thông tin sau:

+ Tên

+ Công việc đang đảm nhận

+ Điểm mạnh của mình khi là tập huấn viên

Mong đợi về khoá tập huấn

"Anh, chị có mong muốn được tìm hiểu

và trao đổi những vấn đề gì ở khoá tập huấn này?”

Yªu cÇu:

(5’)

muốn vÒ khóa tập huấn (10’)

Ghi kÕt qu¶ th¶o luËn nhãm lªn thÎ mµu

MỤC TIÊU KHÓA TẬP

HUẤN

Học xong khóa tập huấn này, HV có khả năng:

• Hiểu được những vấn đề cơ bản, cần thiết về KNS và GD KNS cho HS thcs.

• Hiểu được ND, PP, hình thức GD KNS cho HS qua HĐ giáo dục NGLL.

• Có kĩ năng thực hiện các hoạt động GD KNS cho HS thcs HĐGD NGLL.

• Nghiêm túc, tự tin trong quá trình thực hiện GD KNS cho HS

NỘI DUNG TẬP HUẤN

Bài mở đầu : Giới thiệu mục tiêu, nội dung,

phương pháp tập huấn

Bài 1- Quan niệm KNS

Bài 2- MT, nguyên tắc, ND GD KNS cho HS

sẻ những suy nghĩ, ý kiến, kinh nghiệm về KNS và GD KNS của bản thân,…để thông qua đó, với sự hướng dẫn, giúp đỡ của

GV, HV sẽ cùng nhau xây dựng và chiếm lĩnh được các ND tập huấn

PHƯƠNG PHÁP TẬP HUẤN

Lợi ích của phương pháp tập huấn cùng

tham gia :

• HV sẽ tích cực, tự giác, hứng thú học tập hơn

• Tăng cường sự tương tác giữa HV với HV,

HV với GV

• HV sẽ dễ tiếp thu, dễ nhớ và nhớ lâu các

ND đã được tập huấn

néi quy cña kho¸ tËp huÊn

"Theo anh, chị để khoá tập huấn thành công,

chúng ta nên làm gì ? hoặc không nên làm gì?

ể tập huấn đạt kêt qua

tôt tham dự viên cần: ́

 Tham gia đõ̀y đủ, nhiệt tỡnh và sẵn sàng tiếp

thu những kinh nghiệm mới

 Suy ngõ̃m và nhỡn nhận cỏc kinh nghiệm từ

nhiờ̀u gúc độ khỏc nhau, nhằm phỏt hiện những đặc điểm, ý nghĩa của cỏc kinh nghiệm đú

 Tự rỳt ra kết luận để đỳc kết thành khỏi niệm,

lý thuyết từ những bài học thực tiờ̃n

 Áp dụng những điờ̀u học được vào thực tế

thay đụ̉i cỏch làm cũ, thử nghiệm cỏch làm mới

- Nhóm ôn bài: tổ chức cho lớp ôn lại

những ND đã học vào đầu mỗi ngày học

- Nhóm phản hồi, đánh giá: Tổ chức cho

THỜI GIAN HỌC TẬP

• SÁNG: 8h00 – 11.30

• CHIỀU: 14.00 – 17.00

Bài 1 QUAN NIỆM VỀ KNS

I Quan niệm về KNS

Quan niệm về KNS

• Mỗi người hãy nêu tên một KNS mà

mình biết.

- KN tìm kiếm và xử lí thông tin

- KN tư duy phê phán

- KN tư duy sáng tạo

Động não

• Theo anh/chị, KNS là gì?

Quan niệm về KNS

Có nhiều quan niệm khác nhau về KNS:

• WHO: KNS là khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực, giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày

• UNICEF: KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành HV mới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và KN

I QUAN NIỆM VỀ KNS

(tiếp)

• UNESCO:

KNS là năng lực cá nhân để thực hiện

đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày

Quan niệm về KNS

UNESCO: Kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục

• Học để biết (Learning to know) : bao gồm các KN tư duy như: giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, ra quyết định, nhận thức được hậu quả

• Học làm người (Learning to be) : bao gồm các KN cá nhân như ứng phó với căng thẳng, cảm xúc, tự nhận thức, tự tin

• Học để sống với người khác (learning to live together) : bao gồm các KN xã hội như: giao tiếp, thương lượng,

tự khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện

sự cảm thông

• Học để làm: ( Learning to do) : KN thực hiện công việc

và các nhiệm vụ như: kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận

Kỹ năng sống

• KNS bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể

cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người

• Bản chất của KNS là KN làm chủ bản thân

và KN XH cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả

Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng

xử phù hợp với những người khác và với XH, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống

Lưu ý:

• Một KNS có thể có những tên gọi khác

nhau, ví dụ:

- KN hợp tác còn gọi là KN làm việc nhóm;

- KN kiểm soát cảm xúc còn gọi là KN xử

lí cảm xúc, KN làm chủ cảm xúc, KN quản lí cảm xúc…

- KN thương lượng còn gọi là KN đàm phán, KN thương thuyết,…

Lưu ý (tiếp):

• Các KNS thường ko tách rời mà có mối

liên quan chặt chẽ với nhau

• KNS không phải tự nhiên có được mà

phải được hình thành trong quá trình học tập, lĩnh hội và rèn luyện trong cuộc sống Quá trình hình thành KNS diễn ra cả trong và ngoài hệ thống giáo dục

Lưu ý (tiếp):

• KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính xã hội KNS mang tính cá nhân vì đó là khả năng của cá nhân KNS mang tính XH

vì KNS phụ thuộc vào các giai đoạn phát triển lịch sử xã hội, chịu ảnh hưởng của truyền thống và văn hóa của gia đình, cộng đồng, dân tộc

• Nhóm các KN nhận biết và sống với người

khác: giao tiếp có hiệu quả, giải quyết mâu thuẫn, thương lượng, từ chối, bày tỏ sự cảm thông, hợp tác,…

• Nhóm các KN ra quyết định một cách có hiệu

quả: tìm kiếm và xử lí thông tin, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề

Thảo luận nhóm (10’):

Vì sao cần GD KNS cho h/sthcs?

• Bối cảnh hội nhập quốc tế và nền KT TT

• Yêu cầu đổi mới giáo dục thcs

• Giáo dục KNS cho HS trong các nhà trường

phổ thông là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới

BÀI 2

MỤC TIÊU, NGUYÊN TẮC, NỘI DUNG

GD KNS CHO HS THCS

MỤC TIÊU GD KNS

- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ

và kĩ năng phù hợp Trên cơ sở đó hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày

- Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

NGUYÊN TẮC GD KNS

• Tương tác: KNS không thể được hình thành qua việc nghe giảng & tự đọc tài liệu Cần t/c cho HS tham gia các HĐ, tương tác với GV

và với nhau trong quá trình GD

• Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào các tình huống để trải nghiệm & thực hành

NGUYÊN TẮC GD KNS

• Thay đổi hành vi: MĐ cao nhất của GD KNS là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực.

• Thời gian: GD KNS cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt đ/v trẻ em.

Bài3 C¸ch tiÕp cËn vµ PHƯƠNG PHÁP GD KNS CHO HỌC SINH

TRƯỜNG THCS

1 Cách tiếp cận

Việc giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông được thực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục nhưng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm KNS vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục; mà theo một cách tiếp cận mới, đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho HS được thực hành, trải nghiệm KNS trong quá trình học tập

2 Phương pháp dạy

học/GD

• Phương pháp dạy học (PPDH/GD) là lĩnh vực rất phức tạp và đa dạng Có nhiều quan niệm, quan điểm khác nhau về PPDH/GD

• PPDH/GD có ba bình diện:

- Bình diện vĩ mô là Quan điểm DH/GD

- Bình diện trung gian là Phương pháp dạy học/GD

- Bình diện vi mô là Kĩ thuật dạy học

Bình diện trung gian

PP Cụ thể

PP vi mô

QUAN ĐIỂM DẠY HỌC

Quan điểm dạy học

Là những định hướng tổng thể cho các hành động phương pháp, trong đó có sự kết hợp giữa các nguyên tắc dạy học, những cơ sở lí thuyết của lí luận dạy học, những điều kiện dạy học và tổ chức cũng như những định hướng về vai trò của GV và HS trong quá trình dạy học

Là những định hướng mang tính chiến lược, cương lĩnh, là mô hình lí thuyết của PPDH Ví

dụ quan điểm DH phân hoá, DH tình huống, DH tương tác, DH giải quyết vấn đề…

Phương pháp dạy học

Ở bình diện trung gian, khái niệm PPDH được hiểu với nghĩa hẹp (PPDH cụ thể), là những hình thức, cách thức hành động của GV và

HS nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với những nội dung và điều kiện dạy học cụ thể Ví dụ: phương pháp đóng vai, thảo luận, nghiên cứu trường hợp điển hình, trò chơi, thuyết trình…

PPDH cụ thể quy định những mô hình hành động của GV và HS

Kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của GV trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học

Các KTDH chưa phải là các PPDH độc lập

mà là những thành phần của PPDH Ví dụ, trong phương pháp thảo luận nhóm có các

kĩ thuật dạy học như: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật phòng tranh, kĩ thuật các mảnh ghép

•Khái niệm PPDH nằm trong mối quan hệ

với rất nhiều thành phần của quá trình DH

• Khái niệm PPDH là khái niệm phức hợp, có nhiều bình diện khác nhau PPDH được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp

• Không có sự thống nhất về phân loại các PPDH

• Trong mô hình này thường không có sự phân biệt giữa PPDH và hình thức dạy học (HTDH) Các hình thức tổ chức hay hình thức xã hội của dạy học (như dạy học theo nhóm, dạy học theo dự án) cũng được gọi

là các PPDH

K ẾT LUẬN

Một số phương pháp

dạy học tích cực

tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp.

QUY TRÌNH DẠY HỌC NHÓM

NHẬP ĐỀ VÀ GIAO NHIỆM VỤ

•Giới thiệu chủ đề

•Xác định nhiệm vụ các nhóm

•Thành lập các nhóm

LÀM VIỆC NHÓM

•Chuẩn bị chỗ làm việc

•Lập kế hoạch làm việc

•Thoả thuận quy tắc làm việc

•Tiến hành giải quyết nhiệm vụ

•Chuẩn bị báo cáo kết quả

TRÌNH BÀY KẾT QUẢ / ĐÁNH GIÁ

•Các nhóm trình bày kết quả

•Đánh giá kết quả

Làm việc toàn lớp

Làm việc toàn lớp Làm việc nhóm

• Thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi hướng dẫn của GV

HS vào tình huống có vấn đề , kích thích

họ tự lực, chủ động và có nhu cầu mong muốn giải quyết vấn đề

KHÁI NIỆM VẤN ĐỀ

Trạng thái

đích

Vật cản

Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra

mà việc giải quyết chúng chưa có quy luật sẵn cũng như những tri thức, kỹ năng sẵn có chưa

đủ giải quyết mà còn khó khăn, cản trở cần vượt qua

Một vấn đề được đặc trưng bởi ba thành phần

• Trạng thái xuất phát: không mong muốn

• Trạng thái đích: Trạng thái mong muốn

Trạng thái xuất phát

Tình huống có vấn đề xuất hiện khi một cá nhân đứng trước một mục đích muốn đạt tới, nhận biết một nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng cách nào, chưa đủ phương tiện (tri thức, kỹ năng…) để giải quyết.

Trạng thái xuất phát

II) Tìm cỏc phương ỏn giải quyết

• So sánh với các nhiệm vụ đã giải quyết

• Tìm các cách giải quyết mới

• Hệ thống hoá, sắp xếp các phương án giải quyết

III) Quyết định phương ỏn (giải quyết VĐ)

Phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành, “ làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các

em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là

sự thảo luận sau phần diễn ấy

Quy trình thực hiện

• Giáo viên nêu chủ đề, chia nhóm và giao tình huống, yêu cầu đóng vai cho từng nhóm Trong đó có quy định rõ thời gian chuẩn bị, thời gian đóng vai của mỗi nhóm

• Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai

• Các nhóm lên đóng vai

• Lớp thảo luận, nhận xét về cách ứng xử và cảm xúc của các vai diễn; về ý nghĩa của các cách ứng xử

• GV kết luận, định hướng cho HS về cách ứng xử tích cực trong tình huống đã cho

Phương pháp trò chơi

Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu một vấn đề hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm thông qua một trò chơi nào đó

• Đánh giá sau trò chơi

• Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi

Dạy học theo dự án

( Phương pháp dự án)

• Dạy học theo dự án còn gọi là phương pháp dự

án, trong đó HS thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực hành.

• Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao, từ việc lập kế hoạch đến việc thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện dự án Hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm Kết quả dự án là những sản phẩm hành động có thể giới thiệu được.

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Một số kĩ thuật dạy học tích cực

Kĩ thuật chia nhóm

Có nhiều cách chia nhóm khác nhau:

• Theo số điểm danh, theo các màu sắc, theo các loài hoa, các mùa trong năm,…

• Theo biểu tượng

Kĩ thuật giao nhiệm vụ

- Giao nhiệm vụ phải cụ thể, rõ ràng:

+ Nhiệm vụ giao cho cá nhân/nhóm nào?

+ Nhiệm vụ là gì?

+ Địa điểm thực hiện nhiệm vụ ở đâu?

+ Thời gian thực hiện nhiệm vụ là bao nhiêu?

+ Phương tiện thực hiện nhiệm vụ là gì?

+ Sản phẩm cuối cùng cần có là gì?

+ Cách thức trình bày/ đánh giá sản phẩm như thế nào?

- Nhiệm vụ phải phù hợp với:

+ Mục tiêu HĐ + Trình độ HV + Thời gian, không gian HĐ + CSVC, trang thiết bị

Kĩ thuật đặt câu hỏi

Khi đặt câu hỏi cần đảm bảo các yêu cầu sau:

• Liên quan đến việc thực hiện MT bài học

• Phù hợp với thời gian thực tế

• Sắp xếp thep trình tự từ dễ đến khó,từ đơn giản đến phức tạp.

• Không ghép nhiều câu hỏi thành một câu hỏi móc xính

• Không hỏi nhiều vấn đề cùng một lúc