Ôn tập môn kinh tế học đại cương

Câu 1: Nguồn lực của hoạt động kinh tế (vốn, lao động, khoa họccông nghệ, tài nguyên thiên nhiên). Liên hệ với Việt Nam.Câu 2: Chi phí cơ hội, đường giới hạn khả năng sản xuất.Câu 3: 3 vấn đề kinh tế cơ bản của xã hội: Sản xuất cái gì? Sản xuấtnhư thế nào? Sản xuất cho ai?Câu 4: Cầu, cung và cân bằng trên thị trường hàng hóa, dịch vụ(khái niệm, nêu và phân tích các nhân tố ảnh hưởng).Câu 5: Khái niệm chi phí của doanh nghiệp: chi phí kinh tế, chi phíkế toán và các thước đo chi phí khác: chi phí biên, chi phí bìnhquân, chi phí biến đổi và chi phí cố định.Câu 6: Tổng cầu và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cầu.Câu 7: Tổng cung và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cung.Câu 8: Mô hình tổng cầu, sản lượng cân bằng của nền kinh tế.Câu 9: Khái niệm, nguyên nhân và tác động của thất nghiệp.Phần 2: Bài tập:BT 1: Xét một nền kinh tế đóng có chính phủ và không có thươngmại quốc tế, cho các số liệu sau: tiêu dùng tự định là 600 tỷ đồng, xuhướng tiêu dùng cận biên là 0.75, đầu tư tư nhân là 400 tỷ đồng, chitiêu chính phủ là 200 tỷ đồng. Hãy:1. Xây dựng hàm tiêu dùng C, hàm tiết kiệm S và hàm tổng cầuAD.2. Tính mức sản lượng cân bằng.3. Minh họa các kết quả trên bằng mô hình đồ thị 45.(Trong bài tập này, giả định thuế bằng 0).BT 2: Cho các hàm số cung và cầu về sản phẩm X như sau:Qd=100060P; Qs=100=240Pa. Tính giá và sản lượng cân bằng của sản phẩm X.b. Để bình ổn giá, nhà nước áp đặt giá P=4 cho một đơn vị sảnphẩm. Khi đó thị trường sẽ dư cung hay dư cầu hàng hóa, vớilượng dư bằng bao nhiêu?c. Vẽ đồ thị minh họa.BT3: Xét một nền kinh tế đóng có sự tham gia của chínhphủ. Tiêu dùng tự định là 200 triệu đồng, xu hướng tiêudùng biên là 0.75. Đầu tư trong nước của khu vực tư nhân là300 triệu đồng. Chính phủ chi tiêu 200 triệu đồng.a. Xây dựng hàm tiêu dùng.b. Xây dựng đường tổng chi tiêu và tính mức sản lượng cânbằng.c. Vẽ đồ thị minh họa.

ÔN TẬP MÔN KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG

Phần 1: Lý thuyết:

Câu 1: Nguồn lực của hoạt động kinh tế (vốn, lao động, khoa học công nghệ, tài nguyên thiên nhiên) Liên hệ với Việt Nam.

Đầu vào hay còn gọi là các yếu tố của sản xuất, hay là các nguồn lực kinh tế bao gồm:

Nhân lực:

-Là năng lực của con người được sử dụng trong quá trình sản xuất, được

đo bằng thời gian làm việc của người lao động

-Chất lượng: sức khỏe, trình độ, ý thức, kỉ luật, tác phong,…

-Vai trò: là nguồn lực quyết định hoạt động kinh tế  không thể thiếu trong quá trình sản xuất

Tài nguyên thiên nhiên:

-Là những thứ có sẵn trong tự nhiên

-Số lượng: ngày càng giảm

-Quý và hiếm, cần được sử dụng tiết kiệm, bảo vệ và tái tạo

Vốn:

-Là những phương tiện vật chất và tài chính cần có cho hoạt động kinh tế

+Vốn hiện vật: toàn bộ những phương tiện vật chất như máy móc, thiết

bị, nhà xưởng,…

+Vốn tài chính: tiền và các giấy tờ có giá trị (cổ phiếu, trái phiếu,…)

-Vốn là kết quả hoạt động của hệ thống kinh tế, cần được sử dụng có hiệu quả

Kỹ thuật và công nghệ:

-Là hệ thống những phương pháp và cách thức sản xuất, những quy tắc

về sự kết hợp các yếu tố đầu vào để chế tạo ra sản phẩm

-Vai trò: trực tiếp quyết định cách thức tiến hành sản xuất, quyết định năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động kinh tế

Liên hệ với Việt Nam:

Vốn:

-Vốn hiện vật: cơ sở vật chất, máy móc, trang thiết bị của Việt Nam có chất lượng kém

-Vốn tài chính: phần lớn là vay nước ngoài  gánh nặng nợ nần

 Nhân lực:

-Nguồn nhân lực dồi dào, tăng nhanh hàng năm Sự gia tăng dân số quá nhanh đã tạo nên sức ép rất lớn đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và nâng cao chất lượng cuộc sống của từng thành viên trong xã hội

-Nguồn nhân lực trẻ, tỷ lệ nam-nữ khá cân bằng Điều đó gây nên

những khó khăn về sắp xếp việc làm cho số lao động gia tăng Tuy nhiên lực lượng lao động của Việt Nam có khả năng tiếp thu nhanh các kỹ thuật và công nghệ tiên tiến Nếu được đào tạo và sử dụng hợp lí họ sẽ trở thành nguồn lực quyết định để xây dựng đất nước

-Cơ cấu nguồn nhân lực phân bố chưa hợp lí giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền lãnh thổ, giữa các ngành kt và giữa các thành phần kinh tế Tình hình phân bố dân cư như vậy gây ra những khó khăn

cho việc sử dụng hợp lí nguồn lao động và việc khai thác nguồn tài nguyên hiện có ở mỗi vùng

-Nguồn nhân lực có trình độ văn hóa, kĩ thuật, chuyên môn còn thấp, bố trí k đều, sức khỏe chưa đáp ứng yêu cầu của kt thị trg

-Nguồn nhân lực có tỉ lệ thất nghiệp cao, đặc biệt là ở khu vực thành thị

và tỷ lệ sd thời gian lao động ở khu vực nông thôn không cao

-Nguồn nhân lực có năng suất lđ và thu nhập thấp

Tài nguyên thiên nhiên:

Phong phú, đa dạng, bao gồm: tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài

nguyên khoáng sản, tài nguyên rừng, tài nguyên biển Thực trạng khai thác tài nguyên ở Việt Nam rất khác nhau Trong khi tài nguyên biển chưa sử dụng được bao nhiêu thì nhiều loại tài nguyên khác lại bị khai thác quá mức

Tài nguyên thiên nhiên là một trong những nguồn lực cơ bản trong việc xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội Do đó, vấn đề sử dụng hợp lí đi đôi với việc bảo về và tái tạo tài nguyên thiên nhiên đang được đặt ra nhằm đảm bảo những điều kiện tốt nhất cho sự phát triển bền vững của Việt Nam hiện tại và trong tương lai

Câu 2: Chi phí cơ hội, đường giới hạn khả năng sản xuất.

Chi phí cơ hội của một quyết định là giá trị của phương án tốt nhất bị

bỏ qua hay hi sinh để thực hiện quyết định đó

Quy luật chi phí cơ hội tăng dần: Khi muốn có thêm những đơn vị bằng nhau về một mặt hàng, doanh nghiệp phải hi sinh ngày càng nhiều số lượng một mặt hàng khác

Đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF) là đường biểu diễn một tập hợp các điểm cho biết mức sản lượng tối đa có thể thu được từ nguồn lực hiện có tương ứng với một trình độ công nghệ nhất định

-Những điểm nằm trên đường PPF là những điểm hiệu quả Bởi tại

những điểm đó, xã hội đã sử dụng hết nguồn lực, muốn tăng thêm sản lượng của một mặt hàng thì phải giảm sản lượng mặt hàng khác

-Những điểm nằm trong (dưới) đường PPF là những điểm không hiệu quả vì xã hội bỏ phí nguồn lực Tăng thêm sản lượng của một mặt hàng

mà không đòi hỏi cắt bớt sản lượng của mặt hàng khác

-Những điểm nằm ngoài đường PPF là những điểm không thể đạt được với nguồn lực và kỹ thuật đã cho Muốn đạt được những điểm đó đòi hỏi phải đầu tư nhiều nguồn lực hơn so với số có sẵn của nền kinh tế

*Chú ý:

-Đường giới hạn khả năng sản xuất có thể tịnh tiến ra ngoài hoặc vào trong khi có sự thay đổi nguồn lực hoặc thay đổi về kỹ thuật

-Đường giới hạn khả năng sản xuất có dạng đường cong lồi do tác động của quy luật lợi suất giảm dần Quy luật này chỉ ra rằng: sản lượng đầu

ra có thêm có xu hướng giảm đi khi ta liên tiếp bỏ thêm những đơn vị bằng nhau của một yếu tố đầu vào kết hợp với điều kiện các yếu tố đầu vào khác không thay đổi

Câu 3: 3 vấn đề kinh tế cơ bản của xã hội: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai?

Chính vì sự khan hiếm nguồn lực trong khi nhu cầu của xã hội dường như vô hạn mà mọi thời đại, mọi quốc gia đều phải xác định và giải quyết ba vấn đề kinh tế cơ bản Do đó, sự lựa chọn kinh tế là cần thiết vì các nguồn lực là khan hiếm, chúng không thể được sử dụng tùy ý, lãng

phí Vì vậy, mỗi doanh nghiệp nói riêng và đối với toàn bộ nền kinh tế nói chung cần phải xác định rõ và giải quyết được ba vấn đề cơ bản của kinh tế, đó là: sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? và sản xuất cho ai?

Sản xuất cái gì?

Trả lời câu hỏi này tức là phải xác định được các nội dung: sản xuất ra sản phẩm gì? Hàng hóa hay dịch vụ gì? Sản xuất với số lượng bao

nhiêu? Sản xuất vào thời điểm nào, cho hiện tại hay cho tương lai?

Trả lời câu hỏi “sản xuất cái gì?” thực chất là để xác định cách thức phân phối các nguồn lực vào các mục tiêu khác nhau một cách tốt nhất

Sản xuất như thế nào?

Để giải quyết vấn đề này cần xác định được các vấn đề sau: hoạt động sản xuất do chủ thể nào tiến hành? Sản xuất bởi những tài nguyên nào? sản xuất bởi công nghệ gì? (công cụ sản xuất, phương pháp sản xuất, cách thức tổ chức quản lý sản xuất ra sao?)

Tóm lại trả lời câu hỏi “sản xuất như thế nào?” nhằm xác định cách thức

để sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả nhất theo nguyên tắc

chung: tối thiểu hóa chi phí để tối đa hóa lợi nhuận

Sản xuất cho ai?

Tức là phải xác định sản phẩm sản xuất ra được phân phối như thế nào?

ai sẽ được hưởng, được lợi từ những hàng hóa và dịch vụ đó? Xác định cách thức phân phối sản phẩm: phân phối bình quân hay chênh lệch, bằng hiện vật hay giá trị?

Kết luận: Quá trình phát triển kinh tế của mỗi đất nước, mỗi doanh

nghiệp chính là quá trình xác định và giải quyết ba vấn đề kinh tế cơ bản nói trên

Câu 4: Cầu, cung và cân bằng trên thị trường hàng hóa, dịch vụ (khái niệm, nêu và phân tích các nhân tố ảnh hưởng).

Cầu:

Khái niệm: Cầu biểu thị những lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người

mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định (với các yếu tố khác không đổi).

Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu:

-Giá hàng hóa nghiên cứu: có quan hệ nghịch với cầu hàng hóa Giá tăng thì cầu giảm và ngược lại

-Thu nhập của người tiêu dùng:

+Hàng hóa thông thường (hàng cao cấp và hàng thiết yếu): thu nhập tăng  cầu tăng và ngược lại

+Hàng hóa thứ cấp: thu nhập tăng thì cầu giảm và ngược lại

-Sở thích hay thị hiếu của người tiêu dùng: có quan hệ thuận chiều với cầu hàng hóa

-Giá hàng hóa liên quan:

+Hàng hóa thay thế: x và y là 2 hàng hóa thay thế nhau Giá của x tăng thì cầu của y tăng và ngược lại

+Hàng hóa bổ trợ: x và y là 2 hàng hóa bổ trợ Giá x tăng thì cầu của y giảm và ngược lại

-Sự kỳ vọng của người tiêu dùng: Nếu giá của hàng hóa trong tương lai được dự đoán là tăng thì cầu hiện tại sẽ tăng và ngược lại

-Số lượng người tiêu dùng tham gia thị trường có quan hệ thuận với cầu hàng hóa Quy mô thị trường mua càng lớn thì cầu càng nhiều và ngược lại

Cung:

Khái niệm: Cung biểu thị những lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người

bán có khả năng và sẵn sàng bán ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định (với các yếu tố khác không đổi).

Các nhân tố ảnh hưởng đến cung:

-Giá hàng hóa nghiên cứu: có quan hệ thuận với cung hàng hóa Giá tăng thì cung tăng và ngược lại Vì khi giá tăng (các yếu tố khác không đổi) thì doanh nghiệp thu được nhiều lợi nhuận hơn

- Công nghệ: công nghệ sx phát triển  chi phí lđ giảm, năng suất tăng  cung tăng và ngược lại

-Chi phí sản xuất: Nếu chi phí sản xuất (giá của các yếu tố đầu vào) giảm với điều kiện giá đầu ra và các yếu tố khác không đổi thì các nhà sản xuất có xu hướng cung ứng nhiều lên và ngược lại

-Các kỳ vọng: Sự dự đoán của nhà sản xuất về sự thay đổi trong tương lai về giá bán của hàng hóa, giá của các yếu tố đầu vào, chính sách

thuế…đều có ảnh hưởng đến cung hiện tại của hàng hóa, dịch vụ Nếu một yếu tố có lợi cho việc cung ứng được dự đoán thì cung sẽ được mở rộng và ngược lại

-Sự điều tiết của chính phủ:

+Dạng nâng đỡ: trợ cấp giá cả, giảm thuế, hỗ trợ đào tạo lao động,…

 Cung tăng

+Dạng hạn chế: tăng thuế, quy định nghiêm ngặt về an toàn lao động, hạn chế ô nhiễm,…

 Cung giảm

-Số lượng người bán trên thị trường: quy mô thị trường bán và cung có quan hệ thuận chiều

Cân bằng trên thị trường hàng hóa, dịch vụ:

-Thị trường cân bằng khi lượng cung bằng lượng cầu tại mức giá nhất định

-Giá cân bằng là mức giá tại đó lượng cung hàng hóa bằng lượng cầu hàng hóa và lượng cung bằng lượng cầu đó là lượng cân bằng

-Xu hướng chung của thị trường là tiến tới giá cân bằng Tuy nhiên giá cân bằng không cố định mà nó sẽ thay đổi khi có dịch chuyển đường cung hoặc đường cầu hoặc cả hai

Câu 5: Khái niệm chi phí của doanh nghiệp: chi phí kinh tế, chi phí

kế toán và các thước đo chi phí khác: chi phí biên, chi phí bình quân, chi phí biến đổi và chi phí cố định.

Chi phí kinh tế là toàn bộ các khoản chi phí hay phí tổn mà doanh nghiệp đã phải chi tri hay chấp nhận để sản xuất và tiêu thụ một khối lượng hàng hóa nhất định

Chi phí kế toán là các khoản chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra và được phản ánh trong sổ sách kế toán

Chi phí biên là chi phí tăng thêm khi sản xuất thêm một đơn vị sản lượng

Chi phí bình quân là chi phí tính cho một đơn vị sản lượng

Chi phí biến đổi là chi phí phụ thuộc vào sản lượng.

Chi phí cố định là chi phí không phụ thuộc vào sản lượng

Câu 6: Tổng cầu và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cầu.

Tổng cầu là tổng sản lượng hàng hóa và dịch vụ mà các tác nhân trong

nền kinh tế sẽ sử dụng ứng với mức giá cả và thu nhập nhất định Các tác nhân bao gồm: hộ gia đình, doanh nghiệp chính phủ, nước ngoài) Yếu tố liên quan trực tiếp đến tổng cầu là sức mua, khả năng thanh toán, khả năng chi tiêu Do đó có 4 yếu tố tác động trực tiếp đến tổng cầu (AD):

Chi tiêu của hộ gia đình C:

-Là toàn bộ các khoản chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ cuối cùng của hộ gia đình, gồm phần tiêu dùng không phụ thuộc vào thu nhập (chi tiêu cho hàng hóa thiết yếu) và phần tiêu dùng phụ thuộc vào thu nhập

-C phụ thuộc vào thu nhập, của cải hay tài sản và những yếu tố tâm lý, tập quán sinh hoạt của xã hội

+Khi thu nhập khả dụng của các hộ gia đình (Yd) tăng lên, họ sẽ tiêu dùng nhiều hơn

+Xu hướng tiêu dùng biên (MPC) biểu thị mối quan hệ giữa sự gia tăng của tiêu dùng với sự gia tăng của thu nhập khả dụng Khi Yd tăng 1đv thì C tăng bao nhiêu đv và ngược lại

Như vậy, suy cho cùng thì AD phụ thuộc vào tổng thu nhập Y

Chi tiêu của Chính phủ G:

-Gồm các khoản mục chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ (trả lương cho công chức, chi cho đầu tư phát triển, an ninh quốc phòng,…); các khoản chuyển nhượng (trợ cấp hưu trí, trợ cấp thất nghiệp,…)

-G phụ thuộc vào khả năng thu ngân sách, thuế và các khoản lệ phí.

Chi cho đầu tư I:

-Là các khoản chi tiêu cho các nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp bao gồm mua sắm, xây dựng mới nhà xưởng, máy móc; khấu hao tài sản cố định và chênh lệch hàng tồn kho

-Các nhân tố ảnh hưởng đến I:

+Chi phí đầu tư: lãi suất, tiền vay, thuế, lợi tức

+Niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp hay triển vọng của nền kinh tế

Mức giá chung P:

-Là số đo mức giá trung bình của tất cả các hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra trong nền kinh tế so với giá của chúng tại một thời điểm cố định trong quá khứ

-Khi P tăng thì AD giảm và ngược lại P giảm thì AD tăng

Mức cung tiền MS:

-Là tổng phương tiện thanh toán trong xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu giao dịch, chi trả và dự trữ của doanh nghiệp, chính phủ, cá nhân

-MS tăng  khả năng cho vay tăng  I tăng  AD tăng và ngược lại

Cán cân thương mại Nx=Ex-Im:

-Xuất khẩu là trường hợp hàng hóa và dịch vụ được tạo ra ở trong nước nhưng bán ra nước ngoài

-Nhập khẩu là trường hợp hàng hóa và dịch vụ được tạo ra ở nước ngoài nhưng được mua về trong nước sử dụng

-Xuất khẩu ròng là hiệu số giữa giá trị xuất khẩu và giá trị nhập khẩu Đây là đại lượng thể hiện trạng thái của cán cân thương mại Nx

Câu 7: Tổng cung và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cung.

Tổng cung chỉ tổng lượng tất cả hàng hóa và dịch vụ mà các doanh nghiệp trong nền kinh tế sẵn sàng sản xuất và bán ra với giá cả và chi phí cho trước trong một thời kì nhất định

Các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cung:

-Mức giá chung P

-Lao động

-Vốn

-Tài nguyên thiên nhiên

-Khoa học công nghệ

-Kỳ vọng về mức giá

Câu 8: Mô hình tổng cầu, sản lượng cân bằng của nền kinh tế.

Khái niệm: Tổng cầu là mức sản lượng của tất cả các hàng hóa và dịch

vụ mà các tác nhân trong nền kinh tế sẽ sử dụng tương ứng với mức giá

cả và thu nhập nhất định Kí hiệu tổng cầu: AD

AD = C+I+G+ (EX – IM)

Trong đó;

C: chi tiêu của hộ gia đình

G: chi tiêu của chính phủ

NX= Ex- Im là xuất khẩu ròng

I: đầu tư tư nhân

Tổng cầu trong mô hình kinh tế đơn giản

Hàm tổng cầu đơn giản AD= C+I hay AD= +MPC.Y+

Sản lượng cần xác định (Y) là mức sản lượng cân bằng, sản lượng sản xuất ra đúng bằng sản lượng mà các hộ gia đình cần để tiêu dung, và các hãng cần để đầu tư, nên Y=AD;

Y= + MPC.Y+

Y= 1/(1-MPC)*( +) trong đó ; 1/(1-MPC)= 1/ MPS= m được gọi là số nhân chi tiêu

Sản lượng cân bằng của nền kinh tế là AD=AS= Y( Tổng cầu= tổng cung=sản lượng)

Câu 9: Khái niệm, nguyên nhân và tác động của thất nghiệp.

Khái niệm: Thất nghiệp là khái niệm đùn để chỉ những người trong đội tuổi lao động, có khả năng và có nhu cầu làm việc nhưng không có việc làm

 Nguyên nhân:

• Theo trường phái cổ điểm: Trong nền kinh tế giá cả và tiền công là hết sức linh hoạt Thị trường lao động luôn ở thế cần bằng và chỉ có thất nghiệp tự nguyện

Lương cao hơn mức lương cân bằng:

- Luật tiền lương tối thiểu

- Công đoàn

- Lý thuyết tiền lương hiệu quả

• Lý thuyết tiền công cứng nhắc- quan điểm của Keynes

- Thất nghiệp do sụt giảm tổng cầu

- Thị trường có hai loại là thất nghiệp tự nguyện và không tự

nguyện Trong đó thất nghiệp không tự nguyện là thất nghiệp do suy giảm tổng cầu, với mức tiền lương cứng nhắc không được điều chỉnh sẽ làm cho bộ phận người lao động bị thất nghiệp

• Nguyên nhân tiền:

- Luật tiền lương tối thiểu

- Công đoàn

Tác động của thất nghiệp:

a) Tác động tiêu cực

+ Đối với nền kinh tế: Làm cho nền kinh tế kém hiệu quả Theo quy luật OKUN: 1% thất nghiệp sẽ giảm 2.5% sản lượng

+ Đối với cá nhân người lao động: giảm thu nhập, tâm lý

+Đối với xã hội: Tệ nạn xã hội

b) Tác động tích cực

+Tạo đội quân dự trữ

+ Tỉ lệ thất nghiệp tự nguyện phản ánh mức sống của người dân cao hơn + Trong từng giai đoạn sự thất nghiệp của người lao động giúp nhà sản xuất hoạt động hiệu quả hơn

+ Thất nghiệp cơ cấu hoặc thất nghiệp tạm thời giúp người lao động có

cơ hội tìm được một công việc phù hợp hơn với chuyên môn và khả năng, giúp người lao động có cơ hội nâng cao khả năng của mình