Tài liệu tập huấn phổ thông dân tộc nội trú

Hồ chí minh - anh hùng giảI phòng dân tộc - danh nhân văn hoá thế giới UNESCO nói về Hồ Chí Minh Ghi nhận rằng năm 1990 sẽ đ ợc đánh dấu bằng lễ kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tị

B¸C Hå NH¢N C¸CH CñA THêI §¹I

Vµ DÊU ÊN GI¸O DôC

Tõ NG êi bµ, ng êi mÑ, ng êi chÞ

§Æng Quèc B¶o

Câu đối viếng bác ngày ng ời đi xa

(KD, có t liệu cho biết đây là đôi câu đối viếng Bác

của một l nh tụ n ớc bạn)ãnh tụ nước bạn)

2/ Thế giới đạo tiến trình - âu á anh hùng vô hậu bối

vĩ nhân tân xã hội - Mã liệt chi hậu hữu tiên sinh.

Anh hùng âu á ít có ai sánh đ ợc ng ời

Vĩ nhân của x hội mớiãnh tụ nước bạn)

Sau Cácmác, Lênin chỉ có tiên sinh!

Hồ chí minh - anh hùng giảI phòng dân tộc -

danh nhân văn hoá thế giới UNESCO nói về Hồ Chí Minh

Ghi nhận rằng năm 1990 sẽ đ ợc đánh dấu bằng lễ kỷ niệm lần thứ

100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam và là một nhà văn hoá lớn

"Hồ Chí Minh là biểu t ợng kiệt xuất về quyết tâm của cả một dân tộc, đãnh tụ nước bạn) cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hoà bình độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xãnh tụ nước bạn) hội.

là kết tinh truyền thống văn hoá hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam Những t t ởng của Ng ời là hiện thân của những khát vọng của dân tộc mình và tiêu biểu cho việc hiểu biết lẫn nhau của các dân tộc khác.

hồ chí minh ng ời kế tục và làm rạng rỡ

chủ nghĩa mác lê nin

”Nói về Lênin, tôi muốn nói đến một điều ghi trong văn bản của

Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 4/1/1923 đề cập đến vấn đề bầu Tổng Bí th thay thế Lênin vì lúc này Lênin ốm nặng Ng ời thấy không đảm nhiệm công việc phục vụ Đảng đ ợc nữa, Ng ời có một

đề nghị Tất nhiên Ng ời không ghi cụ thể tên ai sẽ đảm nhiệm chức Tổng bí th và chỉ nêu tiêu chuẩn cho một Tổng bí th nh sau:

1) Là ng ời phải có tính kiên trì bền bỉ

2) Phải luôn trong sáng và ngay thẳng

3) Phải là ng ời khiêm tốn, dịu dàng, mềm mỏng

4) Phải có lòng nhân ái biết quan tâm đến đồng chí của mình

5) Phải là ng ời có tính kiên định.

Hồ Chí minh: vị thánh của cách mạng

"Chủ tịch n ớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà Hồ Chí Minh, con ng ời xuất sắc nhất trong tất cả chúng ta Trong cuộc đời hoạt động chính trị của mình, tôi đãnh tụ nước bạn) biết rất nhiều ng ời nh ng không có ng ời nào gây đ ợc ở tôi một ấn t ợng đặc biệt nh ông Hồ Chí Minh Những ng ời có đầu óc tín ng ỡng th ờng hay nói tới các

vị thánh đúng vậy với cách sống và uy tín của ông đối với đồng bào trong n ớc, Hồ Chí Minh đúng là có thể so sánh với các "vị thánh" đó, một vị thánh của cách mạng".

(Nikita Khrútxốp - Tổng Bí th Đảng cộng sản Liên Xô - Ng ời chống lại Stalin)

"Cụ Hồ đãnh tụ nước bạn) trở thành một vị thánh"

(Malếch Khalin nhà báo Ai Cập)

"Trong những ng ời cộng sản trên thế giới, cụ Hồ là một

thánh nhân sau Lênin"

(Nhà báo Pháp Jean Lacouture)

Nguyễn Bỉnh Khiêm tiên tri về

đất Nam Đàn sinh thánh

Hồ Chí Minh:

ng ời đi thức tỉnh các tâm hồn

Hồ Chí Minh "Cụ không chỉ là một nhà chỉ huy, mà

đúng ra là một con ng ời đi thức tỉnh các tâm hồn".

(Gioóc giơ _ Môngtarông - Linh mục ng ời ý)

SM : Quản lý tâm hồn

Soul Management a/ Quản lý, khêu gợi l ơng tâm.

b/ Thức tỉnh l ơng tri.

c/ Phát triển l ong năng

Cụ Hồ đời đời có cả thiên hạ

ý kiến nhà văn Anh

“Cụ Hồ ra đi chỉ với một đôi dép cũ và một tấm áo thô, nh ng đời đời cụ có cả thiên hạ Còn “con ng ời kia” t ởng đ chiếm đoạt cả thiên hạ và từng muốn ãnh tụ nước bạn)

kia” t ởng đ chiếm đoạt cả thiên hạ và từng muốn ãnh tụ nước bạn)

chiếm đoạt nốt cái mặt trời là của chung mọi nhà, thì

đến bây giờ lại tự mất hết rồi Cụ Hồ ra đi ngót m ời năm nay nh ng hàng ngày vẫn sống giữa nhân dân Còn “con ng ời kia” mới chỉ qua đời mấy hôm mà kỳ thật đ vắng lặng ở trong lòng mọi ng ời từ hàng chục ãnh tụ nước bạn)

thật đ vắng lặng ở trong lòng mọi ng ời từ hàng chục ãnh tụ nước bạn)

năm nay”.

Bµi th¬ vÒ hoa Mai cña Hå ChÝ Minh

(Tè H÷u dÞch)

Lời bình bài thơ Th ớng Sơn của GS Phan Ngọc

Hai câu đầu nôm na để dẫn tới hai câu sau bất tử.

Một tứ thơ cách mạng hoà với một tứ thơ Phật giáo.

“Ngạn” là cáI bờ suối cụ thể, nh ng cũng là cáI

bờ bên kia, cáI bờ đạt đến sự giác ngộ.

“Mai” là cây Mại cụ thể nh ng cũng biểu thị cho

Cả hai lý t ởng đều ở ngay tr ớc mặt

Tứ thơ hào hùng siêu thoát đến thế là cùng

"ChÝ lín qua nh÷ng bµi th¬

thêi niªn thiÕu"

Con đ Con đ ường ường ng ng

Nói câng con ® êng mßn Cha th× câng theo con Nói n»m × mét chç

Cha ®i cói lom khom

§ êng b¸m l× l ng nói Con tËp ch¹y lon ton Con siªng h¬n hßn nói Con ® êng l êi h¬n con

(NguyÔn Sinh Cung 1895)

Trªn ® êng thiªn lý vµ hai bµi th¬ lóc 5 tuæi (1895)

Bi n Bi n ển ển

BiÓn lµ ao lín ThuyÒn lµ con bß

Bß ¨n no giã Léi trªn mÆt n íc

Em nh×n thÊy tr íc Anh tr«ng thÊy sau

Ta lín mau mau

V ît qua ao lín

ồ ! Đời nào ông lại đánh mắng cháu, dù cho cháu có nói điều chi dại dột.

Cung mắt đăm chiêu nhìn thẳng vào Hoàng Cao KhảI rồi đọc:

Kìa ba ông lão bé con con Biết có tình gì với n ớc non

Hoàng Cao Khải gật đầu đắc ý Đám quan khách cũng gật gù theo Khải và h ớng sự chú ý về phía Cung, tỏ vẻ khâm phục.

Cung mắt h ớng tới ba pho t ợng và đọc tiếp

Tr ơng mắt làm chi ngồi mãI đó Hỏi xem non n ớc mất hay còn

Hoàng Cao Khải căng tròn cả hai mắt nhìn Cung giọng run lên:

“Thằng bé này con ai? Con nhà ai?”

Có tiếng th a:

- Nó là con Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc ở bên Nghệ An ạ

Hoàng Cao Khải cầm cái can đi không vững trở vào nhà.

Bản lý lịch của nguyễn ái quốc khi tham gia đại hội quốc tế cộng sản

“Xa nhà đã mấy m ơI niên

Đêm qua nghe tiếng mẹ hiền ru con”

Mùa Thu năm 1928, từ châu Âu Bác về Thái Lan với cái tên mới là Thầu Chín ra báo Thân ái để tuyên truyền và tổ chức Việt kiều ở Thái Lan Một buổi chiều đi công tác về lỡ đ ờng, Bác và

đồng chí Trần Lam ghé vào nhà một Việt kiều làm thợ mộc xin ngủ qua đêm Anh chị thợ mộc rất vui vẻ đ ợc đón khách đồng h

ơng.

Tối hôm đó, ăn cơm xong, sau câu chuyện thăm hỏi, Bác và

đồng chí Trần Lam xin đi ngủ để mai có sức lên đ ờng sớm Hai Bác cháu đặt l ng xuống gi ờng đ ợc một lúc thì căn nhà gỗ kẽo

kẹt vang lên tiếng chị thợ mộc đ a nôi hát ru con Giọng chị

ngâm Kiều rất hay Hai Bác cháu lặng nghe mê mải, rồi trằn trọc suốt đêm không tài nào chớp mắt đ ợc

S¸ng h«m sau, B¸c ch¸u c¸m ¬n anh chÞ thî méc råi tiÕp tôc cuéc hµnh tr×nh.

qua B¸c kh«ng ngñ, s¸ng nay ®i ® êng h×nh nh B¸c kh«ng

® îc khoÎ?”

Giäng ©u yÕm, B¸c nãi:

"Kh«ng sao M×nh lµm c¸ch m¹ng say s a nªn quªn hÕt chuyÖn nhµ §ªm qua nghe chÞ thî méc ng©m KiÒu ru con

Nói đến đó Bác đổi giọng đọc lại câu thơ vừa xuất

hiện trong tâm trí

"Xa nhà trót mấy m ơi niên

Đêm qua (mới) nghe tiếng mẹ hiền ru con!"

Nói đến đó giọng Bác trầm xuống Bác không muốn

đồng chí Trần Lam đọc đ ợc nỗi nhớ th ơng ngậm ngùi

trong lòng Bác Bác đổi giọng nói băng qua chuyện công tác

*

* *

Khoảng tháng 6 năm 1948, một đêm nọ ở Việt Bắc, Bác ngồi đánh máy "Lời kêu gọi thi đua yêu n ớc", bỗng nhiên d ới xóm ng ời dân tộc vẳng lên một tiếng khóc trẻ con "oa! oa!", tiếng đánh máy chữ lóc cóc giòn giã quen thuộc trong

phòng làm việc của Bác tự nhiên trở nên rời rạc rồi im bặt

Bác gọi đồng chí bảo vệ lên nhà và nhờ:

"Cháu đi tìm dỗ cho con nhà ai đó nín đi Ngày x a ở Huế,

mẹ chết, em Bác đau, khát sữa cũng khóc nh thế đó!"

Đồng chí bảo vệ cảm động quá đốt đuốc xuống xóm

dân thực hiện lời yêu cầu của Bác ngay Nh ng đến lúc

đứa bé nín hẳn, Bác vẫn ngồi trầm ngâm hút thuốc một lúc rồi Bác mới làm việc lại đ ợc

Sau này có lần Bác nói: "Miền Nam trong trái tim tôi" phải chăng lúc ấy mảnh đất Huế có con đ ờng Đông

Ba, khu chợ xép đã hiện ra trong tâm trí Bác rõ nhất?

(Trích từ "Đi tìm dấu tích thời niên thiếu của Bác Hồ ở Huế”

NXB Văn học tr 86 - 88)

“TiÕng khãc gi÷a kinh thµnh”

Ngày nối ngày Năm Tý sắp hết Bệnh bà cử Sắc càng

nặng thêm Cung mong cha về mỏi cả mắt Cung cũng ớc mong chú phó Tràng đi làm mộc tận Nam Kỳ về lúc này khác nào trèo

đèo bíu đ ợc cây bên dốc Một ngày mấy lần Cung bế em sang xin bú chực bác hàng cơm hến, chị ba cháo chè, bà cai lính khố vàng…

Nh ng Cung không dám phiền nhiều vì các bà còn bận việc làm ăn Mỗi lần Cung bế em đến, các bà phải ng ng công việc, ngồi lại cho bú Có lần Cung khóc oà lên vì bé Nhuận vừa ngậm

vú bà Cai Vàng thì bị đứa con bà, gần đầy năm bò xộc đến, hai tay bấu vào má bé Nhuận lôi trở ra không cho bú

Bà đánh nó một cái đét, nó vừa khóc vừa lăn vào cắn chân bé Nhuận Từ bữa đó, Cung ít bế em đi xin bú chực Cung bắt ch ớc bà ngoại, súc miệng sạch sẽ nhá cơm cho

em Cung cũng vừa xoa đầu vừa nựng dỗ nhứ nhứ tờ giấy màu, hay bông hoa râm bụt tr ớc mắt em để nó chịu ăn

Một hôm vừa chập tối bà cử nằm mê mê tỉnh tỉnh nghe tiếng Cung khóc d ới bếp Bà mở choàng mắt gọi:

Cung ơi! Cung…ơ…i! Tại sao con…kh…óc?

Cung từ d ới bếp chạy lên ôm choàng lấy mẹ:

Mẹ…m…ẹ ơi! Con…con có lỗi

Con… sắc thuốc cho mẹ Con ngồi tựa vào gốc cột ngủ

quên, cháy mất cả bã thuốc! Hu…u… hu…u! - Cung khóc to, không kìm nổi nữa Bà cử cũng khóc nh ng vẫn dỗ con giọng

đuối hơi, đứt quãng:

Lỡ… cháy… rồi… thì sẽ sắc… chén… khác… Vì… mẹ… ốm… quá… lâu… con… phải… đói… ăn… đói… ngủ… Mẹ… mẹ biết công… của… con… chăm… mẹ, nuôi… em… to… lắm… Con…

có hiếu… Con không… có lỗi…

Cung nằm xuống cạnh mẹ, nuốt n ớc mắt, nói thỏ thẻ:

Cháy siêu thuốc, con lo lắm mẹ ạ.

Mẹ… đã nói cháy rồi thì thôi, m…à…

Con lo cái điều nh bà ngoại nói với dì An hồi năm nọ.

Bà nói sao?

Hồi đó ông ngoại ốm nặng Dì An sắc thuốc cho ông,

bà dặn đừng để cạn mà thuốc mất hiệu nghiệm Bà còn nói khẽ với dì chớ lơ đãng bị cháy thuốc thì "gở" đó Giờ

đến l ợt con để cháy thuốc của mẹ… con sợ… sợ… lắm…

mẹ ạ…

Bà cử thở dài muốn ôm lấy con mà không nhắc nổi

Sắc thuốc bị cạn, bị cháy thì hỏng thuốc, chỉ có vậy thôi Con đừng… nghĩ lan man… không ích chi… Còn bà ngoại nói sự "gở" thuốc cháy, hay nấu cơm khê là để… cẩn thận kẻo… phí của mà lại hỏng việc con ạ.

Đêm ấy Cung nằm bên cạnh mẹ Cung cứ thấy thấp

thỏm, bồn chồn đến khó chịu

Cung cũng thấy mẹ trằn trọc, khó thở Cung lại cầm chặt bàn tay mẹ

Mẹ ơi! Sao cha đi lâu quá Còn có hai hôm nữa đã hăm

ba tháng chạp, ôngTáo về trời rồi Nhiều nhà đã sắm hàng Tết Ngoài phố, các cửa tiệm đã tr ng bày nhiều thứ đẹp lắm, mẹ ạ

Mẹ cũng sốt ruột lắm Cha con có hẹn sẽ về trong tháng chạp này là cùng Nh ng, cha con cũng dặn mẹ

là ghé về quê thăm bà ngoại, dì An, chị Thanh của

con, có thể giáp Tết mới về với mẹ con ta Trừ khi ốm yếu dọc đ ờng cha con đành phải về trễ qua Tết…

Bóng đen của cái đêm này, cả hai mẹ con bà cử đều thấy dày đặc và tối nặng một cách ghê ghê, sờ sợ!

Tiếng gió hú ngoài cửa thành! Tiếng gió hú trên nóc

nhà! Tiếng gió hú vào khe cửa! Tiếng gió hú khắp cả

kinh thành!…

Cung lại níu cánh tay mẹ vào ngực mình Cung cố

nhắm mắt để dễ ngủ, trái lại bao nhiêu đốm màu, đủ thứ màu nhỏ li ti nhiễu loạn tr ớc mặt càng thấy nặng đầu

Bà cử cố trò chuyện với con đ ợc bấy nhiêu điều nh

đã vét cạn sức sống! Bà thiếp vào cơn mê Cung đ a tay rất khẽ qua ng ời mẹ, dẹm chặt các mảnh đắp cho em Nhuận Bé Nhuận ngủ ngon Con mèo nằm vào tấm chiếu d ới chân Cung từ lúc nào Cung đ a chân đẩy nhẹ con mèo vào sát với chân mình cho nó ngủ đ ợc ấm Con mèo tỏ vẻ nũng nịu, cà cà cái đầu lòng m ợt nh nhung vào chân Cung

Cung lâng lâng đi vào giấc ngủ Một giấc mơ mở ra ngắn ngủi: Cung ngồi học bài bên mẹ Mẹ Cung đang dệt

Mẹ vừa dệt vừa giải nghĩa những chữ khó cho Cung…

G ơng mặt mẹ hồng hào hoà với sắc lụa đào… Đầu mẹ

không vấn khăn mà thả tóc chảy qua l ng đổ xoà xuống dải lụa đào, màu tóc mẹ nh làn n ớc thăm thẳm xanh…

Mẹ đang nói với Cung việc làm cỗ đón cha và anh cả

về mời bạn bè đến dự đông vui nh Tết… Bỗng tấm lụa đào bay lên nâng cả mẹ cả khung cửi lên theo Cung nhảy lên với lấy dải lụa kéo trở lại mà không kịp Mẹ nhìn Cung muốn

ra khỏi lụa mà bay trở xuống với Cung nh ng cao quá! Những

áng mây ngũ sắc vần vũ xung quanh đ a mẹ đi xa dần xa

dần… Cung vẫn cầm sách trong tay gọi mẹ… gọi cha…

Ng ời khắp kinh thành đang nô nức đi sắm Tết Nhà nhà

đang vui náo nức đón Tết Tân Sửu, cái Tết đầu tiên của

thế kỷ hai m ơi… Nh ng! Nh ng d ới mái nhà nho nhỏ nh hai cánh chim bị th ơng xoà ra ở một góc đ ờng Đông Ba của

thành Nội Huế nhoé lên yếu ớt tiếng khóc trẻ thơ mất mẹ! Tiếng khóc lay lắt nh ngọn đèn tr ớc gió trong ngôi nhà mà

đã bao năm tháng vang ngân tiếng giảng sách sang sảng

nh chuông thức tỉnh lòng ng ời!

Nguyễn Sinh Cung thấy đất trời sụp đổ và đổ theo

xuống ôm lấy thi hài mẹ! Bé Nguyễn Sinh Nhuận ch a biết

Tiếng khóc của Cung da diết nh một lời kêu gọi - Mẹ

ạ! Mẹ ơi! Mẹ …ch… ết… cha ch a về… chúng con sẽ

sống sao đây!!!

Hàng trăm tiếng khóc nấc lên nhập vào tiếng khóc của anh em Nguyễn Sinh Cung Đứng bên Cung đã đủ mặt các bạn tuổi thơ: Công Tôn Nữ Huệ Minh, Diệp Văn

Kỳ, Tôn Thất Tuấn, Lê Thị Hạnh, Hồ Quang với nhóm bạn đại lộ Đông Ba…

Các bà, các ông quanh xóm phố, ngoài cửa Thành trong Nội… nghe tin vợ thầy cử Sắc - Hoàng Thị Loan từ trần liền bỏ mọi việc chạy đến Ngôi nhà không chứa hết tiếng khóc, tiếng nói thảm thiết:

Số phận cay nghiệt… cay nghiệt quá chừng!

Một nhà bề thế, có đông đủ ng ời già, ng ời trẻ mà lâm phải cảnh ng ời thân qua đời, còn "tang gia bối rối" Huống chi nhà này: chỉ có hai anh em, một đứa lên m ời, một đứa

ch a đầy tuổi, mẹ chết!

Ô! Ôi! … xao xác… nh … gà… con… mất… mẹ!

Ôi! Trời đất! … Trẻ con mọi nhà đang vòi cha mẹ may

áo đẹp mặc Tết ở đây… cậu Cung, con thầy Nguyễn Sinh Sắc mặc áo chủ tang đi chôn mẹ!

“Lµm phã méc cho cha”

Đ ợc ng ời dìu về đến nhà, ông Sắc đứng giữa sân nh ng ời chết đứng Ông vẫn vịn vào cái ô làm cọc tựa Cậu Cung chạy

ùa hai tay ôm ngang ng ời cha…

Cha… aa!… Cha…ơi! Mẹ… mẹ… chết… rồi!

Ông thả ô Cái ô đen thả dài ra sân loã xoã nh conchim bay bị đạn rơi xuống Ông ôm lấy con - đứa con bé bỏng đã phải gánh vác cả một gia đình sụp đổ lúc cha vắng nhà!

Con… ôi! Cha… cha đã lỗi hẹn với mẹ con! Cha… chịu

ơn con lắm!

Ông cầm tay con b ớc vào nhà, gục đầu xuống bàn thờ vợ!

Nguyễn Sinh Khiêm ngồi d ới chân gi ờng thờ mẹ, gục

đầu nh một con chim non rũ cánh! Bé Nhuận ốm, da bọc x

ơng nằm thở thoi thóp trong tầm mền cũ

Học trò và bà con quanh xóm nghe tin cha con thầy

cử Sắc về, lần l ợt đến chia buồn Ông phải nén nỗi đau

mất mát khủng khiếp, nhấc mình ra khỏi bàn thờ nhìn mọi

ng ời đang ở bên ông Ông nh một cây khô, một con sông cạn, một ng ời không hồn! Hai tay ông xá lễ, mắt nặng ơn nghĩa cao cả mọi ng ời Lời lẽ lúc này ông cảm thấy vô

nghĩa

Trời chiều Dáng núi xanh xa, chống mái trời

chì trĩu nặng Dòng sông H ơng gấp gấp nh từng

khúc ruột quặn đau quằn quại!

Ông Nguyễn Sinh Sắc tay vịn lấy vai ng ời con trai thứ b ớc từng b ớc thang lên dốc bãi tha ma Nam Giao Khiêm cùng b ớc theo cha Gió là là nghĩa địa Ngọn cỏ rùng rình l ớt lả ngang chân Cung thấy cha

b ớc xiêu xiêu không vững, cầm lấy tay cha dắt đến