- Phân biệt được các con đường cố định CO2 trong pha tối ở những nhóm TV C3, C4 và CAM - Giải thích được phản ứng thích nghi của nhóm thực vật C4 và thực vật mọng nước CAM đối với môi tr
Trang 1Tuần: 5 GV: Trần Thanh Lâm
BÀI 9 – QUANG HỢP
I MỤC TIÊU
Sau khi học xong bài này, học sinh cần phải
- Phân biệt được pha sáng và pha tối ở các nội dung sau: nơi xảy ra, nguyên liệu, sản phẩm
- Phân biệt được các con đường cố định CO2 trong pha tối ở những nhóm TV C3, C4 và CAM
- Giải thích được phản ứng thích nghi của nhóm thực vật C4 và thực vật mọng nước (CAM) đối với môi trường sống ở vùng nhiệt đới và hoang mạc
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Các hình trong SGK: 9.1; 9.2, 9.3 và 9.4
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- QH ở thực vật là gì? Viết phương trình QH tổng quát
- Vì sao QH có vai trò quyết định đối với sự sống trên Trái đất?
- Nêu đặc điểm của lá cây thích nghi với chức năng QH
- Nêu thành phần và chức năng của hệ sắc tố QH trong lá cây
3 Bài mới:
Cơ chế QH rất phức tạp, trong phạm vi bài
này chỉ nêu những diễn biến quan trọng
Pha sáng diễn ra ở đâu?
Hãy nêu những diễn biến chính của pha
sáng
- as kích thích e- bật khỏi diệp lục và được
dẫn chuyền qua chuỗi dẫn chuyền điện tử
trên màng thylakoid, tại đây NADPH và
ATP được tổng hợp
- Quá trình quang phân li nước xảy ra ở
diệp lục khác, rồi e- được dẫn chuyền để trả
lại e- vừa bị mất
H+ được tạo ra bên trong thylakoid đã gây
ra sự chênh lệch điện hoá với stroma, sự
chênh lệch này tạo ra năng lượng đủ để
tổng hợp ATP
I THỰC VẬT C 3
1 Pha sáng
Diễn ra ở thylakoid, là pha chuyển hoá năng lượng của ánh sáng thành năng lượng của các liên kết hoá học trong ATP và NADPH
Những diễn biến chính:
- NL MT làm các electron của diệp lục a bị mất và tham gia vào chuỗi dẫn chuyền điện tử Các H+ khử NADP+ thành NADPH;
- Quang phân li nước:
2H2O 4H+ + 4e- + O2 + các e- này sẽ bù vào các e- của diệp lục bị mất + O2 thoát ra ngoài qua lỗ khí khổng
+ H+ được tạo ra bên trong thylakoid đã gây ra sự chênh lệch điện hoá với stroma, làm cho H+ khuếch tán ra stroma và tổng hợp ATP
Như vậy, sản phẩm của pha sáng là NADPH, ATP
và O 2
Ánh sáng Diệp lục
Trang 2Pha tối diễn ra ở đâu? Stroma.
Pha tối diễn ra theo chu trình
Calvin-Benson
Yêu cầu hs mơ tả chu trình này
(HS vẽ hình 9.2 vào tập)
GV giảng giải thêm
Thực vật C4 gồm những lồi nào? 1lá mầm
Phân biệt cơ chế QH của cây C3 với cây C4?
chất nhận CO2 đầu tiên khác nhau, sản
phẩm đầu tiên cũng khác nhau
Tại sao gọi là cây C 3 , cây C 4 ?
Tại sao cây C4 cho năng suất cao hơn cây
C3? (GV giảng giải)
Giảng giải cho HS về điểm bù CO2 và điểm
bảo hồ ánh sáng (xem bài 10)
(Crassulacean Acid Metabolism, TV chuyển hố
acid crassulaceic) acid crassulaceic được tìm
thấy đầu tiên ở họ thuốc bỏng Crassulaceae
Đặc điểm nổi bậc của cây CAM?
chịu hạn rất tốt, do ban ngày khí khổng
đĩng hồn tồn, nên khơng bị mất nước do
thốt hơi
Hãy so sánh cây CAM với cây C4?
Giống nhau: đều cĩ 2giai đoạn cố định CO2
giống nhau
Khác nhau:
- Về mặt khơng gian:
- Về mặt thời gian:
2 Pha tối
Cố định CO2, diễn ra trong stroma theo chu trình Calvin-Benson
- Cĩ thể chia chu trình này thành 3 giai đoạn: + Giai đoạn cố định CO2,
+ Giai đoạn khử APG thành AlPG,
+ Giai đoạn tái sinh chất nhận ban đầu là Rib-1,5-diP (ribuloso-1,5diphosphat)
- Tại điểm kết thúc giai đoạn khử, AlPG được tách
khỏi chu trình, sau đĩ tổng hợp nên C6H12O6
II THỰC VẬT C 4
Gồm những TV sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới: mía, rau dền, ngơ, cao lương,…
- Tại tế bào mơ giậu:
CO2 được PEP (phosphoenolpyruvate) tiếp nhận và
tạo ra hợp chất 4C (axit ơxalơaxêtic, axit malic).
- Tại tế bào bĩ mạch:
Hợp chất 4C cắt CO2 cung cấp cho chu trình Calvin và trở thành PEP tiếp tục tiếp nhận với CO2
So với cây C3, cây C4 cĩ cường độ quang hợp cao hơn, điểm bù CO2 thấp hơn, điểm bảo hồ as cao hơn, nhu cầu nước thấp hơn Do đĩ cĩ năng suất cao hơn
III THỰC VẬT CAM (Crassulacean Acid Metabolism)
TV CAM gồm các loài sống ở vùng khô hạn như: xương rồng, thuốc bỏng, dứa…
Bản chất hố học của con đường CAM giống với con đường C4 Nhưng cĩ 2 điểm khác nhau:
- Về mặt khơng gian: Cây C4, giai đoạn cố định CO2 lần đầu diễn ra trong tế bào mơ giậu, giai đoạn cố định CO2 theo chu trình Calvin xảy ra trong tế bào bao bĩ mạch; cây CAM, cả 2 giai đoạn đều diễn ra trong cùng 1 tế bào
- Về mặt thời gian: Cây C4, cả 2giai đoạn đều diễn
ra ban ngày; cây CAM, giai đoạn cố định CO2 lần đầu diễn ra vào ban đêm, giai đoạn cố định CO2 theo chu trình Calvin xảy ra vào ban ngày
4 Củng cố: - Nêu diễn biến chính của pha sáng và pha tối
- Sự khác nhau giữa con đường C4 với con đường C3
- So sánh con đường CAM với con đường C4
5 Dặn dị: Học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK và xem trước bài 10