Phân tích nguồn gốc tăng trưởng kinh tế tỉnh An Giang giai đoạn 1990 - 2009

PHỂNăTệCHăNGU NăG CăT NGă... óngăgópăc aăcácăy uăt ăs năxu tăvƠoăt ngătr ngăkinhăt ..... C th nh bài nghiên c u: Determinants of Agricultural Growth in Indonesia, the Philippines, and Th

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

-

GIAIă O Nă1990-2009

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP H Chí Minh – N m β011

PHỂNăTệCHăNGU NăG CăT NGă

L IăCAMăÐOAN

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và

s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong

ph m vi hi u bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a

Tr ng i h c Kinh t thành ph H Chí Minh hay Ch ng trình gi ng d y kinh t

L IăC Mă N

u tiên, tôi xin g i l i c m n sâu s c đ n th y V Thành T Anh, th y Châu

V n Thành và th y Nguy n H u D ng đư t n tình h tr và h ng d n tôi trong quá

trình hoàn thành lu n v n

Ngoài ra tôi c ng xin chân thành c m n các th y, cô c a Ch ng trình Gi ng

d y Kinh t Fulbright thu c tr ng i h c Kinh t TP H Chí Minh đư t n tình gi ng

d y c ng nh trao truy n l ng ki n th c vô giá cho tôi trong th i gian nghiên c u, h c

t p t i ch ng trình

Tôi c ng vô cùng bi t n gia đình tôi khi h đư bên c nh, đ ng viên, t o đi u

ki n và là ch d a tinh th n cho tôi trong su t quá trình h c t p ng th i tôi c ng chân thành c m n đ n t t c b n l p MPP1 đư nhi t tình h tr thông tin và có nh ng góp ý h u ích cho bài lu n v n

Trân tr ng c m n

TP H Chí Minh, ngày tháng n m 2011

Ng i th c hi n lu n v n

Tr n Th H i Giang

M CăL C

CH NGă1:ăD NăNH P 1

1.1 B i c nh chính sách: 1

1.2 V n đ chính sách: 2

1.3 M c đích và câu h i nghiên c u: 2

1.4 Ph m vi nghiên c u 3

1.5 S li u và ph ng pháp nghiên c u: 3

1.6 i m m i và h n ch c a lu n v n: 3

1.7 K t c u c a lu n v n: 4

CH NGă2:ăC ăS ăLÝăLU N 6

2.1 T ng quan c s lý thuy t: 5

2.1.1 T ng tr ng kinh t và ngu n g c t ng tr ng kinh t 5

2.1.2 Ph ng pháp xác đ nh ngu n g c t ng tr ng: 6

2.1.3 M t s nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng: 11

2.2 Các ph ng pháp phân tích t ng tr ng áp d ng cho t nh An Giang: 12

2.2.1 Ph ng pháp d ch chuy n - c u ph n: 12

2.2.2 Ho ch toán t ng tr ng 14

CH NGă3:ăK TăQU ăPHỂNăTệCH 17

3.1 T ng quan v t nh An Giang 17

3.2 Phân tích v chuy n d ch – c u ph n 18

3.2.1 Hi u ng t nh trong t ng khu v c 21

3.2.2 Hi u ng đ ng trong t ng khu v c 23

3.2.3 Hi u ng t ng tr ng n ng su t trong n i ngành 25

3.3 óngăgópăc aăcácăy uăt ăs năxu tăvƠoăt ngătr ngăkinhăt 28

3.3.1 óng góp c a v n 29

3.3.2 óng góp c a lao đ ng 32

3.3.3 óng góp c a di n tích 34

3.3.3 óng góp c a TFP 38

CH NGă4:ăK TăLU N VÀ G IăÝăCHệNHăSÁCH 41

TĨIăLI UăTHAMăKH O 46

PH ăL C 48

DANHăM CăCÁCăKÝăHI U,ăCH ăVI TăT T

AG: An Giang

CIEM: Vi n Nghiên c u và Qu n lý kinh t Trung ng, B K ho ch u t BSCL: ng b ng sông C u Long

GDP: T ng s n ph m qu c n i (Gross Domestic Product)

GNP: T ng s n l ng qu c gia (Gross National Product)

HDI: Ch s phát tri n con ng i (Human Development Index)

ICOR: H s s d ng v n (Incremental Capital - Output Ratio)

KV1: Khu v c I

KV2: Khu v c II

KV3: Khu v c III

NI: Thu nh p qu c dân (National Income)

NNP: T ng s n ph m ròng qu c gia (Net National Product)

OECD: T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t (Organization for Economic

Cooperation and Development) TFP: N ng su t các nhân t t ng h p (Total Factor Productivity)

USD: ng đôla M

DANHăM CăB NGăBI U

B ng 3-1: Di n bi n c c u kinh t c a t nh An Giang giai đo n 1990-2009 Ph l c

B ng 3-2: Các hi u ng làm t ng n ng su t trong quá trình d ch chuy n

c c u kinh t giai đo n 1990-2009 19

B ng 3-3: Hi u ng do chuy n d ch c c u kinh t giai đo n 1990-2009 20

B ng γ-4: N ng su t và t tr ng lao đ ng thay đ i trong

giai đo n 1991-2009 Ph l c

B ng 3-5: Hi u ng t nh trong γ khu v c giai đo n 1990-2009 21

B ng 3-6: Hi u ng đ ng trong γ khu v c giai đo n 1990-2009 23

B ng 3-7: Hi u ng t ng tr ng n i ngành c a γ khu v c giai đo n 1990-2009 25

B ng 3-8: Th ng kê mô t s li u Ph l c

B ng 3-9: K t qu ph ng pháp ho ch toán t ng tr ng 29

B ng 3-10: óng góp c a v n vào t ng tr ng giai đo n 1991-2009 Ph l c

B ng γ-11: T tr ng ngu n v n trong t ng v n đ u t phát tri n

giai đo n 1991-2009 Ph l c

B ng 3-12: T tr ng và th h ng các l nh v c đ u t do nhà n c

đ u t β000-2008 Ph l c

B ng 3-13: óng góp c a lao đ ng vào t ng tr ng giai đo n 1991-2009 32

B ng γ-14: T c đ t ng lao đ ng trung bình trong giai đo n β000-2009 Ph l c

B ng 3-15: óng góp c a di n tích vào t ng tr ng giai đo n 1991-2009 35

B ng 3-16: óng góp c a TFP vào t ng tr ng giai đo n 1991-2009 39

DANHăM CăHÌNHăV

Hình 3-1: Các hi u ng trong quá trình d ch chuy n c c u kinh t giai đo n

1990-2009 19

Hình 3-β: Hi u ng do chuy n d ch c c u kinh t trong t ng khu v c kinh t

giai đo n 1990-2009 21

Hình 3-3: S thay đ i t tr ng c a γ khu v c 22

Hình 3-4: N ng su t c a γ khu v c trong giai đo n 1990-2009 24

Hình 3-5: N ng su t c a γ khu v c trong giai đo n 1990-2009 26

Hình 3-6: T c đ t ng c a GDP khu v c I và đóng góp c a lao đ ng vào t ng tr ng kinh t 33

Hình 3-7: T c đ t ng di n tích s n xu t và t ng tr ng s n l ng khu v c I 38

TÓMăT T

K t qu nghiên c u đóng góp m t góc nhìn r ng h n v ngu n g c t ng tr ng kinh t t nh An Giang d a trên c s phân tích m t cách khoa h c Trong đó, ph ng pháp phân tích ngu n g c t ng tr ng kinh t k t h p hai ph ng pháp phân tích d ch chuy n - c u ph n và ph ng pháp h ch toán t ng tr ng là đi m khác bi t so v i các đánh giá v t ng tr ng kinh t t i t nh An Giang Nó giúp cho nhà ho ch đ nh chính sách hi u sâu h n v ngu n g c c a t ng tr ng ph c v cho vi c xây d ng đ nh h ng chi n l c phát tri n kinh t b n v ng cho đ a ph ng trong th i gian t i

Nghiên c u tìm ra r ng: (i) Chuy n d ch c c u kinh t đ a ph ng trong giai đo n

1990-β009 t khu v c I sang khu v c III là đáng k nh ng còn ch m, riêng khu v c II không có bi n đ ng nhi u; (ii) T ng tr ng n i ngành c a khu v c II và III là th p không nh k v ng c a đ a ph ng nguyên nhân do t tr ng lao đ ng còn quá th p; khu

v c I có đóng góp vào t ng tr ng cao nh t nh ng không b n v ng do đóng góp này

ph thu c vào t ng di n tích đ t s n xu t nông nghi p và t ng l c l ng lao đ ng gi n

đ n; (iii) óng góp vào t ng tr ng kinh t c a TFP là không đáng k nh ng có xu

h ng t ng óng góp c a v n th p, th hi n vai trò c a v n trong quá trình t ng tr ng

c a t nh An Giang th p i u này hoàn toàn khác v i k t qu nghiên c u v đóng góp

c a v n trên ph m vi c n c c bi t, đóng góp c a di n tích s n xu t nông nghi p và

l c l ng lao đ ng là đáng k vào t ng tr ng kinh t c a t nh, th hi n trình đ phát tri n kinh t c a t nh An Giang v n còn th p

Tóm l i t ng tr ng kinh t t nh An Giang giai đo n 1990-β009 là cao so v i bình quân c n c nh ng ch t l ng t ng tr ng th p, không n đ nh, ph thu c nhi u vào

l c l ng lao đ ng ph thông và t ng di n tích đ t nông nghi p Nh v y trong th i gian t i, đ đ t đ c m c tiêu t ng tr ng kinh t b n v ng t nh An Giang c n có

nh ng đi u ch nh phù h p

l i kinh t c a m i qu c gia và vi c tìm hi u y u t nào t o nên t ng tr ng t lâu

đư tr thành m t trong nh ng câu h i trung tâm c a kinh t h c (Tr n Th t,

2004) Do v y, gi i thích nguyên nhân c a t ng tr ng kinh t , đ c bi t là ngu n

g c c a t ng tr ng đ đánh giá s t ng tr ng nhanh hay ch m c a m t qu c gia

m i quan tâm l n c a các nhà qu n lý

C ng nh m c tiêu phát tri n b n v ng c a qu c gia, t nh An Giang c ng đ t

m c tiêu t ng tr ng b n v ng làm chi n l c hàng đ u T nh An Giang có l i th

v phát tri n nông nghi p m t cách toàn di n (đ c bi t đ n v i s n l ng lúa và cá

l n nh t c n c), có đi u ki n thu n l i đ phát tri n công nghi p ch bi n, công nghi p xây d ng, th ng m i và du l ch T c đ t ng tr ng GDP trong hai th p k qua cao h n trung bình c n c (An Giang 9,0%; c n c 7,4%) Dân s h n β,1 tri u ng i (β009) trong đó t l lao đ ng là trên 50%, đây đ c xem là th i k dân

s “vàng” r t thu n l i cho phát tri n kinh t B t l i l n nh t c a t nh An Giang là

h th ng giao thông không thu n l i và xa thành ph H Chí Minh – khu v c kinh

t n ng đ ng nh t c a c n c.2 Nh ng bù l i, t nh An Giang n m trong khu v c trung tâm c a BSCL và có đ ng biên gi i ti p giáp v i v ng qu c Campuchia kho ng 100 km, t o đi u ki n cho t nh An Giang tr thành m t th tr ng l n h p

d n, r t thu n l i cho vi c giao th ng trong khu v c và d dàng ti p c n v i các

2 H th ng sông ngòi ch ng ch t thu n l i cho vi c t i tiêu đư gây b t l i l n cho h th ng giao thông đ ng

b c a t nh, làm con đ ng đ n t nh tr nên ngo n ngèo, t n nhi u th i gian do đ ng nh , qua nhi u c u và

phà

t ng t tr ng c a công nghi p và d ch v K t qu là GDP t ng tr ng cao trong

th p k qua nh ng đóng góp vào GDP qu c gia là r t khiêm t n (kho ng β,β% n m

2009), h n n a theo x p h ng n ng l c c nh tranh qu c gia hàng n m t nh An

Giang luôn đ ng trong nhóm 10 t nh thành d n d u c n c, nh ng hàng n m ph i

nh n thêm tr c p t chính ph kho ng γ0-40% trong t ng thu ngân sách Vì v y

v n đ đ t ra xung quanh ch t l ng t ng tr ng GDP trong th i gian qua là quá

trình chuy n d ch c c u kinh t đóng góp vào t ng tr ng n ng su t ra sao và phân tích y u t nào đóng góp chính vào t ng tr ng này? ây là bài toán nan gi i

mà hi n nay t nh An Giang ch a có nghiên c u nào gi i đáp th a đáng Vì th , trong nghiên c u này tác gi s phân tích ngu n g c t ng tr ng kinh t c a t nh An

Giang trong giai đo n 1990-β009 nh m gi i quy t v n đ trên b ng ph ng pháp

phân tích d ch chuy n - c u ph n và h ch toán t ng tr ng

1.3 M c đích và câu h i nghiên c u

M c đích c a nghiên c u này là làm rõ v n đ ngu n g c t ng tr ng kinh t

c a t nh An Giang d a trên c s khoa h c Các m c tiêu c th là đ nh l ng các

y u t quy t đ nh t ng tr ng kinh t c a t nh An Giang, đ t đó đ xu t các gi i pháp t p trung và phù h p v i vai trò c a chúng trong t ng tr ng kinh t

gi i quy t các m c tiêu trên, các câu h i c n đ c làm sáng t nh sau:

(1) Quá trình d ch chuy n kinh t đóng góp nh th nào vào t ng tr ng kinh

t c a t nh An Giang giai đo n 1990-2009?

(2) Trong s các y u t : v n, lao đ ng, di n tích đ t s n xu t nông nghi p và

TFP c a t nh An Giang giai đo n 1990-2009, y u t nào đóng góp chính?

(3) V i m c tiêu t ng tr ng kinh t cao và n đ nh, t nh An Giang c n t p

trung phát tri n y u t nào trong t ng lai?

1.4 Ph m vi nghiên c u

Ph m vi nghiên c u trên đ a bàn t nh An Giang t n m 1990-2009

Tác gi phân tích t ng tr ng kinh t thông qua phân tích n ng su t t ng do

hi u ng c a quá trình chuy n d ch c c u kinh t và ngu n g c t ng tr ng s n

l ng - hàm s n xu t - v i các y u t : v n, lao đ ng, di n tích đ t s n xu t nông nghi p và TFP; không phân tích đ n y u t khác ngoài các v n đ kinh t , nh môi

tr ng, xư h i

1.5 S li u và ph ng pháp nghiên c u

Các s li u v GDP, v n đ u t phát tri n, lao đ ng, di n tích đ t s n xu t nông nghi p l y t Niên giám th ng kê S li u v v n đ u t toàn xư h i l y t S

K ho ch và u t Các s li u v GDP, v n đ u đ c quy v m t m c giá chung

1.6 i m m i và h n ch c a lu n v n

i m m i c a lu n v n là tác gi phân tích t ng tr ng kinh t c a t nh k t h p

hai ph ng pháp: h ch toán t ng tr ng t k t qu h i qui hàm s n xu t và ph ng

pháp d ch chuy n - c u ph n đ đ nh l ng đóng góp c a các y u t và ph n t ng

n ng su t lao đ ng c th trong t ng khu v c kinh t M t đi m m i n a là tác gi

b sung y u t di n tích đ t s n xu t nông nghi p vào mô hình hàm s n xu t, do đ c

đi m c a An Giang là t nh nông nghi p Tính đ n th i đi m hi n t i, đây c ng là

lu n v n phân tích t ng tr ng kinh t c a t nh An Giang duy nh t s d ng cùng lúc hai ph ng pháp nghiên c u trên

Hduy nh t s d ng cùng lúc hai ph ng pháp nghiên c u trên t các ynh t s

d ng c theo các ti d ng cùng lúc hai ph ng pháp nghiên c u trên t ng tr ng kinh

t c a t ng khu v c kinh t htheo c dheo các ti d ng cùng lúc hai ph ng pháp

nghihông đ theo yêu c u, nh ng s t m ch p nh n đ c n u m c đ gi i thích c a

mô hình cao và các h s hdheo c có ý ngh a th ng cùn

1.7 K t c u c a lu n v n

Bài vi t đ c chia thành 4 ch ng nh sau: Ch ng 1 s gi i thi u b i c nh

chính sách, v n đ chính sách, ph m vi nghiên c u, m c đích nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u, đi m m i và h n ch c a lu n v n Ch ng β gi i thi u t ng quan

v c s lý thuy t và ph ng pháp nghiên c u v d ch chuy n - c u ph n và ngu n

g c t ng tr ng và cách áp d ng cách tính này đ phân tích t ng tr ng c a An Giang Ch ng γ trình bày k t qu phân tích, đ u tiên là phân tích hi u ng c a quá trình d ch chuy n c c u kinh t v i t ng tr ng n ng su t Sau đó phân tích t ng

y u t riêng l tác đ ng đ n t ng tr ng, g m: v n, lao đ ng và TFP Xen k t ng

ph n là liên h t ng tr ng kinh t , TFP v i t ng tr ng n ng su t lao đ ng trong

n i ngành và do tác đ ng c a vi c d ch chuy n c c u kinh t Ch ng 4 g i ý chính sách d a trên các k t qu phân tích các ch ng tr c và k t lu n

CH NGă2:ăC ăS ăLÝăLU N

2.1 T ng quan c s lý thuy t

2.1.1 T ng tr ng kinh t và ngu n g c t ng tr ng kinh t

T ng tr ng kinh t là s gia t ng v quy mô s n l ng qu c gia hay quy mô

s n l ng qu c gia tính trên bình quân đ u ng i trong m t kho ng th i gian xác

đ nh - th ng là m t n m Các ch tiêu đ c s d ng đ đo l ng t ng tr ng kinh

t nh : GDP (t ng s n ph m qu c n i/ trong n c), GNP (t ng s n ph m qu c dân), NNP (s n ph m qu c dân ròng), NI (thu nh p qu c dân)… Trong đó, ch tiêu GDP đ c s d ng ph bi n h n vì nó ph n ánh đ c t ng thu nh p c a m i ng i trong n n kinh t và t ng chi tiêu đ mua s n l ng hàng hóa, d ch v c a n n kinh

t T ng tr ng kinh t bi u hi n qua giá tr tuy t đ i thông qua xem xét quy mô c a GDP (∆Y = Yt - Yt-1) hay qua giá tr t ng đ i thông qua m c t ng tr ng GDP (g Y

= ∆Y/Yt-1 x 100%)

T ng tr ng kinh t là y u t quan tr ng nh t quy t đ nh phúc l i kinh t c a

m t qu c gia, do v y, vi c nghiên c u các y u t quy t đ nh nên t ng tr ng kinh t

cách c b n: n ng su t lao đ ng và n ng su t các nhân t t ng h p N ng su t lao

đ ng đ c đo l ng d a trên s s n ph m trên m t lao đ ng hay m t gi lao đ ng

Còn n ng su t các nhân t t ng h p - còn đ c g i là TFP (Total Factor

Productivity) - đo l ng gián ti p s k t h p có hi u qu các y u t s n xu t và đóng góp c a ti n b công ngh , vai trò c a th ch và nh h ng c a các y u t

khác ngoài các y u t s n xu t đ c s d ng phân tích.3

Các nhà kinh t h c xây d ng hàm s n xu t t ng quát v i các y u t s n xu t chính (v n, lao đ ng, tài nguyên và công ngh ) đ gi i thích s gia t ng s n l ng

đ u ra t các y u t đ u vào Trong nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng thì hàm

s n xu t theo d ng Cobb-Douglass (do hai nhà toán h c và kinh t h c ng i M sáng l p) đ c s d ng ph bi n Cobb-Douglass là d ng hàm s phi tuy n tính,

vi c s d ng hàm d ng này đ phân tích m i quan h đ u ra – đ u vào phù h p v i

th c t là s n l ng đ u ra không t ng tuy n tính theo quy mô đ u vào

Mô hình đ u tiên nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng là mô hình Solow c a nhà kinh t h c Robert Solow Hàm s n xu t c a Solow g m ba y u t đ u vào:

v n, lao đ ng và ti n b k thu t Theo đó, s n l ng (t c đ u ra) s ph thu c vào

s l ng v n và lao đ ng (t c đ u vào); mà v n thì có l i t c biên gi m d n theo quy mô, nên ti n b k thu t s làm d ch chuy n hàm s n xu t theo th i gian K t

lu n c a mô hình này là n n kinh t s đ t tr ng thái t ng tr ng cân b ng trong dài

h n v i t c đ t ng tr ng kinh t b ng v i t c đ c a ti n b k thu t c ng v i t c

đ t ng tr ng c a lao đ ng

Hàm s n xu t đ c xây d ng theo d ng ph ng trình toán h c Cobb-Douglass

v i γ y u t đ u vào: v n (K), lao đ ng (L) và ti n b công ngh (A)

YF(K,L,A) AKL (a.1)

“ ”, “ß” là l y th a ph n ánh đ co giưn c a s n l ng l n l t theo lao đ ng,

v n T ng ( + ß) ph n ánh s c sinh l i theo quy mô, cho bi t n n kinh t đang

tr ng thái t ng hay gi m ho c không đ i theo quy mô i u này có ý ngh a quan

tr ng trong phân tích t ng tr ng, vì khi đư xác đ nh tr ng thái c a n n kinh t , các nhà phân tích s đ ra nh ng chính sách phù h p v i b i c nh kinh t

Ph ng pháp d ch chuy n – c u ph n là m t ph ng pháp toán h c, dùng đ phân tách s thay đ i các c u ph n trong c u trúc t ng th , ph n ánh s thay đ i v trí c a các c u ph n và s thay đ i trong n i b c a các ph n c th t o nên c u

ph n ng d ng mô hình phân tích c a Jan Fagerberg (2000), n i dung phân tích s

là tìm ra con s c th trong t ng tr ng n ng su t, bao nhiêu ph n tr m là do t ng

n ng su t trong n i ngành và bao nhiêu ph n tr m là do t ng n ng su t do quá trình chuy n d ch và tìm đóng góp c a t ng b ph n c u ph n trong t ng th

G i P là n ng su t lao đ ng; Y là giá tr t ng thêm; L là l c l ng lao đ ng tham gia n n kinh t ; i = (1,β,γ), đ i di n cho khu v c I, khu v c II, khu v c III

i i i

L

L L

Y L

P (b.3)

t P là ph n thay đ i n ng su t, S là ph n thay đ i t tr ng Ta đ c:

o

PP

P

[1] [2] [3]

[1] Hi u ng t nh (static effect): đ c xem là giai đo n đ u c a quá trình

chuy n d ch u tiên, s lao đ ng s d ch chuy n ( S≠0), n ng su t lao đ ng lúc

này ch a thay đ i (Po) Hi u ng t nh s có tác đ ng tích c c (>0) n u lao đ ng d ch chuy n t khu v c có n ng su t th p sang n ng su t cao; có tác đ ng tiêu c c (<0)

n u lao đ ng d ch chuy n t khu v c n ng su t cao sang n ng su t th p

[2] Hi u ng đ ng (dynamic effect): đ c xem là giai đo n th hai c a quá

trình chuy n d ch M t khi s l ng lao đ ng thay đ i ( S≠0), sau m t th i gian

[3] Hi u ng trong n i ngành (within effect): đo l ng s thay đ i n ng su t

( P) trong n i ngành ng v i tr ng s lao đ ng trong khu v c phân tích ban đ u

(So) Hi u ng tích c c khi n ng su t trong khu v c t ng ( P>0) Ng c l i, có tác

đ ng tiêu c c khi n ng su t gi m ( P<0)

Tóm l i, m i s thay đ i trong n ng su t và lao đ ng c a m i khu v c đ u có

ý ngh a và nh h ng đ n n ng su t c a t ng th n n kinh t S thay đ i lao đ ng

có tác đ ng tiêu c c khi lao đ ng d ch chuy n t khu v c có n ng su t cao sang

n ng su t th p S thay đ i c a n ng su t, n u P>0, h u h t đ u có l i cho n n kinh t Tuy nhiên, th c t có nh ng ngành có n ng su t cao, tác đ ng ngay đ n GDP trong hi n t i nh ng v lâu dài s không t t cho t ng tr ng ho c tác đ ng b t

l i đ n s phát tri n đ n các ngành khác Ngoài ra, vi c s d ng ch tiêu n ng su t lao đ ng có h n ch là không ph n ánh đ c đóng góp c a các y u t khác nh ,

v n, ng d ng khoa h c k thu t, hi u qu qu n lý…

Nh m t bài toán đ t i u l i nhu n, c c u ngành kinh t g m các ngành

kinh t , đ c ví nh danh m c đ u t đ c l a ch n v i t tr ng khác nhau Tuy

nhiên, bài toán này đ c gi i quy t b i r t nhi u ng i và nhà n c là m t-nh

ng-r t-quan-tng-r ng tng-rong s đó Nhà n c tác đ ng vào c c u ngành b ng cách thông báo xu h ng c c u ngành d ki n, t p trung đ u t và có các chính sách u đưi

đ u t vào các ngành đ c u tiên đ phát tri n

C c u ngành kinh t cho bi t trình đ phát tri n c a n n kinh t , do đó, nó luôn d ch chuy n theo m t xu h ng th hi n trình đ phát tri n c a n n kinh t Thông th ng các n c phát tri n, t tr ng c a ngành d ch v r t l n, ng c l i,

t tr ng này các n c đang phát tri n chi m t tr ng kho ng GDP kho ng β0 –

30% 4

C c u ngành th ng đ c chia thành γ khu v c: nông nghi p, công nghi p

và d ch v (còn đ c g i là khu v c I, khu v c II, khu v c III) Vi c phân chia c

c u ngành kinh t ch có ý ngh a t ng đ i, m c đích đ phân lo i ngành có n ng

su t th p và n ng su t cao N ng su t lao đ ng c a khu v c nông nghi p là th p

nh t, do tính ch t công vi c c a nh ng ngành trong khu v c này khá đ n gi n, t p trung nhi u lao đ ng gi n đ n Theo lý thuy t v thay đ i c c u c a nhà kinh t

h c Hollis Chenery,5 t tr ng c a ngành nông nghi p trong GDP có xu h ng gi m

và t tr ng c a ngành công nghi p trong GDP có xu h ng t ng g n li n v i GNP/ng i t ng và có đi m gi a cho quá trình phát tri n nông nghi p và công nghi p Các qu c gia đang phát tri n n u “nôn nóng công nghi p hóa”, xem nh đóng góp c a nông nghi p s r i vào “cái b y”.6 không v ng vào cái b y này các n c ph i có chi n l c phát tri n nông nghi p và công nghi p thích h p

Vi c xây d ng c c u ngành kinh t là m t vi c làm khó kh n M t c c u ngành h p lý ph i có các b ph n k t h p m t cách hài hòa, cho phép khai thác t i

đa các ngu n l c c a đ t n c, c a đ a ph ng m t cách hi u qu , đ m b o n n kinh t t ng tr ng v i t c đ cao và ch t l ng t ng tr ng n đ nh, b n v ng

N u c c u kinh t không h p lý s d n đ n vi c t p trung các ngu n l c, t o ra tác

4 Mai Thành, 2007

5 inh Phi H , β009

6 N u chuy n sang công nghi p mà không d a vào n n t ng n ng su t lao đ ng, khu v c nông nghi p s

gi m S có m t l ng ngo i t hy sinh đ nh p kh u l ng th c thay vì nh p kh u máy móc, nguyên v t li u

ph c v cho m c tiêu phát tri n kinh t Bên c nh đó, nông nghi p k t h p v i vi c nh p kh u s làm giá

l ng th c t ng, làm thu nh p th c c a công nhân gi m, đòi h i ph i t ng l ng công nhân Khi l ng t ng

mà n ng su t lao đ ng không t ng t ng ng s làm tích l y t b n và đ u t tái s n xu t công nghi p gi m,

t đó làm cho t c đ t ng tr ng công nghi p gi m Nh v y, n n kinh t mà t ng tr ng c khu v c nông nghi p và công nghi p đ u gi m thì t ng tr ng chung c a n n kinh t s gi m

đ ng “chèn ép” các khu v c khác, b t l i đ n t ng tr ng

2.1.2.2 H ch toán t ng tr ng

Theo gi đ nh c a tr ng phái tân c đi n, s c sinh l i không đ i theo quy

mô, t c t ng ( + ß)=1 Nh v y, ph ng trình hàm s n xu t (a.1) bi n đ i l i theo

dK A

dA Y

A

+

óng góp

c a v n K

g

óng góp c a lao đ ng

kinh t , ch t l ng và tính minh b ch c a b máy nhà n c, c c u đ u t (theo

h ng t p trung vào nh ng ngành có su t sinh l i nhanh và cao)…

Qua nh ng c s lý thuy t đư đ c p trên, ta th y t ng tr ng kinh t ph thu c vào quá trình t ng tr ng n ng su t và tích l y các y u t s n xu t M t n n kinh t t ng tr ng có ch t l ng th hi n qua t tr ng đóng góp c a TFP cao, không b nh h ng b i cú s c bên ngoài M t c c u ngành kinh t h p lý s thúc

đ y quá trình t ng tr ng kinh t di n ra nhanh và b n v ng

16 l n đóng góp c a lao đ ng, đóng góp c a TFP r t th p; nh ng sau khi tách t nh, đóng góp c a v n đư gi m, ch g p 6 l n đóng góp c a lao đ ng, đóng góp c a TFP

l n áp đóng góp c a v n Tuy nhiên, các tác gi tính toán t tr ng đóng góp c a v n

t s li u trung bình c a c n c và gi đ nh s c sinh l i không đ i theo quy mô Qua so sánh các bài nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng c a Vi t Nam c ng

nh m t s n c khác, tác gi nh n th y các k t qu nghiên c u khác nhau dù cùng phân tích chung m t kho ng th i gian Nguyên nhân có s khác bi t là do có s khác nhau trong vi c l a ch n s li u và ph ng pháp đ c s d ng đ phân tích

C th , s khác bi t trong vi c ch n l a s li u v y u t v n và con s kh u hao,

s li u v lao đ ng: đang tham gia vào n n kinh t hay là ngu n lao đ ng… Nh

Tr n Th t (β004) s d ng ch tiêu tài s n tích l y v i t l kh u hao là 5%, lo i

tr y u t chu k kinh doanh khi tính toán t ng tr ng b ng cách tính toán c

l ng GDP ti m n ng c a n n kinh t và tìm ra đóng góp c a TFP cao Nguy n Th Cành (β009) xác đ nh t ph n thu nh p c a v n và lao đ ng thông qua c l ng h

s m c a hàm s n xu t Cobb-Douglas; gi đ nh c a mô hình là s c sinh l i không

đ i theo quy mô…

Trong các bài nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng, ph n l n các y u t s n

xu t đ c phân tích là v n và lao đ ng (và trình đ lao đ ng), không có y u t tài nguyên hay di n tích đ t s n xu t nông nghi p do gi đ nh ph n giá tr c a tài nguyên ho c đ t đư đ c tính vào y u t v n Trong các bài phân tích v t ng

tr ng nông nghi p c a m t s n c khác, y u t di n tích s n xu t nông nghi p (cùng v i các y u t khác) đ c đ a vào, tách b ch v i y u t v n C th nh bài nghiên c u: Determinants of Agricultural Growth in Indonesia, the Philippines, and

Thailand c a các tác gi Yair Mundlak, Donald F Larson and Rita Butzer (2002) và

Agricultural Growth Accounting and Total Factor Productivity in South Asia: A Review and Policy Implications c a các tác gi Praduman Kumar, Surabhi Mittal

and Mahabub Hossain (2008)…

Hi n Vi t Nam, tác gi ch a tìm đ c phân tích t ng tr ng n ng su t theo

ph ng pháp d ch chuy n - c u ph n các n c khác, ph ng pháp này đ c s

d ng đ phân tích quá trình chuy n d ch c c u kinh t trong các bài vi t c a Jan

Fagerberg (2000) và bài phân tích c a Economic Divison thu c Ministry of Trade

and Industry Singapore

Trong lu n v n này tác gi s d ng β ph ng pháp đ phân tích ngu n g c

t ng tr ng kinh t c a t nh An Giang, bao g m phân tích d ch chuy n – c u ph n

và ph ng pháp h ch toán t ng tr ng

2.2.1 Ph ng pháp d ch chuy n – c u ph n

Ph ng pháp d ch chuy n - c u ph n là ph ng pháp “bóc tách” các ph n nh

h ng c a quá trình d ch chuy n lao đ ng vào t ng tr ng n ng su t trong γ khu

v c c a n n kinh t Bao g m: (i) khu v c I (nông nghi p): các ngành nông nghi p, lâm nghi p và th y s n: (ii) khu v c II (công nghi p hay công nghi p – xây d ng): các ngành khai thác m , ch bi n, s n xu t và phân ph i đi n n c, xây d ng; và

(iii) khu v c III – th ng m i - d ch v : buôn bán, s a ch a, tín d ng, b t đ ng s n,

qu n lý nhà n c…

Ph ng pháp d ch chuy n - c u ph n đ c s d ng đ phân tích quá trình t ng

tr ng n ng su t c a t nh An Giang là phù h p N i dung phân tích c a ph ng pháp này phù h p v i m c tiêu tác gi mu n nh m đ n khi phân tích quá trình chuy n d ch c c u ngành kinh t c a t nh An Giang

S li u đ c s d ng: (i) GDP c a t nh An Giang và GDP c a γ khu v c c a

t nh An Giang tính theo giá so sánh n m 1994, đ n v tính là tri u đ ng; (ii) lao

đ ng tham gia vào n n kinh t và lao đ ng đang làm vi c trong γ khu v c trong đ

tu i lao đ ng theo quy đ nh c a nhà n c, đ n v tính là ng i (Xem cách tính

trong m c β.2.1.1)

Ph ng pháp d ch chuy n - c u ph n phân tích s thay đ i c a t ng b ph n

trong t ng th B ph n đ c ch n là khu v c I, II, III, t ng th là GDP c a t nh An

Giang S thay đ i t ng b ph n do các hi u ng: t nh, đ ng và trong n i b ngành

S ăđ ă2.1ăKhungăphơnătíchăn ngăsu tăt ngăth

Có nh ng cách tính khác nhau trong ph ng pháp này do l a ch n m c th i gian phân tích khác nhau: n m đ u tiên, n m cu i cùng ho c trung bình các n m Trong bài nghiên c u này, tác gi l y n m 1990 (n m đ u tiên c a giai đo n 1990-

2011) làm n m g c T t c các ph n: t ng n ng su t t ng thêm, t tr ng lao đ ng

t ng thêm khi đ c đ c p đ u so v i n m g c

Ví d : ph n γ.γ Phân tích d ch chuy n – c u ph n, khi tác gi vi t: “Trong quá trình d ch chuy n kinh t , các hi u ng t nh, đ ng, n i ngành đã làm n ng

su t… t ng thêm l n l t là 0,605, 0,514, 2,474 tri u đ ng/ng i/n m” có ngh a là

n ng su t t ng thêm trung bình là 0,605, 0,514, β,474 tri u đ ng/ng i/n m so v i

n m 1990

2.2.2 H ch toán t ng tr ng

Phân tích ngu n g c t ng tr ng trong ph n này b ng ph ng trình h ch toán

t ng tr ng, s d ng s li u GDP, s li u v n đ u t toàn xư h i và s lao đ ng đang tham gia n n kinh t An Giang là t nh nông nghi p v i trên 70% lao đ ng

s ng b ng ngh nông, GDP c a nông nghi p chi m t tr ng cao nh t trong t ng GDP c a t nh trung bình β0 n m qua (nông nghi p 44%, d ch v 4β%, công nghi p

14%) Do đó, tác gi b sung bi n di n tích đ t s n xu t nông nghi p (S) vào mô

hình phân tích D ng hàm đ c s d ng là hàm s n xu t d ng Cobb-Douglass (a.1)

Y (a’.1)

Trong đó:

- T ng ( + ß + ) ≠ 1, không ràng bu c gi đ nh s c sinh l i không đ i theo

quy mô

- Y là GDP c a t nh An Giang theo giá c đ nh n m 1994, l y t ngu n C c

Th ng kê t nh An Giang n v tính: tri u đ ng

Th ng kê t nh An Giang Bao g m lao đ ng tham gia vào các ho t đ ng kinh t trên đ a bàn t nh n v tính: ng i

- S là di n tích đ t s n xu t nông nghi p, l y t ngu n C c Th ng kê t nh An Giang Bao g m di n tích s n xu t lúa và di n tích nuôi tr ng th y s n

n v tính: hecta

Vi c b sung bi n S vào hàm s n xu t là phù h p v i th c t c a An Giang

Th nh t, do S c ng là m t y u t s n xu t và s bi n đ ng c a S có nh h ng đ n

t ng tr ng kinh t thông qua vi c t ng ho c gi m s n l ng nông s n Th hai,

trong s li u K (v n) c a t nh An Giang không bao g m y u t S, t c không g m

giá tr b ng ti n c a di n tích đ t s n xu t nông nghi p Th ba, An Giang là t nh

nông nghi p, phát tri n d a vào nông nghi p nên vai trò c a y u t di n tích đ t s n

xu t nông nghi p là r t quan tr ng đ i v i quá trình t ng tr ng c a t nh Theo quan

đi m c a David Ricardo, đ t đai là ngu n g c c a t ng tr ng và c ng là gi i h n

c a t ng tr ng.9 Và trong hàm s n xu t d ng truy n th ng c ng bao g m y u t

đ t đai ho c theo m t ngh a r ng h n: tài nguyên thiên nhiên, Do đó, vi c đ a bi n

S vào mô hình phân tích là h p lý

Tác gi tính toán h s đóng góp c a v n, lao đ ng b ng cách h i qui hàm

s n xu t (a’.1)

Mô hình h i qui có d ng nh sau:

ln(Y) = ln(A) + ln(K) + ln(L) + ln(S) (a’.2)

ụ ngh a c a mô hình (a’.2) là: ph n tr m thay đ i c a GDP c u thành t ph n

tr m thay đ i c a các y u t s n xu t g n v i tr ng s c a các y u t s n xu t và

TFP Sau khi có h s đóng góp c a các y u t s n xu t t k t qu h i qui hàm s n

xu t Cobb-Douglass, tác gi s d ng ph ng trình h ch toán t ng tr ng đ đo

9 t đai v i di n tích gi i h n và ch t l ng đ t gi m d n s làm t ng chi phí s n xu t nông nghi p, làm

gi m l i nhu n c a nhà s n xu t nông nghi p và làm giá hàng l ng th c t ng, t đó làm t ng ti n l ng danh ngh a, làm t ng chi phí s n xu t c a các l nh v c khác d n đ n l i nhu n c a các nhà s n xu t đ u gi m Tuy nhiên, th c t không nh d báo c a D Ricardo, ông đư b qua y u t quan tr ng là ti n b công ngh Ngày nay, nh s ti n b c a k thu t canh tác nên n ng su t s n xu t nông nghi p đư t ng cao h n, đóng góp nhi u h n cho t ng tr ng

l ng đóng góp c a t ng y u t : v n, lao đ ng, di n tích đ t s n xu t nông nghi p

và TFP trong t ng n m ho c giai đo n Cách tính nh sau:

CH NGă3:ăK TăQU ăPHỂNăTệCH

3.1 T ng quan v t nh An Giang

T nh An Giang là t nh thu c vùng BSCL, phía Tây B c ti p giáp v i V ng

qu c Campuchia v i đ ng biên gi i dài g n 100 km; phía ông và ông B c giáp

v i ng Tháp; phía Tây Nam ti p giáp v i Kiên Giang và phía ông Nam ti p giáp v i C n Th Theo th ng kê n m β009,10di n tích đ t t nhiên là γ5γ.676 ha,

trong đó đ t nông nghi p 297.872 ha (chi m 84,2%), đ t phi nông nghi p 54.114 ha

(15,3%), còn l i 1.689 ha đ t ch a s d ng bao g m đ t b ng, đ t đ i núi và núi đá

không cây Dân s trong t nh n m β009 là β.149.184 ng i, thành th là 609.γ84

ng i, nông thôn là 1.5γ9.800, m t đ trung bình 608 ng i/km2

T nh An Giang t ng tr ng v i t c đ khá cao, bình quân 9% giai đo n

1990-2009 nh ng t ng tr ng không n đ nh và ph thu c vào s n xu t nông nghi p

T nh An Giang mong mu n chuy n d ch c c u kinh t theo h ng gi m d n t

tr ng c a nông nghi p và t ng t tr ng c a công nghi p và d ch v Theo k t qu đánh giá c a t nh, quá trình chuy n d ch c c u kinh t c a t nh còn ch m và không

theo chi u sâu u tiên, chi n l c phát tri n c a t nh là “ u tiên phát tri n ngành công nghi p, d ch v ”; ngành công nghi p đư đ c u tiên v trí s m t (đ c ng m

hi u) Nh ng sau nhi u n m nh n th y ngành công nghi p t ng tr ng không nh

k v ng, t c đ t ng tr ng và t tr ng c a ngành luôn th p h n ch tiêu đư đ ra (t c đ t ng th p h n 6,8%, c c u ch nhi u h n 2,98%), các nhà lưnh đ o t nh đư thay đ i chi n l c V trí s m t là ngành d ch v , th hi n qua chi n l c c a t nh

“ u tiên phát tri n ngành d ch v , công nghi p” (Xem B ng 3-1 – ph n Ph l c)

Vi t Nam đư r i vào cái b y công nghi p khi nôn nóng phát tri n đ t n c

b ng cách u tiên phát tri n công nghi p n ng trong nh ng n m 1976-1980, do

10

Niên giám th ng kê β009, C c Th ng kê t nh An Giang.

nông nghi p lúc y còn l c h u và m i ngu n l c thì t p trung u tiên phát tri n công nghi p n ng.12 An Giang có r i vào “b y công nghi p” nh Vi t Nam? Th c

t , đư có th i gian t nh An Giang u tiên phát tri n công nghi p n ng, nh ng giai

đo n này không kéo dài Là t nh đa dân t c, đa tôn giáo và khu v c biên gi i, nhu

c u chi th ng xuyên r t l n nên v c b n, t nh An Giang c ng không đ ngu n

l c đ th c hi n m c tiêu công nghi p hóa m t cách tr n v n Ngu n v n ngân sách, sau khi t p trung cho giáo d c, h t ng giao thông s đ u t vào công nghi p, các công trình chuy n d ch c c u kinh t , đ u t t o qu đ t đ hình thành các khu,

c m ti u th công nghi p D i góc đ c a m t t nh nông nghi p, m c tiêu đ t ra

c a khu v c công nghi p là khá cao (t c đ phát tri n c a ngành luôn th p h n 6,8% so v i ch tiêu) Ngành công nghi p c a t nh An Giang ph thu c ch y u vào nông nghi p (ch bi n th y s n, xay xát g o) và tài nguyên c a t nh (cát, đá…) Bên

c nh đó, t nh An Giang còn có khó kh n là xa trung tâm thành ph H Chí Minh

Do đó, t ng tr ng c a khu v c công nghi p không nh k v ng

Nh đư nói trên, c c u kinh t nh m t bài toán t i u hóa l i nhu n và đ c quy t đ nh b i nhi u ng i, nhi u thành ph n kinh t và nhi u đ i t ng V y, vi c khuy n khích chuy n d ch sang khu v c công nghi p và d ch v c a t nh An Giang

có th c s có l i cho t ng tr ng c a t nh? hi u rõ h n, chúng ta hưy xem k t

qu ph n phân tích đánh giá k t qu chuy n d ch c c u kinh t c a t nh trong giai

đo n 1990-2009

3.2 Phân tích d ch chuy n – c u ph n

Ph n này phân tích n ng su t t ng thêm ( P) do ba hi u ng trong quá trình chuy n d ch c c u kinh t Tr c h t, xem xét các hi u ng làm t ng n ng su t trong quá trình chuy n d ch c c u kinh t

12 H qu là t c đ t ng tr ng GDP th p (0,4%), t c đ t ng c a nông nghi p t ng th p h n t c đ t ng dân

s (1,9%<3,3%) và công nghi p ch t ng tr ng m c 0,6% Vi t Nam ph i nh p kh u l ng th c.Các giai

đo n ti p theo, sau khi đư đánh giá đ c đ c s không h p lý khi đ u t vào ngành công nghi p n ng, Vi t Nam đư đi u ch nh chi n l c: t p trung m r ng và phát tri n nông nghi p trong n c Và t n m 1991 đ n nay, chi n l c phát tri n là đ y m nh phát tri n ngành công nghi p, d ch v đi đôi v i phát tri n nông nghi p

B ng 3-2: Các hi u ng làm t ng n ng su t trong quá trình

d ch chuy n c c u kinh t giai đo n 1990-2009

Giaiăđo n

N ngăsu tăt ngă(tri uăđ ng/ng i) T ătr ngă(%)

N iăngƠnh Hi uă ngă t nh Hi uă ngă đ ng AG N iă

ngành

Hi uă ngăt nh Hi uă ngă đ ng

1991-1995 0,638 0,187 -0,020 0,805 79,2 23,2 -2,4 1996-2000 1,899 0,433 0,032 2,365 80,3 18,3 1,4 2001-2005 3,240 0,793 0,642 4,675 69,3 17,0 13,7 2006-2009 4,528 1,106 1,624 7,258 62,4 15,2 22,4

Ngu n: Tính toán c a tác gi t s li u c a C c Th ng kê t nh An Giang

Trong quá trình d ch chuy n kinh t , các hi u ng t nh, đ ng, n i ngành đư làm n ng su t lao đ ng c a t nh An Giang t ng thêm l n l t là 0,605, 0,514, 2,474 tri u đ ng/ng i/n m, chi m t tr ng trong ph n t ng thêm n ng su t do c ba hi u

ng l n l t là 14,γ%, 16,8% và 68,9% Trong đó, n ng su t t ng thêm do hi u ng

n i ngành là cao nh t: g p 4,1 l n hi u ng t nh và g p 4,8 l n hi u ng đ ng

Hình 3-1: Các hi u ng trong quá trình d ch chuy n

c c u kinh t giai đo n 1990-2009

Ngu n: Tác gi tính toán t s li u c a C c Th ng kê t nh An Giang

Riêng trong t ng khu v c, quá trình chuy n d ch c c u ngành kinh t đư làm

t ng n ng su t c a γ khu v c, trong đó t ng nhi u nh t là khu v c III Trung bình

n ng su t c a khu v c III t ng β,118 tri u đ ng/ng i/n m (40,β4γ tri u

đ ng/ng i trong β0 n m), khu v c I t ng 0,76γ tri u đ ng/ng i/n m (14,49β tri u

đ ng/ng i/β0 n m), trong khi đó khu v c II ch 0,71β tri u đ ng/ng i/n m

Ngu n: Tác gi tính toán t s li u c a C c Th ng kê t nh An Giang

Xu h ng chuy n d ch c c u kinh t là t t y u trong quá trình t ng tr ng và

phát tri n c a m t n n kinh t Là m t t nh nông nghi p, vi c chuy n d ch sang

nh ng khu v c công nghi p, d ch v là đi u c n thi t c a t nh An Giang, vì đây là

hai khu v c có n ng su t cao và n ng su t t ng nhanh (xem B ng 3-4 – ph n Ph

l c) Nh ng đóng góp c a các khu v c này vào quá trình t ng tr ng kinh t nh

th nào và nh ng thay đ i trong n i ngành ra sao? Chúng ta hãy cùng phân tích các

hi u ng trong t ng khu v c

Hình 3-2: Hi u ng do chuy n d ch c c u kinh t trong

t ng khu v c kinh t giai đo n 1990-2009

Ngu n: Tính toán c a tác gi t s li u c a C c Th ng kê t nh An Giang

Ngu n: Tính toán c a tác gi t s li u c a C c Th ng kê t nh An Giang

So v i n m 1990, trong n m β009 t tr ng lao đ ng trong khu v c I gi m 14%, khu v c II t ng 0,1% và khu v c III t ng 1γ% Trong giai đo n 1990-2009, t

tr ng lao đ ng khu v c I gi m liên t c trong vòng β0 n m (-6,9%); t tr ng lao

đ ng trong khu v c II gi m nh (trung bình là gi m 0,05%, trong đó: n m