Sỏi mật

 Là một bệnh phổ biến ở Việt Nam, trong các bệnh gan mật thì nó đứng hàng thứ 2 sau viêm gan  Là nguyên nhân quan trọng nhất của nhiễm khuẩn đường mật, rất dễ gây tử vong, cấp cứu nội

Bs Huyønh Thò Kim Anh

 Là một bệnh phổ biến ở Việt Nam, trong các bệnh gan mật thì nó đứng hàng thứ 2 sau viêm gan

 Là nguyên nhân quan trọng nhất của nhiễm

khuẩn đường mật, rất dễ gây tử vong, cấp cứu nội khoa, ngoại khoa

I KHÁI NIỆM

1) Bình thường gan tổng hợp 2 axit của đường mật

nguyên thuỷ: a.Cholic

b.Chenodesoxy cholic 2axit này kết hợp với glycin, taurin qua tế bào

gan, vào ruột

II SINH BỆNH HỌC

2) Khi có sự bão hoà Cholesterol thì Cholesterol

sẽ bị tủa và tạo sỏi

a Những trường hợp giảm bài tiết muối mật

 Bệnh ở ruột cuối: dẫn đến giảm hấp thu muối

mật

 Béo: dự trữ muối mật giảm, bài tiết muối mật

tăng

 Không tăng bài xuất Cholesterol

b Những trường hợp tăng bài tiết Cholesterol:

 Chế độ ăn giàu calo: làm tăng tổng hợp Cholesterol

 Thuốc Oestrogen, Clofibrat: làm tăng tổng hợp Cholesterol

3) Vai trò của túi mật:

 Túi mật có nhiệm vụ tái hấp thu nước do đó làm Cholesterol cô đặc hơn

 Mặt khác túi mật tiết mucus chất này cũng có tác dụng làm Cholesterol và sắc tố mật dễ kết tủa

Đó là cơ chế hình thành sỏi Cholesteol

4) Hình thành sỏi sắc tố mật:

 Do nhiễm khuẩn men của vi khuẩn biến Bilirubin -> Bilirubinat dễ gây kết tủa

 Nếu tế bào gan sản xuất men Gluronyl giảm sẽ dẫn đến sự hình thành các dẫn xuất kém hoà tan của bilirubin -> bilirubin dễ kết tủa -> tạo sỏi

1) Sỏi hỗn hợp: ( 52% )

Cholesterol 94%

 TP Calcium 2%

Sắc tố mật 3%

 Sỏi có tính cản quang, thường có nhiều sỏi,

các hòn sỏi có vòng tròn đồng tâm

III.CẤU TẠO VÀ VỊ TRÍ CỦA SỎI MẬT

2) Sỏi Cholesterol đơn độc: ( 14,8% )

Không cản quang, thường một hòn sỏi Hình tròn hoặc bầu dục, màu vàng xám hoặc màu ngà sẫm

3) Sỏi sắc tố: (3,2%)

Sỏi nhỏ cứng màu xanh nâu, xanh sẫm,

đen Kém cản quang

Thành phần : Sắc tố mật

Calci

4) Sỏi Carbonat Calcium: có thể phối hợp hoặc không phối hợp với bilirubin Calcique

5) Vị trí của sỏi trong đường mật:

 Ở các nước Âu Mỹ sỏi túi mật là chủ yếu

 Sỏi túi mật 46%

 Sỏi túi mật + ống túi mật 6,6%

 Sỏi ống túi mật 15,5%

 Sỏi túi mật + Choledoque 10,3%

 Sỏi Choledoque 12,1 %

 Tuổi: càng nhiều tuổi càng dễ bị sỏi

 Nữ > Nam: 3-4 lần

 Giống nòi: có sự khác nhau

 Một số yếu tố khác:

 Béo + cắt ruột cuối

 Dùng một số thuốc: oestrogel, Clofibrat

 Chế độ ăn giàu calo

 Việt Nam: giun đũa

IV CÁC YẾU TỐ THUẬN LỢI CHO VIỆC SINH SỎI:

 Có thai

 Lipid máu cao

 Thoát vị hoành

 Táu thừa đại tràng

 Xơ gan

 Cắt dạ dày

 Yếu tố di truyền

V CÁC YẾU TỐ CHƯA ĐƯỢC KHẲNG ĐỊNH HOÀN TOÀN

1) Thể điển hình

Đau sốt vàng da tái phát nhiều lần hội chứng tắc mật điển hình

2) Thể không điển hình

Không có cơn đau quặn gan điển hình hoặc cơn đau quặn gan điển hình nhưng thiếu các triệu chứng khác

ngột dưới hạ sườn phải lan lên vai phải hoặc bả vai, hoặc lan ra sau lưng, người bệnh

không dám thở mạnh, buồn nôn

VI TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

 Thông tá tràng hút dịch mật: phân tích khối lượng,

chất lượng các loại mật, phát hiện các tinh thể

 Siêu âm và chụp cắt lớp ( 95 % )

 Chụp đường mật có chất cản quang

 Xét nghiệm máu:

 Bilirubin TT

 Lipid 

 Cholesterol 

 Phosfattase kiềm 

 5 nucleotidase 

 Prothrombin Nghiệm pháp Koller ( + )

VII CÁC YẾU TỐ CHƯA ĐƯỢC KHẲNG ĐỊNH HOÀN TOÀN:

1) Những trường hợp tắc mật

 U đầu tuỵ

 Viêm tuỵ mạn thể tắc mật

 Viêm vi quản mật nguyên phát

2) Những trường hợp hoàng đảm không do tắc mật:

 Viêm gan vi rút

 Viêm gan mạn

 Biến chứng của loét dạ dày tá tràng

VIII CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT VỚI:

3) Những trường hợp đau hố chậu phải:

 Giun chui ống mật

 Loét dạ dày tá tràng

 Rối loạn vận động túi mật

 Viêm tuỵ mạn và cấp, sỏi tuỵ, K gan

1) Ngoại khoa: mổ lấy sỏi 2) Lấy sỏi qua nội soi

3) Phá sỏi bằng siêu âm 4) Điều trị nội khoa

Giảm đau

Lợi mật

Chống nhiễm khuẩn

IX ĐIỀU TRỊ:

 Thuốc làm tan sỏi:

 Axit mật có tác dụng làm giảm độ bão hoà

của Cholesterol  Cholesterol không tủa

 Chenodesoxycholic ( chenodex 250 mg )

chénar 200 mg liều dùng 12-15mg/kg trọng lượng cơ thể

x 18 tháng – 3 năm

 Usodesoxycholic ( dulorsan 250 mg )

ursolvan 200mg liều dùng 8-12 mg/kg/ngày

5) Chế độ ăn:

 Giảm năng lượng

 Giảm cholesterol

CHÚC BẠN THÀNH CÔNG

FOREVER IS LOVE SEE YOU ON THE TOP

NEVER GIVE UP

NGUYỄN THÁI ĐỨC Email: thaiducvn@gmail.com