Bài giảng Chuyển hóa muối nước

Bài giảng nhằm trình bày vai trò của muối, nước; nhu cầu, sự hấp thu, bài xuất, phân phối muối, nước; sự vận chuyển, điều hòa trao đổi muối nước; các rối loạn trao đổi muối nước. Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chi tiết các nội dung.

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

M C TIÊU:Ụ

1 Trình bày vai trò c a mu i, n ủ ố ướ c.

2. Trình bày đúng nhu c u, s  h p thu, bài xu t,  ầ ự ấ ấ phân ph i mu i, n ố ố ướ c.

3. Trình bày đúng s  v n chuy n, đi u hòa trao  ự ậ ể ề

đ i mu i n ổ ố ướ c.

4. Trình bày đúng các r i lo n trao đ i mu i  ố ạ ổ ố

n ướ c.

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

1. Đ I C Ạ ƯƠ NG:

 N ướ c:  chi m  60%  tr ng  l ế ọ ượ ng  c   th   ng ơ ể ườ i 

tr ưở ng  thành,  g m  40%  DTTB  và  20%  DNTB.  ồ DNTB  g m  d ch  k   hay  d ch  gian  bào  15%  và  ồ ị ẽ ị huy t t ế ươ ng 5%.

 N ướ c đ ượ c cung c p hàng ngày kho ng 2,5l t   ấ ả ừ ngoài vào ho c t  s  oxy hóa các ch t trong c   ặ ừ ự ấ ơ

th ể

 L ượ ng  n ướ c  t i  thi u  bài  ti t  ch t  th i  là  ố ể ế ấ ả 500ml,  l ượ ng  n ướ c  b t  bu c    ph i  m t    n i  ắ ộ ả ấ ở ơ khác là  600ml . V y l ậ ượ ng n ướ ố c t i thi u c n  ể ầ

là 1,100ml/24h

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

2. Đ I CẠ ƯƠNG:

 Natri:  t ng  l ổ ượ ng  Natri    ng ở ườ i  tr ưở ng  thành  kho ng  3000mmol(55­56mmol/kg  thân  tr ng),  ả ọ 70% l ượ ng này có th  trao đ i đ ể ổ ượ c, ph n l n Na  ầ ớ   DNTB  (  135­145mmol/L).  DTTB 

ở

(10mmol/L/24h.  L ượ ng  Na  đ a  vào  c   th   150­ ư ơ ể 250mmol/24h.

 Kali: l ượ ng đ a vào c  th  ph  thu c vào ch  đ   ư ơ ể ụ ộ ế ộ

ăn u ng trung bình 1­2mmol/kg/24h        ố (50­100mmol/24h). N ng đ  K huy t 3,5­ ồ ộ ế

5,5mmol có vai trò trong s  phân c c màng TB. K  ự ự  DTTB 160mmol/kg.

ở

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

1. Đ I C Ạ ƯƠ NG:

 Calci:  t ng  l ổ ượ ng  Calci    ng ở ườ i  tr ưở ng  thành  1kg,  99% n m trong x ằ ươ ng, kho ng1% Calci   x ả ở ươ ng trao 

đ i t  do v i Calci    DNTB. N ng  đ  Calci huy t  ổ ự ớ ở ồ ộ ế 2,1­2,6mmol/L . Trong đó 45% g n v i protein, 45%    ắ ớ ở

d ng ion hóa ( ph n có ho t tính sinh h c). 5 – 10%    ạ ầ ạ ọ ở

d ng ph c h p ạ ứ ợ

 Phosphat: chi m 1% tr ng l ế ọ ượ ng cân n ng   ng ặ ở ườ i 

tr ưở ng thành, 85% n m trong x ằ ươ ng và răng, 14%    ở

mô m m, 1%   DNTB. Phosphat huy t   d ng h u  ề ở ế ở ạ ữ

c   chi m  70%.  D ng  vô  c   t   do  (ion,  mu i)25%,  ơ ế ạ ơ ự ố

k t h p protein 5% ế ợ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

1.Đ I CẠ ƯƠNG:

 Magiê:    có  nhi u  trong  x ề ươ ng  và  mô  m m,  là  ề cation chính trong t  bào sau Kali, là cofactor c a  ế ủ trên  300  ph n  ng  liên  quan  chuy n  hóa  năng  ả ứ ể

l ượ ng và sinh t ng h p protein.  ổ ợ

 L ượ ng  Mg  huy t    ng ế ở ườ ớ i  l n  16mmol/kg  cân 

n ng.  Mg  huy t  kho ng  60%    d ng  ion,  15%  ặ ế ả ở ạ

d ng  ph c  h p(  PO ạ ứ ợ 4,  citrat,  CO3­ ),  ph n  còn  l i  ầ ạ

k t  h p  v i    protein.  D ng  ion  và  ph c  h p  l c  ế ợ ớ ạ ứ ợ ọ qua  đ ượ c  c u  th n.  N ng  đ   Mg  huy t  0,8­ ầ ậ ồ ộ ế 1mmol/L.

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

2. VAI TRÒ

2.1 Nước: 

Tham gia c u t o c  thấ ạ ơ ể

Tham  gia các ph n  ng lý hóa trong c  ả ứ ơ

th ể

V n chuy n các ch t dinh dậ ể ấ ưỡng và đào 

th i các ch t c n bã.ả ấ ặ

Đi u hòa thân nhi t.ề ệ

B o  v  các môả ệ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

2.VAI TRÒ

2.2 Natri: là cation chính c a DNTB nên nó xác ủ

đ nh ALTT c a TB.ị ủ

2.3 Kali: đóng vai trò quan tr ng trong vi c ọ ệ

phân c c c a màng TB.ự ủ

2.4 Calci: tham gia c u t o xấ ạ ương, răng

2.5 Mg, P tham gia vào các ph n  ng sinh h c ả ứ ọ

c a c  th ủ ơ ể

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

3. H p thu và bài ti t mu i nấ ế ố ước

3.1 S  h p thu mu i vô c : đự ấ ố ơ ược h p thu   ấ ở

ru t, m t ph n độ ộ ầ ược gi  l i   các c  quan ữ ạ ở ơ

và mô, nh t là xấ ương và da, m t ph n   l i ộ ầ ở ạ trong máu

 S  gi  mu i   các c  quan có s  ch n l c: Fe    ự ữ ố ở ơ ự ọ ọ ở gan, Mg   x ở ươ ng, NaCl   da ở

 S  h p thu Ca, P  ph  thu c và s  có m t c a  ự ấ ụ ộ ự ặ ủ vitaminD

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

3.H p thu và bài ti t mu i nấ ế ố ước

3.2 S  bài xu t mu i vô c : ch  y u qua ự ấ ố ơ ủ ế

nước ti u, m t s  mu i bài xu t qua phân , ể ộ ố ố ấ

m  hôi.ồ

Ở ườ đ ng ti t ni u  s  h p thu và bài ti t ế ệ ự ấ ế

c a mu i ch u  nh hủ ố ị ả ưởng nhi u y u t  S  ề ế ố ự tái h p thu và bài ti t Na ,k ph  thu c vào ấ ế ụ ộ hormon v  thỏ ượng th nậ .

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

4. Thăng b ng xu t nh p nằ ấ ậ ước:

 ở  ng ườ i bình th ườ ng l ượ ng n ướ c nh p b ng l ậ ằ ượ ng n ướ c 

xu t ấ

Nước nh p ậ Nước xu t ấ

N ướ c qua đ ườ ng u ng  ố 12ooml N ướ c ti u ể 1400ml

N ướ c qua th c ăn ứ 1000ml N ướ c qua h i th ơ ở 500ml

N ướ c n i sinh ộ 300ml N ướ c qua phân 100ml

( n ướ ừ c t  các chuy n hóa) ể N ướ c qua m  hôi  ồ 500ml

T ng c ng  ổ ộ 2500ml T ng c ng ổ ộ 2500ml

N ướ c h p thu ch  y u   đ ấ ủ ế ở ườ ng tiêu hóa ch  y u   ru t non ủ ế ở ộ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

5. S  bài xu t nự ấ ước: 

• Th n ậ

• Da

• Ph i ổ

• Ru t ộ

• S  bài ti t n ự ế ướ c còn ph  thu c vào nhi u y u t :  ụ ộ ề ế ố lao đ ng, khí h u, ADH ộ ậ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

6. S  v n chuy n mu i nự ậ ể ố ước trong c  th ơ ể

Mu i đố ược h p thu    ng tiêu hóa , v n ấ ở ố ậ chuy n vào máu đ n các c  quan, t  ch c ể ế ơ ổ ứ

m t cách có ch c l c.ộ ọ ọ

Nước được h p thu t  d  dày nh ng ch  ấ ừ ạ ư ủ

y u là   ru t non. Nế ở ộ ướ ừc t  huy t tế ương 

qua thành m ch vào d ch gian bào và t  ạ ị ừ

d ch gian bào vào trong t  bào và ngị ế ượ ạc l i

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s  v n chuy n ế ự ậ ể ,phân ph i  nố ước trong c  th ơ ể

 Áp l c th m th u:   khu v c nào cao thì n ự ẩ ấ ở ự ướ c 

s  chuy n vào càng nhi u và ng ẽ ể ề ượ ạ c l i.

 Áp l c th y t nh: là áp l c c a dòng máu ép  ự ủ ỉ ự ủ

vào thành m ch ho c  áp l c c a n ạ ặ ự ủ ướ c ép vào  màng t  bào. Áp l c này có tác d ng ng ế ự ụ ượ c 

l i áp l c th m th u ạ ự ẩ ấ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

7. Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s  đi u hòa trao ế ự ề

đ i mu i nổ ố ước trong c  th ơ ể

C  ch  th n kinh: não.ơ ế ầ

Áp su t th m th u: NaCl.ấ ẩ ấ

C  ch  hormon: vasoressin, ADH.ơ ế

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

Các c  quan tham gia s  đi u hòa trao đ i ơ ự ề ổ

mu i nố ước trong c  th ơ ể

C  tiêu hóa  h p thu.ơ ấ

Da, ph i, th n: bài ti t.ổ ậ ế

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

c  th ơ ể

8.1   n Ứ ướ c đ n thu n trong t  bào: do   ơ ầ ế cung c p t  ngoài vào quá nhi u, kèm  ấ ừ ề theo   mu i ứ ố

8.1   n Ứ ướ c trong t  bào: b nh lý th n,  ế ệ ậ trên lâm sang có hi n t ệ ượ ng phù.

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

c  th ơ ể

M t n ấ ướ c toàn ph n và m t mu i: do  ầ ấ ố nôn tiêu ch y m t d ch ả ấ ị

M t mu i n ấ ố ướ c khu v c ngoài t  bào:  ự ế

do m t máu , m t d ch ti t, tiêu ch y  ấ ấ ị ế ả nôn nhi u, máu b  cô đ c ề ị ặ

CHUY N HÓA MU I N Ể Ố ƯỚ C

Ứ ướ  n c ngoài t  bào và m t n ế ấ ướ c 

trong t  bào: suy th n ế ậ

M t n ấ ướ c ngoài t  bào và   n ế ứ ướ c 

trong t  bào: m t mu i, n ế ấ ố ướ c do nôn,  tiêu ch y c p ra m  hôi nhi u ả ấ ồ ề

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả

 GS. Đ  Đình H  ­ Hóa Sinh Lâm Sàng. ĐHYD  ỗ ồ

Tp.HCM 2008.

 GS. Đ  Đình H  ­ Hóa Sinh Y h c. ĐHYD Tp.HCM  ỗ ồ ọ 2008.

 Sinh Hóa Th c Hành­ Khoa Đi u D ự ề ưỡ ng & K   ỹ

thu t Y H c ĐHYD Tp.HCM 2002 ậ ọ

 PGS.TS. Ph m Nghiêm Lu t­ Th c T p Hóa Sinh  ạ ậ ự ậ

tr ườ ng ĐHY Hà N i, Nhà xu t b n Y h c  YH2003 ộ ấ ả ọ

 Giáo Trình Hóa Sinh –Tr ườ ng Trung H c K  Thu t  ọ ỹ ậ

Y T  2­ B  Y T ­ Nhà xu t b n Y h c  Hà N i  ế ộ ế ấ ả ọ ộ

2004.

