L.su 7 - T.37 --64

Các hoạt động dạy và học bài mới: Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng * Hoạt động 1 Cá nhân/nhóm + MT: Hiểu được sự đúng đắn của kế hoạch của Nguyễn Chích - GV: Trước sự trở mặt

Trang 1

Tuần: 20 Bài: 19

Tiết: 37 CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN(1418-1427)

Ngày dạy: 5/1/09 I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HÓA(1418-1423)

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Học sinh nắm được các ý chính sau:

- Khởi nghĩa Lam Sơn là cuộc đấu tranh giải phóng đất nước, từ một cuộc khởi nghĩa nhỏ ở miền núiThanh Hóa dần dần phát triển mạnh trong cả nước

- Tầng lớp quí tộc Trần, Hồ đã suy yếu, không đủ sức lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa, chỉ có tầng lớp địa chủ mới do Lê Lợi có đủ uy tín để tập hợp nhân dân kháng chiến

2 Tư tưởng: Giáo dục lòng biết ơn những người có công đố với đất nước, dân tộc

3 Kĩ năng: Nhận xét sự kiện, nhân vật lịch sử

II/ Chuẩn bị

1 Phương pháp: Nêu vấn đề, phan tích thao luận, trắc nghiệm,

2 Đồ dùng dạy học: Lược đồ khơi nghĩa Lam Sơn, tranh bia Vĩnh Lăng các tài liệu liên quan III/ Lên lớp:

1 Ổn định tổ chức: BCS báo cáo tình hình lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

? Trình bày những nét chính về văn hóa, giáo dục thời Trần?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Ngay sau khi các cuộc khởi nghĩa của quí tộc trần đã bị dập tắt, mộtcuộc khởi nghĩa mới lại nổ ra

b Các hoạt động dạy và học bài mới

* Hoạt động 1 Cá nhân

+ MT: Nắm được thời gian, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa

? Tóm tắt tiểu sử Lê Lợi?

GV: Lê Lợi đã từng nói “ta dấy binh đánh giặc không vì muốn

phú quí mà muốn ngàn đời sau biết rằng ta không chịu thần

phục quân giặc tàn ngược”

? Câu nói đó nói lên điều gì?( ý chí tự chủ)

? Lê Lợi chọn nơi đâu làm căn cứ khởi nghĩa? Vì sao?

? Tại sao khi Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa hào kiệt khắp nơi kéo

về hưỏng ứng?(yêu nước, tin tưởng ở người lãnh đạo)

? Cho biết vài nét về Nguyễn Trãi?

+ MT: Hiểu được những khó khăn của nghĩa quân trong thời

gian đầu

? Trong thời kì đầu của cuộc khởi nghĩa, nghĩa quân gặp những

khó khăn nào?(thiếu lương thực, quân Minh tập trung quân đàn

áp )

- GV: trong gian khổ đã có nhiều gương chiến đấu hi sinh dũng

cảm của nghĩa quân

? Em nghĩ gì về gương hy sinh của Lê Lai?

GV: giảng thêm về gương hy sinh của Lê Lai và sự ghi nhớ của

Lê Lợi đối với Lê Lai, từ đó giáo dục lòng biết ơn )

GV: Năm 1421

? Trong lần rút lui này nghĩa quân gặp những khó khăn gì?

? Trước hoàn cảnh đó bộ chỉ huy có kế sách gì mới

1 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa:

- Là một hào trưởng có uy tín

ở vùng Lam Sơn

- Vì căm thù giặc, xây dựngcăn cứ ở Lam Sơn chuẩn bịkhởi nghĩa

- Năm 1416 tổ chức hội thề ởLũng Nhai

- 7-2-1418 Lê Lợi tự xưng làBình Định Vương và dựng cờkhởi nghĩa ở Lam Sơn

2 Những năm đầu hoạt độngcủa nghĩa quân Lam Sơn

- Lực lượng còn yếu, nghĩaquân gặp nhiều khó khăn

- Quân Minh nhiều lần tấncông bao vây căn cứ LamSơn

- Nghĩa quân ba lần phải rútlên núi Chí Linh

- Mùa hè năm 1423, cần cóthời gian để củng cố lựclượng, Lê Lợi đề nghị tạm hòa

và quân Minh chấp thuận

- Cuối năm 1424, quân Minh

Trang 2

N thảo luận ? Tại sao Lê Lợi chủ động xin giảng hòa và quân

Minh chấp nhận?(ta: nhằm mục đích củng cố lực lượng Địch:

sau nhiều lần đàn áp, không dập tắt được phong trào chúng

muốn tranh thủ thời gian giản hòa để mua chuộc chủ tướng

cũng như làm nhụt ý chí đấu tranh của nghĩa quân )

GV: Cuối năm 1424 sau nhiều lần dụ dỗ không thành công,

quân Minh trở mặt tấn công

? Em có nhận xét gì về tinh thần chiến đấu của nghĩa quân?

? Tai sao lực lượng quân Minh mạnh nhưng không tiêu diệt

được nghĩa quân?(tinh thần chiến đấu dũng cảm, bất khuất hi

sinh, chịu đựng gian khổ của nghĩa quân, đường lối đúng đắn

của bộ tham mưu)

* GV sơ kết: Trong thời gian đầu hoạt động của nghĩa quân gặp

rất nhiều những khó khăn, 3 lần phải rút lên núi Chí Linh để

tránh sự đàn áp của quân Minh

trở mặt tấn công

4.Hệ thống lại kiến thức: Bài tập:

a Vì sao, nghe tin Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, hào kiệt khắp nơi kéo về hưởng ứng

 Lê Lợi là hào trưởng có uy tín và ảnh hưởng lớn trong vùng

 Nhân dân ta rất căm thù quân Minh đô hộ

 Lê Lợi có lòng yêu nước căm thù giặc sâu sắc

b Vì sao Lê Lợi đề nghị tạm hòa với quân Minh và được chấp thuận, Lý do nào thuộc về quân ta emghi chữ T lý do nào thuộc về quân Minh em ghi chữ M

 Ở trên núi cao, hẻo lánh khó phát triển lực lượng

 Tập trung binh lực nhưng không tiêu diệt được đối phương

 Thiếu lương thực trầm trọng, tranh thủ thời gian để củng cố, xây dựng lực lượng

 Để thực hiện âm mưu dụ dỗ làm nhụt ý chí chiến đấu của đối phương

5 Hướng dẫn làm việc ở nhà:

- Học bài cũ(chú ý các câu hỏi ở từng phần cũng như câu hỏi cuối bài)

- Chuẩn bị bài sau: tìm hiểu nội dung bài học SGK

*******************************************************************

Tuần:20 Bài 19 CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (tt)

Tiết: 38 II.GIẢI PHÓNG NGHỆ AN-TÂN BÌNH-THUẬN HÓA

Ngày dạy:7/1/09 VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC

I/ Mục tiêu:

1 Kiến thức: HS nắm được một số ý cơ bản sau:

- Những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm cuối 1424-1425

- Thấy được sự lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong thời gian này từ chỗ bị động đối phóvới quân Minh ở miền Tây Thanh Hóa tiến đến làm chủ một vùng rộng lớn ở miền Trung và bao vâyĐông Quan

2 Kĩ năng: Sử dụng lược đồ, nhận xét các sự kiện, nhân vật lịch sử

3 Tư tưởng: Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất và lòng tự hào dân tộc

Trang 3

III/ Lên lớp:

1 Ổn định tổ chức: BCS báo cáo sơ lược tình hình lớp

2 Kiểm tra bài cũ: Điền vào chỗ trống những hiểu biết của em về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn?

- Người chỉ huy tự xưng là

- Bộ chỉ huy có

- Nơi diễn ra hội thề

- Ngày khởi nghĩa

3 Bài mới a Hoạt động giới thiệu bài: Trong thời gian hòa hoãn, quân Minh ra sức dụ dỗ Lê Lợi không đạt được mục đích liền trở mặt tấn công, nghĩa quân Lam Sơn đối phó như thế nào?

b Các hoạt động dạy và học bài mới: Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng * Hoạt động 1 Cá nhân/nhóm + MT: Hiểu được sự đúng đắn của kế hoạch của Nguyễn Chích - GV: Trước sự trở mặt tấn công của quân Minh, cuộc khởi nghĩa chuyển sang một giai đoạn mới Nguyễn Chích đề nghị chuyển địa bàn hoạt động ? Vì sao Nguyễn Chích đề nghị chuyển quân vào Nghệ An? ? Hãy cho biết vài nét về Nguyễn Chích? ? Việc thực hiện kế hoạch đó đem lại kết quả như thế nào? (thoát khỏi sự bao vây, mở rộng địa bàn hoạt động )

- GV dùng lược đồ trình bày diễn biến quá trình mở rộng địa bàn hoạt động của nghĩa quân.Trích dẫn vài câu trong “Cáo Bình Ngô”: Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật, miền Trà Lân

+ N thảo luận ? Em có nhận xét gì về kế hoạch của Nguyễn Chích?(thông minh, sáng suốt, phù hợp với tình hình mới làm xoay chuyển tình thế.) * Hoạt động 2 Cá nhân + MT: Nắm được diễn biến chính cuộc khởi nghĩa đến năm 1425 - GV tường thuật theo SGK - HS trình bày lại diễn biến ? Ý nghĩa của việc giải phóng Tân Bình-Thuận Hóa?(nghĩa quân đã có một vùng căn cứ rộng lớn, lực lượng tiếp tục lớn mạnh Tạo được cơ sở và bàn đạp tiến công lên phía Bắc.) * Hoạt đông 3: Cá nhân + MT: HS hiểu được cuộc khởi nghĩa bắt đầu chuyển sang giai đoạn mới - giai đọan phản công - GV: dùng lược đồ trình bày kế hoạch tiến quân ra Bắc với ba đạo quân và ba hướng ? Nhiệm vụ của 3 đạo quân?(giải phóng một số vùng và ngăn chặn quân cứu viện) - HS: đọc phần in nghiêng và cho biết việc tiến quân ra Bắc của nghĩa quân được ủng hộ như thế nào? Kết quả ra sao? 1 Giải phóng Nghệ An (1424): - Nguyễn Chích đưa ra kế hoạch chuyển địa bàn vào Nghệ An - Ngày 12-10 1424 nghĩa quân tập kích thành Đa Căng, sau đó hạ thành Trà Lân,

- Được nhân dân ủng hộ nghĩa quân đã giải phóng phần lớn đất Nghệ An, Diễn Châu và Thanh Hóa Quân giặc rút vào thành cố thủ

2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa(1425):

- 8-1425, nghĩa quân tiến đánh Tân Bình, Thuận Hóa

- Trong vòng 10 tháng nghĩa quân

đã giải phóng từ Thanh Hóa đến đèo Hải Vân

3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động

- 9-1426 Lê Lợi cho 3 đạo quân tiến ra Bắc

* Nhiệm vụ cùng nhân dân bao vây đồn địch, giải phóng đất đai, thành lập chính quyền mới, tiêu diệt quân cứu viện

* Kết quả: Được sự ủng hộ của nhân dân, nghĩa quân chiến thắng nhiều trận lớn, giặc cố thủ trong thành Đông Quan

4.Hệ thống lại kiến thức:

Trang 4

a Em hãy cho biết vì sao Nguyễn Chích lại đề nghi tiến quân vào Nghệ An, xây dựng căn cứmới?

Để thoát khỏi thế bị bao vây, tiêu diệt

Để mở rộng địa bàn hoạt động của nghĩa quân từ Nghệ An đến Thuận Hóa

Nghệ An là nơi đất rộng, người đông, địa thế hiểm yếu

b ? Việc tiến quân ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn đem lại kết quả như thế nào?

5 Hướng dẫn làm việc ở nhà: Học bài cũ

- Chuẩn bị bài sau:

+ Vẽ lược đồ trận Tốt Động-Chúc Động

+ Tìm đọc bài “Cáo Bình Ngô” của Nguyễn Trãi

**********************************************************

Tuần:21 Bài 19 CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (tt)

Tiết: 39 III KHỞI NGHĨA LAM SƠN TOÀN THẮNG

Ngày dạy:12/1/09

I/ Mục tiêu:

- Những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn cuối của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

- Ý nghĩa của những sự kiện đó đối với việc kết thúc thắng lợi của cuộc khởi nghĩa

2 Tư tưởng: Giáo dục lòng yêu nước, tự hào về những chiến thắng oanh liệt nhất của dân tộc ta ở

TK XV

3 Kĩ năng: Sử dụng lược đồ, đọc các trận đánh bằng lược đồ

- Đánh giá các sự kiện lịch sử có ý nghĩa quyết định một cuộc chiến tranh

2 Kiểm tra bài cũ: Hãy nối mũi tên chỉ đúng các hướng tiến quân ra Bắc của Lê Lợi

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn sau nhiều năm chiến đấu đầy gian lao thửthách, đã bước vào giai đoạn thắng lợi

b Các hoạt động dạy và học bài mới:

a Hoàn cảnh:

- 10-1426: Vương Thông cùng 5

Đạo quân thứ nhất

Đạo quân thứ ba

Đạo quân thứ hai

Tiến thẳng ra Đông Quan

Tiến quân giải phóng vùng Tây Bắc, ngăn chặnviện binh từ Vân Nam sang

Giải phóng vùng hạ lưu sông Hồng ngăn chặn viện binh từ Quảng Tây sang

Trang 5

Bộ nhằm âm mưu gì?(giành lại thế chủ động)

? Trước tình hình đó nghĩa quân đối phó như thế nào?

- GV Trình bày diễn biến theo lược đồ.Đây là trận thắng có ý

nghĩa chiến lược

? Vì sao?(đánh tan mưu đồ giành lại thế chủ động của giặc,

làm thay đổi tương quan lực lượng, tạo điều kiện thuận lợi

cho nghĩa quân )

- HS: đọc 2 câu thơ trong bài “Cáo Bình Ngô”

- GV: Trên đà thắng lợi nghĩa quân đã kéo bao vây Đông

Quan và giải phóng nhiều châu, huyện lân cận

? Để cứu nguy cho Đông Quan nhà Minh làm gì? Phần tiếp

- HS làm việc với SGK và trả lời câu hỏi sau

? Trước tình hình đó bộ chỉ huy nghĩa quân đã làm gì?(tập

trung lực lượng, xây dựng quân đội mạnh )

+ N thảo luận ? Tại sao ta chủ trương tập trung lực lượng

tiêu diệt đạo quân của Liễu Thăng trước mà không tập trung

tiêu diệt Đông Quan?(đây là lực lượng mạnh, nếu ta tiêu diệt

được thì Vương Thông mất chỗ dựa buộc phải đầu hàng.)

- GV: dùng lược đồ tường thuật diễn biến trận đánh Chi

Lăng- Xương Giang

- HS trình bày lại diễn biến – GV ghi tóm tắt Đọc đoạn thơ

trong bài “Bình Ngô đại cáo”

- GV: Phân tích thêm về ý nghĩa trận Chi Lăng – Xương

Giang để dẫn đến việc kết thúc chiến tranh một cách độc đáo

bằng việc Vương Thông mở hội thề Đông Quan, rút quân về

nước và đọc một số câu trong bài “Bình Ngô đại cáo” để giáo

dục lòng nhân đạo cho HS

- GV: Sau thắng lợi, đất nước giải phóng Nguyễn Trãi viết “

Bình Ngô đại cáo” và đó được coi là bản tuyên ngôn độc lập

của nước Đại Việt TK XV

* Hoạt đông 3: Cá nhân

+ MT: Nắm được nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch

sử cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

- GV: Giao các câu hỏi sau cho HS

? Tại sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi?

? Ngoài tinh thần yêu nước, đoàn kết của nhân dân, còn

nguyên nhân nào làm cho cuộc khởi nghĩa thắng lợi?

? Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa gì?

- HS: cá nhân làm việc với SGK trả lời các câu hỏi trên

- GV: tóm tắt ghi bảng

vạn quân đến Đông Quan

- Ta phục binh ở Tốt Động- ChúcĐộng

- Quân Minh tiếp tục tiến xuống bịphục kích ở Cần Trạm, Phố Cát

- Biết Liễu Thăng tử trận, MộcThạnh vội vã rút quân về nước

* Kết quả:

- Vương Thông xin hòa, mở hộithề Đông Quan(12-1427) rút khỏinước ta

3 Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩalịch sử:

a Nguyên nhân:

- Lòng yêu nước, ý chí bất khuất

và sự đồng tình ủng hộ của nhândân

- Sự lãnh đạo tài tình của bộ thammưu đứng đầu là Lê Lợi vàNguyễn Trãi

Trang 6

A Sự ủng hộ nhiệt tình, toàn diện của nhân dân.

B Xây dựng được khối đoàn kết, nhất trí, qui tụ được sức mạnh của cả nước

C Có đường lối chiến lược, chiến thuật đúng đắn, có bộ chỉ huy tài giỏi

D Tất cả các ý trên

b Trong các nhân vật sau, ai là người tham gia khởi nghĩa Lam Sơn?

 Đinh Liệt  Nguyễn Quí Khoáng

5.Yêu cầu làm việc ở nhà:

- Học bài cũ

- Nghiên cứu trước các câu hỏi bài 20 phần I

***************************************************

Tiết: 40 NUỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ(1428-1457)

Ngày dạy: 14/1/09 I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT

I/ Mục tiêu:

- Bộ máy chính quyền thời Lê sơ, chính sách về quân đội, những điểm chính của bộ luật Hồng Đức

- So với thời Trần bộ máy nhà nước tập quyền thời Lê sơ tương đối hoàn chỉnh, quân đội hùngmạnh, có luật pháp để đảm bảo trật tự, kĩ cương xã hội

2 Tư tưởng: Giáo dục cho HS lòng tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức bảo vệ tổ quốc

3 Kĩ năng: Phát triển khả năng đánh giá về tình hình chính trị, quân sự, pháp luật ở một thời kì lịchsử(thời Lê sơ)

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, phân tích, so sánh, thảo luận

2 Đồ dùng dạy học: sơ đồ bộ máy nhà nước, tranh ảnh, tài liệu có liên quan

III/ Lên lớp:

? Vì sao chiến thắng Tốt Động- Chúc Động được coi là chiến thắng có ý nghĩa chiến lược quantrọng?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới Lê Lợi lên ngoivua Nhà Lê bắt tay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, pháp luật nhằm

ổn định tình hình XH, phát triển kinh tế, bài học hôm nay sẽ cho chúng ta biêt điều đó

Hoạt động của thầy và trò

* Hoạt động 1 cá nhân/nhóm

+ MT: HS hiểu: Sau khi đất nước được giải phóng

Lê Lợi đã làm những việc gì?

- GV: Một công việc thiết yếu mà các vua thời Lê

sơ đều quan tâm và cố gắng thực hiện là kiện toàn

toàn bộ bộ máy nhà nước quân chủ tập trung

chuyên chế Đến đời Lê Thánh Tông nó đạt đến

-chuyên mônThượng thư

Trang 7

(GV gợi ý bằng các câu hỏi nhỏ để hoàn thành sơ

đồ tổ chức bộ máy chính quyền)

? Quan sát lược đồ nước Đại Việt thời Lê sơ và

danh sách 13 đạo thừa tuyên em thấy có gì khác với

nước ĐV thời Trần?(lãnh thổ rộng hơn Đó là kết

quả của công cuộc khẩn hoang, cải tạo đất, đoàn kết

trong lao động, xây dựng đất nước của các thành

phần dân tộc trong đại gia đình dân tộc VN

+ N thảo luận ? Em có nhận xét gì về tổ chức

chính quyền thời Lê sơ?(nhà nước chuyên chế tập

quyền hoàn chỉnh nhất so với trước)

-GV phân tích làm rõ thêm: tổ chức nhà nước thời

Lê tập quyền hơn, điều này thể hiện ở những điểm:

vua nắm mọi quyền, vai trò của nhà vua được đẩy

lên rất cao Theo đó nhà vua là: “con trời”, thay trời

trị dân-các ấn tín của vua thường khắc chữ “Thuận

thiên thừa vận” Hoàng đế là chủ tế duy nhất trong

các buổi tế lễ như tế Trời, tế Khổng Tử Bãi bỏ

một số chức vụ cao cấp như tể tướng, đại tổng

quản, hành khiển, vua trực tiếp làm chỉ huy quân

đội )

+ MT: HS nắm được tổ chức quân đội thời Lê

? Nhà Lê tổ chức quân đội như thế nào?(yêu cầu

HS liên hệ với thời Lý và giải thích “ngụ binh ư

nông”

? Vì sao nói chế độ “ngụ binh ư nông là tối ưu’(vừa

đảm bảo sức sản xuất vừa đảm bảo lực lượng quốc

phòng.)- GV liên hệ với tình hình hiện nay

? Quân đội được gồm những bộ phận, binh chủng

nào? có gì khác với nhà Trần?(không có quân đội

của các vương hầu quí tộc, vua trực tiếp chỉ huy)

? Nhà Lê có những việc làm nào để phát triển lực

lượng quân đội?

- HS đọc thêm đoạn chữ in nhỏ SGK

? Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà lê sơ đối

với lãnh thổ quốc gia ?(kiên quyết gìn giữ lãnh thổ)

* Hoạt đông 3: cá nhân

+ MT: HS nắm được một số nét khái quát về

pháp luật thời Lê

? Vì sao các đời vua Lê rất quan tâm đến luật Pháp?

(giữ kĩ cương trật tự xã hội, ràng buộc nhân dân với

chế độ, giúp triều đình quản lý chặt chẽ hơn )

- GV có thể liên hệ với ngày nay

- GV: Lê Thánh Tông ban hành bộ “Quốc triều

hình luật”hay còn gọi là luật Hồng Đức Đây là bộ

luật lớn nhất, có giá trị nhất thời phong kiến nước

- Thực hiện chế độ “ngụ binh ư nông”

- Quân đội gồm hai bộ phận chính:

+ Quân ở triều đình

+ Quân ở các địa phương

- Được huấn luyện hằng năm, là một quânđội mạnh

3 Pháp luật:

- Lê Thánh Tông ban hành luật Hồng Đức

- Nội dung cơ bản:

+ Bảo vệ quyền lợi của vua, hoàng tộc.+ Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị, địa chủphong kiến

+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khíchphát triển kinh tế

+ Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ

xã

Phủ

Đạo(Đô ti-Hiến ti- Thừa ti)

Châu(huyện)

Hàn lâm viện

Quốc

sử viện

Ngự

sử đài

Trang 8

? Nêu những nội dung chính của bộ luật?

? Luật Hồng Đức có những điểm nào tiến bộ(có

chú ý đến quyền lợi, địa vị của người phụ nữ)

a GV treo sơ đồ trống tổ chức bộ máy chính quyền HS lên bảng hoàn chỉnh sơ đồ.Qua đó em cónhận xét gì?

5.Hướng dẫn làm việc ở nhà: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK

- Xem trước phần II “tình hình kinh tế xã hội thời Lê sơ

? Nhà Lê đã phục hồi nhanh chóng nền kinh tế sau chiến tranh như thế nào?

********************************************************

Tuần: 22 Bài 20

Tiết: 41 NUỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ(1428-1457)

Ngày dạy:2/2/09 II.TÌNH HÌNH KINH TẾ-XÃ HỘI

I/ Mục tiêu:

- Sau khi nhanh chóng khôi phục sản xuất, thời Lê sơ nền kinh tế phát triển về mọi mặt

- Sự phân hóa xã hội thành 2 giai cấp chính: Địa chủ phong kiến và nông dân, xã hội theo các tiêu chí cụthể để từ đó rút ra nhận xét chung

2 Tư tưởng: giáo dục ý thức tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước

3 Kĩ năng: Bồi dưỡng kĩ năng phân tích tình hình kinh tế, xã hội theo các tiêu chí cụ thể để rút ra nhận xétchung

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Thảo luận nhóm, phân tích, so sánh, trò chơi

2 Đồ dùng dạy học:

Sơ đồ các tầng lớp, giai cấp xã hội thời Lê sơ(sơ đồ trống)

- Tài liệu phản ảnh sự phát triển kinh tế-xã hội thời Lê sơ

III/ Lên lớp:

? So sánh điểm khác bộ máy tổ chức nhà nước thời Lê sơ với thời Trần?

? Quân đội thời Lê sơ được tổ chức như thế nào? Có điểm gì giống và khác với thời Trần?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: song song với việc xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước, nhà Lê có nhiềubiện pháp khôi phục và phát triển kinh tế Nền kinh tế và xã hội thời Lê sơ có điểm gì mới bài học hômnay chúng ta sẽ tìm hiểu

+ MT: HS nắm được những nét khái quát về tình hình kinh tế

đất nước thời Lê sơ.

? Tình hình kinh tế đất nước như thế nào sau thời gian dài bị nhà

- Giải thích “phép quân điền” (chia lại ruộng đất công làng xã )

đây là nhiều điểm tiến bộ bảo đảm sự công bằng xã hội

1 Kinh tế:

a Nông nghiệp:

- Giải quyết ruộng đất

- Thực hiện “phép quân điền”

- Khuyến khích bảo vệ sản xuất

b Công, thương nghiệp:

- Phát triển nhiều ngành nghề thủcông ở làng xã

- Kinh đô Thăng Long là nơi tậptrung nhiều ngành nghề thủ công

- Các công xưởng nhà nước quản

Trang 9

- HS: đọc phần in nghiêng SGK.

? Vì sao công tác đê điều được nhà Lê quan tâm ?(chống thiên tai

lũ lụt, khai hoang lấn biển)

? Em có nhận xét gì về những biện pháp của nhà nước Lê sơ đối

với nông nghiệp?(quan tâm phát triển sản xuất, nền sản xuất được

khôi phục, đời sống nhân dân được cải thiện)

? Tình hình thủ công nghiệp như thế nào ? (các nghành nghề thủ

công ở các làng, xã ngày càng phát triển )

? Em có nhận xét gì về tình hình thủ công nghiệp thời Lê sơ?

( xuất hiện nhiều ngành nghề TC các phường thủ công ra đời và

phát triển mạnh, xuất hiện các công xưởng mới

? Nông nghiệp và thủ công nghiệp có mối quan hệ với nhau như

thế nào?(giao lưu trao đổi hàng hóa: nông nghiệp phát triển, nhiều

? Hoạt động buôn bán với nước ngoài như thế nào?

? Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế thời Lê sơ?(ổn đinh, ngày

càng phát triển)

* Hoạt động 2 Cá nhân/nhóm

+ MT: HS nắm được thời Lê sơ xã hội có những giai cấp và

tầng lớp nào

- GV: Treo sơ đồ trống-hướng dẫn HS hoàn chỉnh sơ đồ bằng câu

hỏi gợi ý sau:? Xã hội thời Lê có những giai cấp tầng lớp nào?

? Quyền lợi, địa vị của giai cấp tầng lớp ra sao?(giai cấp địa chủ

nhiều ruộng đất nắm quyền; giai cấp nông dân ít ruộng đất cày

thuê nộp tô cho địa chủ; các tầng lớp khác phải nộp thuế cho nhà

nước; nô tì là tầng lớp thấp kém nhất

+ N thảo luận ? So sánh xã hội thời Lê sơ với thời Trần?(hai tầng

lớp:Thống trị, bị trị khác với thời Lê là hình thành giai cấp.Tầng

lớp nô tì giảm dần rồi bị xóa bỏ

? Em có nhận xét gì về chủ trương hạn chế nuôi và buôn bán nô tì

của nhà nước thời Lê sơ?(tiến bộ có quan tâm đến đời sống nhân

dân, thỏa mản phần nào yêu cầu của nhân dân, giảm bớt bất công)

- GV: do vậy nền độc lập và thống nhất của đất nước được củng

cố Quốc gia Đại Việt là quốc gia cường thịnh nhất khu vực ĐNA

bấy giờ

lý(cục bách tác được quan tâm)

* Thương nghiệp:

- Trong nước: chợ phát triển

- Ngoài nước: vẫn duy trì chủ yếubuôn bán ở một số cửa khẩu

2 Xã hội

4.Hệ thống lại kiến thức: Trò chơi ô chữ

- Ô hàng ngang số 1 gồm 6 chữ cái: Đây là giai cấp có nhiều ruộng đất, không trực tiếp cày cấy, cho người khác cày thuê và bóc lột người thuê ruộng

- Ô hàng ngang số 2 gồm 9 chữ cái: Đây là chức quan phụ trách công việc khai hoang thời phong kiến

- Ô hàng ngang số 3 gồm 6 chữ cái: Đây là chức quan của nhà nước PK chuyên phụ trách về đê điều

- Ô hàng ngang số 4 gồm 12 chữ cái: Đây là chức quan của nhà nước PK khuyến khích phát triển nghề nông

- Ô hàng ngang số 5 gồm 4 chữ cái: là tầng lớp thấp kém nhất trong xã hội

* Từ chìa khóa đây là con đê lớn nhất thời Lê sơ

5 Hướng dẫn làm việc ở nhà: Học bài cũ, trả lời cau hỏi SGK, xem trước bài văn hóa giáo dục thờ Lê sơ

Trang 10

– Sưu tầm tranh ảnh tài liệu về nhân vật và di tích lịch sử thời Lê sơ

*********************************************************

Tuần: 22 Bài 20

Tiết: 42 NUỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ(1428-1457)(tt)

Ngày dạy:4/2/09 III TÌNH HÌNH VĂN HÓA-GIÁO DỤC

I/ Mục tiêu:

Chế độ giáo dục thi cử thời Lê sơ rất được coi trọng

- Những thành tựu tiêu biểu về khoa học, nghệ thuật văn học thời Lê sơ

2 Tư tưởng: Giáo dục HS niềm tự hào về thành tựu văn hóa, giáo dục cử Đại Việt thời Lê sơ, ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa

3 Kĩ năng: Nhận xét về thành tựu tiêu biểu về văn hóa giáo dục thời Lê sơ

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận, trực quan

2 Đồ dùng dạy học: Tranh ảnh về di tích lịch sử thời Lê sơ

III/ Lên lớp:

a Nhà Lê đã làm gì để phục hồi và phát triển nông nghiệp?

b Hãy điền vào ô trống dưới đây những giai cấp và tầng lớp cơ bản của xã hội PK thời Lêsơ(bảng phụ)

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Sự phát triển kinh tế, đời sống nhân dân ổn định làm cho đất nước giàumạnh, nhiều thành tựu văn hóa, khoa học-kĩ thuật được biết đến

+ MT: HS nắm được những nét chung về tình hình giáo dục

khoa cử thời Lê sơ

- GV: Người xưa có câu “hiền tài là nguyên khí của quốc gia”,

một đất nước, một dân tộc muốn phát triển thinh vượng, một vấn

đề cần phải quan tâm đó là giáo dục

? Thời Lê sơ, Nhà nước quan tâm phát triển giáo dục như thế

nào?(Quốc tử giám được mở rộng đối tượng tuyển sinh và học

tập, nhiều con em học giỏi xuất thân từ gia đình bình dân cũng

được tham gia Ở địa phương hệ thống trường học có đến cấp

phủ, huyện, các lớp học có đến cấp xã)

? Nội dung học tập,thi cử chủ yếu?(đạo Nho)

- HS thảo luận nhóm:

? Vì sao thời Lê sơ hạn chế phật giáo,đạo giáo,tôn sùng Nho

giáo?(Vì: Nho giáo đề cao trung hiếu: Trung với vua, hiếu với

cha mẹ, tất cả quyền lực nằm trong tay vua.)

? Chế độ thi cử thời Lê sơ được tổ chức như thế nào?(khoa cử

1 Tình hình giáo dục và khoacử:

- Dựng lại Quốc tử giám, mởrộng đối tượng tuyển sinh và họctập

- Mở trường học ở các lộ Cácđạo, phủ có trường công

- Nội dung học tập thi cử là cácsách của đạo Nho

* Nho giáo chiếm địa vị độc tôn;Phật giáo; Đạo giáo bị hạn chế

- Thi cử chặt chẽ qua 3 kì thi:Hương, Hội, Đình

Trang 11

được kiện toàn và phát triển: Có 2 cấp thi: Thi địa phương – thi

Hương; thi quốc gia – thi Hội, thi Đình)

- GV lưu ý HS dưới thời Lê Sơ những người làm nghề ca hát(con

nhà phường chèo) không được dự thi

? Em hiểu biết gì về ba kì thi này?(thi Hương, thi Hội, thi Đình)

- GV: Thi cử thời Lê sơ, mỗi thí sinh làm 4 môn thi:Kinh nghĩa;

chiếu; chế, chiếu , biểu; thơ phú văn sách

? Để khuyến khích học tập và kén chọn nhân tài, nhà Lê có biện

pháp gì?(vua ban áo mũ, vinh qui bái tổ, khắc tên vào bia đá.)

- GV giới thiệu tranh H45 SGK/trg99

? Chế độ khoa cử thời Lê sơ được tiến hành thường xuyên như

thế nào, kết quả ra sao?(thi 3 cấp; tổ chức 26 khoa )- HS đọc

phần in nghiêng SGK trg 101

? Em có nhận xét gì về tình hình thi cử, giáo dục thời Lê sơ? (qui

cũ, chặt chẽ; đào tạo được nhiều quan lại trung thành, phát hiện

nhiều nhân tài đóng góp cho đất nước.)

- GV: Vua Lê Thái Tông khẳng định: “Muốn có nhân tài, trước

hết phải chọn lựa kẻ sĩ, mà kén chọn kẻ sĩ phải lấy thi cử làm

đầu ”

* Hoạt động 2 cá nhân

+ MT: HS nắm được một số thành tựu về văn học, khoa học,

nghệ thuật nước ta thời Lê sơ.

? Em hãy cho biết, về văn học thời Lê sơ có những thành tựu nổi

bật nào?(văn học chữ Hán duy trì, văn học chữ Nôm phát triển)

? Nêu một vài tác phẩm văn học tiêu biểu?

? Các tác phẩm văn học tập trung phản ảnh nội dung gì?

? Thời Lê sơ có những thành tựu khoa học tiêu biểu nào? Em có

nhận xét gì về những thành tựu đó?

? Nêu những nét đặt sắc về nghệ thuật sân khấu?

? Nghệ thuật kiến trúc điêu khắc có gì tiêu biể?(phong cách đề

sộ, kĩ thuật điêu luyện)

? Vì sao quốc gia Đại Việt đạt dược những thành tựu trên?(công

lao đóng góp, xây dựng đất nước của nhân dân triều đai PK thịnh

trị có cách trị nước đúng đắn; sự đóng góp của nhiều nhân vật tài

năng: Lê lợi, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông)

* Giáo dục, thi cử phát triểnđược tổ chức qui cũ, chặt chẽ vàđào tạo được nhiều nhân tài

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật

a Văn học:

- Văn học chữ Hán duy trì, vănhọc chữ Nôm chiếm vị trí quantrọng

- Nội dung: Yêu nước sâu sắc,thể hiện niềm tự hào dân tộc, khíphách anh hùng

b Khoa học: nhiều tác phẩmkhoa học thành văn phong phú,

đa dạng:

- Sử học: Đại Việt sử kí toàn thư

- Địa lý: Dư địa chí, Bản đồHồng Đức

- Y học: Bản thảo thực vật toátyếu

- Toán học: Đại thành toánpháp, Lập thành toán pháp

a Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về văn hóa, giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ?

b Nghệ thuật kiến trúc thời Lê sơ biểu hiện rõ nét ở những công trình nào?

5 Hướng dẫn làm việc ở nhà:

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK

Trang 12

- Sưu tầm tranh ảnh về các danh nhân: Lê Thánh Tông, Nguyễn Trãi, Lương Thế Vinh

**************************************************

Tuần: 23 Bài 20

Tiết: 43 NUỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ(1428-1457)(tt)

Ngày dạy:9/3/09 IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HÓA XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC.I/ Mục tiêu:

- Hiểu biết sơ lược về cuộc đời và những cống hiến to lớn của một số danh nhân văn hóa, tiêu biểu làNguyễn Trãi, Lê Thánh Tông đối với sự nghiệp của nước Đại Việt TK XV

2 Tư tưởng: tự hào và biết ơn những bậc danh nhân thời Lê, từ đó hình thành ý thức trác nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc

3 Kĩ năng: phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Trực quan, phân tích, kể chuyện, trò chơi

- Chân dung Nguyễn Trãi, các câu chuyện kể về ông

- Sưu tầm các câu chuyện dân gian về các danh nhân văn hóa

III/ Lên lớp:

? Nêu một số thành tựu văn hóa tiêu biểu thời Lê sơ?

? Em có nhận xét gì về quốc gia Đại Việt thời Lê sơ?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Tất cả những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học, nghệ thuật màcác em vừa nêu một phần lớn phải kể đến những công lao đóng góp của những danh nhân văn hóa

+ MT: HS nắm được sơ lược những cống hiến lớn lao

của Nguyễn Trãi, biết được ông là một danh nhân văn hóa

thế giới

? Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Nguyễn Trãi có vai trò

như thế nào?(nhà chính trị, quân sự đại tài thắng lợi của

cuộc khởi nghĩa Lam Sơn)

? Sau khởi nghĩa Lam Sơn ông có những đóng góp gì đối với

đất nước?(viết nhiều tác phẩm có giá trị)

? Các tác phẩm của ông tập trung phản ảnh những nội dung

gì?

- GV: Gọi HS đọc phần chữ in nghiêng SGK

? Qua nhận xét của Lê Thánh Tông Em hãy nêu những đóng

góp của Nguyễn Trãi(là anh hùng dân tộc là bậc mưu lược

trong khởi nghĩa Lam Sơn, là nhà văn hóa kiệt xuất, là tinh

hoa của thời đại bây giờ, tên tuổi ông rạng rỡ trong lịch sử.)

- GV: giới thiệu chân dung Nguyễn Trãi(giới thiệu thêm nhà

thờ Nguyễn Trãi ở làng Nhị Khê)

* Tư tưởng: Luôn nêu cao lòng nhânnghĩa, yêu nước thương dân

2 Lê Thánh Tông(1442-1497)

* Tiểu sử:

Trang 13

Tông

? Trình bày hiểu biết của em về vua Lê Thánh Tông?(con thứ

tư của Lê Thái Tông )

? Ông có những đóng góp gì cho sự phát triển kinh tế, văn

hóa?(quan tâm phát triển kinh tế, văn hóa)

? Kể những đóng góp của Lê Thánh Tông trong lĩnh vực văn

học?(lập hội Tao Đàn, nhiều tác phẩm có giá trị: văn thơ chữ

Hán, chữ Nôm)

- GV: thơ văn của Lê Thánh Tông và hội Tao Đàn phần lớn

ca ngợi nhà Lê, phong cảnh đất nước, đậm đà tinh thần yêu

nước ông là nhân vật xuất sắc về nhiều mặt)

* Hoạt đông 3: Cá nhân

+ MT: HS biết được Ngô Sĩ Liên là nhà sử học nổi tiếng

của nước ta thế kỉ XV.

? Nêu hiểu biết của em về Ngô Sĩ Liên?(quê làng Chúc Lý

huyện Chương Đức-Hà Sơn Bình- tham gia khởi nghĩa Lam

- GV: Ông đỗ trạng nguyên năm 1463

? Công trình toán học nổi tiếng của ông là gì?(Đại thành toán

pháp )

- GV: Kể vài chuyện về Lương Thế Vinh.(câu chuyện về quả

bưởi hay câu chuyện cân voi )

* Những đóng góp:

- Tác giả "Hí phường phả lục"

- Là nhà toán học nổi tiếng nước tathời Lê sơ Ông có công trình Đạithành toán pháp

4.Củng cố:

? Cho biết những hiểu biết của em về Nguyễn Trãi?

? Trình bày những công lao của Lê Thánh Tông?

5 Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK, sưu tầm thêm một số câu chuyện về danh nhân vănhóa đã học.- Chuẩn bị ôn tập toàn bộ chương IV

- Thấy được sự phát triển toàn diện của nước ta đầu TK XV-đầu TK XVI

- Điểm giống và khác nhau giữa thời thịnh trị nhất(thời Lê sơ) với thời Lý

2 Tư tưởng: Lòng tự hào, tự tôn dân tộc, về một thời thịnh trị của PK Đại Việt ở TK XV-đầu XVI

3 Kĩ năng: Hệ thống kiến thức

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, so sánh

Trang 14

- Bảng phụ vẽ sơ đồ tổ chức nhà nước thời Lý Trần và Lê sơ.

- Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật, nhân vật lịch sử tiêu biểu

III/ Lên lớp:

2.Kiểm tra bài cũ:

? Nêu những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của đất nước?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Chúng ta đã học qua giai đoạn lịch sử VN ở TK XV-đầu TK XVI Bài

ôn tập sẽ giúp các em hệ thống lại một số kiến thức cơ bản về thời kì này

b Các hoạt động ôn tập:

GV: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm cụ thể như sau

- Nhóm 1+2+3: So sánh bộ máy nhà nước thời Lý - Trần và Lê sơ theo mẫu:

Triều đình - Vua nắm mọi quyền hành, giúp việc

cho vua có các đại thần văn, võ(thờiTrần các quan đại thần do dòng họnắm giữ)

- Vua nắm tuyệt đối mọi quyềnhành(một số chức quan cao cấp bị xóabỏ)

- Giúp việc cho Vua có 6 bộ đứngđầu các bộ là thượng thư Bên cạnh đócòn có các khoa, các tự

- Bộ máy nhà nước tập quyền chuyênchế đã kện toàn ở mức hoàn chỉnhnhất

Địa phương - Chia nước làm nhiều lộ, dưới lộ là

phủ, huyện(châu)

- Chia nước thành các Đạo thừatuyên(do 3 ti quản lí), dưới Đạo cóPhủ, huyện(châu)

* Tổ chức chặt chẽ, đặc biệt cấp Thừatuyên

nước Quân chủ - Quí tộc(Lý – Trần)- Quan liêu chuyên chế(Lê sơ)

Pháp luật Cùng bảo vệ vua, triều đình, giai

Kinh tế Đều phát triển ở các mặt Thời Lê sơ phát triển mạnh hơn

Trang 15

Văn hóa, giáo

dục, khoa học –

kĩ thuật

Phát triển - Lê sơ: Nho giáo chiếm vị trí độc tôn, Phật

giáo và đạo giáo bị hạn chế

- Các mặt đều phát triển hơn thời Lý – Trần

* GV hướng dẫn các nhóm báo cáo kết quả kết quả làm việc và nhận xét bổ sung để hoàn chỉnh

3 Dặn dò: Về nhà làm bài tập SGK

- Xem trước bài: "Sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền(TK XVI-XVIII)

- Sự suy yếu của triều đình nhà Lê và phong trào khởi nghĩa nông dân

1 Kiến thức: HS hệ thống lại một số kiến thức đã học

2 Tư tưởng: Giáo dục HS lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, thấy được cảnh đẹp của quê hươngđất nước, biết ơn những vị anh hùng dân tộc

3 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng thực hành

II/ Các bước chuẩn bị:

1 Phương pháp: Trực quan, thảo luận, luyện tập

2 Tài liệu và phương tiện dạy học:

Các lược đồ kháng chiến chống quân Minh

- Chân dung Nguyễn Trãi

a GV Phát phiếu bài tập cho từng nhóm, mỗi nhóm một dạng bài tập khác nhau

* Nhóm 1: Nối 2 kí hiệu với nhau bằng dấu – sao cho đúng

A Giữa năm 1419 M Quân Minh trở mặt tấn công

B Đầu năm 1423 N Lê Lợi đề nghị tạm hòa, quân Minh đồng ý

C Mùa hè năm 1423 E Quân Minh bao vây Chí Linh, Lê Lai liều mình cứu chủ

D Cuối năm 1424 F Quân Minh vây quét lớn vào căn cứ, nghĩa quân rút

lên núi Chí linh lần 3

* Nhóm 2: Viết vào bảng thống kê dưới đây về trận Chi Lăng – Xương Giang

Trận Số địch bị chết Những tướng giặc bị giết Những tướng giặc bị

Trang 16

* Nhóm 4: Viết đúng hoặc sai vào các ô trống dưới đây

? Giai cấp phong kiến gồm:

 Lê Văn Hưu biên soạn bộ “Đại Việt sử kí”

 Ngô Sĩ Liên là tác giả bộ “Đại Việt sử kí toàn thư”

 Lương Thế Vinh là nhà toán học của nước ta thời Lê sơ

Chu Văn An là thầy giáo tiêu biểu thời Lê sơ

* Nhóm 5: Em hãy điền các thành tựu văn học và khoa học các danh nhân đạt được

Nguyễn Trãi

Lê Thánh Tông

* Nhóm 6: Điểm lại những nét chính về tình hình kinh tế thời Lê sơ

b Học sinh thảo luận nhóm Đại diện lên trình bày kết quả làm việc- cả lớp tham gia nhận xét góp

ý bổ sung Giáo viên kết luận

4 Hướng dẫn làm việc ở nhà: Học bài cũ hoàn thành tất cả các bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài sau: sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền

***********************************************

Tuần: 24 Chương V: ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỈ XVI-XVIII

Tiết 46: Bài:22 SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN

Ngày dạy:18/2/09 THẾ KỈ XVI-XVIII

I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

I/ Mục tiêu:

- Sự sa đọa của triều đình PK nhà Lê sơ, những phe phái dẫn đến xung đột về chính trị, tranh giànhquyền lực trong 20 năm

- Phong trào đấu tranh của nông dân phát triển mạnh ở đàu TK XVI

2 Tư tưởng: Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân

- Hiểu được rằng: nhà nước thịnh trị hay suy vong là ở lòng dân

Trang 17

3 Kĩ năng: Đánh giá nguyên nhân suy yếu của triều đình phong kiến nhà Lê sơ(kể từ TK XVI)II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Trực quan, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận, vấn đáp

2 Đồ dùng dạy học: Sơ đồ phong trào nông dân khởi nghĩa TK XVI, các tài liệu liên quan, phiếuthảo luận

III/ Lên lớp:

? Văn hóa giáo dục, khoa học nghệ thuật thời Lê sơ đạt được những thành tự gì? Vì sao có đượcnhững thành tựu ấy?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Ở TK XV nhà Lê đã đạt được những thành tựu rực rỡ về mọ mặt Do

đó đay được coi là thời kì thịnh trị của nhà nước PK tập quyền Nhưng từ TK XVI trở đi nhà Lêdần dần suy yếu

+ MT: HS hiểu được tình hình triều đình nhà Lê sơ đầu thế

kỉ XV

- GV: Trải qua các triều đại: Lê Thái Tổ: triều đình PK vững

vàng, kinh tế ổn định Lê Thánh Tông: chế độ PK đạt đến thời

kì cực thịnh TK XVI thời Lê Uy Mục, Lê Tương Dực lên

ngôi nhà Lê suy yếu dần

? Nguyên nhân nào dẫn đến nhà Lê bị suy yếu?(vua quan không

lo việc nước, hưởng lạc, hoang dâm vô độ, xây dựng lâu đài,

cung điện.)

- HS đọc phần chữ nhỏ SGK

- GV: giảng Uy Mục bị giết-Tương Dực lên thayvua lợn

+ N thảo luận ? Em có nhận xét gì về các vua Lê ở TK XVI so

với Lê Thánh Tông?(các vua Lê TK XVI kém về năng lực và

nhân cách đẩy chính quyền và đất nước vào thế tự suy vong

+ MT: Nắm được những nét chính về nguyên nhân, diễn

biến những cuộc khởi nghĩa nông dân đầu TK XVI

? Đời sống các tầng lớp nhân dân ở địa phương như thế nào? Vì

sao?(quan lại địa phương tung hoành đục khoét nhân dân )

- HS đọc phần in nghiêng SGK

? Thái độ của nhân dân đối với tầng lớp quan lại thống trị như

thế nào?(mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, các tầng lớp

nhân dân với nhà nước pk trở nên gay gắt bùng nổ các cuộc

khởi nghĩa.)

- GV: Chỉ lược đồ từ năm 1511 các cuộc khởi nghĩa nổ ra nhiều

nơi tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Trần Cảo đầu năm 1516

- HS đọc phần chữ in nghiêng SGK

? Em có nhận xét gì về phong trào đấu tranh của nông dân đầu

TK XVI?( Qui mô rộng lớn, nhưng nổ ra còn lẻ tẻ chưa đồng

loạt Các cuộc khởi nghĩa trước sau đều bị dập tắt, nhưng đã

góp phần làm cho triều đình nhà Lê càng mau chóng sụp đổ)

2 Phong trào khởi nghĩa củanông dân ở đầu TK XVI

Trang 18

- Tuy thất bại nhưng đã tấncông mạnh mẽ vào chínhquyềnnhà Lê làm cho triều đình nhà

Lê mau chóng sụp đổ

? Cho biết tình hình nhà Lê sơ đầu thế kỉ XVI?

? Trình bày nguyên nhân dẫn đến các cuộc khởi nghĩa nông dân đầu thế kỉ XVI? Những cuộckhởi nghĩa trên có ý nghĩa như thế nào?

5 Hướng dẫn làm việc ở nhà

- Học bài cũ, vẽ lược đồ cuộc khởi nghĩa nông dân đầu TK XVI vào vở

- Làm bài tập: Em hãy thống kê các cuộc khởi nghĩa nông dân đầu TK XVI

- Xem trước phần II " Cuộc chiến tranh Nam-Bắc triều và Trịnh-Nguyễn."

***********************************************************

Tuần: 25 Bài: 22 SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN

TẬP QUYỀN THẾ KỈ XVI-XVIII.(tt)

Tiết: 47 II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM - BẮC TRIỀU

Ngày dạy: 25/2/09 VÀ TRỊNH NGUYỄN

I/ Mục tiêu:

- Tìm hiểu nguyên nhân các cuộc chiến tranh

- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước

2 Tư tưởng: bồi dưỡng cho HS ý thức, bảo vệ sự đoàn kết thống nhất đất nước, chống mọi âmmưu chia cắt lãnh thổ

3 Kĩ năng:

- Tập xác định vị trí các địa danh và trình bày diễn biến các sự kiện lịch sử trên lược đồ

- Đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Trực quan, thảo luân, nêu và giải quyết vấn đề,

- Bản đồ VN-lược đồ chiến tranh Nam-Bắc triều và chiến tranh Trịnh-Nguyễn

- Tranh ảnh liên quan đến bài học

III/ Lên lớp:

a Nhận xét về triều đình nhà Lê đầu TK XVI?

b Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa nông dân đầu TK XVI? Ý nghĩa?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu TK XVI chỉ là bước đầucho sự chia cắt lâu dài, chiến tranh liên miên mà nguyên nhân chính là sự xung đột giữa các tậpđoàn PK thống trị

Trang 19

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

+ MT: Nắm được sự hình thành Nam – Bắc Triều.Tính

chất cuộc chiến tranh này.

? Nguyên nhân hình thành Nam – Bắc triều?

? Bắc triều được hình thành như thế nào?

? Nam triều được hình thành như thế nào?

- GV: Sử dụng bản đồ VN chỉ rõ vị trí Nam-Bắc triều

? Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh PK Nam-Bắc triều? (do

mâu thuẫn giữa nhà Lê và Mạc)

- GV: Trình bày sơ lược chiến tranh kéo dài trên 50 năm diễn ra

suốt một vùng từ Thanh-Nghệ ra Bắc

? Chiến tranh Nam - Bắc triều đã kết thúc như thế nào đã gây

tai họa gì cho nhân dân ?( HS tham, khảo phần in nghiêng SGK

để trả lời.)

? Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh?(các tập

đoàn phong kiến tranh chấp quyền lực, nhân dân chịu hậu quả

nặng nề → chiến tranh phi nghĩa)

+ MT: Nắm được những nét chính cuộc chiến tranh

Trịnh-Nguyễn

- GV giới thiệu cho học sinh nắm được mối quan hệ giữa hai

thế lực Trịnh và Nguyễn: Ngay từ khi cuộc chiến tranh Nam –

Bắc triều còn đang tiếp diễn, trong nội bộ Nam triều đã nảy sinh

mầm mống chia rẽ Năm 1545, sau khi Nguyễn Kim bị sát hại,

vua Lê trao mọi bính cho Trịnh Kiểm(rể của Trịnh Kiểm) Để

thâu tóm mọi quyền lực, Trịnh Kiểm tìm cách loại bỏ ảnh

hưởng của họ Nguyễn Con trai trưởng của Nguyễn Kim là

Nguyễn Uông bị Trịnh Kiểm ám hại Nguyễn Hoàng xin được

vào trấn thủ Thuận Hóa, không phải chỉ bảo toàn tính mạng mà

là thực hiện bước mở đầu cho một chiến lược lâu dài - xây

dựng cơ sở để đối địch với họ Trịnh

? Tình hình Đàng Ngoài như thế nào sau khi chiến tranh Nam

-Bắc triều cơ bản chấm dứt?

- GV: hướng dẫn HS quan sát H 50 SGK

- GV: giảng phủ chúa Trịnh Đàng Ngoài

? Trình bày sơ lược cuộc chiến tranh giữa hai thế lực Trinh –

Nguyễn?

? Cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn dẫn đến hậu quả như thế nào?

(dải đất từ Nghệ An đến Quảng Bình là chiến trường khốc liệt,

dân hai bên sông Gianh phải chuyển đi nơi khác

? Tính chất của cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn?(phi nghĩa)

+ N thảo luận ? Nhận xét về tình hình chính trị-xã hội nước ta

TK XVI-XVIII?(không ổn định do chính quyền luôn luôn thay

đổi và chiến tranh liên tiếp xãy ra, đời sống nhân dân rất khổ

1 Chiến tranh Nam-Bắc triều:

a Sự hình thành Nam – Bắctriều

- Năm 1527 Mạc Đăng Dungcướp ngôi nhà Lê lập ra nhàMạc Bắc triều

- Năm 1533 Nguyễn Kimchạy vào Thanh Hóa lập mộtngười thuộc dòng dõi nhà Lêlàm vua Nam triều

b Chiến tranh Nam – Bắctriều:

- Kéo dài trên 50 năm

- Năm 1592 Nam triều chiếmThăng Long chiến tranhchấm dứt

- Hậu quả: Gây tổn thất lớn vềngười và của

Cuộc chiến tranh phi nghĩa

2 Chiến tranh Trịnh-Nguyễn

và sự chia cắt Đàng Trong Đàng Ngoài

Chiến tranh diễn ra gần nữathế kỉ(1627-1672) 7 lần đánhnhau không phân thắng bại.Cuối cùng lấy sông Gianh làmranh giới chia cắt đất nước gọi

là Đàng Trong và ĐàngNgoài

- Hậu quả

+ Đất nước bị chia cắt

+ Gây bao đau thương, tổn hạiđến tinh thần dân dân tộc, cảntrở sự phát triển của đất nước

Trang 20

4 Hệ thống kiến thức bài:

* Phân tích hậu quả của hai cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và chiến tranh Trịnh-Nguyễn?

5 Hướng dẫn học ở nhà:

Học bài cũ, trả lời các câu hỏi SGK Tìm hiểu thêm tài liệu về cuộc chiến tranh

Xem trước phần Kinh tế-văn hóa TK XVI- XVIII

******************************************************

Tuần:25 Bài 23

Tiết: 48 KINH TẾ, VĂN HÓA THẾ KỈ XVI-XVIII

Ngày dạy:28/2/08 I KINH TẾ

I/ Mục tiêu:

Sự khác nhau của kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hóa ở hai miền đất nước Nguyên nhân dẫnđến sự khác nhau đó

- Mặc dù chiến tranh PK thường xuyên xãy ra và kéo dài nhưng nền kinh tế có những bước tiến đáng

- Nhận biết được các địa danh trên bản đồ Việt Nam

- Nhận xét được trình độ phát triển của lịch sử dân tộc từ TK XVI-XVIII

a Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh Nam-Bắc triều?

b Cuộc chiến tranh Trinh-Nguyễn đã dẫn đến hậu quả gì?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: chiến tranh liên miên giữa hai thế lực phong kiến Trinh-Nguyễn gâybiết bao tổn hại, đau thương cho dân tộc đặc biệt sự phân chia các cứ kéo dài đã ảnh hưởng rất lớnđến sự phát triển chung của đất nước Tình hình kinh tế, văn hóa có đặc điểm gì

+ MT: HS nắm được những nét khái quát về tình hình nông nghiệp

của Đàng Trong, Đàng Ngoài

? Hãy so sánh kinh tế sản xuất nông nghiệp giữa Đàng Trong và Đàng

Ngoài? (N thảo luận)

- GV: chia bảng làm 2 phần-đặt câu hỏi dẫn dắt các nhóm trình bày

Sau đó GV điền vào bảng

? Ở Đàng Ngoài, chúa Trịnh có quan tâm phát triển nông nghiệp không?

(không chăm lo, ruộng đất công bị bọn cường hào đem cầm bán.)

1 Nông nghiệp:

a Đàng Ngoài:

- Do bị chiến tranh tànphá nghiêm trọng; Chínhquyền Lê – Trịnh ít quantâm đến thủy lợi, tổ chứckhai hoang

- Nạn cầm bán ruộngcông , tham nhũng diễn ra

Trang 21

? Bọn cường hào đem cầm bán ruộng đất công đã ảnh hưởng đến sản

xuất nông nghiệp và đời sống nhân dân như thế nào?(nông dân không

có ruộng đất để cày cấy, nên mất mùa đói kém xãy ra dồn dập, nhiều

người bỏ làng đi nơi khác)

? Ở Đàng Trong chúa Nguyễn có quan tâm tới sản xuất không? Nhằm

mục đích gì?(ra sức khai hoang.mục đích: xây dựng kinh tế giàu mạnh

để chống đối lại họ Trịnh.)

? Chúa Nguyễn có biện pháp gì để khuyến khích khai hoang?(cấp công

cụ, chiêu tập dân tha phương )

? Kết quả của chính sách đó?(số dân đinh tăng 126557 số ruộng đất tăng

265.507mẫu)

? Chúa Nguyễn đã làm gì để mở rộng đất đai, xây dựng các cứ?

? Phủ Gia Định gồm mấy dinh? Thuộc những tỉnh nào hiện nay?

- GV: yêu cầu HS chỉ trên lược đồ VN ngày nay vị trí các địa danh nói

trên

? Hãy phân tích tình hình tích cực của chúa Nguyễn trong việc phát

triển nông nghiệp?(lợi dụng thành quả lao động để chống đối lại họ

Trịnh-song những biện pháp đó thúc đẩy nông nghiệp Đàng Trong phát

triển mạnh(nhất là đồng bằng sông Cửu Long.)

? Sự phát triển sản xuất có ảnh hưởng như thế nào đến tình hình xã hội?

(hình thành tầng lớp địa chủ lớn chiếm ruộng đất Nhưng nhìn chung

đời sống nhân dân vẫn ổn định.)

? Có nhận xét gì về sự khác nhau giữa kinh tế nông nghiệp Đàng Trong

với kinh tế nông nghiệp Đàng Ngoài?(Đàng Ngoài trì trệ, Đàng Trong

phát triển)

+ MT: HS nắm được những nét chính về tình hình thủ công và

thương nghiệp nước ta TK XVI-XVIII

? Nước ta có những ngành nghề thủ công nào tiêu biểu?

? Ở TK XVII TCN phát triển như thế nào?(làng thủ công mọc lên ở

- Đại diện nhóm nhận xétGV kết luận: hai chiếc bình gốm rất đẹp;

men trắng ngà, hình khối và đường nét hài hòa cân đối Đây là một

trong những sản phẩm được người nước ngoài rất thích

- GV: xuất hiện nhiều mặt hàng thủ công có giá trị góp phần phát

triển kinh tế đất nước

? Em hãy kể tên những làng thủ công nổi tiếng của nước ta thời xưa và

hiện nay mà em biết?(HS đánh dấu vào vị trí trên bản đồ)(gốm Bát

Tràng, làng mộc Kim Bồng, chiếu Duy Xuyên.)

? Hoạt động thương nghiệp phát triển như thế nào?(nhiều chợ, phố xá

đô thị mới được hình thành.)

? Tại sao Hội An trở thành phố cảng lớn nhất ở Đàng Trong?(là trung

tâm buôn bán trao đổi hàng hóa, gần biển thuận lợi cho các thuyền buôn

bán nước ngoài

phổ biến

→ Kinh tế nông nghiệpgiảm sút Đời sống nhândân đói khổ

b Đàng Trong:

- Khuyến khích khaihoang, lập thành làng ấp

- Đất đai được mở rộng

về phía Nam, đặt phủ GiaĐịnh, nhiều làng xómmơi được thành lập

* Kết quả: Nông nghiệpphát triển rõ rệt, năngsuất lúa rất cao hìnhthành tầng lớp địa chủlớn, chiếm đoạt nhiềuruộng đất

- Đời sống nhân dân ổnđịnh

2 Sự phát triển của nghềthủ công và buôn bán:

a Thủ công nghiệp:

- Thủ công nghiệp pháttriển, xuất hiện các làngthủ công nổi tiếng Ví dụnhư gốm Bát Tràng vàmía đường ở QuảngNam

b Thương nghiệp:

- Việc buôn bán được mởrộng

- Xuất hiện thêm một số

đô thị mới như Hội An

- Việc buôn bán với nướcngoài ban đầu rất pháttriển, về sau bị các chúahạn chế do đó ở nửa sauthế kỉ XVIII các thành thịbắt đầu suy tàn dần

Trang 22

* GV giới thiệu cho HS biết thêm về việc phát triển của Hội An lúc bấy

giờ:(Một thương nhân Trung Quốc thường xuyên buôn bán ở nước ta

nói “Những thuyền buôn từ Sơn Nam về chỉ mua được một thứ củ nâu,

thuyền từ Thuận Hóa về mua có 1 thứ hồ tiêu, còn từ Quảng Nam về thì

các món hàng hóa không có thứ gì là không có” “ hàng hóa nhiều

lắm, dù hàng trăm chiếc tàu to chở cùng một lúc cũng không hết”)

- HS đọc phần in nghiêng sgk

? Em nhận xét gì về các phố phường?(đẹp, rộng, lát gạch, phố, phường

xếp theo ngành hàng.)

? Quê em có những phố chợ nào?

? Chúa Trịnh, Nguyễn có thái độ như thế nào trong việc buôn bán với

nước ngoài?(ban đầu tạo điều kiện, về sau hạn chế ngoại thương)

- HS nhận xét H52 SGK-(phố xá đông đúc, tấp nập nhộn nhiệp, thuyền

bè qua lại đông đúc thuận lợi và rất gần bờ)

? Vì sao đến giai đoạn sau chính quyền Trịnh-Nguyễn hạn chế ngoại

thương?(sợ người phương Tây có ý đồ xâm chiếm nước ta

a Nhận xét chung về tình hình kinh tế nước ta từ TK XVI-XVIII?

b Một điểm nổi bật của tình hình kinh tế nước ta TK XVI- XVIII là sự phát triển của ngoạithương Vậy nguyên nhân nào tạo nên sự phát triển đó?

Học bài cũ trả lời câu hỏi sgk

Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu TK XVI-XVIII để học tiếp phần II Văn hóa

Tuần:26 Bài 23(tt)

Tiết: 49 KINH TẾ, VĂN HÓA THẾ KỈ XVI-XVIII

Ngày dạy:4/3/09 II VĂN HÓA

I/ Mục tiêu:

- Tuy Nho giáo vẫn được chính quyền PK đề cao, nhưng nhân dân trong làng xã luôn bảo tồn và pháthuy nếp sống văn hóa truyền thông của dân tộc

- Đạo Thiên chúa được truyền bá vào nước ta đồng thời với việc thương nhân châu Âu đến nước ta tìm nguồn lợi và tài nguyên Chữ Quốc ngữ ra đời xuất phát từ nhu cầu truyền đạo của các Nho sĩ

2 Tư tưởng: Hiểu được truyền thống văn hóa của dân tộc luôn phát triển trong bất kì hoàn cảnh nào

- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ truyền thống văn hóa dân tộc

3 Kĩ năng: Mô tả một lễ hội hoặc một vài trò chơi tiêu biểu trong lễ hội ở làng mình

Trang 23

? Nhận xét tình hình kinh tế nông nghiệp Đàng Trong và Đàng Ngoài?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Mặt dù tình hình đất nước không ổn định, chia cắt kéo dài Nhưng nền kinh tế vẫn đạt mức phát triển nhất định Bên cạnh đó đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân có nhiều điểm mới do việc giao lưu buôn bán với người phương Tây được mở rộng

+ MT:HS nắm được nét mới về Tôn giáo thời kì này

? Ở TK XVI-XVII nước ta có những tôn giáo nào?(Nho giáo, Đạo giáo, Phật

giáo sau đó có thêm Thiên Chúa giáo)

? Nói rõ sự phát triển của Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo(Nho giáo đề cao trong

học tập, thi cử, tuyển quan lại; Phật giáo, Đạo giáo xu hướng phục hồi trở lại

? Vì sao lúc này Nho giáo không còn chiếm địa vị độc tôn?( các thế lực phong

kiến tranh giành địa vị, vua Lê trở thành bù nhìn )

? Ở thôn quê có những hình thức sinh hoạt tư tường như thế nào?(hội làng:

hình thức sinh hoạt phổ biến trong lịch sử lâu đời) ? Kể tên một số lễ hội mà

em biết?

- Quan sát H53 bức tranh miêu tả cái gì?(võ nghệ)

? Hình thức sinh hoạt văn hóa có tác dụng gì? (thắt chặt tinh thần đoàn kết,

giáo dục về tình yêu quê hương đất nước.)

? Câu ca dao "nhiễu điều nhau cùng" nói lên điều gì?(đoàn kết, thương

yêu, giúp đỡ nhau)

? Kể tên vài câu ca dao nói nội dung tương tự?

- Đạo Thiên Chúa giáo bắt nguồn từ đâu? Vì sao lại xuất hiện ở nước ta?

? Thái độ của chính quyền Trinh-Nguyễn đối với đạo Thiên Chúa?(không hợp

với cách cai trị dân nên tìm cách ngăn cản)

+ MT HS hiểu được vì sao chữ Quốc ngữ ra đời

? Chữ Quốc ngữ ra đời trong hoàn cảnh nào?(tiếng Việt đã phát triển phong

phú và trong sáng)

? Chữ Quốc ngữ ra đời như thế nào? Nhằm mục đích gì?(mục đích truyền đạo)

- GV nhấn mạnh: Vai trò của Alếch xăng đờ rốt: là giáo sĩ có nhiều đóng góp

vào việc la tinh hóa tiếng Việt

- HS đọc đoạn in nghiêng SGK

? Vì sao trong thời gian dài, chữ Quốc ngữ không được sử dụng?(giai cấp

phong kiến không sử dụng vì bảo thủ, lạc hậu)

? Vì sao chữ cái la tinh ghi âm tiếng Việt trở thành chữ Quốc ngữ của nước ta

cho đến ngày nay?(tiện lợi, khoa học, dễ phổ biến, là công cụ thông tin rất

thuận lợi, có vai trò quan trọng trong văn học viết

b Thiên Chúa giáo:

- Được truyền vàonước ta vào cuối TKXVI

2 Sự ra đời chữQuốc ngữ:

- TK XVII, một sốgiáo sĩ phương Tâydùng chữ cái La tinhghi âm tiếng Việt

chữ Quốc ngữ rađời

- Chữ viết tiện lợi,khoa học, dễ phổbiến

Trang 24

* Hoạt đông 3: Cá nhân/nhóm

+ MT: HS nắm được những nét chính về tình hình văn học, nghệ thuật.

? Điểm mới trong văn học trong giai đoạn này là gì?(thơ văn chữ Nôm phát

triển phong phú)

? Kể tên những tác phẩm nổi tiếng?(Thiên Nam ngữ lục )

- N thảo luận: Sự phát triển của thơ, văn chữ Nôm có ý nghĩa như thế nào đối

với tiếng nói và văn hóa của dân tộc?(làm cho tiếng nói ngày càng chuẩn xác

hơn, góp phần làm cho văn học dân tộc thêm phong phú, thể hiện ý chí tự lập,

tự cường của dân tộc khẳng định người Việt có ngôn ngữ riêng của mình, nền

văn hóa dân tộc sáng tác bằng chữ Nôm không thua kém bất kì nền văn hóa

nào khác)

- GV nhấn mạnh: Bộ sử bằng thơ Nôm “Thiên Nam ngữ lục” dài 8000 câu, rất

giá trị

? Các tác phẩm bằng chữ Nôm tập trung phản ảnh nội dung gì?

? Ở TK XVI-XVII nước ta có những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng nào?

? Nhận xét vai trò của họ đối với sự phát triển văn học dân tộc(là người có tài,

yêu nước thương dân, thơ văn mang tính triết lý sâu xa Các tác phẩm của họ là

di sản văn hóa dân tộc

? Em có nhận xét gì về văn học dân gian thời kì này(thể loại, nội dung)?

? Nghệ thuật dân gian trong thời kì có gì nổi bật? bao gồm những loại hình

nào?( các trò chơi dân gian, điêu khắc và sân khấu)

? Những thành tựu của nghệ thuật điêu khắc?(nét chạm trổ đơn giản, dứt

khoát)

- HS đọc phần inh nghiêng SGK

- Quan sát H54 và nhận xét

? Kể tên một số loại hình nghệ thuật sân khấu?

? Nội dung nghệ thuật tuồng chèo là gì?

3 Văn học, nghệthuật dân gian:

a Văn học:

- Tuy văn học chữHán chiếm ưu thế,nhưng văn học chữNôm đã phát triểnmạnh hơn trước Nộidung: ca ngợi hạnhphúc con người tốcáo bất công xã hội

- Tiêu biểu: NguyễnBỉnh Khiêm, ĐàoDuy Từ

- Văn học dân gianphát triển với nhiềuthể loại phong phú

b Nghệ thuật dângian: phục hồi vàphát triển:

- Các trò múa trêndây, ảo thuật

- Nghệ thuật điêukhắc gỗ Nổi tiếng làtượng Phật Bà QuanÂm

- Nghệ thuật sânkhấu: đa dạng vàphong phú

a Vì sao TK XVI-XVII Nho giáo không còn chiếm địa vị độc tôn?

b Một sự kiện văn hóa lớn TK XVII là sự kiện ra đời của chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La tinh Sựkiện này có ý nghĩa gì?

5 Hướng dẫn học ở nhà:Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK

- Sưu tầm thêm tranh ảnh ở thời kì này

- Chuẩn bị tiết sau: “Khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài”

************************************************************

Tuần: 26 Bài 24

Tiết: 50 KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN ĐÀNG NGOÀI

Ngày dạy:11/3/09 THẾ KỈ XVIII

I/ Mục tiêu:

- Sự suy tàn mục nát của chế độ phong kiến Đàng Ngoài đã kìm hãm sự phát triển của sức sản xuất,đời sống nhan dân khổ cực, đói kém lưu vong

- Phong trào nông dân khởi nghĩa chống lại nhà nước PK, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của NguyễnHữu Cầu và Hoàng Công Chất

Trang 25

2 Tư tưởng: Thấy rõ sức mạnh quật khởi của của nông dân Đàng Ngoài, thể hiện ý chí đấu tranhchống áp bức bóc lột của nhân dân ta.

3 Kĩ năng: Đánh giá hiện tượng đấu tranh giai cấp thông qua các tư liệu về phong trào nông dân.II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Trực quan, thuyết trình

2 Đồ dùng dạy học: Lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài TK XVI-XVIII.III/ Lên lớp:

? Đặc điểm nổi bật của văn học nghệ thuật TK XVI-XVIII như thế nào?

3 Bài mới

a Hoạt động giới thiệu bài: Ở bài học trước, chúng ta đã thấy dưới quyền cai trị của chúa TrịnhĐàng Ngoài, nền sản xuất bị trì trệ, kìm hãm, không chăm lo phát triển Tình trạng đó kéo dài ắt dẫntới cảnh điêu đứng, khổ cực của quần chúng nhân dân Có áp bức có đấu tranh Nông dân ĐàngNgoài đã bùng lên đấu tranh lật đổ chính quyền họ Trịnh thối nát

+ MT:HS nắm được một số nét về tình hình chính trị Đàng

Ngoài thế kỉ XVIII.

? Em có nhận xét gì về chính quyền phong kiến Đàng Ngoài giữa

TK XVIII?(mục nát đến cực độ: Vua Lê bù nhìn, chúa Trịnh quanh

năm hội hè yến tiệc, quan lại hoành hành đục khoét)

- GV nhấn mạnh: Từ tầng lớp vua chúa, quan lại, hoạn quan đều ra

sức ăn chơi hưởng lạc, phè phỡn không còn kĩ cương, phép tắc

? Chính quyền PK mục nát, sự ăn chơi sa đọa của quan lại, dẫn đến

hậu quả gì về sản xuất?(nông nghiệp đình đốn: Đê vỡ, lũ lụt, nhà

nước đánh thuế nặng, công thương nghiệp sa sút.)

? Nhân dân phải chịu cảnh tô thuế nặng nề bất công như thế nào?

(hs đọc đoạn viết sử của Nguyễn Huy Chú)

? Đời sống nhân dân?( nhân dân bị đẩy tới bước đường cùng)

- GV: Đây là nét đen tối của bức tranh lịch sử nữa sau thế kỉ XVIII

? Trước cuộc sống cực khổ ấy nhân dân có thái độ như thế nào?

(vùng lên đấu tranh)

+ MT: HS nắm được những nét chính của các cuộc khởi nghĩa

tiêu biểu ở Đàng Ngoài thế kỉ XVIII

- GV: treo lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân ở

Đàng Ngoài TK XVIII

- Giải thích kí hiệu các con số để chỉ tên cuộc khởi nghĩa được gọi

theo tên thủ lĩnh Mở đầu là cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Dương

Hưng GV giới thiệu lần lược tất cả các cuộc khởi nghĩa

- GV tường thuật cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu tiêu biểu

cho ý chí nguyện vọng của nông dân vào năm 40 của TK XVIII

Đến cuộc khởi nghĩa của Hoàng Công Chất

? Việc nghĩa quân chuyển địa bàn hoạt động có ý nghĩa gì?(đánh

dấu bước chuyển biến mới của phong trào Là tinh thần đoàn kết

- Đời sống nhân dân bị đẩyđến bước đường cùng, phiêután khắp nơi

2 Những cuộc khởi nghĩalớn:

a Các cuộc khởi nghĩa tiêubiểu:

- Nguyễn Hữu Cầu: 1751

1741 Hoàng Công Chất: 17391741 1769

Trang 26

nông dân giữa miền xuôi và miền núi.)

? Nguyên nhân thất bại của các cuộc khởi nghĩa?(rời rạc, không

liên kết thành phong trào rộng lớn)

? Nhìn trên lược đồ, em có nhận xét gì về địa bàn của phong trào

nông dân ở Đàng Ngoài?(lan rộng khắp đồng bằng và miền núi)

? Em có nhận xét gì về tính chất của các cuộc khởi nghĩa?(Diễn ra

quyết liệt, tiêu biểu cho ý chíđấu tranh chống áp bức của nhân

dân )

? Nêu ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài TK

XVIII?( tạo điều kiện cho nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Bắc)

- Tạo điều kiện cho nghĩaquân Tây Sơn tiến ra Bắc

Tổ chức trò chơi “Rung chuông vàng”

? Trận đói khủng khiếp nhất xãy ra ở Đàng Ngoài vào những năm nào?(1740-1741)

? Cuộc khởi nghĩa nào đã mở đầu cho phong trào nông dân Đàng Ngoài?(Nguyễn Dương Hưng)

? Cuộc khởi nghĩa Hoàng Công Chất diễn ra vào khoảng thời gian nào?(1739-1769)

? Cuộc khởi nghĩa Lê Duy Mật kéo dài bao nhiêu năm?(hơn 30 năm)

? Cuộc khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu diễn ra trong thời gian nào?(1741-1751)

? Hoàng Công Chất chọn nơi nào làm căn cứ chính cho cuộc khởi nghĩa?(Sơn Nam)

Học bài cũ Xem lại lược đồ SGK Làm bài tập sau:

Lập bảng thống kê những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu

Thời gian

- Xem trước bài “ Phong trào Tây Sơn”

- Tìm sưu tầm tài liệu liên quan đến phong trào Tây Sơn

*************************************************************

Tuần: 27 Bài 25

Tiết: 51 PHONG TRÀO NÔNG DÂN TÂY SƠN.

Ngày dạy:14/3/09 I KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN TÂY SƠN

I/ Mục tiêu:

- Sự mục nát của chính quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong nữa sau TK XVIII, từ đó dẫn đến phongtrào đấu tranh của nông dân mà đỉnh cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn

- Anh em Nguyễn Nhạc lập căn cư ở Tây Sơn và sụ ủng hộ của đồng bào Tây Nguyên

2 Tư tưởng: Sức mạnh quật khởi, ý chí kiên cường của nhân dân chống lại ách áp bức bóc lột

3 Kĩ năng: Sử dụng lược đồ kết hợp với trình bày sự kiện

II/ Chuẩn bị:

1 Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, thảo luận

2 Đồ dùng dạy học: Lược đồ căn cứ địa của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn

III/ Lên lớp:

? Vì sao nhân dân Đàng Ngoài vùng lên chống lại chính quyền phong kiến họ Trịnh?

3 Bài mới

Tiêu đề	Cuộc Khởi Nghĩa Lam Sơn (1418-1427)
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Lịch sử lớp 7
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	576 KB