ai Đơn phân NuclêÔHE „, tazơ nủtơ của 2 nuclêôtit đối diện nhau trên 2 mạch đơn liên kết với nhau bằng các liên kết hydro theo nguyén tắc bổ sung: A liên kết với T bằng 2 liên kết “hy
Trang 1ĐỖ NGỌC ẨN
(Nguyên Gv chuyên Sinh trường chuyên Lê Hồng Phong - TP.HCM)
é
Trang 3
“Tài liệu Tông ôn tập Sinh học” trong tập sách này xin được hiểu là làm thế
nào để trong một thời gian ngắn nhất, ít tiêu tốn công sức nhất ma vẫn có thẻ nắm
vững kiến thức, rèn được kỹ năng phân tích, tổng hợp đẻ giải quyết tốt các tình
huống, các vấn dễ, các bài tập, nắm được phương pháp giải các bài tập, các cất
hỏi trắc nghiệm khó đê đạt được kết quả cao nhất NS
Tập sách trình bay 7 chuyén dé; méi bai trong chuyên để được trình bay theo
+ Tóm tắt chỉ tiết kiến thức giao khoa
+ Câu hỏi và bài tập
giải với hy vọng các bạn rèn được phương pháp giải bài tập nhanh, chính xác, rút
ngắn được thời gian trả lời các câu hỏi trắc nghiệm :
Thanh công của các bạn chính là kết qúả của sự chuyên cần, của phương pháp
học đúng đắn, của sự bền bi bám sát mục tiêu mà các bạn đã đề ra
Chúng tôi chân thành-cám ơn các tie giả của hai bộ sách giáo khoa, các tác giả
biên soạn các đề tuyên sinh Đại học về việc tham khảo để biên soạn tập sách này
nhằm mục đích giúp các em học sinh sử dụng sách giá khoa tốt hơn
Trang 5Cơ sở phân tử của hiện tượng di truyền và biến dị:
+ Ở virut: Vat chat di tryển là ADN, một số làvARN (virut HIV, ới;
kham ở thuốc lá)
+ Ở các sinh vật khác (sinh vật nhân sơ và nhân thực): vật chã
AXIT DEOXIRIBONUCLEIC (ADN)
4 Cau trúc hóa học của ADN:
+ ADN tổn tại chủ yếu trong nhân tế bà
ADN cũng có trong ty thể, lạp thể
+ ADN là đại phân tử hữu cơ, gồm các nguyêt
đa phân tử gồm 4 loại đơn phân (Nuclêô
truyền là ADN
độ cấu trúc của phân tử ADN)
ai Đơn phân NuclêÔHE „,
tazơ nủtơ của 2 nuclêôtit đối diện nhau trên 2 mạch đơn liên kết với nhau
bằng các liên kết hydro theo nguyén tắc bổ sung: A liên kết với T bằng 2 liên kết
“hydrô và ngược lại G liên kết với X bằng 3 liên kết hyđro và ngược lại
+ Ở các tế bào nhân sơ, ADN có cấu trúc mạch kép, dạng vòng; ở các tế bào nhân
thực, phân tử ADN có cấu trúc dạng mach thang
Trang 6
2 Đặc tính quan trọng của ADN:
ADN có khả năng tự nhân đôi (tái bản ADN) đúng nguyên mẫu
3 Chức năng của ADN:
ADN có chức năng lưu trữ, bảo quản và truyền đạt thông tin đi truyền ở các loà
sinh vật
+ Lưu trữ trong phân tử ADN dưới dạng số lượng, thành phan và trình tr
nuclêotit
+ Thông tin lưu trữ được bảo quản rất chặt chẽ; các sai sót trên ADN hầu hết được
hệ thống enzym sửa sai
+ Thông tin được truyển từ tế bào này sang tế bào khác nhờ sự nhền đôi ADN
trong quá trình phân bào
NHỮNG KIEN THUC, CONG THỨC CÂN LƯU Ý
1 Trong cấu trúc xoắn kép của ADN: 1 chu ky xodn dat 34 A, có 10 cặp nucjêô1if
nuclêôtit của phân tử ADN)
3 Đặt M: khối lượng phân tử của 1 phân
liên kết ester là mối liên kết giữa gốc cacboxyl -COOH]) với gốc rượu (-OH]));
| ong 1 mỗi đơn phân nuclêôtit có 1 liên kết phôtpho-ester giữa nhóm phosphate với
Trang 7* liên kết phôtpho-diester (còn gọi là liên kết hóa trị hay liên kết đọc) để chỉ mối
liên kết giữa 2 đơn phân liên tiếp theo chiểu dọc (của mach don pély-nucléétit):
nhóm phosphate của đơn phân sau (P-Cs) có mối liên kết ester với Cs của đơn phân
liển trước (Cs-P) -> lk phôtpho-diester (C›-P-Cs)
* số liên kết photpho-diester của phân tử ADN (Cz-P-C¿)
* số liên kết photpho-esfer của phân tử ADN: (N - 2)+N=2N-2
(điên kết dọc là liên kết hóa trị nên bển vững hơn liên kết ngang (liên kehyen
liên kết giữa 2 đơn phân xếp đối diện trên 2 mach don)
5 Từ đặc tính tự nhân đôi của ADN:
+ ADN tự nhân đôi 1 lần:
* 1 phân tử ADN mẹ -> 2 phân tử ADN con (mỗi ADN con có 1 mach ch của mẹ
và 1 mạch mới tổng hợp)
+ ADN tự nhân đôi k lần:
* 1 phân tử ADN mẹ -k)—¬ 2* phân tử ADN
* số pt ADN sử dụng nguyên liệu do môi trường nội bào cũng cấp = (2x~ 1).ADN
* số phân tử ADN có nguyên liệu mới hoàn toàn = (2* 2).ADN
Lưu ý: Câu hỏi trắc nghiệm: số phân tử ADN có nguyên liệu mới hoàn toàn với
số mạch đơn ADN có nguyên liệu mới hoàn toàn) -
+ Tổng số liên kết hydro bị phá va trong k lần tự nhân đôi: (2*~ 1).2A + 3G)
+ Tưng sốliên kết hợdeo được nh thành pHEê k p tự nhân đôi là: ”
Câu 1 Tại sao nói phân tử ADN có tính đa dạng nhưng rất đặc thù?
Câu 2 Căn cứ vào điểu nào: để kết luận rằng ADNe có chức năng truyền đạt thông,
tin di truyền?
II Bài tập
Bài 1 Một phân tử ADN có khối lượng phân tứ 5.400000 đvC trong đó hiệu số
loại nuclêôtit khác bằng 20% số nuclêôtit của phân tử ADN
a gen cd 20% Adénin va xitézin bang 3600 nucléétit
a/ Tính ale phan trăm và số lượng từng loại nuclêôtit của phân tử ADN và của
từng mạch đơn của phân tử ADN
Trang 8
Bài 2 Một phân tử ADN có 360 chu kỳ xoắn, trên một mạch đơn của phân tử này
á các nuclêôtit loại A, T, X, G lần lượt tỷ lệ với 1, 2, 3, 4
a/ Chiểu đài của phân tử ADN bằng bao nhiêu mcromet?
b/ Tính số nuclêôtit mỗi loại trên mỗi mạch đơn và của phân tử ADN
Bài 3 Một tế bào sinh dưỡng nguyên phân một số đợt liên tiếp das
guyên liệu của môi trường nội bào tương đương với 63 phân từ ADN: Phân tử
DN có khối lượng phân tử là 1.500.000.000 đvC, có số A = 2/3 sếG _, ' a/ Tế bào nói trên đã nguyên phân bao nhiêu lượt? ,
b/ Co bao nhiéu lién két hydro bi pha hủy trong các đợt nguyên phân nói trên?
Bài 4 Một gen mã hóa cho một phân tử prồtêïn có tổng số liên kết hydro giữa các
ïp A ~ T là 1068 và bằng 2/3 tống số liên kết hydro giữa các tặp G — X; gen này tự
ân đôi 3 lần liên tiếp để tạo ra các gen con
a/ Tính số nuclêôtit mỗi loại của gen
b/ Tính chiểu dài của gen trên bằng micromet
c/ Môi trường đã cung cấp bao nhiêu nuclêôtit:
Câu 1 Do phân tử ADN có cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, trong đó các phân ADN có số lượng, số loại đơn phân, trình tự sắp xếp của các đơn phân và mức độ
tu trúc giữa các pt ADN làm cho chúng rất đa dạng và rất đặc thù
_Câu 2 Do phân tử ADN có đặc tính tự nhân đôi (sao chép) theo đúng nguyên
ẫu, từ một phân từ ADN mẹ đã tạo r ra 2 phân tử ADN con giống hệt mẹ
„ Giải bài tap ¿
Bài 1 a/ Tỷ lệ % và số lượng từng loại nucl8öiit của ADN và của từng mạch đơn
b/ Chiểu dài phân tử ADN: ] ADN =N/2 3/4 = 30.600A = 3,06 micromet
c/ Số chu kỳ xoắn = 9.000 (cặp nu) : 10 (cặp nu) = 900 (chu kỳ xoắn) (hoặc : 30.600 :
= 900)
Trang 9
Bai 2 a/ Chiểu dài của phân từ ADN
+ Số nu của phân tử ADN: N = 360 x10 x 2 = 72.000 (nu) + Chiểu dài của phân tử ADN: != N/2 x 3,4 = 122.400 A = 12,24 micromet
b/ Số nuclêôtit mỗi loại trên mỗi mạch đơn và của phân tử ADN
+Tacd; aT X_G_AtTHGIX "SE 172”3 74” 1421324 — 10 _ 3600 _ sep
+ Theo sơ đổ (1): mạch 1 có : Ai =3600; T¡ = 7200; X: = 10.800; Gì = 14.400;
mạch 2 có : T› = 3600; Az= 7200; Ga = 10.800; X2 = 146400
Số nuclêôtit mỗi loại của phan tx ADN: A =T = Ai + A2= 10.800 ©
G=X=Gi+ Gr= 25.200)"
Bai 3 a/ Số đợt nguyên phân của tế bào sinh dưỡng h
Đặt k là số đợt nguyên phân của tế bào sinh dưỡng
Ta có: (2*— 1) pt ADN = 63 -> 2k=64= 28> k=6
b/ Số liên kết hydro bị phá hủy 2
+ Số đơn phân của mỗi phân tử ADN: M : m = 1.500.000 ; 300 = 5.000 (nu) + Số nuclêôtit mỗi loại: 2A + 2G = 5000 A=T=1000 (nu)
+ Số liên kết hydro bị phá võ: (29 — 1) (2.x 1000 + 3 x 1500) = 409,500 (IkH)
Bài 4 a/ Số nuciêôtit mỗi loại của gen ”
+ Ta có 2A = 1068:; 2A = 2/3 3G -› 3Ở = 1602
+A=T=534;G=X=534 là
b/ Chiều đài của gen trên bằng micromet
+] =N/2 3,4 ~ (634 + 534) 3,4.= 3631,2 A = 0,36312 mieromet
c/ Môi trường đã cung cấp:
Ị + Tổng số nu cung cấp cho 3 lần tự nhân đôi: >nu = (29~ 1).N = 14952 (nu)
+ Số nu mỗi loại mà môi trường phải cung cấp:
ˆ`>?I Câu trúc chung của một gen câu trúc:
Mỗi gen mã hóa phân từ prôtê¡n gổm 3 vùng trình tự nuclêÔtit:
Trang 10
al ving diéu hoa:
+nam 6 dau 3’cua mach mang ma géc cua gen,
+6 * ving trinh ty nucléétit dac biét gidp ARN polymeraza nhận biết để khởi
3ông quá trình phiên mã và * vùng trinh ty nuclé6tit điều hòa quá trinh phién mi
b/ Vùng mã hóa: mang thông tin mã hóa các axit amin
+ Ờ sinh vật nhân sơ, gen có vùng mã hóa liên tục (gọi là gen không phâm „fảnh)
+ Ở sinh vật nhân thực, phần lớn các gen có vùng mã hóa không liên tục
xen phân mãnh): xen kẽ các đoạn mã hóa axit arnin (exon) là các đoạn không mã hóa
ait amin (intron)
c/ Vùng kết thúc:
+ nằm ở đầu 5“ của mạch mang mã gốc của gen, mang tín hiệu
1 MÃ DI TRUYỆN
|, Mã di truyền là gì? Tại sao là mã bộ ba?
› Đặc điểm chung của mã di truy:
+ Được đọc theo chiều 5 —> 3” từ một điểm xác định trên mARN
+ Đọc liên tục theo từng cụm 3 ribônuclêôii, gối lên nhau
+Mã di truyền có tính phổ biến: tất cả sinh vật đều dùng chung một bộ mã di truyền
+ Mã di truyền có tính đặc hiệu: tức là một ã bộ ba chỉ mã hóa một loại axit amin
+ Mã đi truyển mang tính thoái hóa: tức là có 2 hay nhiều mã bộ ba khác nhau có
hể cùng mã hóa một loại axit amin (trừ XÚG và UGG)
Có: 1 bộ mã khởi đầu AUG đổng thời mã hóa Met (ở sv nhân thực) hoặc foocmin
nêtiônin (ở sv nhân sơ); 3 bộ mã kết thúc (UAG, UGA, UAA) không mã hóa axit
min nào (còn gọi là mã vô nghĩ
II QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN (tải bản ADN}
ào, ở pha S của kỳ trung gian, quá trình này tạo ra 2
kc thể để chuẩn bị phân chịa tế bào en
Trang 11
17 Một vi khuẩn E.coli chứa phan tit ADN chi cé6 N" duoc chuyén sang nudi cấy trong môi trường chỉ có N` Sau 3 lần tái bản, có bao nhiêu phân tử ADN c chita Ns?
A không còn phân tử ADN nào có N#, _ B.có 4 phân tử ADN còn chứa NŠ,
€.có2 phân tử ADN còn chứa N'5 D có 8 phân tử ADN còn chứa NỈ
18 Quá trình nhân đôi ADN trong tế bào có ý nghĩa
A chuẩn bị nguyên liệu cho sự phân
(báo đảm tính ốn định về vật liệu di truyền giữa các thế hệ tế ‘bio ,
C chuẩn bị thông tin cho quá trình tổng hợp prôtê¡n
D tang số lượng thông tin di truyển của loài
19 Một gen nhân đôi 2 lần liên tiếp đã nhận của mí “trường nội bảo 14400
+uclêôtit tự đo để tạo nên các gen con trong đó có 5760, Xitôzin Vậy tỉ lệ phần trăm từng loại nuciêôtit của gen là bao nhiêu?
A.A=T=10% và G=X=40% B.A=T<40% và G=X=10%
CA=T=35% va G= X=15% D.A=T£20% và G= X=30%
20 Một gen trải qua một số lần nhân đôi, tổng số mạch đơn có trong các gen con
thiểu gấp 16 lần số mạch đơn có trong gen lúc ban đầu Số lần nhân đôi của gen là: `
A.2 lấn B.3lan C4lan D 5 lần v
21 Một gen có chiếu đài là 0,833 mièromet, số nuclêôtit loại A đênin chiếm 20% `
ổng số nuclêôtit của gen Gen tiến hành nhân đôi một số lần, đã nhận từ môi rường nội bào 34300 nuclâôtit Hỏi số lượng từng loại nuciêôtit mà môi trường đã - xung cấp cho quá trình nhân đôi tối trên? é
A A=T=7840 va G= X= 13760 B A=T = 6860 và G > X = 10290,
C.A=T=2940 và G =X=4410 D A=T=5880 va G =X = 8820
22 Gen I va gen II nhan déi mét sé lan khéng bằng nhau đã tạo ra 96 gen con
ỏi số lần nhân déicia méi gen là bao nhiêu néu biét gen I cé $6 Jan nhan déi it
ơn gen I?
A Gen ï nhật đôi 4 lần, gen TI nhân đôi 5 lần
B Gen I nhận đôi 5 lần, gen II nhân đôi 6 lần
C Gen Thân đôi 4 lần, gen II nhân đôi 6 lần
D Gent nhan đôi 3 lần, gen a nhan déi 4 lan
li cai héi
Câu 1 a/ Gen là môt đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hóa cho một sản
lẩm xác định (chuỗi poiypeptit hay mét phan tir ARN)
bí Mã di truyền là trình tự sắp xếp các nuclêôtit trong gen quy định trình tự sắp
ếp các axit amin trong phân tử prôtê¡n, theo nguyên tắc là mã bộ ba (triplet) nghĩa
à cứ 3 nuclêôtit đứng liền nhau mã hóa một axit amin)
Trang 12+ Vì chỉ có 4 loại nuclêôtit nhưng trong prôtêin có khoảng 20 loại axit amin nên:
với mã bộ 1 hoặc mã bộ 2 sẽ không đủ để mã hóa 20 loại axit amin, với mã bộ 3 sẽ
4° = 64 bộ mã ba đủ để mã hóa 20 loại axit amin
Câu 2 a/ Nguyên tắc bổ sung trong nhân đôi ADN là:
+A trên mạch khuôn liên kết với T tự do trong môi trường nội bào bằng 2
hydro va ngugc lại
+G trén mach khuôn liên kết với X tự do trong môi trường nội bào bằng 3 liên
kết hydro và ngược lại — *
phân tử ADN mẹ tạo 2 phân tử ADN con giống hệt mẹ; mỗi phân tứ A DN con có
một mạch của mẹ (mạch cũ) và một mạch mới tổng hợp )
c/ Ý nghĩa của quá trình nhân đôi ADN: đảm bảo sự ổn, định của các vật liệu di
truyền giữa các thế hệ tế bào a
Câu 3 a/ Vì phân tử ADN gồm 2 mạch đơn xếp song) song và ngược chiểu nhau,
còn enzym ADN-polymerase chỉ có thé gắn các nuclêôfit Vào nhóm #-OH của mổi và
tổng hợp mạch mới theo chiểu 5-3, nên;
+ Trên mạch khuôn 3⁄-ö' mạch bổ sung được tống hợp liên tục theo _chiểu 5-3,
+ Trên mạch khuôn 5“-3 xây ra sự tổng Hợp ngắt khoảng tạo các đoạn ngắn (đoạn
Okazaki) cũng bắt đầu từ mổi và theo chiếu 5⁄-3, xa đần chạc Y; mỗi đoạn Okazaki
có đoạn mổi cho riêng mình Các đoạn Okazaki được nối lại nhờ enzym ADN ligase
b/ Các mạch bổ sung được tổng hợp theo chiểu 5-3 trên các mạch gốc có chiểu 3-
5' để tạo nên phân tử ADN có 2 mạch song song, ngược chiểu nhau (đổi song)
Câu 4 a/ Trong quá trình tư nhân đội ADN
+2 mạch đơn tách dần nhat ra tạo nên chạc ba sao chép do tác dụng của enzym
tháo xoắn (enzym helicase)
+ enzym ADN pélymerase sử dụng các nuclêôtit tự do trong môi trường nội bào
để tổng hợp hai mạch bố sung trên 2 mạch khuôn theo NTBS Vì ADN pôlymerase
chỉ có thể bổ sung nuclêôtit vào nhóm 3⁄-OH của đoạn mổi, do vậy:
* Trên mạch khuôn 3-5, mạch bổ sung được tổng hợp liên tục (còn gọi là mạch nhanh)
* Trên mạch khuôn 5-3, mạch bổ sung được tổng hợp gián đoạn tạo nên các đoạn
ngắn (goila doan Okazaki), cac đoạn nãy được nöi lại Với nhau nhỡ enZym ADN
ligase (cồn gọi là mạch chậm)
a uả là trong quá trình nhân đôi ADN: có một mạch mới được tổng hợp liên
tuc còn môt mạch mới được tổng hợp thành từng đoạn ngắn;và được nổi liển nhờ
énzÿm ligase nên gọi là tổng hợp nửa gián đoạn
bị `Ý nghĩa các hoạt động của ADN là cơ sở:
`+ hình thành NST, bảo đảm quá trình nguyên phân, giảm phân, thự tỉnh diễn ra
bình thường làm cho thông tin di truyền được duy trì ổn định qua các thế hệ
Trang 13b/ Số nu mỗi loai trén méi mach cua gen B
mARN : rU = 1200 x 24% =288 — rA = 512 — số lần phiên mã: 864 : 288= 3iân,
b/ tổng số lượng từng loại ribônuclêôtit có trong các bộ ba đổi mã của các tARN
= các bộ ba đổi mã trên tARN khớp với các bộ ba mã sao trên mARN trừ mã kết
Ad = ŒU=- 1) =575 ; Uđ =(rA“ 1) =431 ; Xđ = (tG— 1) =287 ; Gđ = nex 144
Bai 3 a/ Tỷ lệ % số nuclêôtit mỗi loại của gen mẹ
+ Gen nhân đôi 1 lần, số liên kết hy đro bị phá húy = @'-1)@A+3G)=3520 (1)
+ Môi trường nội bảo cung cấp: (!-1)/N=2880 @
Trang 14Bài 4 a7 Số phân từ mARN được phiên mã
Đặt x là số lần phiên mã:
*Nến x=1—> mARN ;rA +rU+rG+rX=A+G=4500 (2)
So sánh (1) và (2), ta thấy (1) < 2) là vô lý, nên gen không phiên mã 1 lấn:
~S 3⁄4với VỀ :3)~2790> F726 ; chiểu dài của gen =276 x 3⁄4 =938.4Ä
b/* Số nu mỗi Joai trên mỗi mach của gen
tacó A/2=Gi/4=T/8=Xụa- 4 Lót ĐEX „26 2a C~r#rö3r3 1
mạch 1/e= : Ái =46; Tì =69; Gì =92.> X: =
mach 2gux: Ta = 46; A2 = 69; Xe #92 Gà = 69
* Số nu mỗi loại của gen
ta có A=T= Ái + Az= 46 {65 = 115 G=X=G¡+G¿=92269=161
ý Các cách mã hóa chuỗi pôlypeptit
ta có : ala/1 = Iyz/2 =gly/3= 90: 6 —> số aa loại alanine = 15 ; lyz = 30; gìy = 45
Số cách mã hóa ‘chudi polypeptit có 9 axit amin: 415, 2 4% cách (hay 2” cách)
d/ Số gen có: 'guyên liệu mới hoàn toàn: 2'~ 2 =2? - 2 = 6 gen
dic Tec Tsp láA ÍsE |øC |7 lsA '9B |10 | TA |
Tiac |4aB1† lác | 1ấp | téc | 12C | 18B | 19A | 20C | 21B | 228 |
Giải thích bài tập trắc nghiệm
1C Có nhiều enzym tham gia vào sự tổng hợp 2 mạch ADN tại chạc chữ Y:
+ ADN helicase tach 2 chudi ADN me tai chac chit ¥; AND gyrase (topoisomerase)
né xon; ADN da duoc ADN polymerase Il kéo dai chudi; ADN polymerase I, gin
thimg 16 hong, cat ARN mdi
Trang 15+ vận tốc phát triển của chạc chữ Y ở sinh vật nhân thực (50 nu/giây) ban, THO sơ
với ở vi khuẩn E.coli,
3B Một trong những đặc tính của mã bộ ba là tính thoái hóa, có nghĩa là có hai
hoặc nhiều mã bộ ba cùng mã hóa một axit amin Ví dụ có 6 bộ mã, ba meh mã hóa 1 axit amnin là leuxe |
4A Trên mạch khuôn đo», từ đoạn mối được thiết lập:trến đấu 3, ADN
polymerase gắn nu tự do vào gốc 3H của mổi tạo mạch bổ sùng theo chiểu 5“-3”
hướng về nơi tháo xoắn tạo chạc ba chữ Y ỳ
5C Từ 1—» N « 3000 Vào pha S của kỳ trung gian, mỗj'alen nhân đôi (làm cho mỗi NST don biến thành 1 NST kép gổm 2 cromatit đính nhau ở tâm động) nên có 6000
nuclêôHt Ze
Vào kỳ giữa, các NST kép xếp thành một hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi
phân bào nên tổng số nuclêôtit là 12.000 (nu) < +
6C Có 3 = 27 cođon được hình thành từ'3 loại nu (A, G và U) trong đó có ba
cođơn UÁA, UGA và UAA là mã kết thúc, không mã hóa axit amin nào nên còn lại
24 cođon xnã hóa các axit amin y
7B Trong quá trình nhân đôi ADN, chuỗi muộn được tổng hợp từ những đoạn
ngắn (doan Okazaki) ngược chiểu với chiểu tháo xoắn, các đoạn Okazaki sau đó
được nổi với nhau nhờ enzym ligase
8A Trong các gen con chỉ có 2 mạch đơn là nguyên liệu cũ, do đó có tất cả là
10B Với 2 loại nu có thể tạo được 23 ~ 8 mã bộ ba trong đó có 6 bộ mã ba có chứa
cả A vàG(AAG, AGA, AGG, GAA, GAG, GGA) `
WA Mã di truyền được đọc liên tục, không gối lên nhau, theo một chiểu nhất
định trên mạch gốc của gen đọc theo chiểu 3-5, trên mARN đọc theo chiểu 5-3, trên tARÑ đọc theo chiểu 3-5“
12C Vì là một đoạn của phân tử prôtêin nên không-xét đến mã mở đầu và mã kết
thúc, do đó 23 phân tử axit amin tương ứng với 23 mã bộ bà trên mạch gốc £ữa gen,
chiểu dài của đoạn gen tương ứng là 23 x 3 x 3,4 = 234,6A hay 234,6.104um
Trang 16
14C Sự sắp xếp các mã bộ ba tiến hành độc lập với nhau, nên căn cứ vào(
đếm trong toán hee, tacd
>ời cođon AUG vàYryptôphan được mã hóa boi codon UGG
16C + 17C Hai mạch đơn của phân tử ADN đều có N' tr
mạch cũ này được giữ lại nên số chuỗi polynuclêôtit có N'5
'hực hiện theo nguyên tắc giữ lại một nửa (bán bảo tổn)
mạch cũ chứa NÑ' và 1 mạch mới chứ N¥*
18B Sự nhân đôi ADN theo NTBS và bán bảo tổn ¢
3 ADN con giống hệt mẹ, chuẩn bị cho quá trình pha bào đảm bảo tính ổn định của
vật liệu di truyển qua các thế hệ tế bào
19A + Số nu của gen: (2?— 1).N = 14400 —x
+ Số nu mỗi loại của gen:
X=G=5760 : 3= 1920 — X% = G%z40%; A%=T%=10%
20C Tổng số các mạch đơn trong các gen con là 2 x 16 = 32 mach don —> có 16 gen
son được tạo ra từ một gen ban đầu qua k lần tái bản đã tạo ra 2*= 16 gen=2*->k=4
21B + số nu của gen N =2.123/4= (2 x 0833.101) : 3,4 =4900 _> Số nu loại A = T = 4900 x 20% = 980; số nu loại G = X = 4900 x 30% = 1470 + Từ số nu mà môi trường cung cấp sẽ biết được số lần tái bản:
Trang 17Bài 2 PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ
1 PHIEN MA
4/ Phién ma la gi? „
2! Cầu trúc và chức năng của các loại ARN:
Căn cứ chức năng hoạt động, ta có 3 loại ARN
+ có cấu trúc mạch đơn, dạng thắng, được dùng làm khuôn cho quá
ở ribôxõm, ở đầu 5 của phân tử muARN có một trình tự nuclêôtit đặc
xôm nhận biết và gắn vào
+ mARN 'có đời sống ngắn, sau khi tổng hợp prôtêin xo
enzym phân hủy
ˆ bí ARN van chuyển (tARN):
+ có cấu trúc mạch don, dang xoắn, có một đầu mang bi
và bắt đôi bố sung với cođon tương ứng trên mARN,
với axit amin đặc hiệu với bộ ba đổi mã
+ trong tế bào thường có nhiều loại tARN khác nhau
o/ ARN ribôxôm (rARN):
+ có cấu trúc mạch đơn, dạng xoắn, kết hợp với prôtêïn tạo nên ribôxôm
+ Ribôxôm gồm 2 tiểu đơn vị tổn tại riêng rẽ; khi thựẻ hiện chức năng tổng hợp,
prétéin hai tiểu đơn vị mới liên kết với nhau thành ribôxôm hoạt động,
3/ Cơ chê phiên mã:
Sự phiên mã được thực hiện Ở nhân tế bào, ở kỳ trung gian giữa 2 lần phân bào
Diễn tiến của quá trình phiên mã như sau:
Trang 18
+ Giai đoạn khởi đầu: enzym ARN polymerase bam vào vùng điển hòa làm gen
tháo xoắn, để lộ ra mạch mang mã gốc có chiéu 3⁄- 5 và bắt đầu tổng hợp mARN ở
gj trí mã mở đầu
+ Giai đoạn kéo dài: ARN polyherase trượt dọc theo mạch mang mã gi
(có chiểu 3 - 5) để tổng hợp phân tit mARN theo chiéu 5’ — 3’ theo NIBS’ (Age liên
k@t voi 1U, Tgea lién két voi TA, Geer lién két voi X, X;= liên kết rC
+ Giai đoạn kết thúc khi enzym ARN polymerase di chuyển tới cuối gens gp ma két thúc thì quá trình phiên mã chấm dứt, phân tử mARN vừa tống hợp được giải phóng
* Ở tế bào nhân sơ, mARN sau phiên mã được trực tiếp dùng làm khuôn để
tng hop prétéin,
* Ở tế bào nhân thực, mARN sau phiên mã phải cắt bỏ các intron, nối các exon
lại để thành mARN trưởng thành, qua màng nhân vào ế Bào chất làm khuôn tống
a/ Hoat hoá axit amin:
+ Axit amin tự do + ATP + enzym - >> axit amin hoạt hóa
+ Axit amin hoạt hóa +t-ARN +Enzym > phức hợp aa-tARN
b/ Dịch mã và sư hình thành choỗi pôi:
+Mở đầu: tiểu đơn vị bé của ribôxôm gắn vào mARN ở vị trí nhận biết đặc hiệu,
bộ ba đổi mã của phức hợp aam4-tARN bổ sung chính xác với cođon mở đầu (AUG) trên mARN; tiểu đơn vị lớn kết hợp với tiểu đơn vị bé tạo nên ribôxôm hoàn chỉnh
Trang 19Sau đó ribôxôm dịch chuyến từng bước (theo chiểu 5-3), môi bước tương ứng,
với 1 cođon trên mARN, tARN rời khỏi ribôxôm¿ phức hợp aa-tARN mới có đối mã „
khớp bổ sung với cođon tiép theo dat aaz canh aay, liên kết peptit giữa aai và a:
được hình thành
Hiện tượng trên tiếp tục cho đến khi ribôxôm gặp mã kết thúc
Kết thúc Khi ribôxôm tiếp xúc với côđon kết thiic (UAG; UGA; UAAY
trình dịch mã hoàn tất, nhờ một enzym đặc hiệu, axit amin mở đầu đước
chuỗi polypeptit Chuỗi polypeptit rời khỏi ribộxôm và tiếp tục hoàn teal cấu trúc
bậcH, bac It `
đ Polyriboxém:
+ Trong các tế bào, mARN thường làm việc với từng nhóm từ 5 ~—› 20 ribôxôm gọi
là poly.ribôxôm, sau khi ribôxôm 1dịch chuyển một khoảng từ 50 — 100 angstrong
thì ribôxôm thứ 2 gắn vào mARN; tiếp đến là ribôxôm thứ 3; thứ 4
đài mARN thì một số pôlypeptit cùng loại được tổng hợp liên tiếp mARN“<ó đời sống rất ngắn, chỉ tổng hợp vài chục prôtêin cùng loại rồi tự hủy
3 Mối liên hệ ADN - mARN - PRÔTÊIN — TÍNH TRẠNG:
Cơchếcủa hiện tượng di truyển ở cấp độ Ryn tir theo so dé sau:
TD © pram oS Dich mac Bitubin — —_
ADN ADN ———>mARNCC———>~YRÔIÊI\ ——— > TINH TRANG
So dé mdi liên quan gita ADN, mARN va Protein
CÔNG THỨC CÂN LƯU Ý
ˆ Sơ đỗ quan hệ gitra Gen - mARN- protein ự
hệ giữa gen và mARN.A =T= rA + rŨ ;G=X=rG +rX
arya TARE HUN - ;G% = X% = ces aes
2 Liên hệ giữa mARN và prôtêïn
+ Số axit amin tham gia dịch mã = hán š
Trang 20
+ Số axit amin của phân tix prétéin hoàn chỉnh = lh :3}- 2
3 Liên hệ giữa polyribôxôm và prétéin
+ gen phiên mã k lẩn - k mARIN
+ trên mỗi mARN có p ribôxôm trượt qua một lượt
1 Câu hỏi
Câu 1 Phiên mã là gì? điễn ra ở đâu? vào lúc nào?
Câu 2 Điểm giống và khác nhau trong cấu trúc của các loại ARN
Câu 3 Pôlyribôxôm là gì ? vai trò của pôlyribôxôm trong quá trình tổng hợp prôtêin
Câu 4 Dịch mã là gì? diễn ra ở đâu? Quá trình dịch mã có những thành phần nào tham gia?
II Bài tập
Bài 1 Dưới đây là một phần trình tự nuclêôtit của một ach trong gen:
.-TAT GGG XAT GTA ATG GGX 5’ 4"
a/ Hãy xác định trình tự nuclêôtit của mạch Bố ung với mạch nói trên; mARN được phiên mã từ mạch trên
b/ Có bao nhiêu codon trong mARN?
c/ Liệt kê các bộ ba đối mã với các coáogS 5,
- XXG ATX GAX GAA GGÁAXXXXT-
Mạch nào là mạch mã gốc? Đánh dấu mỗi mạch bằng hướng đúng của nó (5-3'
Bài 3 Mét doan poly Biết rằng các axit
Val: GUU,; Trp : UGG; Lys : AAG ; Pro: XA
lon mã hóa cho đoạn polypeptit đó?
b/ Viết tinh te các nucléétit lương ứng trên mARN
Bà Ác Một gen 'có chiều đài 0/ 255m, có hiệu số T với loại nuclêôtit không bổ
sung bằng 30% số nuclêôtit của gen mARN được tổng hợp từ gen đó có U = 60%
bônuclêôtit, trên một mạch đơn của gen có G = 14% số nuclêôtit của mạch và
A3450 nuclêôtit
a/ Tính số lượng từng loại nuclêôtit của gen và của từng mạch đơn của gen
b/ Số lượng và tỷ lệ từng loại ribônuclêôtit
Trang 21of SE lượng axit amin cần môi trường cung cấp cho quá trình tổng hợp prôtêin
nếu cho rằng gen sao mã 4 lần, trung bình trên mỗi mARN có 8 ribôxôm trượt qua
không lặp lại
Bài 5 Trong quá trình dịch mã của một sinh vật nhân sơ, tổng số axit amin của
các phân tử prôtêin được dịch mã từ mARN là 1315 axit arửn trong đó có 120 Alanin®
và 385 Asparazin Cho biết prôtêin được dịch mã từ phân tir mARN có
ribônuciêôtit trong khoảng từ 500 đến 1000 ribônu (500 < mARN < 1000) ầ
a[ Xác định số Alanin và Asparazin của phân tử prôtêin được dịch mã từ IARN
nói trên,
b/ Phân tử prôtêin được dịch mã có bao nhiêu phân tử axit amin?
c/ Chiểu dài của gen chứa thông tin mã hóa phan te mARN ndi trér Bài 6 một phân tử mARN được phiên mã từ một gen có ‹
xnicrornet ; các ribônu A, Ư, G, X của phân từ mARN này lần lượt ph
7 1” của mAIRN ở sinh vật nhân thực là
“A sự cắt bỏ đoạn exon, nổi đoạn intron hình thành mARN hoàn chỉnh
B- điểm khác nhau giữa quá tình phiên mũ ở sinh vật nhân sơ và nhân thực
', trên một trong 2 mạch của gen
trên cả 2 mạch cha gen
trên một trong 2 mạch của gen
Trang 22
5 Điều nào không đúng khi nói về quá trình nhãn đôi, và dịch mã của E.coli?
Có nhiều điểm khởi đầu (điểm ori) để tiến hành quá trình nhân đôi ADN
5 Mạch bổ sung luôn được tổng hợp theo chiểu 5 — 3
C Có 2 chạc ba sao chép (chạc chữ Y) được hình thành ở điểm ori và sự
điễn ra theo 2 hướng
D Axit amin mở đầu của ủa quá trình địch mã là foocmin mêtônin
B Xảy ra suốt chiểu dài của phân tử ADN mẫu ey
'C Tổng hợp mạch mới theo nguyên tắc bổ sung k
D Theo nguyên tắc giữ lại một nửa Rr :
7 Khác với hầu hết các sinh vat, dang sinh vật Đào sau đây có quá trình tống,
hợp ARN không dựa trên khuôn mẫu của ADN
A Động vật nguyên sinh B Thực vật bậc thấp
C Động vật đơn bào trụt có vật liệu di truyền là ARN
8 Ở sinh vật nhân thực, chiểu dài của phân tử mARN non (mARN sơ khởi) như
®A bằng nhau › >_B.bằng một nửa
D ngắn hơn é ˆ D.bằng hoặc ngắn hơn tùy gen
Dữ kiện sau đây dùng cho ắc câu 9, 10, 11:
Trong quá trình địch mã của một sinh vật nhân sơ, tổng số axit amin của các
phân tử prôtêin được dịch mã từ mARN là 1315 axit amin trong đó có 120 Alanin
và 385 Asparazin Cho: Dié prétéin được dịch mã từ phân tử mARN có các
xibônuclêôtif trong khoảng từ 500 đếnt 1000 ribônu (500 < mARN < 1000)
9 Phan tit protéini được địch mã có bao nhiêu phân tử axit amin?
10 Số A laniä và Asparazin cua phân tử prôtê¡n được địch ma tir mARN néi trên
A-404À 128 .34v77 €.40 và 77 D.c:Á„E,C đến sat
” 5 2708ˆ C.2723/4Á D.550Ả
12 Một phân tử mARN đài 0,408micromet ,trên phân tử mARN đó có 5 ribôxôm
“trượt qua với khoảng cách đều nhau là 61,2 ăngstron Khi ribôxôm thứ nhất tiếp
“xúc với mã kết thúc của phân tử mARN thì ở ribôxôm thứ 5 đã liên kết được bao nhiêu axit amin?
A.375 B.376 C.370 D 369,
28
Trang 2313 Một phân tử mARN sơ khởi có 250 Uraxin, chiếm 25% tổng số ribônuclêôtit
Gen téng hop ra phân tử mARN đó có tổng số nuclêôtit là:
‘A 3000 B 2500 ©2000 D 1000
14 Một phân tử mARN dài 0,408micromet trên phân tử mARN đó có 6 ribðxôm trượt qua với khoảng cách đều nhau là 61,2 ăngstron, vận tố trượt trung bính của mỗi ribôxôm là 102Ä/giây Thời gian hoàn tất giải mã cửa 6 ribôxôm là bạ nhiên? A.436giây _ B.240 giây C.43 giây D 200 g
15 Một gen A có 450 A đênin và bằng 15% tổng số nu của gen Mậch mã gốc của gen có 200 Ađenin và 600 Xitôzin Số lượng rA, rU, rG, xX lần lượt của phân tử
© 200, 250, 450, 600 B 250, 200, 600, 450,
C 250, 200, 600, 1950 D 200, 250, 1950, 600
16 Một gen đã tái bản một số lần liên tiếp, số mạch đơn ban đầu chiếm 12,5% số mạch đơn có trong các gen đã được tái bản Trong quá trình tái bản đó, môi trường tế bào cung cấp 21000 nuclêôtit Mỗi gen được tái bản đều phiên mã 1 lần tạo các mARN
Các mARN tạo thành đều tham gia quá trình địch mã và đã có 19960 axit amin
được giải mã Số ribôxôm tham gia dịch mã frền một mAIRN là:
A.8 B.7 €6 D.5
` 17, Một gen dài 2040 ăngstron Gen phiên mã một lần, đã có 350 ribônucleôtit
loại Guanin và 150 ribônuclêôtit loại Xitôzin lần lượt liên kết bổ sung với mạch gốc Số lượng từng loại nucléstit ge gen nói trên là:
A A=T=350 va G=X=500 / B.A=T=400 va G =X = 200
C.A=T=500 va G=X = 100 .A=T= 100 và G = X= 500,
18 Một gen có tổng số 3600 liên kết pico, hiệu số % giữa A và G là 10% Số
nuclêôtit mỗi loại của gen lạ:
A.A=T~600,G= X=900 B A=T=900, G= X= 600
1080, G = X = 720
19 Một gen cớ tỉ lệ A/G = 3/2 Gen phiên mã hai lần đã lấy của môi trường 450
Uraxin và 750 A đênin Số liên kết hydro của gen nói trên là:
A.2400 ˆ B 1200 C.2000 D.3180,
20,:Trong mn í nghiệm, Meselson và Stahl đã nuôi vi khuẩn E.coli (co N'5)
vào nôi trường N'Èể minh chứng lý thuyết tát bản ADN theo kiểu bán bảo tồn
đã thu thập được kết sau ở thời điểm 0: có 1 pt ADN nặng (2 mạch có N'9), ở thế hệ + thứ 1 có 2 phân tử lai (mỗi pÈcó 1 mạch N# và 1 mạch N'*), nếu ADN tái bản liên iếp thì ở thế hệ thứ tư tỷ lệ giữa các phân tử nhẹ (chỉ gồm mạch N') là bao nhiêu? A.0 B.1⁄2 C.3⁄4 D.7⁄8
Trang 24
NV Trả lời câu hỏi Câu 1 a/ Phiên mã là sự truyền thông tìn di truyền trên mạch mang mã gốc của
gen sang phân tử mARN theo nguyên tắc bổ sung) Quá trình phiên mã còn gọi lò
quá trình tông hop ARN trên mạch khuôn ADN
b/ Quá trình phiên mã chủ yếu diễn ra trong nhân tế bào, vào pha G: cua i
gian trong chu kỳ sống của tế bào ÿ
Câu 2 a/ Giống nhau: có cấu trúc theo nguyên tắc đa phân tạo nên mạch đơn ARN
+ Số lượng các đơn phân, tùy chức năng mà cấu trúc có khác nhau
+ mARN có cấu trúc thẳng, giữa các ribonuclêôtit không có li
+ tARN và rARN có cấu trúc xoắn, có những chỗ nơi ribonuclêôtit liên kết nhau theo NTBS
Câu 3 a/ Pôlyribxôm (còn gọi là pôlyxôm) là một, nhốm các ribôxôm cách đều
nhau cùng trượt trén 1 mARN, cùng tham gia quá trì :
bí Vai trò-của pôlyribôxôm là làm tăng hiệu suất tổng hợp prôtê¡n vì mỗi ribôxôm
trong pôlyribôxôm tổng hợp 1 phân tử prôtêin riên đã sản xuất ra hàng loat protéin
giống hệt nhau,
Câu 4 a/ Dịch mã là sự chuyển thông tir đi truyển chứa trong mARN thành trình
tự các axit amin trong chuỗi polypeptit nên quá trình dịch mã còn gọi là quá trình
Tong Nop protéin
b/ Quá trình dịch mã điễn ra trên các ribôxôm trong tế bào chất,
cí Những thành phần tham gia là: mARN trưởng thành, tARN, một số dạng enzym, ATP, ribôxôm và các
ói trên (lọc sinh vận
dung nguyên tắc bổ sưng !
TAT GGG XAT GTA ATG GGX 5' + mạch bổ ang: 5’ .ATA XXX GTA XAT TAX XXG 3"
#/ Trình twin puclé tit của mARN được phiên mã từ mi chư,
3-UAU-5”, 3-GGG-ð, 3-XAU-5/, 3-GUA-5/, 3-AUG-5 , 3-GGX-5'
Bài 2 Bài tập được giải bắt đầu từ polypeptit -> mARN -› mạch gốc ADN -¬,
mạch bổ sung, chiểu được xác định bắt đầu từ mARN
30
Trang 25
+ Đoạn chuỗi polypeptit là Arg - Gly - Ser — Phe - Val — Asp - Arg
+mARN 5’ AGG GGU UXX UUX GUX GAU XGG 3”
(học sinh cẩn lưu ý: vì có nhiều bộ mã ba cùng mã hóa một axit amin, nên để xác
định đúng trình tự nu trên
mmARN cẩn so với một trong 2 mạch của ADN (dò theo cả 2 chiểu); trình tự các
trên ARN giống trình tự trên mạch bổ sung chỉ khác là T thay bing U-> mach, 5
(trong đề) là mạch khuôn, chiểu 5-5' từ phải qua) y
ADN: mạch bố sung 5“ AGG GGT TXX TIX GIX GAT XGG 3"
mach ma gic 3’ TXX XXA AGG AAG XAG XTA GXX 5”
Bai 3 a/ Số cođon mã hóa cho đoạn polypeptit là 4
b/ Trình tự các nuclêÔtit tương ứng trên ADN
+ Trình tự các nu trên mARN : 5 GƯU UGG AAG XXA
Bài 4 a/ Số lượng từng loại nucléétit cha gen và của từng mạch đơn:
macó: Ta= 450, A2= 150, X24 105, Ga= 45
b/ Số lượng và tỷ lệ từng loại ribônuclêôtit,
Vậy: mu có : An = 450, Tị = 150, Gì
TÙ=Ai=450,rA =T¡ ),1X=Gì105,rG=Xi=45.„,
c/ Số lượng axit amin cấn môi trường cung cấp cho quá trình tổng hợp prôtêin
+ Số lượng axit amin mà môi trường phải cung cấp để tổng hợp 1 phân ti protéin
-(43)-1-28
+ Gen sao mã #iẩn — 4 ; trên mỗi mARN có 8 rib trượt qua không lặp lại
~ S6 phan ts proteins cat = 3493 hop: 4 x 8= 32 prétéin
in va |X 32 = 7968 (aa)
i va Asparazin ciia phan tir protéin
+ Phần tir protéin có axit amin nằm trong giới hạn 500 : 3 ~ 166 và 1000 : 3 ~333
Số lân địch mã trên pt mARN có thể từ 4 đến 7 (4, 5, 6, 7)
Số lần dịch mã phải là ước số chung của 1315, 120 và 385 ; số đó là 5
ˆ_ Vậy có 120:5=24 Alandn và 77 Asparazin
31
Trang 26bj Sé phan tir axit amin cia phan từ prôtê¡n được dich ma: 1315+5-265
+ Số ribônuclêôtit của mARN do gen mã hóa: (265 + 2) 3= 801 (ribonu)
+ Chiều dài của gen : 1= 801 x 3,4= 2723, 4As
'Bài 6 a/ Số lượng từng loại ribônuclâôtit của phân tử mARN
b/ Số lượng từng loại nuclêôtit của gen
A=T=rA +rU= 576 + 432 = 1008
G rtG+rX=288 + 144 = 432
sợ Tùng loại đhônudEödttrong cácbộba đối ,1 của các phân từtARAV
+ Số mã bộ ba có nghĩa trên mARN = sO tARN duge huy động để tổng hop 1
Vi Dap an bai tap trac nghiém
1A |2Œ|3C |4A [5a joc [7p [sa [9B |105
11C | 12A | 18C | 14C | 158 | 16D | 17A | 18B | 19A | 20D
VII Giải thích bài tập trắc nghiệm
1A Từ thiểu dài !~› N=2A +2G = 3000
Tổng số Á% + G % = 50% (N) nên 40% =2A% hoặc 40% = 2G + Nếu A = 20% (N) thì G=30% (Ñ) > A=T=600;G=X=900
„ + Cẽn phiên mil lan + 4mARN, môi trường cung cấp số rƯ cho 1 mARN là
Trang 27
3C Gen ở sinh vật nhân thực thường là gen phân mảnh, nên mARN sau phiên mã
phải được cắt bỏ các intron nối các exon lại với nhau thành mARN trướng thành
4A Trong quá trình tổng hợp mARN, chủ một trọng 2 mạch của gen (mạch mai
mã gốc) làm khuôn, quá trình tổng hợp được thực hiện theo chiểu 5-3” trên
gốc có chiều # -ÿ
hình thành 2 chạc chữ Y nơi điểm ori và diễn §ãiHZT Hài HớïG rEWSE nh
Trong quá trình nhân đôi; 2 mạch bổ sung luôn tổng hợp theo chiểu
với mã mở đầu trên mARN
6C Trong quá trình nhân đôi ADN, cả 2 mạch của phân tứ ADN đểu là mạch
khuôn tổng hợp mạch bổ sung theo NTBS, quá trình tổng hợp-mARN còn gọi là quá
trình phiên mã, chỉ có 1 mạch của gen là mạch gốc làm khuôn tổng hợp phân tử mARN theo NTBS
7Ð Ở một số loài virut, vat chat di truyén la ARN (virat khảm thuốc lá, virut HIV) nên ARN làm khuôn để lé tong hop ARN hoặc ADN (viri HIV thuộc dạng retrovirut)
8A Vì khi tổng hợp mARN sơ khởi thì các đoạn intron và exon ở sinh vật nhân
thực đều phiên mã nên chiểu dài của mARN: Sợ khởi bằng chiểu dài của gen tổng
hợp ra nó, sau đó các đoạn intron bị cắt bỏ đ€hình thành mARN trưởng thành
9B; 10B, 11 lời ziải bùi tập 2- # =P
Ribôxôm thứ 5 cách ribôxôm 1 là 4 khoảng (hay 6 x 4= 24 mã bộ ba), vậy ribôxôm
5 đã giải mã được: 399-~ 24 = 375 axit amin
18C Phân từ mAẨÑN sơ khởi được sao chép từ mạch gốc của gen có (250 x 100) :
25 =1000 nu, nên tổng số nuclêôtit của gen là 1000 x 2 =2000 (nu) `
14C Thời gian Roàn tất giải mã của ribôxôm thứ 1: 4080 : 102 = 40 giây
Khoảng cách về thời gian giữa 2 ribôxôm liên tiếp : 61,2 : 102 = 0,6 giây
Khi rñibÖXôm thứ 1 hoàn tất giải mã thì ribôxôm thứ 6 phải trượt thêm 5 khoảng
nữa mới hoàn tất giải mã, nên thời gian hoàn tất giải mã là : 40 + (0,6 x 5) = 43 giây
15B Số nu mỗi loại của gen: A = T = 450; G=X = 1050
Trang 28
Mỗi gen phiên mã 1 lần ~› 8 mARN được phiên mã
Số nuclêôtit của mỗi gen: (2?~ 1).N = 21000 -» N = 3000
Số axit amin tham gia giải mã để tổng hợp prôtêïn: x -1=499
Vậy trên mỗi mARN có 5 ribôxôm trượt qua \ 4
17A Tông số nu của gen : N =2.1: 3,4 = (2 x 2040) : :3/4 * 1200, trong mối liên hệ giữa gen và mARN: G = X= rG + rX = R50 + 1502
ADN lai (mỗi phân tử gồm một chu: và 1 chuỗi N'*), sau 2 thế hệ có 2 phân tử
ADN lai va 2 pt ADN nhẹ nên si thế hệ có 16 phân tử ADN gồm 2:pt ADN lai
và 14 phân tử ADN nhẹ, nên tỷ | chúng là 1/8 và 7/8
Bais | ĐIỂUHỒA HUẠT ĐỘNG GEN
1 Điều hoà hoạt động gen là gì?
2 Các mức độ điều hòa hoạt động của gen:
Điều hòa hoạt động của gen rất phức tạp, xảy ra ở nhiều mức độ khác nhau, như:
+ Điều Fea phiên mã: là sự điểu hòa số lượng m.ARN được tổng hợp trong tế bào
: là sự điều hòa lượng prôtêin được tạo ra
là làm biến đổi prôtêin sau khi được tổng hợp! để thực
Vi du operon lac & vi khuan Escherichia coli doc F Jacép à J Mônô phát hiện
(1965) có chức năng điều hòa hoạt động tổng hợp enzym giúp chúng sử dụng lactozơ
34
Trang 29
2 Cầu trúc của Operon lac
‘Gen dieu boa ‘Ving Khoi djug Vong vàn hành tác sen căn bốc
Operon Lac bao gồm các gen:
+ Một nhóm các gen cấu trúc Z, Y, A quy định sự tổng hợp
phân giải đường lactôzơ
+ Vùng vận hành © (Operator): đứng trước nhóm gen
với prôtê¡n ức chế, tại.đó sự liên kết với pm ức chế là
nhóm gen cấu trúc
+ Vùng khởi động P (romotor): đứng trước gen vận hành, là nơi enzym ARN-
polymerase bám vào để khởi đầu phiên mã
ig thanh phẩn operon; song có vai
Gen điều hòa R (rí ;tuy không nằm
trò quan eee i beens động cdc gen cia operon
3 Sự điều hòa hoạt động của operonLac ˆˆ
a/ Khi môi trường dinh dưỡng không có đường lactozơ
Gen điều hòa điều khiển sự tổng hợp protéin we ché (repressor), prôtêin này kết
hợp với vùng vận hành (O) ngăn á trìní phiên mã làm cho các gen cấu trúc 2„
Y, A không hoạt động
b/ Khi môi trường dinh dưỡng có đường lactozơ (chất cảm ứng):
+ Một số phân tử lactoz@ tác dụng với prôtêin ức chế làm biến đổi cấu trúc của
protéin này nên không liên kết được với vùng vận hành, do vay ARN- polymerase
liên kết được với vùng khởi động (P) làm quá trình phiên mã của các gen cấu trúc
được thực hiện
+ Khí lactozơ bị phân giải hết thi prétéin ức chế lại liên kết với vùng van hanh O
và quá trình phiên mã dừng lại
ở khâu phiên mã (âu
Gen điều hòa R không được xếp vào operon lac
` *Gen điểu hòa điểu khiển quá trình tổng hợp prôtêïn ức chế (có hoạt tính) bám
85
Trang 30lbám được vào vùng O
+ Lactôzơ là chất cảm ứng cho sự hoạt động của operon lac
Câu 1 Điểu hòa hoạt động gen là gì? Điều hòa hoạt động gen:
Câu 2 Operon là gì? Mô tả cấu trúc của operon lac
Câu 3 Operon lac hoạt động như thế nào khi môi trường không có đường lactozơ
Operon lac hoạt động như thế nào khi mỗi trường chỉ có đường glucozơ; khi môi trường vừa có glucozơ lẫn lactozơ?
li Bài tập
Gen B có chiểu dài 0,408 micromet, phiên mã Tạo ra 2 mARN đã lấy từ môi trường
nội bào 400 rA và 230 rU Trong quá trình dịéR,rnã, trên mỗi mARN có 6 ribôxôm
trượt đều và cách đều nhau với khoảng cách giữa 2 ribôxôm liên tiếp là 61,2Ä Vận
tốc trượt của mỗi ribôxôm là 102Ả/giây
a/ Tính số nu mỗi loại của gen
b/ Thời gian hoàn thành giải mã
c/ Khi ribôxôm thứ 1 tiếp xúc với ima kết thúc thì ribôxôm thứ ba da dịch mã được
bao nhiêu axit anin?
II Bài tập trắc nghiệm
1 Hãy chọn phương án trả lời đúng
Trong cơ chế điều hồa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ, vai trò của gen điều
hòa là gì?
Với enzym ARN polymerase
Mang tiên tin quy định prôtêin điểu hòa
© Mang thong tin quy định enzym ARN pélymerase
D Nơi liên kết với prôtêin điều hòa
2 Hay chon phuong an trả lới đúng Thành phần cốu tạo của operor lac baơ gồm
- một vùng vận hành (O) và một nhóm gen cấu trúc :
một vùng khởi động (P) và một nhóm gen cấu trúc
t vùng khởi động (P), một vùng vận hành (O) và một nhóm gen cấu trúc
Ð một vùng khởi động (P), một vùng vận hành (O) và một nhóm gen cấu trúc và
gen điểu hòa (R) 36
Trang 313 Chọn các cặp ghép đúng giữa nhóm một gồm các nhà khoa học với nhóm hai
gồm các công trình nghiên cứu sau:
nhóm một I Meselsơn & Stahl;
1L Oat son (Watson) & Crick; III Méné (J.Monod & Jacép (F Jaco
nhóm 2: a/ Mô hình cấu trúc xoắn kép ADN;
, b/ Operon Lac; ¢/ tai ban theo nguyên tắc bán bảo tổn
A Ha), 1-6) IH B I-(), I-(c), H-(a)
4 Trong một số trường hợp ở E.coli, khi môi trường không
nhưng operon Lac vẫn hoạt động tổng hợp các enzym phân
Kha năng nào sau đây có thể xảy ra?
A Đột biến xảy ra nhóm gen cấu trúc Z„ Y, A làm enzy ‘ARN polymerase hoat
động mạnh hơn bình thường, &
B: Vùng khởi động của gen điều hoà bị đột biến nên.fống hợp quá nhiều prôtêin
ức chế
C E.coli tống hợp
© se biến
(đường lactozơ (đường lactozơ
trường có lactâze, h Ta dang Gia aperen lạc ở ví Lạc ở vi khuẩn E col)
l A gen van hanh thực hiện được quá trình phiên mã đế tông h tổng hợp các enzym
i polymerase thực hiện phiến mã cá
C Lactozơ tương tác với vùng,
tổng hợp các enzym %
;ân hành (O) nằm trước gen-cấu trúc, là vị hú tương tác với pxôtô¡ ức chế:
V vận hành (O) nằm trước vùng khởi động (promoter) là điểm gắn enzym
Trang 328 Trình tự đúng của các gen, các vùng của operon lac là:
C cung cấp nguồn năng lượng D chất xúc tác
10 Ở sinh vật nhân sơ, cơ chế điều hòa hoạt động của gen xảy ra chủ yếu ở mức độ:
A phiên mã B dịch mã C sau dich mã D tháo xoắn ÁDN
11 Chọn nhận xét đúng khi nói về mối liêu hệ hoạt động giữa đường lactozơ,
vùng khởi động (P) và vùng vận hành (O) :
A Có lactozơ - (O) đóng ~ (P) hoạt động
B Không có lactozơ - (O) đóng - (P) hoạt động
€ Không có lactozơ - (O) mở - (P) hoạt động,
(ÕCó laetozo - (O) mở ~ (P) hoạt động
12 Operon lac ở vỉ khuẩn E.coli sẽ hoạt động, như thế nao khi môi trường có cả glucozơ và lactozơ?
A, Operon không hoạt động vì môi tường cố sẵn phân tử gucozơ đơn giản dễ
được tiêu hóa )
B E.coli uu tién str dung glucozo, hic nay operon không hoạt động Khi môi trường cạn kiệt glucozơ thì operon mới bắt đầu hoạt động để tiếp tục tiêu hóa lactozơ
C E.coli ưu tiên sử dựng lactozơ do đó operon hoạt động để tạo các enzym tiêu
hóa được lactozơ Khi môi trường cạn, ust lactozo thi operon không hoạt động nữa
vì đường đơn dễ tiêu hóa
D E.coli sử dụng cả Dung và lactozơ cùng lúc nên operon hoạt động cho đến khi hết cả lactozơ và ølucozƠ ";
13 Trong cơ chế điều hòa hoạt động của operon lac ở vi khuẩn E.coli, sự kiện nào diễn ra cả khi môi trường có lactozơ và khi môi trường có glucozơ?
A Các gen cấu trúc Z¿Y, A luôn được phiên mã để tống hợp các enzym cần thiết
B Gen điều hòa (R) tổng hợp prôtêïn tức chế cẩn thiết để thực hiện chức năng điểu hòa
a/ Điều hòa hoạt đông gen là quá trình điểu hòa lượng sản phẩm của gen
đảm bảo cho hoạt động sống của tế bào phù hợp với điểu kiện môi trường và sự phát triển bình thường của cơ thể
b/ Điểu hòa hoạt động øen ở sinh vật nhân sơ chủ yếu ở mức độ phiên mã còn ở
„sinh vật nhân thực phức tạp hơn do cấu trúc phức tạp của ADN trong nhiễm sắc thể
*
38
Trang 33Câu 2 a/ Operon la mét cum cac gen cau trúc có liên quan về chức năng, có chung
một cơ chế điểu hòa
+ Một nhóm 3 gen cấu trúc Z, Y, A
+ Vùng khởi động P: nơi mà ARN polymerase bám vào và khởi đầu phiên mã
+ Vùng vận hành O: nằm giữa vùng khởi động P và gen cấu trúc; là vị trí tương
Gen điều hòa R mã hóa một prôtêin có tên là prôtêin ức chế Gen R không năm
trọng thành phẩn của operon nhưng có vai trò quan trọng trong điểu hòa ho:
của các gen
vào vùng khởi động, kh đó sẽ hông xây kasự phiên rã củacấcgen 1 trúc
b/ Khi môi trường chỉ có đường glucozg:
Vì 3 gen cấu trúc Z, Y, A của operon lac mã hóa các enzym có chức năng sử dụng
ladozơ nên operon không hoạt động; glucozơ là đơn Phan faye Ecol i dung neay
mà không cần chuyển hóa
c/ Khi môi trường vừa có glucozơ lẫn lactozơ: 4
+ Vi khuẩn tru tiên chọn giucozơ để sử dụng cho đến khi glucozơ cạn kiệt mới sử:
dụng đến lactozơ; khi có mặt ølucozơ việc sử dụng lactozo bi kim ham
+ Khi chỉ còn lactozơ thủ operon được kích hoạt, ARN polymerase gắn được vào
ving P và thực hiện quá trình phiên mã các i cấu trúc
àn thành giải mã ở mỗi mARN
+ Thời gian để ríb T hoàn tất giải mã: t= : v = 4080 : 102 = 40 giây
+ Khoảng cách về thời jan giữa 2 rib liên tiếp: At= 61/2 : 102 = 0,6 giây
“+ Khi rib 1.hoàn tất giải mã thi rib 6 cần trượt thêm 5 khoảng
Trang 34VII Giải thích bài tập trắc nghiệm (
IB Gen điều hòa Œ) mã hóa phân tử prôtê¡n ức chế, prô(ê¡n này, có khả năng gắn
vào vàng vận hành (O) làm cho enzym ARN polymerase không bám được vào vùng
(P) làm cho quá trình phiên mã các gen cấu trúc không thực hiện được
2C Operon gồm một nhóm 3 gen cấu trúc là Y, Z, A;:vùng vận hành (O) liên
trước nhóm øen cấu trúc, vùng khởi động (P)
$C Watson và Crick nêu lên mô hình cấu trúc x‹
Nobel 1962), Monod và Jacob đã phát hiện ra co'ché điểu hòa hoạt động của gen
(operon Lac) ở sinh vật nhân sơ (giải Nobel 1965), Meselson và Stah] làm thú nghiệm
để chứng minh lý thuyết nhân đôi theo nguyên tắc bán bảo tổn
4D Điều giải thích hợp lý nhất có thể là do prôtêin ức chế bị khiếm khuyết (do- đột biến ở gen R) hoặc do cấu trúc ở vùng Vận hành (O) bị biến đổi nên prôtêin ức
chế không tương tác được với vùng vận hành
5B +6A +7A Bình thường gen điển hòa (R) tổng hợp prôtêin ức chế (prôtêin điểu
hòa) có thể bám vào vùng vận hành (O), ngăn cản enzym ARN polymerase tiến hành
phiên mã các gen cấu trúc Khi @Ó mặt đường lactozơ thì lactozơ tương tác và làm bất
hoạt prôtêïn ức chế nên không bám được vào vùng vận hành, do đó ARN polymerase
bám được vào vùng khởi động () để tiến hành phiên mã các gen cấu trúc
§C Cấu trúc của opefon lac gồm một nhóm 3 gen cấu trúc Z, Y, A, vùng vận hành
O liền trước nhóm geñ cấu trúc, vùng khởi động P ngay trước vùng O
9A Trong hoạf'động của operon lac, lactozơ được xem là chất cảm ứng vì khi có
mặt của đường lacfozơ thì quá trình phiên mã của các gen cấu trúc diễn ra và được
dịch mã thành các enzym tham gia quá trình hấp thụ và phân giải đường lactozơ _,
10A Ở sinh vật nhân sơ có.số lượng gen it, cấu tric NST don giản nên cơ chế đ iểu
hòa chủ yếu diễn ra ở mức độ phiên mã
1H có sự hiện diện của đường lactozơ, chất này sẽ tương tác với prôt
chế làm cho prôiẽ¡n ức chế không gắn được vào vùng vận hành nên (O) mở, lúc đó
enzym ARN polymerase bàm được vào vùng (P) và trượt đọc trên gen để tiến hành
›hiên mã
12B Glucozơ tất đơn giản nên được ưu tiên sử dụng trước mà không cẩn các
enzym Z, Y, A Khi cạn kiệt glucozơ thì hình thành chất kích hoạt AMP: kích thích
operon hoạt động, lúc đó lactozơ tương tác với prétéin ức chế làm (O) mở và quá
trình phiên mã để tổng hợp enzym Z, Y, A cần cho sự phân giải đường đôi lactozơ
Trang 35
18B Vai trò của gen R là luôn sản xuất vừa đủ lượng prôtê¡n ức chế cẩn thiệt, prôtêin
này sẽ bám vào vùng O khi môi trường không có lactozo; khi có mặt lactozơ, chất này +
tương tác với prôtêin ức chế làm prôtêin này bị bất hoạt không gắn được vào (O)
Bài 4 BOT BIEN GEN
1 KHÁI NIỆM
1 Đột biến gen là gì? Thể đột biến là gì?
2, Có thể gặp các dạng đột biến gen nào?
Có nhiều dạng đột biến gen tuy nhiên ở đột biến điểm, các
mất 1 cặp nuclêôtit, thêm-+-cặp nuclêôtit, thaÿ-thếcặp-
“a0 0t Cháo,
thường gặp là:
Đột biến gen phụ thuộc: +liểu lượág, cường độ của loại tác nhân gây đột biến
+ cấu trúc của gen: gen có cấu trúc kém bển vững để bị đột biến
2 Cơ chế phát sinh đột biến den
a/ Do kết cắp bổ sung không đúng trong nhân: đôi ADN
+ các bazơ rútơ thường tổn tại 2 dạng cấu trúc (dạng thường và dạng hiếm),
+ dạng hiếm (dạng é n) có những vị trí liên kết hydro thay đổi làm cho chúng
kết cặp bổ sung không đúng (kết cặp không hợp đôi) khi nhân đôi dẫn đến phát sinh
đột biến gen
* Guanin dạng hiểm (C7) liên kết với Timin (kết cặp saÖ) G” X;>Œ*-T+A-T
* Adenin dang hiếm (A*) biến cặp A ~T — A*-X~»G —X
b/ De o tác động của các tác nhân gây đôt biến
+ Tắc nhân vật lý như tia tử : ngoại (UV) có thể làm 2 bazơ Timin liển nhau trên
t mạch ADN liên kết chặt với nhau (gọi là dimer Timin) dẫn đến phát sinh
Tác nhân hóa học như 5-BU (5-brôm uraxin - chất đồng đẳng của Timin) gây
A—T bằng cặp G—X như sau: A -T~>4“5BU-»G - 5BU*—› G — X
41
Trang 36
I SY BIEU HIEN DOT BIEN GEN
Gen đột biến khi đã phát sinh sẽ được tái bản qua co chế nhân đôi của ADN
1 Đột biễn phát sinh trong nguyên phân
+ Đột biến tiền phôi: phát sinh ở những lần nguyên phân đẩu tiên của hợp tử“ (giai đoạn từ 2 đến 8 tế bào phôi) có khả năng đi vào quá trình tạo giao tử và truyến
qua thế hệ sau bằng sinh sản hữu tính
+ Đột biến soma: phát sinh ở một tế bão sinh dưỡng, qua nguyên phân được ‘phan lên trong mô sinh đưỡng:
* nếu là đột biến trội sẽ được biếu hiện ở 1 phan co thé, tao nén thé khảm
* đột biến sòma không thể đi truyển qua sinh sản hữu tính; có thể oe nhén lén qua sinh sản sinh dưỡng
2 Đột biến phát sinh trong quá trình giảm phân tạo giao tử
Gọi là đột biến giao tử
+ Các giao tử đột biến kết hợp với giao tử bình thường quat thụ tính sẽ đi vào hợp
tử, tạo nén hop tir di hop:
* Nếu là đôt biến trôi sẽ biểu hiên ngay trên kiểu hình ở:thế hệ con
* Nếu là sẽ tổn tại dưới dạng đị hợp:ở thể hệ con, không biếu hiện ra
kiểu hình; qua giao phối đột biến lặn lan truyền trong quần thể, khi hình thành thể đồng hợp lặn thì biểu hiện thành kiểu hình
IV HẬU QUẢ VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐỘT ‘BIEN GEN
1 Hậu quả của đột biến gon
+ Đột biến gen làm rối loạn quá trình tổng hop protéin nên gây nhiều đột biến có
hại, gây chết hoặc làm giảm sức sống, Tuy nhiên một số ít đột biến tạo ra những cơ
thể có sức sống tốt hơn (đột biến kháng thuốc ở vi khuẩn, côn trùng ), một số đột
biến khác là trung tính
+ Mức độ gây hại của gen đột biến phụ thuộc vào điểu kiện môi trường cũng như
tùy thuộc vào tổ hợp gen ;
2 Vai trò và ý nghĩa của đột biến
Đột biến gen làm xuất hiện nhiều alen mới: + cung cấp nguyên liệu cho quá trình
,_- Bệnh huyết cầu hình liểm là hậu quả của đột biến thay cặp nuclêôtit này bằng cặp
42
Trang 371 Câu hỏi
Câu 1 Đột biến gen là gì? Thể đột biến là gì?
Tần số đột biến gen là gì? tẩn số đột biến phụ thuộc vào các yếu tố nào?
Tai sao tần số đột biến ở mỗi gen thường rất thấp nhưng tần số đột biến gen nói
chung là khá cao và thể đột biến cũng khá thấp?
Câu 2 Trong các dạng đột biến điểm, dạng nào gây hậu quả lớn?
Câu 3 Tại sao nhiều đột biến điểm như đột biến thay thế cặp nuclêôtt lại hấu r
vô hại đối với cơ thể? `
Nêu hậu quả và vai trò của đột biến gen
Câu 4 Các đột biến gen đã được biểu hiện như thế nào? à
Bài 1 Cho biết các bộ ba trên mARN mã hóa các axit amin tương ứng như sau:
AUG = métionin, GUU = valin, GXX = alanin, UUU = phenil
AAA = lizin, UAG = mã kết thúc
a/ Hãy xác định trình tự các cặp nuclédtit trén-gen da tong
trật tự sau: y
mêtonin ~ alanin- lizin = valin ~ loxin ~ kết thúc.“
b/ Nếu xảy ra đột biến gen, mất 3 cặp nuclêôtit số 7, 8, 9 trong gen thủ sẽ ảnh
va doan pol
c/ Nếu cặp nuciêôtit thứ 10 X-G) chuyén thành cặp (A- _) thì hậu quả sẽ ra sao?
2 Cho biết các bộ ba trên mARRN rnã hóa các axit amin tương ứng như sau:
tryptôphan, AUA =izôloxin, UXU =xêrin; UAU =tirôzin, AAG =lizin, XXX= prôlin
ột đoạn gen bình thường mã hóa tổng hợp một đoạn của chuỗi polypeptit có
trật tự axit amin là: ¢
xérin — tirézin — izéloxin —tryptôphan — lizin
Giả thiết ribôxôm trượt trên Lphân tử mARN theo chiểu từ trái sang phải và một
bộ ba chỉ mã hóa cho một axit amin
a/ Hãy viết trật tự các ribÔnuclêôtit của phân tử mARN và trật tự các cặp nuclêôtit
ở hai mạch đơn của đoạn gen tương ứng
bị Nến gen bị độ, xuất cae chp nuclébtit thik 4, 11 và 12 thì các axit amin trong,
đoạn polypeptit tượng ứng sẽ bị ảnh hưởng nus a nào? -
án 4 lần thì môi trường nội bào cung cấp cho gen mắt trắng ít hơn
t do 90 nucléstit ty do
Trang 38
Bài 3 Do tác dung của ta phóng xạ, gen bị đột biến dẫn đến hậu quả là mất 1 axit
^min thứ 8 của chuỗi pdlypeptit ma gen đột biến mã hóa 4
AÍ Xác định vị trí đột biến trên gen, chiểu dài của gen đột biến sẽ như thế nào `
b/ Dạng đột biến, số cặp nu và số liên kết hydro liên quan đến đột biến
1 Hãy chọn câu đúng trong số các cấu sau đây nói về đột biến đi/
`4 Trong số các loại đột biến điểm thì phần lớn đột biến thay thếcặp nụ dêônt là ít
Bay hại nhất
B Đột biến điểm là những biến đổi đồng thời tại nhiều điểm khác nhau trong gen
€ Trong bất cứ trường hợp nào, tuyệt đại đa số đột biến điểm là có hại
D Đột biến điểm là những biến đổi nhỏ nên ít có vai trò trong quá trình tiến hóa
2 Gen A đài 4080Ä bị đột biến thành gen a Khi gen a tự nhân đôi một lần, môi
trường nội bào đã cung cấp 2398 nuclêôtit Đột bii
A- Thêm 1 cặp nucléstit 'Š Mất 1.cặp nuclêôtit
€ Mất2 cặp nuclêôti 'D Thêm 2 cặp nuclêôtit
ä năng nhất không làm thay đổi thành
3 Loại đột biến gen nào sau đây có
Phan axit amin trong chuéi pélypeptit?
 Mất một cặp nuclêôtit ở vị trí nuclêôdit thứ ba của bộ ba thứ nhất (ngay sau bộ
rã mờ đầu)
Ahem một cặp nuclêôtitở ray trước bộ ba kết thúc
(Chay một cặp nuckéstit vi tei thứ ba trong bộ ba mã hoá thứ tư
wat một cặp nuclêôtif ở vị trí thứ nhất trong bộ ba mã hoá ngay trước bộ ba
Ic k -
4 Một đột biến điểm xảy ra trên gen nhưng chiểu đài của gen không thay đổi
Nhận xét nào sau đấy là đúng?
Á Cấu trúc của gen không thay đối
B Số liên kết hyềmo của gen luôn luồn không thay đổi
C Số nuclêôtit mỗi loại luôn không thay đổi
(BSS mucie6tit ioai A luôn bằng số nu loại T
lột gen đột-biến Bất 3 cặp nuclêôtit ở vị trí thứ 7, 11, 16 Phân tử prôtê¡n
goes do gen đột biến tổng hợp có gì khác so với prôtêin do gen bình thường
ng hợp?
A- Số axit amin không đổi chỉ khác ba axit amin
B Prôtêin đo gen đột biến tống hợp it hon ba axit amin
| Ít hơn một axit amin va khac ba axit amin
D Thanh phan céc axit amin thay d6i từ vị trí thứ 3 trở về sau
—_—— 44
Trang 396 Loại biến đị nào làm thay đổi cấu trúc của phân tử AĐN, không làm thay đổi
cấu trie) NST?
A.Datbign đảo đoạn có tâm động B Số lượng NST là 2n + 1
XẻÐôtbiến gen D Thường biến và biến dị tổ hợp
- Trên miột mạch của đoạn phan spice ntcln epee tel
sau khi đột biến có số nuclêôtit từng loại là :
€,A=T=297,G=X=1203 SN Ôn
a biến làm gen bị mất 1 đoạn gồm 30 cặp nu, trong đó số aad
loại của gen đột biến là:
chiểu đài không đối, tổng số liên kết hydro của
nào sau đây là đúng với đột biến trên ?
A Tilé Nu không đổi
C Thay cặp A — T bằng cặp G - X ©fthaydpG- X bằng cặp A ~T
10 Phát biểu nào sau đây không đú Gre đột biến gen?
ones gen làm thay đối vị trécua gen trên nhiễm sắ
tổng hợp từ gen đột biến này có số lượng và trình tự axit amin không thay đối Đột biến nào sau đây là không thể xây ra?
A Thay cap G — X bằng cặp A-T B Thay bap A- Thing cip G- =X
<€ Hoán đổi vị trí 2 cặp nu trên một bộ mã ba
D Dàng đột biến đồng nghĩa (đột biến im lặng)
122 Ở sinh vật nhân sơ, một phân tử mARN được tổng hợp từ một gen đột biến
Trang 4013 Dang đột biến gen nào mà thành phẩn, số lượng và trình tự các axit amin
của phân tứ prôtêin do gen đó mã hóa không thay đổi?
A Khong thé xay ra dạng đột biến mà phân tử prôtê¡n không có thay đổi nào
B Thay đổi cá 3 cặp nuclêôtit trên cùng một mã bộ ba
€ Thay 1 cặp nuclêôtit (thường ở cặp nu thứ 3 của bộ ba mã hóa)
D Thêm hoặc mất 1 cặp nuclêôtit ở một bộ mã ba bất kỳ
14 Một gen B bị đột biến thành gen b đã gây hậu gua la phan tir protéin do gen này
mã hóa khác 1 axit amin so với prôtêin bình thường thì đột biến trên sere thể là:
A thay thế một cặp nu này bằng một cặp nu khác ỳ
B thêm 1 bộ ba mã mở đầu vào đầu gen
C thêm 1 bộ ba mã kết thúc vào cuối gen
16 Dạng đột biến gen nào làm biến đổi “hành phần axit amin của phân tử
prôtêïn tương ứng nhiều nhất? :
A Mất một cặp nucléétit 6 b6 ma lién saui ‘ma mo dau
B Mất một<ặp nuclêôtit ở bộ mã liển trước mã kết thúc
C Thay thế một cặp nuclêôtit ở bộ mã liền sau mã mở đầu
D Mất ba cặp nuclêôtit ờ hai bộ mã liền kể nhau
17 Một gen dài 0,425 micrômet, có tỷ lệ A / G= 2/3
Đột biến làm các loại nuclêôt(f thay đổi nhưng tổng số nuclêôtit không đổi; gen đột biến có tỷ lệ: (A + T) : (G # X) = 0,66 Đột biến gen thuộc đạng nảo và có liên
quan đến bao nhiêu cặp rưclêôtit2
A Thay 2 cặp A — T Bang 2 cặp G~ X B Thay 2 cp G- ~X bang 2 cặp A~T
C Thay 3 cặp A 2T bằng 3 cặp G—X _D Thay 3 cặp G— X bằng 3 cặp A~T:
18 Do tác động của SBU, gen đã tái bản bao nhiêu lần đế tạo nên dạng đột biến
19 Một €huỗi polypeptit bình thường có 146 axit amin, một đột biến xảy ra làm
to chuỗi pölypeptit mới được tổng hợp bị biến đổi có 78 axit amin.Cho biết mã mở
mâARN được đánh số thứ tự là mã 1 Dạng đột biến đã tạo ra gen đột biến:
ÄL tiêm nuclêôtit ở bộ ba mã hóa sau bộ mã thứ 78
thay thế 1 nu ở mã thứ 80 gây đột biến vô nghĩa
C thay thế 1 nu ở mã thứ 78 tạo nên mã vô nghĩa
D thêm một bộ ba mã hóa sau bộ mã thứ 78
46
