Ebook Góc nhìn Alan: Kinh tế - Phần 1

Nội dung phần 1 của ebook Ebook Góc nhìn Alan: Kinh tế trình bày năm nguyên lý cho một nền kinh tế thực, giải pháp giấu bụi dưới thảm, đầu tư đa ngành, những đầu tư hấp dẫn cho thập kỷ mới, những câu hỏi cho nền kinh tế Việt Nam và năm tiên đoán của Alan Phan về kinh tế Việt Nam.

Mục Lục

Năm nguyên lý cho một nền kinh tế thực 3

Giải pháp "Giấu bụi dưới thảm" 11

Đầu tư đa ngành là căn bệnh hoang tưởng 18

Những đâu tư hấp dẫn cho thập kỷ mới 21

Những câu hỏi cho nên kinh tế Việt Nam 35

Năm tiên đoán của Alan Phan vê kinh tế Việt Nam 44

Hãy để chúng chết đi 55

Để ngày mai tươi sáng hơn 63

Tự tin để vượt bão 72

Ngành nghề sẽ biến thể sau cơn bão 79

Chuyện dài tái cấu trúc 87

Cơ hội đột phá của kinh tế Việt Nam 92

Một cơ hội đột phá khác của Việt Nam 98

Kiếm 1 triệu đô la trong 5 năm 105

Nhìn lại lá bài bất động sản 115

Ván bài lớn cho bất động sản và lạm phát 123

Bây giờ có tiên cũng không bỏ vào bất động sản 129

Vàng: Trận đấu giữa lực mua và bán 136

Cờ bạc là bác thằng bần 141

Sàn chứng khoán là sòng bài cho những con bạc lớn 149

Giải pháp nào cho việc tiếp cận nguồn vốn? 155

Có 2 tỷ đồng đâu tư vào đâu? 161

Lãi suất, lạm phát và những thứ "lăng nhăng" khác 172

Tại sao doanh nghiệp Việt Nam chưa niêm yết sàn Mỹ? 180

Niêm yết sàn Mỹ - ra biển lớn trước khi có bão 188

Cơ hội vươn ra thị trường quốc tế 195

Những cách mất tiền khi ra biển lớn 199

Đầu tư FDI và FII tại Việt Nam 213

Không có bữa ăn nào miễn phí 225

Tư bản và dân chủ 232

Các cuộc chiên sắp xảy ra 249

Thiếu can đảm, nhiều người bỏ cuộc quá sớm 254

Kẻ cắp gặp bà già 265

Việt Nam và Trung Quốc 273

Năm nguyên lý cho một nền

kinh tế thực

"Người dân thường" cũng có đầy những khôn ngoan hiểu biết không kém gì các đại trí giả trong tháp ngà Họ lại có thêm dũng khí dám làm dám thua, nên ít hoang tưởng về những giả thuyết chỉ đẹp trên giấy tờ Do đó, các bạn trẻ đừng để các giáo sư khoa bảng hù dọa ở những giả thuyết mù mờ; cũng như đừng để các chính trị gia phù phép với những hoang tưởng bịa đặt Sự thật rất đơn giản

Vài chục năm trước, tôi mất khá nhiều thì giờ nghiền ngẫm những bài nghiên cứu phân tích rất công phu của các tiền bối trong giới hàn lâm về kinh tế Dĩ nhiên, mỗi người một kiểu, mỗi người một góc nhìn, tên tuổi càng cao thì bài viết càng khô khan, phức tạp Ai cũng cố gắng thể hiện đẳng cấp trong một sân chơi đầy thiên tài và những luật lệ khắt khe

Sau khi chật vật sống sót trong môi trường

đó, tôi từ giã học đường, ra ngoài kinh doanh và nhận thấy các "người dân thường" cũng có đầy

những khôn ngoan hiểu biết không kém gì các đại trí giả trong tháp ngà Họ lại có thêm dũng khí dám làm dám thua, nên ít hoang tưởng về những giả thuyết chỉ đẹp trên giấy tờ

Họ không có những ngôn từ hoa mỹ khó hiểu

để "làm dáng trí thức", do đó, cái mộc mạc của

tư duy họ thấm đậm vào tri thức dễ dàng hơn, sống động hơn Thêm vào đó, những khôn ngoan này đã được truyền lại từ cha ông và được minh chứng qua bao thời đại lịch sử Tôi gọi chúng là các nguyên lý bất diệt của một nền kinh

tế thực

Dân có giàu, nước mới mạnh

Gần đây, trong cuốn sách "Tại sao các quốc gia thất bại? ", hai tác giả Daron Acemoglu và James A Robinson đưa ra giả thuyết là khi cơ chế của cấu trúc kinh tế dồn quyền lực vào tay một thiểu số nhóm người hay nhóm lợi ích thay

vì phân tán cho đại đa số người dân, thì sân chơi không bình đẳng này sẽ không giải phóng hay bảo vệ tiềm năng của mỗi công dân trong việc sáng tạo, đầu tư và phát triển

Nói nôm na là nếu tiền và quyền cứ tập trung vào tay các "đại ca" thì dân vẫn nghèo, vẫn ngu dốt và kinh tế sẽ không phát triển được Kinh tế lụn bại thì quốc gia sẽ yếu kém, dễ bị bắt nạt Quốc gia yếu kém, nghèo khổ thì khó mà tự hào dân tộc để tạo sức bật cho đột phá, đặc thù Muốn yêu nước hay cứu nước, hãy làm đủ cách

để dân giàu lên

Phải có hủy diệt mới có sáng tạo

Hai ông Acemoglu và Robinson cũng cho biết phát triển kinh tế bền vững cần sự sáng tạo

và sáng tạo phải đi kèm với hủy diệt Hủy diệt cái cũ đã hư thối

mục nát để thay bằng cái mới năng động, hiện đại Trong thiên nhiên, cây già phải chết đi thì mới có chỗ cho những mầm xanh nẩy lộc; hoa trái mới sung mãn, tươi tốt

Tóm lại, nhà nước không chấp nhận hủy diệt thì sẽ mở hầu bao dài dài để "cứu" cấc nhóm lợi ích và tạo nên những doanh nghiệp zombie (xác chết biết đi) khắp nơi Những zombie không thể sáng tạo hay cạnh tranh trên sân chơi tự do

Kinh tế sẽ phải khép kín và thực tế đã cho thấy những hệ quả gì khi bế quan tỏa cảng

Giá thị trường luôn chiến thắng

Một kinh tế gia khác, cô Alice Amsden, nghiên cứu về hiện tượng "định giá sai" (getting the wrong price) của các nền kinh tế gặp khủng hoảng như Hàn Quốc, Nhật Bản vào các thập niên trước Cô nhận xét các chính phủ này thường hỗ trợ và ban phát ân huệ cho các lĩnh vực ngành nghề mà họ nghĩ là cần thiết Điều này làm giá cả méo mó, chẳng hạn như giá bất động sản, giá điện nước xăng dầu, tỷ giá cạnh tranh xuất khẩu Ngân hàng thì đổ tiền của dân theo chính sách của chính phủ thay vì nhu cầu thị trường Vì sự lệch lạc này, tiền công và tư đổ vào những nơi mà giá tài sản có lợi nhất cho nhà đầu tư Tuy nhiên, giá không thể cứ "sai" hoài, và khi giá quay về với định luật cung cầu của thị trường, các đầu tư sai lầm này sẽ gây nợ xấu cho ngân hàng, phá vỡ bong bóng tài sản và đẩy cho các doanh nghiệp, lớn và nhỏ rơi vào tình trạng thua lỗ

Trên thế giới, vì mị dân và cũng vì quyền lợi của phe ta, các chính phủ thường áp dụng chính sách kiểm soát giá cả, kể cả tỷ giá và lãi suất Điều này tạo hiệu quả một thời gian, nhưng giá

sẽ luôn điều chỉnh lại theo thị trường thế giới vì không một nền kinh tế nào có thể tồn tại lâu dài trong cô lập

Giấy tờ hay lời nói không thể sản xuất

ra giá trị

Có thể có một giáo sư đại học nào đó đã nghiên cứu về hiện tượng này Nhưng tôi hơi lười tìm kiếm trên google, nên nghe theo lời bình luận của ông thợ hớt tóc già trong xóm Malibu (California) của tôi vậy Tích lũy 40 năm kinh nghiệm qua những chuyến du lịch khắp 26 nước (các tấm ảnh treo đầy trên tường của tiệm), ông nhận xét rằng xứ nào càng trung nhiều khẩu hiệu, biểu ngữ của chính phủ đầy đường phố thì xứ đó càng nghèo

Các quan chức rất ngây thơ khi nghĩ rằng chỉ cần đặt ra một vài câu nói khéo léo để thúc đầy sản xuất, làm sạch hè phố hay không lừa bịp du

khách là dân sẽ răm rắp thi hành Chỉ một vài biện pháp hành chính là nền kinh tế quay đầu,

tự tái cấu trúc và thế giới sẽ yên đẹp như mong ước Đôi khi, tôi yêu cái ngây thơ hoang tưởng này như nhìn một đứa bé vừa lớn, tập tễnh học

đi theo quán tính rồi ngã khóc, bắt đền cha mẹ

ở một mặt khác, chính phủ nào cũng có những luật chơi và chính sách chế tài để ngăn chặn người dân

đầu cơ tích trữ hay thao túng thị trường Chẳng hạn, sở chứng khoán nào cũng phạt nặng các hình thức lạm dụng như thông tin nội gián, thổi phồng hay bóp méo sự việc có lợi cho cổ phiếu phe mình Trong khi đó, chính phủ không ngần ngại đầu cơ tích trữ hay dùng bộ máy tuyên truyền của mình để lái giá cả theo chiều hướng quy định trong cái gọi là "quốc sách" như chỉ số lạm phát hay tăng trưởng GDP Các chính phủ hết sức nhạy cảm khi giá bất động sản hay chứng khoán giảm sâu, vì đây là nguồn thu thuế chủ yếu và là nguồn thu nhập chính của quan chức, chẳng hạn như ở Trung Quốc Nếu cần, có những chính phủ sẽ làm y như các đội lái tàu,

mà theo luật, việc làm này là phạm tội

Cha chung không ai khóc

Một tay lừa đảo khá nổi danh vào thập niên

1960 của Mỹ tên là Bernie Cornfeld Anh ta lập một công ty gọi là OPM International Sau khi vào tù, anh tiết lộ OPM là chữ viết tắt của Other People's Money (tiền người khác) Hiện tượng xài hay đầu tư tiền người khác thoải mái vẫn rất thông dụng trong các ngân hàng, các quỹ đầu

tư, các doanh nghiệp nhà nước, ngay cả các công ty đa quốc gia Có lần tôi bật cười khi một ngài thượng nghị sĩ trong Quốc hội Mỹ ngây thơ hỏi một anh nhân viên kinh doanh mới 27 tuổi sao anh chấp nhận quá nhiều rủi ro khi đánh cược cả tỷ đô la về các chứng chỉ bảo lãnh nợ (CDO) của bất động sản? Anh ta trả lời: "Khi tôi thắng, tôi sẽ được nhiều tiền thưởng Nếu tôi thua, thì đây là OPM "

Tôi có thuê một ông CEO cách đây 15 năm

Kỹ năng quản lý của vị CEO này làm tôi thán phục nhất là ông chuyên ăn nhậu đãi khách ở những nhà hàng nổi tiếng và đát nhất tại bất kỳ thành phố nào: Tokyo, New York, Hồng Kông

hay London Chi phí tiếp khách của ông nhiều gấp ba lần lương lậu của ông ta Khi phải ăn nhậu bằng tiền của cá nhân thì ông chỉ chọn McDonald

Các mạng truyền thông đã tốn bao nhiêu thì giờ, giấy mực cho những phân tích tại sao các doanh nghiệp nhà nước làm ăn không hiệu quả hay ngân sách luôn luôn bội chi Bà giúp việc nhà tôi cũng biết rất rõ câu trả lời: "OPM muôn năm"

Nói tóm lại, tôi cho rằng chỉ học thuộc lòng năm nguyên lý trên, tư tưởng với kiến thức căn bản của một sinh viên đại học về vận hành kinh

tế của một quốc gia hay một doanh nghiệp hay một cá nhân, là đủ để ta giải thích mọi hiện tượng dù nghịch lý và khó hiểu đến đâu Các bạn trẻ đừng để các giáo sư khoa bảng hù dọa với những giả thuyết mù mờ, cũng như đừng để các chính trị gia phù phép với những hoang tưởng bịa đặt Sự thật rất đơn giản

30 tháng 04 năm 2012

Giải pháp "Giấu bụi dưới thảm"

Nhờ vài viên aspirin, bệnh nhân đã quay lại

sở làm việc, nhưng cái nọc ung thư trong gan ruột vẫn chờ ngày giải phẫu Đây là chiến thuật mà người phương Tây gọi là "giấu bụi dưới thảm" (swept under the rug) hay "đá cái thùng (rác) xuống cuối đường" (kick the (trash) can down the road) Tạm ổn, nhưng một ngày nào đó, trong nhiệm kỳ mới, có lẽ một người nào khác sẽ phải làm cái việc dơ bẩn là hút bụi hay đồ rác

Một chuyên gia kinh tế Việt

hung phấn bảo tôi: "Mọi vấn đề về ngân hàng, chứng khoán và bất động sản sẽ được chính phủ giải quyết xong trước tháng Tám năm nay Tất cả thị trường tài chính sẽ phục hồi và

sẽ lập đỉnh cao mới trong năm 2013 Lãi suất

và lạm phát sẽ giảm xuống dưới 9%, cán cân thương mại sẽ cân bằng và ngân sách sẽ ổn định" Hallelujah (Lạy Chúa tôi)!!! Phép mầu đã

hiện ra, mà không cần một cuộc hành hương nào

Giải pháp của Mỹ

Tôi gọi nó là một phép mầu vì hiện tượng này đi ngược lại tất cả nguyên lý về kinh tế tài chính mà tôi được học Chắc tại mình học chưa đủ? Nhưng dù sao, nó cũng đã được áp dụng khá thành công tại Mỹ khi Cục Dự trữ liên bang (FED) bơm tiền cứu các ngân hàng, bắt đầu với gói QE

1 vào 2008, và liên tục in tiền với QE 2 và sắp cho ra QE 3 trong vài tháng tới Thường thì khi

in tiền, lạm phát và lãi suất sẽ gia tăng vì lượng cung của trái phiếu tràn ngập Tuy nhiên, với sự suy thoái về nhu cầu tiêu dùng và mức độ thất nghiệp, cùng với số lượng tiền khổng lồ đang được các nhà đầu tư thế giới nắm giữ (nhất là Trung Quốc và Nhật Bản), thị trường dễ dàng chấp nhận lãi suất thấp (gần như zero) từ trái phiếu chính phủ vì sự vững chác của đồng đô la

Mỹ giữa những biến động nguy hiểm của tình thế

Kết quả là FED đã cứu được hệ thống ngân hàng mà không phải trả giá bằng lạm phát và lãi suất Tuy nhiên, kinh tế Mỹ tiếp tục trì trệ suốt

3 năm qua vì tiền các ngân hàng nhận được không đem cho doanh nghiệp vay lại vì nợ xấu

và rủi ro vẫn còn cao Họ giữ tiền cứu trợ để mua trái phiếu của các chính phủ cho an toàn và hạnh phúc với số tiền lời khủng qua sai biệt về lãi suất mua và bán

Cuối cùng, nhờ sự năng động của nền kinh

tế thị trường và những sáng tạo của tầng lớp doanh nhân trẻ, nền kinh tế Mỹ cho thấy vài tín hiệu của sự hồi phục vào giữa năm nay Nhưng ngoài điểm sáng này, tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao, giá địa ốc vẫn suy giảm, nợ công và tư vẫn đầm đìa và lạm phát vẫn là một đe dọa qua giá dầu

và lãi suất Nói tóm lại, nhờ vài viên aspirin, bệnh nhân đã quay lại sở làm việc, nhưng cái nọc ung thư trong gan ruột vẫn chờ ngày

giải phẫu

Đây là chiến thuật mà người phương Tây gọi

là "giấu bụi dưới thảm" (swept under the rug) hay

"đá cái thùng (rác) xuống cuối đường" (kick the

(trash) can down the road) Tạm ổn, nhưng một ngày nào đó, trong nhiệm kỳ mới, có lẽ một người nào khác sẽ phải làm cái việc dơ bẩn là hút bụi hay đổ rác

Ứng dụng cho Việt Nam

Câu hỏi kế tiếp là Mỹ làm được thế thì tại sao Việt Nam không bắt chước mà áp dụng giải pháp tương tự? Dĩ nhiên, chính phủ Việt Nam đang áp dụng chính sách này và cũng có cơ may thành công như chính phủ Mỹ Tuy nhiên, có năm sự khác biệt khá sâu rộng giữa hai nền kinh

tế

Trước hết, dù chịu nhiều thách thức, đồng đô

la Mỹ vẫn là bản vị chính trong các thanh toán quốc tế Sự sụt giảm tỷ giá đồng đô la Mỹ sẽ khiến các dự trữ ngoại hối của Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore mất giá trị nhanh chóng Các nhà cầm quyền nơi đây đã làm đủ cách để giúp

Mỹ và giúp chính họ giữ sự bình ổn Không ai quan tâm đến đồng Việt Nam Nền kinh tế Mỹ phần lớn vẫn dựa trên vận hành thị trường, với

những doanh nghiệp tư nhân năng động, sáng tạo và mạo hiểm Nhiều nhà sáng lập các doanh nghiệp mũi nhọn của nền kinh tế là những di dân từ châu Á, Đông Âu với mộng ước xây dựng những sự nghiệp lớn lao trên sân chơi lớn nhất toàn cầu Trong khi đó, đầu tàu của kinh tế Việt Nam vẫn là những doanh nghiệp nhà nước, với sự bảo bọc của đặc quyền, đặc lợi

Doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam vẫn chiến đấu bền bỉ trong trận bão hiện nay Tuy nhiên, đối diện với lãi suất trên 20%, lạm phát thực sự hơn 15% và tỷ giá đô la thấp hơn 16% giá trị thực của tiền đồng, các doanh nghiệp này chịu quá nhiều gánh nặng để cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu và ngay cả nội địa so với hàng Trung Quốc Trong khi đó, doanh nhân Mỹ chỉ chịu lãi suất khoảng 6%, lạm phát 2%, nên sự hồi phục xảy ra nhanh chóng hơn

Thêm vào đó, đầu tư trực tiếp (FDI) và gián tiếp (FII) vào Mỹ lại gia tăng trong các khủng hoảng kinh tế toàn cầu nhờ vào sự ổn định và minh bạch của cơ chế quản lý của Mỹ Các suy giảm về FDI và FII cho Việt Nam là những tín

hiệu ngược lại

Trong cuộc khủng hoảng tài chính năm

2008, do nợ xấu từ việc giá bất động sản suy sụp, các ngân hàng Mỹ đã công khai các số liệu

và tình trạng của những sản phẩm tài chính để chính phủ Mỹ và các nhà đầu tư có thể đánh giá (stress test) khả năng sinh tồn của mình Nhiều định chế hàng đầu như Lehman Bros hay Countrywide phải phá sản và nhiều ngân hàng hay hãng bảo hiểm siêu cấp phải bán đi phần lớn nguồn vốn của mình cho các nhà đầu tư mới,

kể cả chính phủ Mọi biện pháp của chính phủ Việt Nam và các nhóm sở hữu ngân hàng vẫn diễn ra sau bức màn che, nên không ai bên ngoài

có thể tiên đoán bất cứ điều gì về vấn đề hay diễn biến

Liệu Việt Nam có thành công (dù tạm thời) như Mỹ trong bài toán kinh tế hiện tại? Chính phủ thì khá tự tin, giống như các nhà quản lý của Tập đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN) vừa bảo đảm là những rò rỉ của đập thủy điện sông Tranh không là gì Theo kinh nghiệm sống ở nhiều quốc gia đang phát triển, các quan chức càng tự