Hệ điều hành đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động của máy tính.. - HS: Khi máy tính làm việc, nhiều thiết bị phần cứng và phần mềm cùng hoạt động và tham gia vào q
Trang 1Tuần: 10 Ngày soạn: …./…./2010
Chương III HỆ ĐIỀU HÀNH Bài 9 VÌ SAO CẦN CÓ HỆ ĐIỀU HÀNH?
I Mục tiêu:
- Học sinh hiểu và trả lời được câu hỏi: Vì sao máy tính cần có hệ điều hành dựa trên các ý tưởng đã đưa ra ở hai quan sát trong sách giáo khoa
- Nhận biết được hệ điều hành trong thực tế
- Rèn tính chăm chỉ quan sát hệ điều hành trong thực tế
II Chuẩn bị:
- GV: giáo án, SGK, máy chiếu có hình ảnh minh họa
- HS: sách, vở học tập
III.Tiến trình dạy học:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: xen trong quá trình dạy bài mới
3 Bài mới:
HĐ1: Quan sát 1: Chia lớp thành 4 nhóm quan
sát tình hình giao thông tại một ngã tư đường
phố, cho biết:
+ Có bao nhiêu phương tiện giao thông tham
gia trên đường?
+ Nếu không có đèn tín hiệu giao thông và
người điều khiển thì điều gì sẽ xảy ra?
+ Để các phương tiện qua lại được dễ dàng
trên đường phố thì phải làm gì?
+ Vì sao cần phải có đèn tín hiệu giao thông?
- GV: Kiểm tra các nhóm hoạt động, chỉnh sửa
nội dung các nhóm trình bày
Đưa ra nhận xét và kết luận cuối cùng
HĐ2: Quan sát 2: Em thử hình dung khi trường
em bị mất thời khóa biểu thì sẽ như thế nào?
? Khi giáo viên cũng không nhớ mình dạy môn
nào thì điều gì sẽ xảy ra?
? Khi đó trường em như thế nào?
? Vậy thời khóa biểu làm những nhiệm vụ gì?
- GV giải thích thêm: Qua 2 quan sát trên ta thấy
cần phải có hệ điều hành Như đối với tại ngã tư
đường phố cần phải có đèn tín hiệu Còn trong
nhà trường phải có thời khóa biểu
1 Các quan sát:
*) Quan sát 1:
- Phân nhóm và quan sát hình theo hướng dẫn của giáo viên và trả lời các câu hỏi
+ Có rất nhiều phương tiện giao thông tham gia trên đường
+ Nếu không có đèn tín hiệu và người điều khiển thì sẽ gây ra tắc nghẽn giao thông, gây rối loạn không qua được
+ Để các phương tiện qua lại dẽ dàng thì phải có
hệ thống đèn tín hiệu giao thông, hệ thống phân luồng,…
+ Hệ thống này có nhiệm vụ phân luồng cho các phương tiện, đóng vai trò điều khiển hoạt động giao thông
*) Quan sát 2:
- Khi trường em bị mất thời khóa biểu và mọi
người đều không nhớ thời khóa biểu của mình thì khi đó học sinh không biết mình học những môn gì, giáo viên không biết mình dạy lớp nào Việc học tập trở nên hỗn loạn
- Thời khóa biểu có vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động học tập trong nhà trường
**) Nhận xét:
- Mọi hoạt động trong cuộc sống muốn suôn sẻ cần có một chương trình điều khiển.
Trang 2- Vậy trong xã hội và cuộc sống cần phải có hệ
điều hành
- Yêu cầu HS tìm hiểu và lấy ví dụ về các hoạt
động cần có hệ điều hành trong cuộc sống và
ngoài xã hội
- Vậy hệ điều hành rất quan trọng trong việc điều khiển mọi hoạt động trong cuộc sống và xã hội Nếu không có hệ điều hành thì mọi thông tin sẽ bị rối loạn
- Lấy ví dụ
4 Củng cố:
- Qua bài học sinh thấy được vai trò của hệ điều hành trong cuộc sống và xã hội qua hai quan sát: tình hình giao thông tại ngã tư đường phố và mất thời khóa biểu
- Học sinh hiểu được vì sao cần phải có hệ điều hành
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài và tìm hiểu thêm có hoạt động nào cần có hệ điều hành, lấy ví dụ về các hoạt động đó
- Tìm hiểu xem trong máy tính có cần có hệ điều hành hay không
Trang 3Tuần: 10 Ngày soạn: …./…./2010
Bài 9 VÌ SAO CẦN CÓ HỆ ĐIỀU HÀNH? (tt)
I Mục tiêu:
- Xem mục tiêu tiết 19 (mục tiêu chung)
II Chuẩn bị:
- GV: giáo án, SGK, máy chiếu có hình ảnh minh họa
- HS: sách, vở học tập
III Tiến trình dạy học:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
HS1: Vì sao cần phải có hệ thống đèn tín hiệu giao thông tại các ngã tư đường phố đông
người và phương tiện qua lại
- Vì đèn tín hiệu giao thông trở thành hệ điều hành điều khiển mọi hoạt động giao thông trên đường
HS2: Vì sao trong nhà trường lại cần phải có một TKB học tập cho tất cả các lớp?
- Vì TKB là hệ điều hành điều khiển mọi sự hoạt động học tập trong nhà trường.
3 Bài mới:
ĐVĐ: Ở bài trước chúng ta đã tìm hiểu về hệ điều hành trong cuộc sống và xã hội Vậy
máy tính có cần phải có hệ điều hành không? Chúng ta sẽ đi tìm hiểu trong bài học hôm nay
Bài mới
? Máy tính được chia làm mấy phần
- HS: Gồm phần cứng và phần mềm
- GV nhắc lại phần cứng là những gì chúng ta
thấy được và sờ được như: màn hình, ổ đĩa,…
Phần mềm là các chương trình điều khiển máy
tính
- GV: Yêu cầu HS quan sát hình SGK cho biết
đâu là các thiết bị phần cứng, đâu là phần mềm?
- HS: Quan sát, trả lời
- GV: Khi máy tính hoạt động có nhiều đối
tượng hoạt động tham gia vào quá trình xử lí
thông tin Như ở 2 quan sát trên ta thấy nếu
không có hệ điều hành thì các phương tiện giao
thông đi lại lộn xộn, hỗn loạn Còn không có
thời khóa biểu thì hoạt động học tập trong nhà
trường sẽ rối loạn
Máy tính cũng vậy Nếu không có hệ điều hành
thì máy tính không hoạt động được
- GV: Vậy theo các em cái gì điều khiển máy
tính ?
- HS: Hệ điều hành điều khiển máy tính
2 Cái gì điều khiển máy tính?
- Máy tính cũng cần phải có hệ điều hành Hệ điều hành đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động của máy tính Không
có hệ điều hành máy tính không hoạt động được
Trang 4- GV: Theo em hệ điều hành là loại phần mềm
nào?
- HS: Hệ điều hành là phần mềm hệ thống
- GV: Các em hãy kể tên một số hệ điều hành
mà các em biết?
- HS: Một số hệ điều hành : MS-DOS,
Windows2000…
- GV kể tên một số hệ điều hành thông dụng
khác nhau:
+ Hệ điều hành MS-DOS thông dụng vào những
năm 1980
+ Hệ điều hành Windows là hệ điều hành hiện
nay được sữ dụng phổ biến ,với nhiều phiên bản
khác nhau
+ Hệ điều hành LINUX và UNIX
- Hệ điều hành thực hiện:
+ Điều khiển các thiết bị (phần cứng) + Tổ chức việc thực hiện các chương trình (phần mềm)
4 Củng cố:
- Qua bài học sinh nắm được máy tính cần phải có hệ điều hành
- Hệ điều hành đóng vai trò quan trọng điều khiển mọi hoạt động của phần cứng và phần mềm tham gia vào quá trình xử lí thông tin
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài, tìm thêm ví dụ về hệ điều hành trong cuộc sống và xã hội
- Xem trước bài 10 Hệ điều hành làm những việc gì?
- Phần mềm học gõ bàn phím bằng mười ngón có phải là hệ điều hành không? Vì sao?
Ngày … tháng … năm 2010
Kí duyệt của tổ trưởng
Trang 5Tuần: 11 Ngày soạn: …./…./2010
Bài 10 HỆ ĐIỀU HÀNH LÀM NHỮNG VIỆC GÌ?
I Mục tiêu:
- Học sinh biết được: Hệ điều hành là phần mềm máy tính được cài đặt đầu tiên trong máy tính và được chạy đầu tiên khi khởi động máy tính
- Học sinh biết được hai nhiệm vụ chính của hệ điều hành là điều khiển hoạt động máy tính và cung cấp môi trường giao tiếp giữa người và máy tính
II Chuẩn bị:
- GV: giáo án, bài giảng điện tử, máy chiếu
- HS: sách vở học tập
III Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Hệ điều hành có vai trò gì? Phần mềm học gõ bàn phím bằng mười ngón có phải là hệ điều hành không? Vì sao?
- Vai trò của hệ điều hành: điều khiển mọi hoạt động của phần cứng và phần mềm tham gia vào quá trình xử lí thông tin
- Phần mềm học gõ bàn phím bằng mười ngón không phải là hệ điều hành Vì nó không tham gia điều khiển các thiết bị phần cứng và phần mềm
3 Bài mới:
Giới thiệu: Ở bài trước chúng ta đã thấy được vì sao cần phải có hệ điều hành và vai trò của nó.
Vậy hệ điều hành là gì? Nó có phải là một thiết bị lắp đặt trong máy tính? Hình thù của nó ra sao? Nó làm được những việc gì? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Hệ điều hành là gì?
- GV: Dựa vào bài trước, em hãy cho biết vì sao máy
tính cần có hệ điều hành?
- HS: Khi máy tính làm việc, nhiều thiết bị phần cứng
và phần mềm cùng hoạt động và tham gia vào quá
trình xử lí thông tin trong máy tính hoạt động của các
đối tượng đó cũng cần được điều khiển và công việc
này do hệ điều hành đảm nhận
- GV: vậy theo như câu trả lời trên thì hệ điều hành có
phải là một thiết bị được lắp ráp vào máy tính giống
như bàn phím, chuột hay máy in không?
- HS trả lời: không phải, hệ điều hành là một phần
mềm không phải là một thiết bị vật lí được lắp đặt
trong máy tính
- GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV giải thích cho HS hiểu rõ
Có một điểm cần lưu ý là hệ điều hành phải là phần
mềm được cài đặt đầu tiên trong máy tính Tất cả các
phần mềm khác chỉ có thể hoạt động được sau khi
máy đã được cài hệ điều hành
Mỗi máy tính phải được cài đặt ít nhất một hệ điều
hành thì mới sữ dụng được, hiện nay trên thế giới có
nhiều hệ điều hành khác nhau,hổ biến nhất là hệ điều
1/ Hệ điều hành là gì?
- Hệ điều hành không phải là một thiết bị máy tính mà là một chương trình máy tính máy tính
- Hệ điều hành là chương trình đầu tiên cài đặt trên máy tính Mọi chương trình khác muốn hoạt động được trên máy tính thì máy tính phải
có hệ điều hành
Trang 6hành windows của hãng Microsoft Tuy nhiên mọi hệ
điều hành đều phải thực hiện được những chức năng
nhiệm vụ chung mà chúng ta sẽ tìm hiểu trong phần
tiếp theo
- HS lắng nghe, ghi bài vào vở
- Hiện nay, Windows là hệ điều hành thông dụng nhất
- Hệ điều hành là chương trình điều khiển mọi hoạt động của máy tính và điều khiển các chương trình khác hoạt động
4 Củng cố:
- Qua bài học sinh nắm được hệ điều hành là gì? Và hệ điều hành là phần mềm đầu tiên được cài đặt trong máy tính
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài cũ Đọc phần 2: Nhiệm vụ chính của hệ điều hành.
- Trả lời các câu hỏi:
? Em thử hình dung nếu máy tính không có hệ điều hành thì điều gì sẽ xảy ra
? Hệ điều hành là phần mềm hay phần cứng
Trang 7Tuần: 11 Ngày soạn: …./…./2010
Bài 10 HỆ ĐIỀU HÀNH LÀM NHỮNG VIỆC GÌ? (tt)
I Mục tiêu:
- Xem mục tiêu tiết 21 (mục tiêu chung)
II Chuẩn bị:
- GV: giáo án, bài giảng điện tử, máy chiếu
- HS: sách vở học tập
III Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: xen trong quá trính dạy bài mới.
3 Bài mới:
Giới thiệu: Ở phần trước chúng ta đã tìm hiểu hệ điều hành là gì? Vậy hệ điều hành làm được những việc gì? Hệ điều hành nhiệm vụ gì? Chúng ta sẽ đi tìm hiểu trong bài hôm nay Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Nhiệm vụ chính của hệ điều hành
- GV: trở lại các quan sát trong bài trước, nếu ta coi
như tài nguyên máy tính (CPU, bộ nhớ) như những
con đường và phần mềm là những phương tiện tham
gia giao thông thì có thể xảy ra trường hợp sau đây:
+ Đường phố chật hẹp, phương tiện đi lại rất nhiều và
ai cũng muốn đi nhanh, nên dễ xảy ra tình trạng tranh
chấp làn đường, dẫn đến tắc nghẽn giao thông
Tương tự tốc độ CPU, dung lượng bộ nhớ (tài nguyên
máy tính) có hạn, nhưng các phần mềm thì ngày càng
phong phú và luôn đòi hỏi cung cấp bộ nhớ tối đa và
xử lí nhanh nhiều Do vậy cũng xảy ra tình trạng tranh
chấp tài nguyên
Giải pháp là:
+ Đối với giao thông, có hệ thống đèn tín hiệu giao
thông, hoặc cảnh sát giao thông đứng ra phân chia làn
đường, phân chia thời gian đi lại… nói cách khác là
điều khiển giao thông
+ Đối với máy tính, cần phải có một hệ thống điều
khiển,hối hợp toàn bộ hoạt động của các tài nguyên,
phân chia tài nguyên cho các phần mềm hoạt động một
cách nhịp nhàng, hiệu quả, đó chính là hệ điều hành
- GV hỏi: dựa trên phân tích trên, em có thể nêu được
những nhiệm vụ nào của hệ điều hành?
- HS trả lời: hs có thể trả lời được các nhiệm vụ của hệ
điều hành là
+ điều khiển phần cứng
+ tổ chức việc điều khiển các chương trình
- GV nhận xét câu trả lời của HS
Đây là hai nhiệm vụ chính quan trọng nhất của hệ điều
hành
- GV: các em có thể cho thầy biết tại sao mỗi môn học
các em lại viết vào một quyển vở?
2/ Nhiệm vụ chính của hệ điều hành
- Điều khiển phần cứng
- Tổ chức việc thực hiện các chương trình máy tính
Trang 8- HS trả lời
HS có thể đưa ra nhiều lí do khác nhau và nhận thấy
nhiều tác dụng của việc viết mỗi môn một quyển vở
riêng GV có thể hướng các HS đến các lí do và tác
dụng: viết như thế để dễ phân biệt, tìm kiếm, và ngày
học môn nào chỉ cần mang vở của môn đó đi …
Từ những câu trả lời trên các em thấy được rằng các
em đã làm công việc lưu trữ kiến thức (hay gọi là
thông tin) một cách khoa học nhất để việc xử lí (đọc,
ghi, tìm kiếm) được nhanh chóng và dễ dàng
Máy tính là một công cụ xử lí thông tin như chúng ta
đã biết và việc lưu trữ, xử lí các thông tin đó sao cho
khoa học chính xác chính là công việc của hệ điều
hành
- GV hỏi: như vậy các em có thể nêu ra một nhiệm vụ
nữa của hệ điều hành là gì?
- HS: đó là tổ chức và quản lí thông tin trong máy tính
Tiếp theo khi người sữ dụng máy tính (hay còn gọi là
giao tiếp với máy), hệ điều hành sẽ giúp cho con
người nhìn thấy được các thông tin được lưu trữ, sắp
xếp (qua màn hình và các thiết bị khác), thực hiện
được việc trao đổi thông tin với máy tính một cách dễ
dàng nhất (bằng chuột, bàn phím, hay các thiết bị nhập
khác)
Vậy, một nhiệm vụ nữa của hệ điều hành là cung cấp
giao diện cho người dùng Giao diện là môi trường
giao tiếp cho phép con người trao đổi thông tin với
máy tính trong quá trình máy tính đang làm việc
- GV hỏi như vậy chúng ta vừa liệt kê được 4 nhiệm
vụ Dựa vào ý nghĩa của nhiệm vụ chúng ta chia chúng
thành 2 nhóm chính các em thử suy nghĩ và chỉ ra 2
nhóm này
- HS: Suy nghĩ trả lời
-GV: nhận xét: Ba nhiệm vụ đầu tiên liên quan đến
điều khiển hệ thống nên có thể gọi là nhóm nhiệm vụ
hệ thống, nhiệm vụ cuối cùng liên quan đến giao tiếp
giữa người với người dùng, nên có thể gọi là nhóm
nhiệm vụ giao tiếp người dùng
- HS lắng nghe, ghi bài
- Tổ chức và quản lí thông tin trong máy tính
- Cung cấp giao diện cho người dùng :giao diện
là môi trường giao tiếp cho phép con người trao đổi thông tin với máy trong quá trình làm việc
4 Củng cố:
Trả lời các câu hỏi:
- Hệ điều hành là phần mềm hay phần cứng?
- Nêu sự khác nhau cơ bản giữa hệ điều hành với một phần mềm ứng dụng?
- Hệ điều hành có những nhiệm vụ gì đối với máy tính
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài cũ Tìm hiểu các tài nguyên máy tính mà em biết
- Xem trước bài 11 Tổ chức thông tin trong máy tính
Trang 9Ngày …… tháng …… năm 2010
Kí duyệt của tổ trưởng
Trang 10Tuần: 12 Ngày soạn: …./…./2010
Bài 11 TỔ CHỨC THÔNG TIN TRONG MÁY TÍNH
I Mục tiêu:
- Bước đầu hiểu được các khái niệm cơ bản của tổ chức thông tin trên máy tính như tệp tin, thư mục, đĩa và khái niệm đường dẫn
- Biết được vai trò của hệ điều hành trong việc tạo ra, lưu trữ và quản lí thông tin trên máy tính Biết được cấu trúc của tệp tin và thư mục
- Hiểu và chỉ ra được quan hệ mẹ - con của thư mục
- Liệt kê được các thao tác chính đối với tệp và thư mục
II Chuẩn bị:
- GV: giáo án, hình ảnh minh hoạ, phòng máy, SGK
- HS: Sách vở học tập
III Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Hệ điều hành là gì? Em thử hình dung nếu MT không có hệ điều hành thì điều gì sẽ xảy ra?
- Hệ điều hành là một chương trình (phần mềm) máy tính Là phần mềm đầu tiên được cài đặt trong máy tính Nếu không có hệ điều hành thì máy tính không hoạt động được
3 Bài mới :
ĐVĐ: Ở chương I chúng ta đã tìm hiểu và biết được thông tin là gì Vậy thì các thông tin đó sẽ
được thể hiện như thế nào trên máy tính Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài hôm nay
Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
- GV: Ở chương 1 chúng ta đã biết chức năng chính
của máy tính là xử lí thông tin, CPU của máy tính
tương tác với các thiết bị lưu trữ để thực hiện việc
tìm, đọc, ghi (truy cập) thông tin
- Nếu thông tin được tổ chức một cách hợp lí,hất là
khi khối lượng thông tin lớn,hì trong quá trình xử lí
thông tin máy tính sẽ truy cập nhanh hơn
- GV: cho HS quan sát hình bên và cho biết cách tổ
chức thông tin trên máy tính?
- HS quan sát và trả lời: thông tin trong máy tính
được tổ chức theo dạng hình cây
- GV: Để giải quyết vấn đề này hệ điều hành tổ chức
thông tin theo một cấu trúc hình cây gồm các tệp và
thư mục
- Để lưu trữ thông tin người ta dùng các thiết bị lưu
trữ đặc biệt gọi là ổ đĩa
- GV cho HS nhận biết các thiết bị lưu trữ
Hoạt động 2: Phân biệt Tệp tin
GV cho HS nhận biết tệp tin trong máy tính
- HS mở máy tính và quan sát để nhận biết tệp tin
trong máy tính theo sự hướng dẫn của GV
1 Tổ chức thông tin trên máy tính:
- Hệ điều hành tổ chức thông tin bên trong máy
tính theo cấu trúc hình cây gồm các tệp và thư
mục.
- Thông tin được lưu trữ trên các thiết bị lưu trữ đặc biệt gọi là ổ đĩa như: đĩa cứng, đĩa mềm, USB…
2 Tệp tin
- Tệp tin là đơn vị cơ bản để lưu trữ thông tin trên thiết bị lưu trữ
- Tệp tin có thể rất nhỏ, chỉ chứa một vài ký tự hoặc có thể rất lớn, chứa nội dung của cả một quyển sách dày
