Tiết 13: DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

- Rèn ruyện kỹ năng diễn đạt trong các bài tập, bài làm văn nghị luận và kĩ năng nhận diện, phân tích đặc điểm của văn bản khoa học.. + Văn bản a: văn bản chuyên sâu - loại văn bản này

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐAKLAK

TRƯỜNG THPT KRÔNG ANA

Tiết 13

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC

Mục tiêu bài giảng

- Giúp học sinh hiểu rõ khái niệm ngơn ngữ khoa học.

- Rèn ruyện kỹ năng diễn đạt trong các bài tập, bài làm văn nghị luận và kĩ

năng nhận diện, phân tích đặc điểm của văn bản khoa học.

I VĂN BẢN KHOA HỌC VÀ NGƠN NGỮ KHOA HỌC

1 Văn bản khoa học

Ba văn bản trong sách giáo khoa tr 71,

72 được dùng trong phạm vi giao tiếp nào?

(Học sinh thảo luận trong bàn)

+ Văn bản a: văn bản chuyên sâu - loại văn bản này thường mang

tính khoa học cao và sâu, dùng để giao tiếp giữa những người làm

công việc nghiên cứu trong các

Ba văn bản được dùng trong phạm vi giao tiếp các vấn đề khoa học

- Ba văn bản thuộc ba loại văn bản khoa học

khác nhau.

Văn bản b: văn bản khoa học

giáo khoa gồm giáo trình, sgk,

thiết kế bài dạy về các môn học Ngoài yêu cầu về khoa học còn

có yêu cầu về sư phạm ( trình

bày từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, có định lượng kiến thức

từng tiết, từng bài …).

+Văn bản c: văn bản khoa học phổ cập (khoa học đại chúng).

- Bao gồm các bài báo và sách phổ biến khoa học kĩ thuật … nhằm phổ biến rộng rãi kiến thức khoa học, không phân biệt trình độ chuyên môn.

- Yêu cầu: viết dễ hiểu hấp dẫn (miêu tả, ví von, so sánh).

Thế nào là ngôn ngữ khoa học?

2 Ngôn ngữ khoa học

- Ngôn ngữ khoa học là ngôn ngữ được dùng trong phạm vi giao tiếp thuộc lĩnh vực khoa học, tiêu

biểu là trong các bài văn khoa học gồm dạng viết

và dạng nói.

+ Dạng viết: Ngoài từ ngữ còn dùng kí hiệu, công

thức của các ngành khoa học, sơ đồ, bảng biểu

(vd: công thức hoá, biểu đồ địa, hình ảnh…)

+ Dạng nói: Yêu cầu cao về phát âm chuẩn, diễn đạt mạch lạc, chặt chẽ.

Ví dụ: lời giảng của thầy cô, câu trả lời bài học của

học sinh

II ĐẶC TRƯNG CỦA PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC

ba đặc trưng cơ bản

1 Tinh khái quát trừu tượng

2 Tính lí trí logic

3 Tính khách quan phi cá thể

1 Tính khái quát trừu tượng

Ví dụ 1: văn chương văn học, văn học dân gian, văn phong, văn bản… (môn Văn)

Ví dụ 2: ôxi, bazơ, phản ứng …(môn

Hoá)

Biểu hiện: dùng cấc thuật ngữ khoa

học mang tính trừu tượng (nì nó là kết quả của quá trình khái quát hoá và

2 Tính lí trí, logic (nội dung và ngôn ngữ)

- Ngôn ngữ:

Từ ngữ thông thường và chỉ có một nghĩa.

Nghĩa thông thường: đoạn không cong queo, gãy khúc, không lệch về bên nào

Nghĩa toán học: đoạn ngắn nhất nối hai điểm với nhau

+Câu văn: mỗi câu tương đương một phần

Chính xác chặt chẽ logic Không dùng câu đặc

biệt và phép tu từ cú pháp

Cấu tạo văn bản, đoạn văn các câu liên kết chặt

chẽ mạch lạc.

Vd: đoạn thẳng

3 Tính khách quan phi cá thể

Biểu hiện: câu văn trung hồ ít cảm xúc.

Bài Khái quát VHVN từ CMTT 1945 đến hết thế kỉ XX là một văn bản khoa học Hãy

cho biết văn bản trình bày nội dung khoa học gì? Thuộc ngành khoa học nào?

LUYỆN TẬP

Bài tập 1:

Nội dung thông tin là những kiến thức khoa học – khoa học lịch sử văn học - một chuyên ngành trong khoa học Ngữ văn.

Nội dung:

Khái quát VHVNtừ CMTTnăm 1945 đến năm 1975

+ Vài nét về lịch sử xã hội văn hoá

+ Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu

+ Những đặc điểm cơ bản

Vài nét khái quát của VHVN từ năm

1975 – hết thế kỉ XX

+ Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá

+ những chuyển biến và một số thánh tựu ban đầu

Kết luận

- Ngôn ngữ: nhiều thuật ngữ khoa học Ngữ văn

- Văn bản khoa học gồm ba loại chính văn bản chuyên sâu, văn bản khoa học giáo khoa, văn bản khoa học phổ cập

- Ngôn ngữ khoa học là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếp thuộc các lĩnh vực khoa học

- Phong cách ngôn ngữ khoa học có ba đặc trưng: tính khái quát, trừu tượng, tính lí trí logíc, tính khách quan phi cá thể

Phương pháp nghiên cứu: sử dụng luận chứng và trình bày các luận điểm về sự phát triển văn học.

Ngôn ngữ khoa học ở dạng viết của văn bản có

đặc điểm gì dễ nhận thấy? Phương pháp nghiên cứu?.

Các đặc trưng đó thể hiện ở các phương tiện ngôn ngữ như từ ngữ, câu, đoạn văn, văn bản

Thế nào là văn bản khoa học và ngôn ngữ khoa học? Các đặc trưng cơ

bản?