QL TO CM HUYEN luan

QL hoạt động TCM của HT các trường THCS huyện Giồng Trôm sao cho có hiệu quả thiết thực nhằm từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong các trường là vấn đề quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn ngành giáo dục đang thực hiện đổi mới đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giảng dạy hiện nay nhằm phát huy năng lực chủ động sáng tạo trong học tập của học sinh. Đây là một hoạt động QL của HT vô cùng khó khăn, phức tạp và diễn ra trong một thời gian dài. Thế nhưng về mặt chuyên môn, người HT QL hoạt động này chỉ được đào tạo một hoặc hai môn. Do đó, để có thể QL tốt các hoạt động của TCM, người HT phải biết dựa vào những cánh tay đắc lực của mình về chuyên môn ở nhà trường như: các phó HT, các tổ trưởng TCM và các GV giỏi có nhiều kinh nghiệm. Hoạt động TCM ở trường THCS là một yêu cầu bắt buộc và hết sức cần thiết, là một qui định trong điều lệ trường trung học do Bộ GDĐT ban hành cũng như sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục nói riêng.

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

QL hoạt động TCM của HT các trường THCS huyện Giồng Trôm sao cho cóhiệu quả thiết thực nhằm từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trongcác trường là vấn đề quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn ngành giáo dục đang thựchiện đổi mới đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giảng dạy hiện nay nhằm pháthuy năng lực chủ động sáng tạo trong học tập của học sinh Đây là một hoạt động QLcủa HT vô cùng khó khăn, phức tạp và diễn ra trong một thời gian dài Thế nhưng vềmặt chuyên môn, người HT QL hoạt động này chỉ được đào tạo một hoặc hai môn Do

đó, để có thể QL tốt các hoạt động của TCM, người HT phải biết dựa vào những cánhtay đắc lực của mình về chuyên môn ở nhà trường như: các phó HT, các tổ trưởngTCM và các GV giỏi có nhiều kinh nghiệm Hoạt động TCM ở trường THCS là mộtyêu cầu bắt buộc và hết sức cần thiết, là một qui định trong điều lệ trường trung học do

Bộ GD&ĐT ban hành cũng như sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục nóiriêng HT QL hoạt động này còn nhằm QL GV nhất là về chuyên môn nghiệp vụ, thựchiện kế hoạch giảng dạy, năng lực sư phạm của GV trong phạm vi từng TCM Cũng từđây, nó sẽ phản ánh được các mặt hoạt động chuyên môn của nhà trường, về chấtlượng giáo dục và các mặt hoạt động khác Nâng cao chất lượng hoạt động TCM trongcác trường sẽ phát huy tinh thần nổ lực sáng tạo của GV trong tập thể sư phạm, tínhđoàn kết nội bộ, năng lực điều hành hoạt động của tổ trưởng TCM cũng được pháthuy, đồng thời tạo một động lực thôi thúc GV trong các TCM phát huy nhiều sángkiến, kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực giảng dạy và giáo dục Mặt khác, TCM cóvai trò quan trọng trong việc góp phần bồi dưỡng đội ngũ GV tại chỗ thông qua hoạtđộng dự giờ, trao đổi rút kinh nghiệm các tiết dạy, sinh hoạt chuyên đề, thao giảng, hộigiảng để nâng cao chất lượng dạy và học của trường Tuy nhiên, vấn đề QL hoạt độngTCM của HT các trường THCS huyện Giồng Trôm sao cho có hiệu quả thiết thực đểtừng bước nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục trong các nhà trường THCSchưa được các cấp QL của ngành giáo dục huyện Giồng Trôm tổng kết Tổ trưởngTCM cũng chưa được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng QL TCM một cách có hệ thống, vìvậy trong những năm học trước đây hoạt động của các TCM của các trường THCSchưa được đồng bộ, các nội dung hoạt động của các TCM chưa đi vào chiều sâu, cònhạn chế trên nhiều lĩnh vực, trong đó có việc thực hiện chương trình kế hoạch giảngdạy, bàn bạc thảo luận về nội dung chương trình giáo dục phổ thông, sách giáo khoa,soạn giảng, đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường,phát huy sáng kiến kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục của từng thành viên trongTCM Hoạt động TCM có nề nếp và có chất lượng sẽ giúp HT nhà trường lập lại trật

tự, kỹ cương nề nếp trong lĩnh vực giảng dạy-giáo dục và nâng cao hiệu quả quản lý,phát triển giáo dục phù hợp với đường lối chủ trương của Đảng và chính sách pháp

luật của nhà nước Vì vậy, việc tổ chức nghiên cứu đề tài: “QL hoạt động TCM của

HT các trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre” để nghiên cứu và đề xuất

những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả QL của HT, góp phần nâng cao chất lượngđội ngũ GV và chất lượng giảng dạy-giáo dục và học tập trong nhà trường là thật sựcần thiết trong giai đoạn hiện nay và đã được lãnh đạo Phòng giáo dục huyện GiồngTrôm ủng hộ, quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi Thực hiện đề tài này chúng tôi mongmuốn được đóng góp một phần thiết thực vào sự nghiệp phát triển giáo dục THCS củahuyện nhà

TCM là tổ chức hình thức nghề nghiệp đã có từ lâu trong nhà trường Đây là

cơ sở trực tiếp với các hoạt động của GV TCM là một tổ chức trong nhà trường, tậphợp các GV có cùng chuyên môn giúp họ hành động theo mục tiêu thống nhất Hoạtđộng của TCM là tạo điều kiện cho GV hoàn thành nhiệm vụ của mình trong quá trìnhdạy học – giáo dục Thông qua hoạt động chuyên môn, HT sẽ nắm được hoạt động của

GV, phát huy cao độ sự thống nhất giữa HT với các thành viên trong tập thể sư phạm

Vì vậy tăng cường chỉ đạo hoạt động của TCM là mối quan tâm thường xuyên của HT

Các TCM là các tổ chức quan trọng và nòng cốt trong các nhà trường nóichung, trường trung học cở sở nói riêng TCM là đơn vị cơ sở gắn bó với người GVgiảng dạy Ở đây diễn ra mọi hoạt động có liên quan đến toàn bộ hoạt động nghềnghiệp của người GV TCM cũng là nơi người GV có thể chia sẻ mọi tâm tư, nguyệnvọng cũng như những vấn đề có liên quan đến nghề nghiệp, đời sống vật chất và tinhthần của mình Hoạt động của TCM trong nhà trường có vai trò quyết định cho sự pháttriển của nhà trường nói riêng và sự phát triển giáo dục nói chung Có thể nói hoạtđộng của TCM trong nhà trường là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạyhọc của các trường phổ thông Do đó, QL hoạt động chuyên môn là nhiệm vụ hàngđầu, là trọng tâm trong quá trình QL của người HT

Điều 16 TCM (Trích điều lệ trường THCS, trường trung học phổ thông và

trường phổ thông có nhiều cấp học)

1 HT, các Phó HT, GV, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộlàm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành TCM theomôn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THCS MỗiTCM có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự QL chỉ đạo của HT, do HT bổ nhiệm trên

cơ sở giới thiệu của TCM và giao nhiệm vụ vào đầu năm học

2 TCM có những nhiệm vụ sau:

a) Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và QL kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;

b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành;

c) Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;

d) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

3 TCM sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi HT yêu cầu

1.2 Lý do thực tiễn

Qua quan sát thực tế và kiểm tra cho thấy hoạt động của TCM còn mang nặngtính hình thức, chiếu lệ kém hiệu quả chưa đảm bảo được khâu trung gian giữa bangiám hiệu với GV Hoạt động của TCM chưa đi vào thực chất để nâng cao chất lượngdạy học Việc chuẩn bị nội dung cho các buổi sinh hoạt chuyên môn chưa có sứcthuyết phục nên không thu hút được sự quan tâm trao đổi của GV Nội dung đưa ratrao đổi chưa phong phú, chưa đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương phápdạy học và tháo gỡ những khó khăn cho GV trong tổ; những vấn đề mới và khó ít đượcmang ra bàn bạc, thảo luận

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

- Thực trạng QL hoạt động TCM của HT các trường THCS huyện Giồng Trôm,Tỉnh Bến Tre và giải pháp

* Khách thể nghiên cứu:

- Hoạt động của các TCM, trong đó có hoạt động của tổ trưởng và hoạt độngcủa các GV

- Hoạt động QL của HT trong mối quan hệ với các TCM

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài

- Đề tài thực hiện ở huyện Giồng Trôm -Tỉnh Bến Tre

- Chỉ nghiên cứu Biện pháp QL hoạt động của các TCM của HT các trườngTHCS huyện Giồng Trôm-Tỉnh Tre năm học 2015-2016

- Nghiên cứu hoạt động của các TCM và việc QL của HT về vấn đề này, trong

đó QL của HT là trọng tâm

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định một số vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động TCM và việc QL hoạtđộng của TCM của HT trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

- Đề xuất các giải pháp QL của HT để nâng cao hiệu quả hoạt động TCM

- Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các giải pháp đề xuất

6 Giả thuyết nghiên cứu

- Chất lượng và hiệu quả hoạt động của các TCM ở các trường THCS huyệnGiồng Trôm tỉnh Bến Tre còn có một số hạn chế Mà một trong những nguyên nhâncủa nó là do sự QL còn hạn chế của HT các trường THCS

- Nếu thấy được những nguyên nhân cụ thể trong sự QL của các HT đối vớihoạt động các TCM thì có thể đề ra một số biện pháp cần thiết và khả thi trên cơ sởvận dụng lý luận khoa học QLGD và khai thác trí tuệ của tập thể đồng nghiệp để nângcao chất lượng và hiệu quả của sự QL đó

7 Các phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, so sánh và tổng hợp các tài liệu khoa học (giáo dục học và QLGD)

- Xây dựng khái niệm của đề tài

- Hình thành cơ sở lý luận của đề tài

- Xây dựng giả thuyết khoa học nhằm định hướng thực hiện việc nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

* Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động, các sản phẩm nghiên cứu gồm:

- Sổ kế hoạch của các TCM

- Các biên bản họp TCM

- Kế hoạch năm học của HT các trường THCS

- Biên bản kiểm tra TCM của các cấp QLGD

- Báo cáo sơ kết, tổng kết năm học của HT, các tổ trưởng TCM

- Mục đích: Tìm hiểu thực trạng và các giải pháp QL hoạt động TCM của HTcác trường THCS huyện Giồng Trôm- Tỉnh Bến Tre năm học 2015-2016

* Phương pháp trò chuyện - phỏng vấn

- Đối tượng trò chuyện: HT, Phó HT, Tổ trưởng chuyên môn, GV bộ môn, bộphận thư viện, thiết bị, Học sinh các trường THCS, lãnh đạo và chuyên viên phòngGiáo dục Huyện Giồng Trôm

- Cách tiến hành: Chuẩn bị các câu hỏi để tiếp xúc đối tượng nhằm thu thậpthông tin về hoạt động của các TCM và sự QL của HT về các hoạt động này

* Phương pháp quan sát

- Tìm hiểu thực trạng và các giải pháp QL hoạt động TCM của HT

- Tìm hiểu tinh thần và thái độ làm việc của các tổ trưởng TCM, GV trong cácTCM

- Xem hồ sơ, sổ sách QL của HT và hồ sơ về các hoạt động của tổ trưởng TCM

- Phiếu ghi nhận đánh giá, kiểm tra hồ sơ TCM

- Dự một buổi họp TCM ở các trường THCS

* Phương pháp điều tra trắc nghiệm

- Mục đích: Nắm được các dữ kiện, nội dung chi tiết điều tra, thăm dò thựctrạng hoạt động của các TCM, các giải pháp QL của HT

- Đối tượng: HT, phó HT, tổ trưởng TCM, các GV bộ môn trong các TCM

- Nội dung cần tìm hiểu

- Cách thức tổ chức, nội dung hoạt động của các TCM, hiệu quả hoạt động củacác TCM

- Tìm hiểu về các biện pháp QL chỉ đạo của các HT, công tác QL điều hànhhoạt động TCM của các tổ trưởng TCM

- Tìm hiểu các quy chế, quy định về chuyên môn của ngành

- Tìm hiểu các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy

và học

- Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm

- Xây dựng phiếu hỏi ý kiến Phiếu hỏi ý kiến được xây dựng trên sự tham khảonhững đề tài có liên quan đã được nghiên cứu trước đây và dựa vào cơ sở lý luận, mụcđích, nhiệm vụ của đề tài nghiên cứu

* Phiếu hỏi ý kiến có hai loại:

- Phiếu hỏi ý kiến dành cho lãnh đạo, chuyên viên phòng Giáo dục và GV cáctrường THCS về việc đánh giá của họ đối với đội ngũ HT trường THCS cũng như tựcác HT đánh giá về mình trong việc QL hoạt động của các TCM

- Phiếu hỏi ý kiến dành cho lãnh đạo, chuyên viên phòng giáo dục và đội ngũ

HT, tổ trưởng TCM, GV các trường THCS về mức độ cần thiết và tính khả thi của cácgiải pháp đề xuất

7.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu

Thông qua việc lập biểu, bảng thể hiện các số liệu về trường, lớp, TCM, HT, hệthống năng lực của HT và áp dụng thống kê toán học để tính tỷ lệ phần trăm

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ

CHUYÊN MÔN TRƯỜNG THCS 1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Tính cấp thiết của việc QL hoạt động của TCM

TCM là hình thức tổ chức nghề nghiệp đã có từ lâu trong nhà trường Đây làđơn vị cơ sở trực tiếp nhất với các hoạt động của GV TCM là một tổ chức trong nhàtrường, tập hợp các GV có cùng chuyên môn giúp họ hành động theo mục tiêu thốngnhất Hoạt động của TCM là tạo điều kiện cho GV hoàn thành nhiệm vụ của mìnhtrong quá trình dạy học – giáo dục Do đó để QL tốt các hoạt động của TCM, người

HT phải làm tốt chức năng của mình là công tác chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, đánh giá.Thông qua TCM, HT sẽ nắm được những hoạt động của GV, phát huy cao độ sự thốngnhất giữa HT với các thành viên trong tập thể sư phạm Từ đó đề ra những biện pháp

QL phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng của TCM Hoạt động của TCM có chấtlượng sẽ giúp cho HT lập lại trật tự, kỹ cương, nề nếp trong lĩnh vực giảng dạy - giáodục trong nhà trường

Qua nhiều năm công tác ở trường phổ thông, bản thân tôi thấy rõ vai trò QL của

HT đối với hoạt động của TCM trong việc nâng cao chất lượng dạy học là rất cần thiết

Vì vậy tăng cường chỉ đạo hoạt động của TCM của HT trong nhà trường là vấn đề cấpthiết và đáng quan tâm, nếu làm tốt công tác này thì chất lượng giảng dạy - giáo dụccủa nhà trường sẽ được nâng lên

Từ thực tế và tính cấp thiết nêu trên tôi chọn đề tài: QL hoạt động của TCM

Trường THCS trên địa bàn huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Đề tài: QL hoạt động của TCM ở trường THCS là nội dung rất nhỏ được đềcập rất sơ lược trong các chuyên đề bồi dưỡng cho HT Vấn đề QL hoạt động TCM của

HT các trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre trong những năm học qua đãđược HT các trường và Phòng Giáo dục đặc biệt quan tâm và là một trong nhữngnhiệm vụ hàng đầu trong nhiệm vụ QL của HT nhà trường trong giai đoạn ngành giáodục thực hiện “Đổi mới toàn diện và căn bản giáo dục” Tuy nhiên ở ngành giáo dụchuyện Giồng Tôm, tỉnh Bến Tre đến nay chưa có ai nghiên cứu, tổng kết rút kinhnghiệm đi sâu đến việc QL hoạt động TCM của HT các trường THCS Chính từ thực tếtrên, tác giả Tiệu luận mong muốn rằng qua nghiên cứu đề tài: “QL hoạt động TCMcủa HT các trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre” sẽ giúp HT các trườngTHCS có được những biện pháp QL khoa học, có hiệu quả thiết thực và làm thay đổimột số mặt hoạt động của các TCM ở các trường, có những giải pháp QL hữu hiệu,khả thi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của các trường THCS huyệnGiồng Tôm - Tỉnh Bến Tre

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.1 Quản lý

-Khi nói đến quản lý, K.Marx ví hoạt động này như là công việc của người nhạctrưởng, ông viết: “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cầnnhạc trưởng”

- Theo từ điển giáo dục học, QL là hoạt động tác động có định hướng, có chủđích của chủ thể QL (người quản lý) đến khách thể QL (người bị quản lý) trong một tổchức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức.

- Theo GS.TS Nguyễn Ngọc Quang: “QL là tác động có mục đích, có kế hoạchcủa chủ thể QL đến tập thể của những người lao động (nói chung là khách thể QL )nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”

- QL là sự tác động chỉ huy, điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi hoạtđộng của con người để chúng phát triển phù hợp với qui luật, đạt tới mục đích đề ra vàđúng ý chí của người quản lý

- QL là sự tác động của cơ quan QL vào đối tượng QL để tạo ra một sự chuyểnbiến toàn bộ hệ thống nhằm đạt đến một mục đích nhất định

1.2.2 Quản lý giáo dục ( QLGD)

Từ điển giáo dục định nghĩa khái niệm QLGD:

- Nghĩa rộng: QLGD là thực hiện việc QL trong lĩnh vực giáo dục Ngày naylĩnh vực giáo dục mở rộng nhiều hơn so với trước, do chỗ mở rộng đối tượng giáo dục

từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn xã hội Tuy nhiên, giáo dục thế hệ trẻ vẫn là bộphận nòng cốt của lĩnh vực giáo dục cho toàn xã hội

- Nghĩa hẹp: QLGD chủ yếu là QLGD thế hệ trẻ, giáo dục nhà trường, giáo dụctrong hệ thống giáo dục quốc dân

- QLGD gồm hai mặt lớn là QL nhà nước về giáo dục, QL nhà trường và các cơ

sở giáo dục khác QLGD là việc thực hiện và giám sát những chính sách giáo dục đàotạo trên cấp độ quốc gia, vùng, địa phương và cơ sở

- QLGD còn là một ngành, một bộ phận khoa học có tính chất liên ngành nhằmvận dụng những khoa học QL sao cho phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của hệ thốnggiáo dục

1.2.3 Hoạt động tổ chuyên môn (TCM)

- TCM là tổ GV, là một bộ phận chính thức trong cơ cấu tổ chức của nhàtrường, giúp HT điều hành và thực hiện các hoạt động nghiệp vụ sư phạm và trực tiếp

QL lao động của các GV trong tổ

- Theo điều 14 - Điều lệ trường trung học: “GV trường trung học được tổ chứcthành TCM theo môn học hoặc nhóm môn học Mỗi TCM có một tổ trưởng và mộthoặc hai tổ phó do HT chỉ định và giao nhiệm vụ”

- Đặc điểm riêng của TCM trong một trường THCS cũng giống như TCM trongtrường Trung học phổ thông (cùng thực hiện theo quy định của điều lệ trường trunghọc); nhưng khác so với TCM trong trường tiểu học đó là:

+ Giống nhau: ở vị trí , vai trò, chức năng, nhiệm vụ của TCM là tổ chức cáchoạt động nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy-giáo dục trong nhà trường; giúp HTđiều hành và thực hiện các hoạt động nghiệp vụ sư phạm và trực tiếp QL lao động của

GV trong tổ

+ Khác nhau: GV trường THCS được tổ chức thành TCM theo môn học hoặcnhóm môn học (Ví dụ: Tổ văn, tổ Toán, tổ Hóa-Sinh ), GV bộ môn ở trường THCSdạy ở nhiều lớp trong một trường THCS; còn GV trường tiểu học được tổ chức thành

TCM theo khối lớp GV trường tiểu học được HT phân công giảng dạy ở một lớp và là

GV chủ nhiệm của lớp Tập hợp các GV dạy cùng một khối lớp trong trường tiểu họcđược tổ chức thành tổ khối chuyên môn (Ví dụ: Tổ khối Một, tổ khối Hai đến tổkhối Năm)

* Tổ trưởng TCM: Tổ trưởng TCM là GV bộ môn giỏi, nhiệt tình, có đầy đủnăng lực, phẩm chất của người GV, có nhiều kinh nghiệm QL điều hành hoạt động vànăng lực sư phạm, được HT tín nhiệm và chỉ định làm tổ trưởng; chịu trách nhiệmtrước HT về việc QL điều hành hoạt động, tổ chức việc dạy và học, QL lao động của

GV trong TCM mà mình phụ trách Có thể ví tổ trưởng chuyên môn như là “HT” củamột TCM, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn với chức năng QL như người HTtrong phạm vi một TCM nhưng chỉ khác ở chỗ là tổ trưởng chuyên môn không cóquyền tuyển sinh và tiếp nhận GV

- HT là người chịu trách nhiệm cao nhất trước pháp luật, trước cấp trên, trước

xã hội, trước toàn thể GV, nhân viên, học sinh và cha mẹ học sinh về tất cả những gìsai trái, yếu kém, tổn thất, tai nạn xảy ra trong trường học

1.3 Hoạt động TCM ở Trường THCS

1.3.1 Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1.1 Quan điểm phát triển giáo dục THCS trong thời kỳ công nghiệp hiện đại hóa:

hoá-Giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế-xã hội, cho nênĐảng và nhà nước ta đặc biệt quan tâm ưu tiên phát triển giáo dục Trong định hướngchiến lược phát triển giáo dục đến năm 2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẳng địnhnhững quan điểm phát triển giáo dục THCS trong thời kỳ công nghiệp hoá-hiện đạihoá đất nước bao gồm:

-Bậc THCS là bậc học nối tiếp bậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dânnhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông , giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu

-Giáo dục THCS gắn với nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội những tiến bộ khoahọc công nghệ

-Giáo dục là sự nghiệp của toàn Đảng của nhà nước và của toàn dân

-Thực hiện công bằng trong giáo dục Những quan điểm trên xuất phát từ tínhchất bậc THCS bao gồm: tính phổ cập và phát triển, tính nhân văn và dân chủ, tính dântộc và hiện đại Từ quan điểm phát triển bậc THCS trong thời kỳ công nghiệp hoá-hiệnđại hoá đòi hỏi người HT THCS phải có nhận thức sâu sắc về vai trò bậc học của mìnhđang QL để không ngừng nâng cao năng lực, phẩm chất, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụđược giao

1.3.1.2 Vị trí, vai trò của trường THCS:

Vị trí trường THCS được xác lập trong điều 2 của điều lệ trường trung học:

“Trường THCS là cơ sở giáo dục của bậc trung học, bậc học nối tiếp bậc tiểu học trong

hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Trường THCS có tưcách pháp nhân và có con dấu riêng”

Vai trò của giáo dục THCS là bậc học phổ cập nhằm nâng cao mặt bằng dân trí ,chuẩn bị đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước

1.3.1.3 Đối tượng giáo dục của trường THCS:

Đối tượng giáo dục của trường THCS là thanh thiếu niên có độ tuổi từ 11 đến

14 tuổi đến trường THCS đi học để được tổ chức giảng dạy-giáo dục, học tập và rènluyện để trở thành những công dân có ích cho xã hội mai sau và là nguồn nhân lực bổsung quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hoá đất nước, các em đangtrong quá trình hình thành và phát triển nhân cách, có những chuyển biến về tâm sinh

lý phức tạp

1.3.1.4 Mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục của trường THCS:

Mục tiêu và nhiệm giáo dục của trường THCS bao gồm những phẩm chất nănglực chủ yếu cần hình thành cho học sinh THCS để góp phần vào quá trình đào tạonguồn nhân lực phục vụ cho giai đoạn công nghiệp hoá-hiện đại hoá và hội nhập quốc

tế Mục tiêu của giáo dục THCS theo điều 27 của Luật Giáo dục nước Cộng hòa Xãhội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005: “Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố vàphát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở

và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật hướng nghiệp để tiếp tục học THCS, trung cấp,học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”

Mục tiêu chung của bậc THCS trong giai đoạn mới là “Xây dựng bậc học lànhmạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển bền vững và về cơ bản đạt trình độ tiên tiến”

1.3.2 Đặc điểm hoạt động TCM trong một trường THCS.

GV trong một trường THCS được tổ chức thành các TCM theo môn học hoặcnhóm môn học

- Về số lượng: mỗi TCM có ít nhất 5 thành viên trở lên Nếu không đủ 05 GVcùng bộ môn, HT thành lập TCM ghép gồm những GV bộ môn có chuyên môn đượcđào tạo gần nhau (thường chia ra tổ tự nhiên và tổ xã hội) Mỗi TCM có 01 tổ trưởng,

+ TCM là nơi triển khai toàn bộ các hoạt động giáo dục chung của nhà trườngđến học sinh các lớp, tổ chức thực hiện toàn bộ chương trình học theo nội dung vàphương pháp đã được hướng dẫn theo biên chế năm học đã quy định

+ TCM là tập thể sư phạm gần nhất của GV có tác dụng giúp đở nhau bồi

giá, phân loại GV về nghiệp vụ, là cơ sở đề nghị khen thưởng, kỷ luật và nâng bậclương hàng năm đối với GV.

1.3.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của TCM trong trường THCS

- TCM có chức năng QL GV trong tổ: thực hiện tốt kế hoạch giảng dạy và giáodục một cách đồng bộ đó là chức năng chuyên môn nghiệp vụ Để làm tròn chức năngnày, tổ trưởng chuyên môn cần phối hợp với tổ trưởng Công đoàn để chăm lo đời sốngvật chất, tinh thần cho GV trong tổ, ổn định tư tưởng cho Đoàn viên và động viên thiđua dạy tốt

- TCM là bộ phận trong cơ cấu bộ máy nhà trường vì vậy hoạt động của tổkhông thể tách rời các hoạt động chung của nhà trường TCM có nhiệm vụ phải chăm

lo về nhiều mặt, chủ yếu là việc dạy tốt học tốt theo đúng nội dung, phương pháp vàcác quy chế chuyên môn, các nề nếp, phong cách thầy và trò, các điều kiện về cơ sởvật chất và trang thiết bị cần thiết để dạy tốt và học tốt Trong nhà trường THCS TCM

là một tổ chức cơ sở, là bộ máy của chính quyền nhà trường, không những QL GV vềchuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch giảng dạy, chất lượng giáo dục mà còn QL hiệu quảđào tạo, được thể hiện trong hoạt động nhà trường và phạm vi ngoài nhà trường, nóbiểu hiện ở số lượng lẫn chất lượng học sinh trong phạm vi TCM phụ trách

1.3.2.3 Cấu tạo và phân loại TCM

Theo quy định của điều lệ trường trung học, Trong nhà trường THCS TCMđược thành lập theo tổ bộ môn (gồm những GV có cùng bộ môn đào tạo) Theo quyđịnh, mỗi TCM ở một trường THCS phải có đủ từ 5 GV bộ môn trở lên thì thành lập 1TCM Nếu trường thiếu GV thì HT thành lập tổ ghép (gồm những GV bộ môn cóchuyên môn gần nhau)

- Thông thường TCM ở trường THCS được thành lập theo môn học, gồm: tổVăn, tổ Toán, tổ, lý, tổ Hóa, tổ Sinh, tổ Sử, tổ Địa, tổ Ngoại ngữ,

- Trường hợp thiếu GV bộ môn (không thành lập TCM theo bộ môn) thì HTthành lập TCM ghép GV sinh hoạt ở TCM ghép gồm những GV có chuyên môn đượcđào tạo không giống nhau nhưng gần nhau Chia ra:

+ Tổ tự nhiên: (gồm những GV bộ môn: Toán, lý, hóa, sinh, công nghệ, tinhọc, );

+ Tổ xã hội: (gồm những GV bộ môn: Văn, sử, địa, ngoại ngữ, thể dục, giáodục công dân )

1.3.3 Nội dung hoạt động TCM ở trường THCS

1.3.3.1 Nhiệm vụ của tổ trưởng TCM

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ đúng theo phương hướng nhiệm

vụ thực hiện chuyên môn của trường

- Quản lý, tổ chức điều hành các thành viên trong tổ hoạt động dạy và học theođúng nội dung, chương trình, mục tiêu giáo dục đã đề ra

- Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện đạo đức tác phong các thànhviên trong tổ, chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học nhằmnâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục

-Phối hợp cùng với tổ trưởng Công đoàn để chăm lo đời sống vật chất, tinh thầncho GV trong tổ

1.3.3.2 Quyền hạn của tổ trưởng TCM

Tổ trưởng chuyên môn là người chịu trách nhiệm trước HT về việc thực hiệnchất lượng giảng dạy và giáo dục của các thành viên trong tổ Do đó tổ trưởng TCM cóquyền sau:

- Có quyền kiểm tra, đánh giá, phân loại tay nghề từng thành viên trong TCM

mà mình phụ trách

- Đề nghị các cấp khen thưởng, kỷ luật và nâng lương cho GV

- Đề nghị HT giải quyết phép cho GV khi có lý do chính đáng với thời gian giảiquyết không quá 03 ngày và có quyền điều động GV trong tổ dạy thay

- Tham dự các hội nghị chuyên môn do trường tổ chức, bàn bạc thống nhất cácchỉ tiêu của trường

- Được hưỡng các quyền lợi về vật chất, tinh thần theo đúng chế độ chính sách

do nhà nước quy định

1.3.3.3 Công việc của tổ trưởng TCM

* Tổ chức quản lý, điều hành hoạt động của TCM:

Việc QL điều hành hoạt động TCM phải động viên được mọi thành viên đónggóp xây dựng vào công việc chung, tạo điều kiện cho mỗi GV làm việc cá nhân vớitinh thần trách nhiệm cao để nâng cao chất lượng giờ lên lớp là chủ yếu Bởi vì: chấtlượng đào tạo học sinh về các mặt giáo dục toàn diện về cơ bản tùy thuộc ở chất lượnggiờ lên lớp hàng ngày một cách có hệ thống theo đúng nội dung chương trình và vậndụng những phương pháp giảng dạy tối ưu

* QL kế hoạch hoạt động chung của TCM:

TCM phải xây dựng một bản kế hoạch chung về hoạt động chuyên môn trongnăm học dựa vào kế hoạch hoạt động chung của nhà trường, nội dung hoạt động củaTCM, mỗi tổ phải vạch ra được kế hoạch hoạt động chuyên môn của tổ

- Trong một năm học có bao nhiêu buổi sinh hoạt và mỗi buổi sinh hoạt giảiquyết một chuyên đề về chuyên môn nghiệp vụ gì

-Mỗi chuyên đề cần tổ chức mấy tiết thực tập thể nghiệm ở lớp điểm vào thờigian nào

- Lịch tiến hành thực tập quay vòng để kiểm tra, phân loại GV - Lịch khảo sátchất lượng, kiểm tra học kỳ, hoàn thành hồ sơ sổ sách, kiểm tra hồ sơ GV, báo cáo

- Lịch soạn bài và làm đồ dùng dạy học, Kế hoạch của tổ phải thật cụ thể, nêu

rõ nội dung công việc, yêu cầu, thời gian, phân công công việc, lề lối làm việc

* QL đồng bộ việc thực hiện nội dung chương trình

- Bố trí dạy thay ở những lớp GV thiếu, vắng, dạy bù những tiết nghỉ thiếu.Những học sinh nghỉ học phải tổ chức phụ đạo để theo kịp chương trình Vai trò củaTCM là đảm bảo đồng bộ thực hiện chương trình theo đúng quy định

- Ngoài những đợt thực tập (thao giảng) chuyên môn Tổ trưởng tổ chức kiểmtra thăm lớp, dự giờ GV (cùng với 01 đến 02 GV trong tổ) phát hiện những vấn đề cầnđiều chỉnh chung trong toàn tổ

* QL quá trình giáo dục ở các lớp

Quá trình giáo dục đối với GV thể hiện ở việc thực hiện đủ và đúng chươngtrình, chuẩn bị tốt cho giờ lên lớp, tiến hành các khâu soạn giảng, chấm bài, chữa bài,cho điểm theo đúng quy chế chuyên môn, tổ chức và hướng dẫn học sinh học ở nhà,các biện pháp hạn chế học sinh yếu kém, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, rèn đạođức, nhân cách cho học sinh

1.3.3.4 Các hoạt động chung của TCM

* Chăm lo các điều kiện để dạy tốt và học tốt:

- Phòng học, bàn ghế học sinh, bảng đen, ánh sáng trong lớp, các thiết bị chốnggió, nắng, cho thầy và trò

- Sách vở, giấy bút, mực phấn cho lớp, bảo quản sử dụng sổ điểm, học bạ, sổliên lạc

- Đồ dùng dạy học, tài liệu giảng dạy Việc chăm lo các điều kiện kể trên phải

là việc làm thường xuyên của mỗi GV, của tổ trưởng TCM trong cả năm học

* Nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp:

Việc nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp là nhiệm vụ của mỗi GV không aithay thế được Tuy nhiên TCM cần tập hợp những cố gắng của từng cá nhân để pháthuy những kinh nghiệm, sáng kiến tốt để trở thành trí tuệ của tập thể giúp cho GVnâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp mà nâng dần trình độ chuyên môn nghiệp vụ củacác GV trong tổ Cụ thể:

- Học tập, thảo luận về các văn bản hướng dẫn của cấp trên để nắm được thậtchắc: Những mục tiêu của nhà trường THCS, nội dung, chương trình, phương pháp,kiểm tra đánh giá xếp loại học sinh; những yêu cầu kiến thức cơ bản cần đạt được ởcuối năm học Những văn bản hướng dẫn trên thường do cấp trên gởi về hoặc đăngtrên các tập san chuyên môn

- Trao đổi thống nhất mục đích yêu cầu từng bài dạy đối với những kiến thứcnào là cơ bản cần khắc sâu cho học sinh; dùng phương pháp nào, sử dụng đồ dùng dạyhọc nào, cách tổ chức lớp như thế nào để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức mới nhanhnhất, có hiệu quả nhất Việc trao đổi này có hiệu quả tốt khi mỗi tổ viên đều suy nghĩchuẩn bị ý kiến trước khi sinh hoạt TCM

- Đối với những bài dạy xét thấy cần thiết vì đòi hỏi kiến thức mới, phươngpháp mới Sau khi thảo luận thống nhất trong tổ cần tổ chức thực nghiệm trước mộtbước ở lớp điểm để toàn TCM đối chiếu những điều đã thống nhất trong tổ với mụcđích yêu cầu, nội dung, phương pháp giảng dạy tiết thực nghiệm để rút kinh nghiệm.Sau đó tổ chức thực nghiệm quay vòng các thành viên trong TCM

* Khảo sát, đánh giá chất lượng học sinh và thực hiện tốt quy chế chuyên môn:

- Thống nhất trong tổ về các hình thức và biện pháp khảo sát chất lượng họcsinh về các mặt giáo dục toàn diện: nề nếp, hành vi đạo đức, nếp sống văn minh, kiếnthức, kỹ năng các môn học, Việc khảo sát này cần kết hợp với những quy định trong

môn học và kiểm tra học kỳ cần thực hiện đồng bộ ở các lớp nhằm đánh giá so sánhđược chất lượng học sinh các lớp, là cơ sở đánh giá thi đua cuối học kỳ, cuối năm học

- Tập thể TCM kiểm tra, đôn đốc giúp đở nhau hoàn thành tốt các loại hồ sơ sổsách Tổ trưởng chuyên môn cần tổ chức kiểm tra chéo để phát hiện những GV làm tốtnêu lên làm mẫu cho các GV khác thực hiện theo Những GV làm chưa đúng, chưa đủthì tổ trưởng nhắc nhở, phê bình, kiểm điểm,

1.3.4 Phương pháp, hình thức hoạt động TCM ở trường THCS

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và QL kếhoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các quiđịnh của Bộ GD&ĐT

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV trong tổ, hàng năm tậptrung giải quyết ít nhất một nội dung chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng vàhiệu quả dạy-học; tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của GVtheo kế hoạch của nhà trường; cử người tham gia thanh tra sư phạm GV trong tổ khi cóyêu cầu (GV tham gia phải có cùng chuyên môn của GV được thanh tra )

- Tổ chức các khâu phát động thi đua, đăng kí thi đua; hướng dẫn học sinhphương pháp học tập; đúc rút tổng kết kinh nghiệm, học tập và vận dụng những bàihọc kinh nghiệm điển hình tiên tiến; có kế hoạch phấn đấu cụ thể để từng bước trởthành đơn vị điển hình tiên tiến

- Đề xuất, khen thưởng, kỹ luật đối với GV; tổ chức tham gia đóng góp ý kiến,

bỏ phiếu tính nhiệm các danh hiệu thi đua như: GV THCS giỏi cấp cơ sở, nhà giáo ưutú,…

- Tham mưu đề xuất những biện pháp giúp HT hoàn thành tốt các hoạt độngdân chủ trong trường học; thực hiện nghiêm túc lề lối làm việc trong tổ, giữa các tổ vớinhau, giữa các tổ với nhà trường

- TCM sinh hoạt 2 lần/1 tháng Trong các kỳ họp TCM, nội dung sinh hoạtchuyên môn phải đảm bảo chuyên sâu vào chuyên môn như: thao giảng, đổi mớiphương pháp dạy học, thống nhất về nội dung, chương trình, phương pháp, cách sửdụng đồ dùng dạy học cho từng bộ môn Tìm các biện pháp giảng dạy tối ưu nhất đểnâng cao chất lượng giáo dục học sinh đối với tất cả các môn của các khối lớp, đặcbiệt là thực hiện nội dung chương trình sách giáo khoa mới Hoạt động của TCM là bộphận hữu cơ trong hoạt động chuyên môn của nhà trường Hoạt động TCM một mặttạo điều kiện phát huy dân chủ hóa trường học, một mặt tạo điều kiện phát huy quyềnlàm chủ tập thể của cán bộ GV, một mặt sẽ phát huy nhiều sáng kiến kinh nghiệm củatừng thành viên của TCM trong giảng dạy nhất là về đổi mới phương pháp dạy học,làm đồ dùng dạy học, sử dụng thiết bị dạy học, thực hành thí nghiệm,… Mặt khác, sẽphát huy tiềm năng lao động sáng tạo của cán bộ GV trong giảng dạy-giáo dục và QLnhà trường Đồng thời phát huy tính chủ động sáng tạo học tập của học sinh để nângcao chất lượng giáo dục và thực hiện kế hoạch giáo dục với mục tiêu xây dựng trườngTHCS theo hướng đạt chuẩn quốc giai giai đoạn 2015-2020 Hoạt động của TCM cóhiệu quả, chắc chắn rằng trong mỗi hoạt động giáo dục sẽ kết hợp thực hiện thànhcông nhiều mặt như: thực hiện dân chủ hóa trong mọi hoạt động của nhà trường, thựchiện tốt cuộc vận động của Công đoàn ngành: “Dân chủ- Kỉ cương-Tình thương-Tráchnhiệm” kết hợp với các bộ phận trong nhà trường sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp

để đổi mới nhiều nội dung hoạt động phong phú nhằm phục vụ cho việc nâng cao chất

lượng giảng dạy, giáo dục trong nhà trường Mỗi TCM ở nhà trường có đặc thù riêng.Trong TCM, GV có nhiều lứa tuổi khác nhau, trình độ, năng lực chuyên môn của mỗi

GV cũng không như nhau, chất lượng hoạt động của mỗi TCM cũng không đều nhau(nội dung, hình thức tổ chức hoạt động chuyên môn …) Do đó, hoạt động của mỗi tổ

sẽ không đồng đều và thống nhất nhau cho nên HT các trường cần QL tốt và đề ra cáchình thức, nội dung hoạt động cho phù hợp với điều kiện thực tiễn từng tổ

1.4 QL hoạt động TCM của HT trường THCS

QL hoạt động TCM là những tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể

QL (HT) đến đối tượng QL (TCM) nhằm đảm bảo cho hoạt động của TCM đi vào nềnếp đạt hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế của trường, trong đó sử dụng và khaithác có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội để nâng cao chất lượng giảng dạy-giáodục trong nhà trường theo ý chí của chủ thể QL (HT) QL hoạt động TCM là hoạt độngcủa chủ thể QL (HT) nhằm tập hợp vào tổ chức các hoạt động của TCM, GV, học sinhcác lực lượng giáo dục khác cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nângcao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường QL hoạt động TCM chủ yếu làtác động đến tổ trưởng chuyên môn và tập thể GV trong TCM để tổ chức và phối hợphoạt động của họ trong quá trình giáo dục học sinh theo mục tiêu đào tạo Dạy học-giáo dục là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạptrong nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy QL hoạt động TCM của HTthực chất là QL quá trình dạy học-giáo dục trong nhà trường

1.4.1 HT của trường THCS

HT trường THCS do chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện quyết định bổ nhiệm theo

đề nghị của trưởng phòng Giáo dục Trường THCS có một HT theo nhiệm kỳ 5 năm.Thời gian đảm nhận chức vụ này là không quá 02 nhiệm kỳ ở một trường THCS HTtrường THCS phải là GV đạt trình độ chuẩn quy định, đã dạy học ít nhất 5 năm ở bậchọc THCS hoặc bậc học cao hơn, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt; có trình độchuyên môn vững vàng; có năng lực quản lý, được bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụQLGD; am hiểu tâm sinh lý lứa tuổi học sinh của trường mình làm HT, có sức khỏe,được tập thể GV, nhân viên tín nhiệm HT trường THCS phải hiểu rõ tính đặc thù của

QL trường THCS đó là:

1.4.1.1 Đặc điểm lao động sư phạm của người thầy:

- Đối tượng lao động sư phạm là thanh thiếu niên từ 11 đến 15 tuổi đang trongquá trình hình thành và phát triển nhân cách, có những chuyển biến về tâm sinh lýphức tạp,

- Phương tiện lao động của GV chủ yếu là phương tiện tinh thần

- Thời gian lao động sư phạm khó tách bạch khỏi thời gian không lao động sưphạm , mỗi GV bộ môn dạy ở nhiều lớp học khác nhau

- Hiệu quả và hiệu suất lao động của người GV là chất lượng thực hiện mục tiêuđào tạo, nó được biểu hiện cụ thể ở nhân cách học sinh

- Sản phẩm của lao động sư phạm là nhân cách của người học, lao động sưphạm không cho phép có sản phẩm hõng.Vì vậy công tác kiểm tra, thanh tra nội bộcủa HT phải diễn ra thường xuyên liên tục để đảm bảo chất lượng hoạt động giảngdạy-giáo dục của nhà trường

- Các quan hệ QL trong nhà trường, đặc điểm của quá trình dạy học-giáo dụcđều mang bản chất dân chủ và tự quản sâu sắc Trong nhà trường THCS HT là conchim đầu đàn, vai trò của HT vô cùng quan trọng Ngày nay, trong trào lưu đổi mới,cải tiến phương pháp QL và dân chủ hoá trong nhà trường, nhằm phát huy cao độ tínhtích cực của đội ngũ GV thì vai trò của người HT trường THCS càng nổi bật lên hơnbao giờ hết

1.4.1.2 Vị trí, vai trò của HT trường THCS

* Vai trò cố vấn sư phạm

- Kiểm tra việc thực hiện chương trình (nội dung tiến độ) và việc áp dụngnhững phương pháp đổi mới trong giảng dạy và học tập

- Giữ gìn tốt mối quan hệ giữa các GV, tổ trưởng chuyên môn, chịu trách nhiệm

về việc triển khai thực hiện nhiệm vụ năm học (cân đối chương trình, thời khoá biểu,

…)

- Tham gia bồi dưỡng GV bằng cách dự giờ, thăm lớp, kiểm tra soạn bài của

GV, cách thức tổ chức lớp học, phương pháp đổi mới trong dạy học

* Vai trò một viên chức QL hành chinh

- Đảm bảo sự liên hệ của nhà trường với cấp trên là đại diện cấp QL ở địaphương

- Giữ gìn tôn trọng pháp chế trường học, có trách nhiệm đôn đốc thực hiện chỉđạo của cấp trên

* Vai trò QL tài sản, cơ sở vật chất, thư viện, trang thiết bị dạy học,…

- Giữ gìn sự vận hành tốt các hoạt động của nhà trường

- QL tốt nguồn nhân lực, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng GV, cán bộ, nhân viên

- Khi thiếu GV phải báo cáo và có khi phải tự tìm nhân lực để giải quyết nhữngkhó khăn nẩy sinh

* Vai trò người đại diện cho nhà trường trong mối quan hệ giữa nhà trường với gia đình học sinh, với chính quyền địa phương và với xã hội

- Tích cực tham gia vào công việc của hội cha mẹ học sinh

- Đảm bảo sự liên lạc giữa nhà trường với lãnh đạo địa phương, với các cơ quan

ở địa phương

- Là đầu mối tạo mối quan hệ tốt giữa nhà trường với địa phương

1.4.1.3 Năng lực và phẩm chất của người HT trường THCS

* Về hiểu biết giáo dục và xã hội:

-Nắm được chủ trương đường lối của Đảng, nhà nước về công tác giáo dục đàotạo

- Nắm được các luật lệ, chính sách qui định nhà nước đối với giáo dục đào tạo

và mục tiêu kế hoạch đào tạo của trường THCS để vận hành vào thực tế QL nhàtrường

- Am hiểu hình hình phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương

- Có năng lực tổ chức, QL trường học, nắm chắc chương trình, nội dung, yêucầu của môn học ở bậc THCS; biết vận dụng sáng tạo công tác chuyên môn nghiệp vụcủa ngành ở địa phương và trường học

* Về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ:

- Có trình độ chuyên môn nghiệp vụ từ cao đẳng sư phạm trở lên, có thời giandạy ít nhất 5 năm (riêng miền núi, vùng sâu, hải đảo có thể ít hơn)

- Có trình độ lý luận chính trị sơ cấp trở lên

- Đã qua bồi dưỡng hoặc qua đào tạo về nghiệp vụ QLGD, QL trường học

* Về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức:

- Yêu nước, thực hiện đúng đường lối, quan điểm chính trị của Đảng, nhà nước

- Sống trung thực, lành mạnh, dám nghĩ , dám làm, dám chịu trách nhiệm

- Có khả năng đoàn kết, có tín nhiệm về chính trị, chuyên môn nghiệp vụ vàđạo đức trong đội ngũ cán bộ GV, công nhân viên; trong địa phương và cộng đồng

1.4.1.4 Các yêu cầu thực hiện chức năng QL của HT trường THCS

Hoạt động QL bao gồm 4 chức năng: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạođiều hành, kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch

- Chức năng lập kế hoạch Là xuất phát điểm của hoạt động quản lý, để lập kếhoạch HT căn cứ vào thực trạng ban đầu của nhà trường, căn cứ vào nhiệm vụ đượcgiao mà đề ra mục tiêu nhiệm vụ cho nhà trường trong từng thời kỳ, từng giai đoạn vớinhững phương thức, biện pháp cụ thể để đạt được mục tiêu với hiệu quả cao nhất Điềunày đòi hỏi HT phải làm tốt công tác dự báo

- Chức năng tổ chức Là điều kiện của quản lý Nội dung chức năng này là xáclập liên kết bộ phận các chức năng riêng lẻ thành một hệ thống (bao gồm con người,vốn, thiết bị,…) Nếu tổ chức tốt qua cấu trúc này, HT có thể tác động một cách cóhiệu quả đến cán bộ GV, công nhân viên trong nhà trường, tạo động lực phát triển, đạtđến mục tiêu đã định

- Chức năng chỉ đạo điều hành Có ý nghĩa quyết định trong công tác quản lý, làphương thức tác động của chủ thể QL (HT) trong suốt quá trình từ khâu khởi động,duy trì đến việc thúc đẩy sự vận hành tổ chức đạt đến mục tiêu quản lý Để thực hiệnchức năng này, chủ thể QL (HT) phải kết hợp khả năng lãnh đạo, chỉ đạo và giao tiếp,vừa chỉ dẫn bằng mệnh lệnh vừa kết hợp động viên khuyến khích Có thể nói đây lànghệ thuật tác động lên con người, khơi dậy động lực nhân tố con người

- Chức năng kiểm tra Nhằm xác định hoạt động thực tế của đối tượng QL cóphù hợp hay không phù hợp với trạng thái định trước, trên cơ sở đó kịp thời điều chỉnhnhững lệch lạc, thiếu sót Muốn thực hiện tốt chức năng này, HT cần thực hiện tốt cácquy trình từ khâu xây dựng tiêu chuẩn đo lường thực trạng đến đo lường đánh giá thực

tế hoạt động và xử lý các kết quả; qua đó mà điều chỉnh hoạt động của nhà trường,đánh giá năng lực hoạt động của từng cá nhân cán bộ, GV, công nhân viên trong nhàtrường

1.4.1.5 HT trường THCS có các nhiệm vụ sau đây

- Tổ chức tất cả các hoạt động của nhà trường đúng quan điểm, đường lối củaĐảng Chịu trách nhiệm trước nhà nước về công tác QL nhà trường và chất lượng giáodục học sinh

- Đảm bảo cho bộ máy nhà trường hoạt động khẩn trương tích cực với sáng tạocao

- Đảm bảo điều kiện vật chất và tinh thần để tập thể GV và học sinh hoàn thànhnhiệm vụ của mình với chất lượng cao

- Giữ vững mối đoàn kết nhất trí trong tập thể học sinh và GV trong trường.Động viên khen thưởng kịp thời những người đạt được thành tích tốt

- Luôn kiểm tra, giám sát, uốn nắn kịp thời những sai sót để điều chỉnh côngviệc chung

- Động viên phối hợp các lượng lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường vàomục đích giáo dục chung

- HT trường THCS phải là GV giỏi, nhà sư phạm tiêu biểu, có kinh nghiệm giáodục trong trường THCS

- HT trường THCS phải là nhà hoạt động xã hội, biết động viên thu hút quầnchúng vào sự nghiệp giáo dục

- Có khả năng lao động, sáng tạo, đam mê nghiên cứu khoa học, luôn tìm tòi cảitiến phương pháp giáo dục, giảng dạy và QL trong nhà trường

- Am hiểu pháp luật và đường lối giáo dục của nhà nước để vận dụng đúng đắnvào thực tiễn giáo dục chung Muốn quá trình tổ chức QL có kết quả, người HT trườngTHCS cần phải có những phẩm chất và năng lực cơ bản sau:

- Trong dự tính tổ chức phải: sáng suốt, biết nhìn xa trông rộng, hiểu rõ mụcđích của mình, biết nhận xét kỹ lưỡng, có nhiều lương tri và biết suy xét, nhớ nhiều,tìm nhiều tài liệu, biết quyết định không do dự, đừng quá tự ái, biết nghe lời phải củanhững người dưới quyền, có phương pháp, can đảm, kiên nhẫn, chịu hết trách nhiệm

về mình, lạc quan quá đáng không được, mà bi quan lại càng không nên

- Khi ra lệnh và bố trí công việc phải: hăng hái làm việc để làm gương chongười khác, có nhiều nghị lực, luôn luôn vui vẻ mà vẫn có uy quyền, không phải thứ

uy quyền mượn mà là thứ uy quyền tự nhiên do tài, đức mà có; khi ra lệnh phải rõràng, tránh để người dưới quyền hiểu thế nào cũng được, biết sức lực tài năng củangười dưới quyền để khỏi giao cho họ những công việc quá sức không thực hiện được;

có quyết định gì hơi lạ phải giải thích cho người dưới quyền hiểu

- Khi kiểm tra phải: có ý tứ, đừng làm người dưới sợ hoặc hiểu lầm; kiểm trakhông phải để phạt người, mà có mục đích chính là giúp người HT tìm nguyên nhânnhững sai lầm thiếu sót trong cách làm việc để cải tiến phương pháp quản lý; giúp đởcho người dưới quyền, ngay thẳng và đại lượng, nếu mình lầm thì phải thẳng thắnnhận lỗi; người dưới có ý kiến gì mới mẻ muốn bày tỏ với mình thì phải biết chăm chúnghe đừng lấy lê rằng bận việc mà không tiếp họ, nếu ý đó hay thì phải khen người ta,khuyến khích thêm nữa, đừng cướp lấy ý đó làm ý mình; công bằng và giữ lời hứa,rộng rải trong khi thưởng và thận trọng trong khi phạt; rất bình tỉnh không được nóngnảy, khi bất đắc dĩ phải rầy la người dưới quyền cũng phải lựa lời, lựa lúc, đừng rầyngười ta trước mặt người khác, phải nghĩ tới sự phản ứng trong lòng người ta ra sao

khi nghe lời rầy la của mình Tóm lại, người HT trường THCS phải là con chim đầuđàn, phải như là một người anh (chị) cả trong gia đình Hiện nay, QL một trườngTHCS đòi hỏi người HT nhà trường phải am hiểu về các khoa học QL nói chung, hiểubiết thật sâu về QL ngành và mục tiêu nội dung QL của trường THCS để vận dụng vàocông tác QL có hiệu quả.

1.4.2 Nội dung QL hoạt động TCM của HT trường THCS

1.4.2.1 Mục tiêu QL hoạt động của các TCM của HT

Mục tiêu QL hoạt động của các TCM của HT trường THCS bao gồm:

* Thực hiện phổ cập THCS trong cộng đồng dân cư, phát triển số lượng, duy trì

* Xây dựng môi trường giáo dục thống nhất: nhà trường-gia đình-xã hội

* Cải tiến QL trường học, thực hiện dân chủ hóa trong QL trường học, tăngcường hoạt động kiểm tra nội bộ và đánh giá đúng kết quả giảng dạy-giáo dục và cáchoạt động khác của nhà trường Với mục tiêu công tác QL hoạt động của các TCMphong phú và nhiều phức tạp HT không thể một mình đảm nhiệm tất cả HT phải phâncông, phân trách nhiệm và phân quyền cho các phó HT của trường và tổ trưởngchuyên môn, phải dựa vào sự tư vấn của hội đồng sư phạm, của các ban chuyên môn,phải phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch Công đoàn, bí thư Đoàn, tổng phụ trách Đội, hộitrưởng Hội cha mẹ học sinh, trưởng ban Thanh tra nhân dân trong nhà trường và phảităng cường sự lãnh đạo của chi bộ Đảng trong nhà trường cũng như sự chỉ đạo củaĐảng ủy và chính quyền địa phương Có như thế HT mới làm tròn sứ mệnh con chimđầu đàn, đưa nhà trường phát triển lên một tầm cao mới, hoàn thành nhiệm vụ đượcgiao phó

1.4.2.2 Nhiệm vụ và nội dung QL hoạt động của các TCM của HT

* Nhiệm vụ: Nhiệm vụ trước hết của người HT là phải quan tâm QL hoạt động

của các TCM, đào tạo, huấn luyện, xây dựng đội ngũ GV trong nhà trường vững vềchuyên môn, giỏi về nghiệp vụ, mà lực lượng nòng cốt của chuyên môn là phó HT vàcác tổ trưởng chuyên môn, GV giỏi là cánh tay đắc lực của HT để cùng nhau phấn đấunâng cao chất lượng giảng dạy- giáo dục và học tập trong nhà trường và hoàn thành tốtnhiệm vụ được giao

* Nội dung QL hoạt động của các TCM của HT:

Nội dung QL hoạt động của các TCM của HT tập trung vào một số vấn đề cần

QL chủ yếu sau:

- QL việc xây dựng kế hoạch hoạt động của các TCM Hướng dẫn tổ trưởngchuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM và QL kế hoạch cá nhân của GVtheo kế hoạch dạy-học, phân phối chương trình và các quy định của Bộ Giáo dục vàĐào tạo

- QL việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV thông qua hoạt động TCM,

tổ chức kiểm tra đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của TCM, GV theo kế hoạchcủa nhà trường

- QL theo dõi thi đua, đăng ký thi đua của các TCM

- QL hoạt động của các TCM qua dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội giảng, mởcác chuyên đề về chuyên môn, tham dự sinh hoạt TCM hàng tháng

- Hướng dẫn GV sơ kết rút kinh nghiệm việc thực hiện nội dung chương trìnhsách giáo khoa mới, học tập và vận dụng các phương pháp đổi mới trong giảng dạy vàhọc tập,

- Kiểm tra đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và thực hiện quy chếchuyên môn, nề nếp dạy-học của GV và học sinh

1.4.3 Phương pháp QL hoạt động của các TCM của HT

Phương pháp QL hoạt động của các TCM là tổ hợp những cách thức tiến hànhhoạt động QL của HT để thực hiện những nhiệm vụ QL nhằm đạt được mục tiêu quản

lý Thực chất của phương pháp QL hoạt động của các TCM của HT trong nhà trường

đó là phương thức tác động của người HT tới nhận thức, tình cảm và hành vi của tổtrưởng chuyên môn, các GV trong TCM nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượnggiảng dạy-giáo dục và học tập trong nhà trường Để QL tốt các mặt hoạt động của cácTCM trong một trường THCS HT có thể sử dụng nhiều phương pháp quản lý Sau đây

là những phương pháp QL các mặt hoạt động của các TCM có hiệu quả:

1.4.3.1 Phương pháp tổ chức hành chánh:

HT căn cứ vào những quy chế, quy định về chuyên môn, các văn bản pháp quy

có liên quan đã được phổ biến trong TCM để thường xuyên kiểm tra việc thực hiệncông việc của tổ trưởng chuyên môn, GV trong các TCM trên cơ sở tư vấn giúp đở,uốn nắn, động viên tổ trưởng chuyên môn, GV thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình

và điều chỉnh khi cần thiết

1.4.3.2 Phương pháp tâm lý-xã hội:

Trong trường THCS có nhiều TCM, mỗi TCM là một nhóm nhỏ có tình cảmriêng của mỗi nhóm, có những mối quan hệ bạn bè, huyết thống, thầy trò, Vì vậy,

HT cần phải hiểu rõ tâm tư tình cảm, nhu cầu của mỗi GV để tác động bằng các biệnpháp logic và tâm lý đến các thành viên trong các TCM nhằm động viên, khuyến khích

GV luôn toàn tâm, toàn ý cho công tác giảng dạy-giáo dục, động viên tinh thần chủđộng, tích cực, tự giác của tất cả GV, đồng thời tạo ra bầu không khí cởi mở, tin cậylẫn nhau, giúp đở nhau hoàn thành nhiệm vụ Tùy theo điều kiện thực tế của từngtrường, những yêu cầu về nội dung QL hoạt động TCM và năng lực QL của HT mà HT

có thể lựa chọn và kết hợp nhiều phương pháp QL đan xen phù hợp có hiệu quả, nhằmđem lại hiệu quả QL cao, duy trì sự ổn định và nâng cao hiệu quả hoạt động của cácTCM trong nhà trường đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy giáo dục trongcác trường THCS hiện nay

Trên cơ sở vận dụng những phương pháp QL các hoạt động của các TCM phùhợp mà HT có những cách thức tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến tổ trưởng chuyênmôn và GV Sau đây là một số cách thức làm việc của HT với tổ trưởng chuyên môn

và GV trong hoạt động QL của mình khi cần thiết:

- Làm việc với toàn thể GV, hội đồng sư phạm của trường Khi cần triển khaithực hiện và phổ biến các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên Phổ biến học tậpnhững kinh nghiệm của các đơn vị điển hình tiên tiến, tổ chức các hoạt động chungcủa toàn trường, (Ví dụ: học tập và triển khai nội dung tinh thần đổi mới nội dungchương trình giáo dục phổ thông; những điểm mới của nội dung chương trình sáchgiáo khoa mới; tổ chức các hoạt động thi GV giỏi cấp trường; triển khai kế hoạchthanh tra toàn diện GV; hội nghị sơ kết rút kinh nghiệm việc thực hiện đổi mới phươngpháp giảng dạy, đổi mới các hình thức tổ chức dạy học; những điểm phù hợp và chưaphù hợp của nội dung sách giáo khoa mới trong thực tiễn giảng dạy )

- Làm việc với các tổ trưởng TCM Khi cần nắm tình hình hoạt động chung củacác TCM, tình hình các GV trong TCM, nghe báo cáo kết quả hoạt động của các tổtrưởng chuyên môn; giải quyết những khó khăn, đề xuất kiến nghị của các TCM; triểnkhai các quy chế, quy định về thực hiện nội dung chương trình, thời khóa biểu, đánhgiá xếp loại học sinh cuối năm; triển khai kế hoạch hoạt động chuyên môn của toàntrường; nhận xét đánh giá phân loại GV và đề xuất khen thưởng, kỷ luật, nâng lươngcho GV hàng năm,

- Làm việc riêng với từng cá nhân tổ trưởng chuyên môn Có những vấn đề HTchỉ cần làm việc riêng với một tổ trưởng TCM Khi cần tư vấn, hổ trợ giải quyết nhữngkhó khăn kịp thời khi tổ trưởng chuyên môn gặp khó khăn trong điều hành hoạt độngcủa TCM; khi kiểm tra của HT phát hiện ở TCM có những vấn đề cần chấn chỉnh đểTCM thực hiện tốt kế hoạch của tổ; giải quyết những vấn đề thắc mắc của GV trong tổtrong quá trình giảng dạy và các đề xuất kiến nghị của TCM,

- Làm việc với GV thông qua tổ trưởng chuyên môn Khi kiểm tra, đánh giá việcthực hiện nhiệm vụ của GV; kiểm tra hồ sơ sổ sách, soạn giảng, nề nếp lên lớp, phongcách giảng dạy; qua nắm thông tin của học sinh, cha mẹ học sinh phản ảnh về GV HTlàm việc với tổ trưởng chuyên môn có GV bị phản ảnh về những vấn đề cần đóng gópcho GV sửa chửa khắc phục để tổ trưởng chuyên môn trực tiếp phản ảnh và đề nghị

GV rút kinh nghiệm, thực hiện tốt vai trò trách nhiệm của người GV trong thời giantới

- Làm việc với cá nhân GV Trong QL hoạt động của các TCM, HT cần tăngcường công tác kiểm tra thường xuyên đối với GV bộ môn, dự giờ thăm lớp để nắm rõtình hình chất lượng giảng dạy các bộ môn của nhà trường, việc thực hiện quy chếchuyên môn của GV Từ đó, qua các đợt kiểm tra thường xuyên và đột xuất, phát hiệnnhững sai sót yếu kém của GV mà HT trực tiếp làm việc với GV, yêu cầu GV khắcphục sửa chữa những yếu kém, trao đổi, góp ý kiến với GV; tư vấn và giúp đở, độngviên GV trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; là cơ sở để HT đánh giá phân loại GV

về chuyên môn nghiệp vụ để bố trí giảng dạy, phân công công tác phù hợp

1.4.4 Các yêu tố ảnh hưởng đến việc QL hoạt động TCM của HT trường THCS

Các yêu tố ảnh hưởng đến việc QL hoạt động TCM của HT trường THCS thểhiện qua mối quan hệ QL giữa HT với các tổ trưởng chuyên môn và với các GV; tổtrưởng chuyên môn với các GV trong từng TCM và vai trò trong các mối quan hệ nàycủa phó HT phụ trách chuyên môn Theo nguyên tắc QL và quan hệ QL trong một cơcấu tổ chức có những mối quan hệ như sau:

* Mối quan hệ chính thức

- Mối quan hệ chỉ huy và chấp hành: cấp dưới phải tuyệt đối phục tùng cấp trên,

GV phải tuyệt đối chấp hành quyết định của HT và HT hoàn toàn chịu trách nhiệm vềquyết định của mình

- Mối quan hệ giữa phối hợp và kết hợp: xác lập mối quan hệ chặt chẽ giữa HT,phó HT, tổ trưởng TCM và các thành viên trong TCM, TCM này với TCM khác, TCMvới các tổ chức đoàn thể, với các bộ phận thư viện, thiết bị, TCM chính là tổ Côngđoàn có như thế từng TCM, từng bộ phận, từng thành viên mới hoàn thành tốt nhiệm

vụ của mình

- Mối quan hệ giữa giáo dục và được giáo dục: xác lập mối quan hệ giữa người

QL với những người bị quản lý, giữa HT với tổ trưởng chuyên môn, giữa HT với GV

+ Mối quan hệ phi chính thức HT cần chú ý mối quan hệ giữa các GV trongTCM về quan điểm, tình cảm, quan hệ huyết thống, quan hệ bạn bè, quan hệ thầy trò

Từ đó để dễ dàng động viên nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ

1.4.4.1 Mối quan hệ QL giữa HT với các tổ trưởng TCM

- Mối quan hệ chỉ huy và chấp hành: HT chỉ đạo trực tiếp tổ trưởng chuyênmôn, kiểm tra theo dõi việc thực hiện kế hoạch chuyên môn của các tổ trưởng chuyênmôn Tổ trưởng chuyên môn QL hoạt động TCM, QL việc thực hiện kế hoạch của cácthành viên trong tổ, kiểm tra GV về việc soạn giảng, giáo án và thực hiện quy chếchuyên môn theo quy định Tổ trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm trước HT về tìnhhình hoạt động của tổ, chất lượng giảng dạy-giáo dục bộ môn mà mình phụ trách, việcthực hiện chất lượng giảng dạy và giáo dục của các thành viên trong tổ và báo cáo kếtquả hoạt động của tổ, tình hình hoạt động của tổ cho HT hàng tháng

- Mối quan hệ giữa phối hợp và kết hợp: HT và tổ trưởng TCM còn có mốiquan hệ phối hợp và kết hợp khi tham gia họp đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của

GV, bàn bạc về kế hoạch của nhà trường, xét thi đua cuối năm học, tổ chức các phongtrào của nhà trường,

1.4.4.2 Mối quan hệ QL giữa HT với các GV trong từng TCM

Mối quan hệ QL giữa HT với các GV trong từng TCM là mối quan hệ chỉ huy

và chấp hành, GV phải tuyệt đối chấp hành quyết định của HT và HT hoàn toàn chịutrách nhiệm về quyết định của mình HT QL GV trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua tổtrưởng TCM Kiểm tra theo dõi việc giảng dạy và thực hiện kế hoạch chuyên môn của

GV, QL việc thực hiện nề nếp chuyên môn giảng dạy của các GV, kiểm tra GV về việcsoạn giảng, giáo án và việc thực hiện quy chế chuyên môn của GV theo quy định Mốiquan hệ giữa giáo dục và được giáo dục: xác lập mối quan hệ giữa HT với GV trongviệc HT thường xuyên quan tâm bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,giúp đở và tư vấn cho GV trong giảng dạy giáo dục cũng như trong các hoạt độngkhác

1.4.4.3 Mối quan hệ QL giữa tổ trưởng chuyên môn với các GV trong từng TCM

Mối quan hệ QL giữa tổ trưởng chuyên môn với GV là quan hệ chỉ huy trựctiếp, phân công theo dõi đôn đốc GV thực hiện đúng qui chế chuyên môn, kiểm tra hồ

sơ chuyên môn của GV theo qui định Tổ chức họp chuyên môn theo lệ kỳ, thống nhất

kế hoạch hoạt động của tổ theo kế hoạch hoạt động chung của nhà trường Ngoài ragiữa tổ trưởng chuyên môn với GV có mối quan hệ đồng nghiệp, đóng góp xây dựng

kế hoạch cá nhân, đổi mới phương pháp giảng dạy, trao đổi về nội dung chương trìnhsách giáo khoa mới, thao giảng, dự giờ, rút kinh nghiệm trong giảng dạy lẫn nhau,…

1.4.4.4 Vai trò trong các mối quan hệ này của phó HT phụ trách chuyên môn

Phó HT là người giúp việc cho HT, thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệmtrước HT về nhiệm vụ được HT phân công, cùng với HT chịu trách nhiệm trước cấptrên về phần việc được giao; thay mặt HT điều hành hoạt động của nhà trường khiđược ủy quyền Phó HT chuyên môn phụ trách về hoạt động dạy và học nội khoá.Nhiệm vụ của Phó HT: lập kế hoạch thực hiện về chuyên môn, chỉ đạo và kiểm traviệc thực hiện kế hoạch giảng dạy- giáo dục của GV, kiểm tra việc soạn giảng, giáo án,việc thực hiện quy chế chuyên môn, việc thực hiện nhiệm vụ của từng GV, theo dõi vàtham gia vào các hoạt động của TCM Như vậy, vai trò của phó HT phụ trách chuyênmôn là cánh tay phải của HT, thay mặt HT điều hành những hoạt động thường xuyên

về chuyên môn của nhà trường và phối hợp với các tổ trưởng chuyên môn, các đoànthể trong nhà trường củng cố hoàn thiện các nề nếp dạy học, giáo dục, nâng cao chấtlượng giảng dạy-giáo dục và hiệu quả đào tạo trong nhà trường

Kết luận chương 1

Trong chương 1, chúng tôi đã trình bày một cách khái quát những vấn đề lý

luận cơ bản của đề tài Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS

huyện Giồng Trôm tỉnh Bến Tre Các khái niệm như Trường trung học phổ thông,

Tổ chuyên môn, Chất lượng (trong đó đi sâu vào các vấn đề cụ thể như tổ chuyên môn

ở trường THCS, hoạt động của tổ chuyên môn, những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng của tổ chuyên môn), Biện pháp,… Đã phần nào được làm sáng tỏ trên cơ sở

tham chiếu công trình của các nhà nghiên cứu giáo dục trong nước và trên thế giớicũng như sự lý giải từ góc nhìn riêng của cá nhân người thực hiện đề tài Các luậnđiểm lý thuyết nêu trên là cơ sở để chúng tôi đi vào tìm hướng giải quyết những vấn đềthực tiễn vốn là nhiệm vụ nghiên cứu ở những chương tiếp theo của công trình này

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TCM CỦA HT CÁC

TRƯỜNG THCS HUYỆN GIỒNG TRÔM-TỈNH BẾN TRE.

2.1 Khái quát về huyện Giồng Trôm tỉnh Bến Tre

2.1.1 Đặc điểm vị trí địa lý, dân cư, kinh tế văn hóa, xã hội.

Huyện Giồng Trôm nằm khoảng giữa cù lao Bảo, bắc giáp huyện Bình Đại, córanh giới chung sông Ba Lai, đông giáp huyện Ba Tri, tây giáp thành phố Bến Tre vàhuyện Châu Thành, nam giáp huyện Mỏ Cày Nam, có ranh giới chung sông HàmLuông Địa danh Giồng Trôm được cấu tạo theo cách: đặc điểm của đất cộng với tênthực vật – một con giồng có cây trôm mọc - giống như sự cấu tạo các địa danh GiồngTre, Giồng Mít, Giồng Dứa Như vậy, cái tên Giồng Trôm xuất hiện trên đất Bến Tre

đã từ lâu

Từ Thành Phố Bến Tre đi tới xã gần nhất khoảng 2km và đến thị Trấn GiồngTrôm khoảng 15 km Dân số hiện tại khoảng 168.744 người Mật độ: 542người/km2.Giồng Trôm là huyện có diện tích đất đai rộng đứng hàng thứ 5 so với các huyện kháccủa tỉnh Bến Tre Đất đai nơi đây được cấu tạo từ phù sa của hai con sông lớn Ba Lai

và Hàm Luông, lại được tưới tắm bởi một mạng lưới sông rạch chằng chịt, do vậy màGiồng Trôm có thế mạnh của một nền kinh tế nông nghiệp đa dạng Diện tích vườndừa những năm gần đây tuy có giảm nhưng vẫn đứng hàng thứ hai của tỉnh

Đến đây, bạn sẽ bắt gặp một số làng nghề truyền thống của huyện Giồng Trôm

Ắt hẳn bạn đã nghe nhắc đến "Bánh Tráng Mỹ Lồng - Bánh Phồng Sơn Đốc", "MỹLồng" ở đây là một tên gọi khác của xã Mỹ Thạnh (thuộc huyện Giồng Trôm) - nơiđây được biết đến một phần nhờ vào nghề tráng bánh."Sơc Đốc" là tên gọi khác của xãHưng Nhượng từ xưa, và nay được đặt tên cho chợ của xã Hưng Nhượng Theo sách

sử ghi lại, nơi chợ Sơn Đốc là nơi mà quân Tây Sơn đã từng đóng quân lúc truy đuổinhà Nguyễn Ánh Khi bạn vừa bước chân tới cầu Rạch Miễu nhắc tới ngã 3 Sơn Đốcthi ai cũng biết

2.1.2 Tình hình giáo dục THCS của huyện Giồng Trôm

- Số trường: 20 trường, số lớp: 271 lớp, số học sinh: 9.030 học sinh; trong đó có

2 HS khuyết tật (so với cùng kỳ năm trước tăng 4 lớp, tăng 170 HS)

- Tổ chức dạy 2 buổi/ngày: 08/20 trường (tỉ lệ 40%) , có 54/271 lớp (tỉ lệ 19,96

%) với 1.797/9.030 học sinh (tỉ lệ :19,90%), so với cùng kỳ năm trước số trường dạy 2buổi/ngày tăng 03 trường

- Huy động 11-14 tuổi ra lớp: 9.034/9.166, tỉ lệ 98,56% (so với cùng kỳ nămtrước tăng 0,44%) Huy động HS bỏ học các năm trước trở lại trường: 50 HS

- Kết quả giáo dục học sinh:

+ Hạnh kiểm: Tốt 8.173/9.028, tỉ lệ 90,53%; Khá 797/9.028, tỉ lệ 8,83%; Trungbình 58/9.028, tỉ lệ 0,64%; không có HS xếp loại hạnh kiểm yếu (so với cùng kỳ nămtrước loại tốt tăng 2,08%)

+ Học lực: Giỏi 3.089/9.028, tỉ lệ 34,22%; Khá 3.384/9.028, tỉ lệ 37,48%; Trungbình 2.340/9.028, tỉ lệ 25,92%; Yếu 207/9.028, tỉ lệ 2,29%; Kém 8/9.028, tỉ lệ 0,09% (sovới cùng kỳ năm trước loại giỏi tăng 0,87%, loại yếu, kém giảm 0,06%)

Có 02 HS khuyết tật không đánh giá xếp loại

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của HT các trường thcs huyện Giồng trôm-tỉnh Bến Tre

2.2.1 Cơ cấu tổ chuyên môn ở 10 trường THCS huyện Giồng Trôm

* Bảng 2.6: Cơ cấu TCM ở các trường THCS huyện Giồng Trôm

– Âm nhạc

7

Hiện nay mỗi trường THCS trong huyện có từ 2 đến 4 tổ, trong đó tất cả các tổđều ghép từ 2 hay nhiều bộ môn Cụ thể 10 trường THCS được khảo sát gồm có 24TCM Việc biên chế TCM trong nhà trường phụ thuộc vào cơ cấu và thành phần GVcác bộ môn Các TCM có một bộ môn thường là các môn: Văn, Toán, Tiếng Anh CácTCM có nhiều bộ môn ghép lại thường là ở các môn: Vật lý, Tin học, Công nghệ, Hoáhọc, Sinh học, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân (GDCD), Thể dục Thực tế chothấy, không nên duy trì nhiều bộ môn trong 1 TCM Vì như thế, TTCM sẽ khó khăntrong quản lý tổ, khó góp ý, nhận xét đánh giá giờ dạy, thực hiện chuyên đề, đổi mớiPPDH, sinh hoạt tổ Tuy vậy, hiện nay ở các trường THCS huyện Giồng Trôm vẫn cònduy trì nhiều bộ môn trong 1 TCM, thực tế hiện các môn như: Công nghệ, Sinh, Sử,Địa, GDCD, Tin học, công nghệ, mỹ thuất là những môn ít tiết, số lượng GV ở cáctrường chỉ có 1 hoặc 2 người cho mỗi môn nên nhất thiết phải ghép lại để thành lậpTCM

Trong tổng số 24 TCM của 10 trường THCS, tổ ghép ba là các kiểu: Sử Địa GDCD; Sinh – Mỹ thuật – Âm nhạc; Lí - Hóa - Công nghệ; Hóa - Sinh - Công nghệ.Trong việc sinh hoạt chuyên môn, ghép đôi bớt phức tạp hơn ghép ba, ghép bôn Nhìn

-từ góc độ khác, nếu tổ ghép có các môn gần nhau (Toán - Tin, Văn - Sử, Sử - Địa, Thể

- GDCD ) thì sẽ tạo thuận lợi hơn cho các tổ trong sinh hoạt chuyên môn dù vẫn biếtrằng, mỗi môn trong tổ ghép phải là một nhóm, có một số nội dung sinh hoạt chuyênmôn riêng

2.2.2 Thực trạng hoạt động của các TCM các trường THCS huyện Giồng Trôm

Qua khảo sát các kế hoạch của các TCM từ năm học 2012 đến năm 2014 và quathăm dò phỏng vấn HT, TTCM, TPCM, GV ở các trường THCS huyện Giồng Trôm,tỉnh Bến Tre về việc tổ chức các hoạt động chuyên môn trong nhà trường Chúng tôinhận thấy các TCM ở các trường chủ yếu có các hoạt động cơ bản sau:

- Thực hiện kế hoạch giảng dạy theo phân phối chương trình; các hoạt độngngoại khóa nhằm giảng dạy và giáo dục đạo đức học sinh

- Tổ chức các hoạt động sư phạm: dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội giảng; thảoluận thống nhất mục đích yêu cầu từng tiết dạy, từng chương; đổi mới PPDH, kiểm trađánh giá; sử dụng đồ dùng dạy học, hướng dẫn học sinh thực hành làm thí nghiệm

- Tổ chức cho GV học tập và thảo luận theo các chuyên đề: Những điểm mới,những điểm chưa hợp lý về nội dung sách giáo khoa mới; sử dụng và phát huy hết hiệuquả của việc sử dụng các trang thiết bị giảng dạy; đổi mới cách kiểm tra đánh giá họcsinh; đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực học tập của học sinh

- Bồi dưỡng GV thông qua các hoạt động của tổ chuyên môn

- Quản lý lao động các thành viên trong tổ, nhận xét đánh giá việc thực hiệnnhiệm vụ và kết quả giảng dạy của GV

- Quản lý việc kiểm tra đánh giá học sinh

* Nhận xét về chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn:

Qua tham khảo ý kiến của kiểm tra Phòng GD&ĐT và các kết luận của thanhtra về hoạt động của các TCM từ năm 2012 đến năm 2014, qua xem xét hồ sơ quản lýcủa HT, qua khảo sát kế hoạch của các TCM, biên bản sinh hoạt của TCM, kế họachnăm học và báo cáo tổng kết của các trường THCS chúng tôi nhận thấy:

- Hoạt động của các TCM ở các trường được Phòng GD&ĐT kiểm tra, HT củacác trường đánh giá ở mức độ trung bình.

- TTCM hàng tháng có lên kế hoạch hoạt động chung cho tổ, tổ chức sinh hoạtchuyên đề, thao giảng, dự giờ, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giảng dạy, soạn giảngcủa GV và có chú trọng việc bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho GV qua dự giờ rút kinhnghiệm

- Tổ chuyên môn hoạt động căn cứ vào kế hoạch hoạt động chuyên môn, kếhoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của trường và các tiêu chí theo chỉ đạo của HT vàgóp ý của ngành giáo dục

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học của các trường THCS huyện GiồngTrôm còn thiếu thốn Thiếu phòng học, chất lượng thiết bị đồ dùng thực hành thínghiệm chưa đảm bảo, nhân viên phụ trách thí nghiệm thiết bị chưa được đào tạo đúngchuyên môn

- Các phòng thí nghiệm thực hành chưa có hoặc có nhưng chưa đồng bộ, chưađúng quy chuẩn

- Cơ cấu GV bộ môn của các trường phần lớn không đủ theo quy định nên HTcác trường phần lớn thành lập tổ chuyên môn ghép GV nhiều bộ môn khác nhau hoạtđộng, sinh hoạt chuyên môn chung một nên GV ít có điều kiện trao đổi học hỏi lẫnnhau

- Trong tổ chức thực hiện các hoạt động, số GV trẻ ít kinh nghiệm trọng việcnghiên cứu những điểm mới trong nội dung, chương trình sách giáo khoa mới, đổi mớiPPDH, sử dụng trang thiết bị dạy học còn lúng túng, Vì vậy các TCM thực hiện các

kế hoạch của tổ và các kế hoạch của nhà trường còn hạn chế

* Nhận xét đánh giá chung:

- Ưu điểm: Các TTCM có nhiều cố gắng trong việc điều hành hoạt động chung

của tổ ở trạng thái ổn định, có kế hoạch triển khai nhiệm vụ chuyên môn đến các GV;năng nổ nhiệt tình và có nhiều đóng góp cho GV trên lĩnh vực chuyên môn để thựchiện tốt kế hoạch của nhà trường đề ra

- Hạn chế: Hoạt động của các TCM chưa đồng bộ về nội dung sinh hoạt chuyên

môn, thời gian sinh hoạt chuyên môn, hình thức tổ chức các hoạt động chuyên môn chưalôi cuốn tổ viên phát biểu thảo luận đóng góp ý kiến Do đó các TCM thực hiện nhiệm vụcủa nhà trường giao chỉ đạt thành tích ở một vài tổ trên mỗi trường

2.3 Thực trạng công tác quản lí của HT đối với hoạt động TCM ở các trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre.

Qua thăm dò thực tế và trò chuyện với HT các trường THCS trong huyện vềviệc HT quản lý hoạt động của các TCM có thể thấy rằng các HT đã tập trung vào 04hoạt động quản lý chính và chủ yếu là:

- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học của các TCM và GV

- Quản lý công tác bồi dưỡng GV thông qua các hoạt động của TCM Để cónhững giải pháp đề xuất phù hợp nhằm tăng cường công tác quản lý hoạt động TCM của

HT các trường THCS huyện Giồng Trôm tỉnh Bến Tre chúng tôi đã tiến hành khảo sátcác biện pháp quản lý hoạt động của TCM của 10 HT ở các trường THCS huyện Giồng

Trôm theo phương pháp: phỏng vấn bằng phiếu; quan sát, phân tích, tổng hợp các biênbản thanh tra về công tác quản lý hoạt động TCM của các cấp QLGD

Đối tượng khảo sát tổng cộng: 115 người, gồm có: HT, PHT: 18 người; GV của

10 trường THCS: 86 người (bao gồm 36 TTCM, TPCM) Phiếu phỏng vấn ý kiến của

họ về mức độ cần thiết, mức độ thực hiện, kết quả thực hiện các biện pháp quản lý củaHT

2.3.1 Thực trạng quản lý kế hoạch công tác của tổ chuyên môn

Các biện pháp đang sử dụng để quản lý kế hoạch của tổ chuyên môn và của GV

* Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM

Việc kiểm tra kế hoạch của TCM được thực hiện ngay từ đầu năm học Có thể

HT trực tiếp kiểm tra hoặc giao cho PHT phụ trách chuyên môn kiểm tra việc xâydựng các kế hoạch hoạt động của tổ phải căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhàtrường phải được cán bộ GV bàn bạc thống nhất trong Hội nghị cán bộ công chức đầunăm Để tìm hiểu công tác này, chúng tôi đã sử dụng phiếu khảo sát các đối tượng ở 10trường THCS huyện Giồng Trôm và được kết quả như bảng 2.7

* Bảng 2.7: Kết quả khảo sát việc xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM ở các trường THCS huyện Giồng Trôm

Nội dung khảo sát

Kết quả khảo sát

HT + PHT(18) TT+TP.CM(47) (50)GV

Rất đầy đủ, đáp ứng tốt công tác 14 77,77 32 66,7 35 70Bình thường, chỉ làm có hình thức 4 22,23 15 33,3 15 30

Vào đầu năm học các TTCM đều xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ Quakhảo sát ở bảng 2.7 cho thấy việc xây dựng kế hoạch hoạt động của các TCM đầy đủ,đáp ứng tốt công tác, được đội ngũ BGH, TT+TP.CM và GV đánh giá cao (BGH:77,77%; TT+TP.CM: 66,7%; GV 68,5%) Một số ý kiến đánh giá việc xây dựng kếhoạch là bình thường, chỉ làm cho có hình thức chứng tỏ vẫn còn một số TTCM chưacoi trọng việc xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn của tổ Tuy tỷ lệ này khôngcao nhưng qua đó cho chúng ta thấy một số HT chưa quan tâm và kiểm tra việc lập kếhoạch đầu năm của các TTCM, thực tế theo đánh giá của một số HT và PHT có tới33,3 % TTCM không làm tốt công tác này

* Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch giảng dạy của GV

Ngay từ đầu năm học, mỗi GV bộ môn phải xây dựng kế hoạch giảng dạy cho

cá nhân, đó là cẩm nang cho GV trong quá trình dạy học Nếu việc xây dựng kế hoạchcủa GV đảm bảo chi tiết, rõ ràng, chính xác, khoa học và phù hợp sẽ tạo điều kiện cho

GV hoàn thành nhiệm vụ năm học một cách xuất sắc và đạt hiệu quả cao Chúng tôi đã

sử dụng phiếu điều tra khảo sát các đối tượng ở 10 trường THCS huyện Giồng Trôm

và được kết quả như bảng 2.8

* Bảng 2.8: Kết quả khảo sát việc xây dựng kế hoạch giảng dạy của GV ở các trường THCS huyện Giồng Trôm

Nội dung khảo sát

Kết quả khảo sát

HT + PHT(18) TT+TP.CM (47) (50)GV

Được TTCM hướng dẫn và ký duyệt 12 66,66 27 75 39 78

GV thực hiện, TTCM góp ý, không ký duyệt 0 0 4 11,1 7 14

GV thực hiện, TTCM ký duyệt, không góp ý 6 33,34 5 18,9 4 8

Qua kết quả ở bảng 2.8 cho ta thấy phần lớn kế hoạch giảng dạy của GV đượcTTCM hướng dẫn và ký duyệt trước khi thực hiện Một số ý kiến cho rằng GV thựchiện được TTCM ký duyệt có góp ý hoặc không góp ý Thực tế cho thấy việc xâydựng kế hoạch chuyên môn của GV chưa được sự quan tâm đầy đủ của CBQL mà trựctiếp là TTCM

2.3.2 Quản lý thực hiện chương trình dạy học của các TCM và GV

* Bảng 2.9: Tổng hợp kết quả khảo sát về hoạt động quản lý của HT đối với TCM và GV

SL TL

Cần SL TL

Không cần SL TL

Thường xuyên SL TL

Không thường xuyên SL TL

Không thực hiện SL TL

Tốt SL TL

Khá SL TL

TB SL TL

Yếu SL TL

69 46,9

%

37 25,1%

85 57,9%

25 17%

20 13,6

%

92 62,5

%

35 23,9

%

32 21,8%

32 21,8%

80 54,4%

35 23,8%

55 37,4

%

47 31,9

%

36 24,5

%

09 6,2

22 15%

47 31,9%

72 49%

28 19,1%

55 37,5

%

40 27,2

%

45 30,6

%

07 04,7

18 12,2

%

3 2,1%

75 51,0%

45 30,,6%

27 18,4%

32 21,7

%

30 20,4

%

85 57,9

78 53,1

%

41 27,9%

11 7,5%

69 46,9%

67 45,6%

10 6,9

%

45 30,6

%

92 62,5

%