Tiết 125 Cách làm bài văn nghị luận ...

Đề 2: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết trong bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong bài : "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiế

Gi¸o viªn: TrÇn ThÞ TuyÕt Hoa

Đề 1: Phân tích tình yêu quê hương trong bài thơ

"Quê hương" của nhà thơ Tế Hanh.

Đề 2: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết

trong bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong bài : "Bài

thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật

I/ Tìm hiểu các đề văn sau:

Đề 1: Phân tích tình yêu quê hương trong bài thơ

"Quê hương" của nhà thơ Tế Hanh.

Đề 2: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết trong bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu.

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong bài : "Bài

thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật.

Các đề bài trên có cấu tạo ntn?

a Cấu tạo đề:

- Đề có mệnh lệnh: 1, 2, 3, 5, 6, 8

- Đề không có mệnh lệnh: 4, 7

So sánh sự giống nhau và khác nhau gi a các đề bài? ữ

b So sánh:

- Giống nhau: Đều phải nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

- Khác:

+ Phân tích : Nghiêng về phương pháp nghị luận.

+ Cảm nhận: Nghị luận trên cơ sở cảm thụ của người viết.

+ Suy nghĩ: Nghị luận nhấn mạnh tới nhận định, đánh giá của người viết.

- Có đề không có mệnh lệnh đòi hỏi người viết tự khuôn hẹp, tự xác định

để tập trung vào hướng nào phương diện nào đáng chú ý của đối tượng

Từ việc tỡm hiểu bài trên, em ghi nhớ điều gỡ

về đề bài nghị luận bài thơ,đoạn thơ?

Ghi nhớ: Thấy được sự đa dạng ,phong phú của

kiểu đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

(Đề có mệnh lệnh,đề không có mệnh lệnh)

Em hãy tự ra một đề bài tương tự như các đề trên?

I/ Tỡm hiểu cỏc đề văn sau:

II/ Cỏch làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ :

1.Các bước làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ :

* đề: Phân tích tinh yêu quê hương trong bài “ Quê hư

ơng” - Tế Hanh.

Xác định yêu cầu của đề bài trên?

-Kiểu bài nghị luận: Phân tích

-Nội dung cần nghị luận : Tinh yêu quê hương của Tế Hanh qua bài thơ Quê hương

Bước 1: Tim hiểu đề và tim ý

a.Tim hiểu đề `

`

`

`

Em tim ý cho bài ? Xác định luận điểm chính

- Nỗi nhớ quê hương thể hiện qua các tâm trạng, hinh

ảnh, màu sắc, mùi vị Cảnh ra khơi, cảnh trở về

`

`

`

b Tim ý:

-Cách miêu tả, hinh ảnh chọn lọc, giọng điệu giàu cảm xúc

`

Hãy trỡnh bày dàn bài cho bài văn ?

a Mở bài:-Giới thiệu bài thơ quê hương,khái quát nội dung v à nghệ thuật bài thơ Quờ Hương

b Thân bài:

-Quê hương thể hiện tỡnh yêu tha thiết trong sáng,lãng mạn

-Nhớ cảnh ra khơi ,với sức sống đầy khí thế của người dân chài

-Cảnh trở về đông vui nhộn nhịp ,no đủ bỡnh yên

- Tâm trạng ,nỗi nhớ của nhà thơ về hương vị nồng mặn của quê hư

ơng

c Kết bài :Cả bài thơ là một khúc ca quê hương tươi sáng

Nó là sản phẩm của một hồn thơ trẻ trung đầy lãng mạn

Bước 2: Lập dàn bài

Bước 3: Viết bài

Dựa vào dàn ý trên hãy viết phần mở bài ?

Mở bài :Quê hương là hinh ảnh yêu dấu trong lòng mỗi người ,nhất là lúc xa quê Nhà thơ Tế Hanh đã bộc

lộ cảm xúc ,nỗi nhớ tha thiết với quê hương làng chài của minh Qua bài thơ Quê hương tác giả đã để lại trong lòng người đọc một ấn tượng khó quên về tinh

cảm sâu sắc chân thành

`

`

`

* Bài học ghi nhớ:

Nêu bố cục chung của bài nghị lụân về một bài thơ

,đoạn thơ ?

-Mở bài :Giới thiệu đoạn thơ ,bài thơ ,bước đầu nêu nhận xét đánh giá (nếu phân tích một đoạn thơ cần nêu

rõ vị trí của đoạn thơ trong tác phẩm )

-Thân bài :Lần lượt trinh bày suy nghĩ ,đánh giá về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ ,bài thơ.

- Kết bài : Khái quát giá trị ,ý nghĩa của đoạn thơ ,bài thơ

`

Xác định bố cục của văn bản ?Nêu nội dung của từng phần ?

+Bố cục: -3 phần

*Bài : Quê hương trong tinh thương ,nỗi nhớ`

a Phần mở bài : Từ đầu đến rực rỡ: Giới thiệu về dòng cảm xúc …

dạt dào, lai láng chảy suốt đời thơ Tế Hanh trong đó bài Quê hư

ơng là thành công xuất sắc

b.Phần thân bài : Tiếp -> thành thực của Tế Hanh.: Trinh bày cảm nhận về cảm xúc lúc nồng nàn, mạnh mẽ, lúc lắng sâu tinh tế của Tế Hanh khi ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống lao động của quê hương, về hinh ảnh, nhịp điệu đặc sắc của bài thơ

`

`

c.Phần kết bài: ( đoạn cuối ) khái quát giá trị của bài thơ Quê hư

ở phần thân bài, người viết trinh bày nhưng nhận xét gi về tinh yêu quê hư

ơng trong bài thơ Quê hương ?

mạnh khi ra khơi.

+ Cảnh trở về tấp nập, no đủ.

+ Hinh ảnh người dân chài giưa đất trời lộng gió với

vị nồng mặn của biển khơi.

+ Hinh ảnh, ngôn từ của bài thơ giàu sức gợi cảm, thể hiện một tâm hồn phong phú, rung động tinh tế.

~

~

`

`

`

~

`

Nhưng suy nghĩ, ý kiến ấy được dẫn dắt, khẳng định bằng cách nào, được liên kết với phần mở bài và kết bài ra sao?

~

Nhưng suy nghĩ, ý kiến của người viết luôn được gắn

cùng sự phân tích, binh giảng cụ thể hinh ảnh, ngôn từ, giọng điệu của bài thơ

- Phần thân bài được nối kết với phần mở bài một cách chặt chẽ, tự nhiên đó chính là sự phân tích, chứng

minh làm sáng tỏ nhận xét bao quát đã nêu ở phần mở

~

Văn bản có tính thuyết phục, hấp dẫn không? Vi sao? `

+ Văn bản ngắn, tập trung trinh bày nhận xét, đánh giá về nhưng giá trị đặc sắc nổi bật nhất về nội dung cảm xúc và nghệ thuật

của bài thơ Khi nói về các trạng thái cảm xúc phong phú của Tế Hanh, người viết phân tích, bỡnh giảng ngay sự đặc sắc của các hỡnh ảnh, của nhịp điệu thơ tương ứng Điều ấy , chứng tỏ người viết đã nắm vững đặc trưng của tác phẩm văn học, nhất là tác phẩm thơ trữ tỡnh và rút ra luận điểm từ các luận cứ cụ thể, rõ ràng.

+ Bố cục của văn bản mạch lạc, sáng rõ.

+ Người viết trinh bày cảm nghĩ, ý kiến bằng cả lòng yêu mến,

rung cảm tha thiết đối với bài thơ Quê hương

`

Qua phần tim hiểu bài em rút ra bài học về cách tổ chức triển khai các luận điểm trong bài nghị luận như thế nào ?

Bài học ghi nhớ :

Bài nghị luận về một đoạn thơ ,bài thơ cần nêu được các nhận xét đánh giá và sự cảm thụ riêng của người viết Nhưng nhận xét đánh giá phải gắn vói phân

`

~

IV/ Luyện tập :

Bài 1

Phõn tớch khổ thơ đầu bài thơ "Sang thu" của

Hữu Thỉnh

“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong giú se

Sương chựng chỡnh qua ngừ Hỡnh như thu đó về”

Hãy tỡm hiểu đề, tỡm ý cho bài ?

a Tỡm hiểu đề:

- Yêu cầu nghị luận : Phân tích đoạn thơ

b Tỡm ý: - Cảm nhận tinh tế khi chợt nhận ra nhưng tín hiệu chuyển mùa từ Hạ sang Thu

-Cảm xúc ngỡ ngàng trước sự thay đổi bất ngờ của thiên nhiên

~

Hãy lập dàn bài ?

Mở bài: - Giới thiệu đề tài mựa thu trong thi ca và "Sang thu" của Hữu Thỉnh

Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rừ rệt qua sự cảm nhận tinh tế, hỡnh ảnh giầu sức biểu cảm

- Chộp khổ thơ.

B Thõn bài: suy nghĩ, đỏnh giỏ về nội dung, nghệ thuật của khổ 1

-Tớn hiệu thu sang nhẹ nhàng, mà rừ rệt

- Hỡnh ảnh: "hương ổi", giú, sương“ rất ấn tượng

- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chựng chỡnh“, "bỗng, hỡnh như“ -Tõm trạng ngỡ ngàng, bõng khuõng trước sự thay đổi của thiờn nhiờn

C Kết bài:

*Bài đọc thêm

Hãy đặt tên cho bài nghị luận trên ?

Nhan đề : Tấm lòng của người con Miền Nam đối với Bác Hồ

Em hóy nờu cảm nhận ,suy nghĩ về bài thơ Viếng Lăng Bỏc bằng một luận điểm?

Phương sử dụng hỡnh ảnh thiờn nhiờn kỡ vĩ ,lớn lao vĩnh hằng để tượng trưng cho cuộc đời và tư tưởng

vĩ đại của Hồ Chớ Minh

Tìm các luận cứ để triển khai cho luận điểm trên?

+ Luận cứ :

-“Mặt trời trong Lăng rất đỏ ” là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng

cho ánh sáng tư tưởng của Hồ Chí Minh, Người đã soi sáng cho con đường cách mạng Việt Nam đưa dân tộc ta tới độc lập ,tự do.

- “79 mùa xuân ” là tượng trưng cho cuộc đời sống đẹp của Bác đã trọn vẹn dâng hiến cho non sông ,đất nước.

-Những hình ảnh thiên nhiên vĩnh hằng như vầng trăng,trời

xanh,là biểu tượng cho tâm hồn và sức sống mãnh liệt của Bác luôn trường tồn ,vĩnh cửu trong lòng người dân Việt

Nam.

1 Học thuộc phần ghi nhớ (sgk)

2 Hoàn thành nốt bài tập luyện (viết thành bài văn hoàn chỉnh)

3 Chuẩn bị : “ Mây & sóng”

Phân tích sự hấp dẫn của Mây & Sóng

- Hình ảnh em bé với những lời nói & sáng tạo trò chơi