Bài giảng Dược lý học: Thuốc mê, thuốc tê

Bài giảng trình bày những nội dung chính như: Khái niệm, tiêu chuẩn thuốc mê tốt, các thuốc mê qua đường hô hấp, các thuốc mê qua đường tĩnh mạch, các thuốc mê theo đường tĩnh mạch,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

Thu c Mê Thu c Mê ố ố

1. Đ i c ạ

1. Đ i c ạ ươ ng :

1.1. Đ nh nghĩa : ị

Thu c mê là thu c làm cho ng ố ố

Thu c mê là thu c làm cho ng ố ố ư ờ ờ i i

Trang 2

1.2. Thu c mê t t ph i ố ố ả

1.2. Thu c mê t t ph i ố ố ả đạ ạt các tiêu t các tiêu

. Li u cao ( li u ề ề

. Li u cao ( li u ề ề độ ộc ) c ch hành não.c ) c ch hành não.ứ ứ ế ế

* ít độ ộc, ph m vi an toàn r ng.c, ph m vi an toàn r ng.ạ ạ ộ ộ

* Mê nhanh, t nh nhanh.ỉ

Trang 6

+ Đ sôi 34,5oC.+ D cháy nên khi gây ộ ễ

mê trong phòng không có l a, lò n u ử ấ

Trang 7

2.1.2. Tác d ng : ụ

Tác d ng gây mê c a ether bi u ụ ủ ể

Trang 10

2.2.3. Nh ư ợ ợ c c đi m i m ể ể : gây mê y u gây mê y u ế ế

2.2.4. Li u : ề

2.2.4. Li u : ề dùng ph i h p v i 20 dùng ph i h p v i 20 ố ợ ố ợ ớ ớ

% oxy ho c ch dùng n ng ặ ỉ ồ

% oxy ho c ch dùng n ng ặ ỉ ồ đ ộ ấ ộ ấ th p th p ( 50 70 % ) và ph i h p v i thu c ố ợ ớ ố

Trang 12

+ Tu n hoàn : ầ

. Giãn m ch, gi m nh huy t áp ạ ả ẹ ế

. c ch nh s co bóp c a c ứ ế ẹ ự ủ

. c ch nh s co bóp c a c ứ ế ẹ ự ủ ơ tim

do tăng tr ươ ng l c phó giao c m.và ng l c phó giao c m.và ự ự ả ả

Trang 13

2.3.4. Li u l ề ư ợ ợ ng : ng : n ng n ng ồ ồ đ ộ ộ ban ban

đ ầ ầ u 2 3 %, sau gi m xu ng 0,8 u 2 3 %, sau gi m xu ng 0,8 ả ả ố ố

0,3 %.

Trang 14

2.4. Enfluran ( Ethrane ) : tương t nhng t nhự ự ư Halothan.

Tác d ng: ụ

Tác d ng: ụ ưu đi m hi m hể ể ơn Halothan là không làm ch m nh p tim, ít ậ ị

không làm ch m nh p tim, ít ậ ị độ ộc v i c v i ớ ớ

tim; huy t áp gi m ph n l n là do giãn ế ả ầ ớ

Trang 15

Trên c ơ vân giãn m nh h vân giãn m nh h ạ ạ ơ n

Halothan.

ít đ ộ ộ c v i gan g c v i gan g ớ ớ ơ n Halothan vì

th i tr ch y u qua ph i (80%), ả ừ ủ ế ổ

các ch t chuy n hoá (10%) ít ấ ể

các ch t chuy n hoá (10%) ít ấ ể đ ộ ộ c c.

Trang 16

2.5. Isofluran ( Forane ) : tác d ng gây tác d ng gây ụ ụ

mê tương t Halothan nhng t Halothan nhự ự ưng có nhi u ng có nhi u ề ề

Trang 17

Tác d ng giãn cụ

Tác d ng giãn cụ ơ tương t Enfluran.ng t Enfluran.ự ự

ít độ ộc v i gan th n, do c v i gan th n, do ớ ớ ậ ậ đó có th dùng ó có th dùng ể ể

cho ngư ờ ời suy th n.i suy th n.ậ ậ

Trang 18

10 20 giây đã m t ý th c. Sau 40 ã m t ý th c. Sau 40 ấ ấ ứ ứ

giây đã mê, t nh nhanh sau 20 30 ã mê, t nh nhanh sau 20 30 ỉ ỉ

phút.

Trang 19

+ D gây co th t thanh qu n do tác ễ ắ ả

d ng t ụ

d ng t ụ ăng tr ươ ng l c dây phó giao ng l c dây phó giao ự ự

c m ả

Trang 20

Tiêm tĩnh m ch li u ban ạ ề

Tiêm tĩnh m ch li u ban ạ ề đ ầ ầ u 0,25 u 0,25

Trang 21

b ng 1/3 li u kh i mê ằ ề ở

Trang 23

. Lorazepam ( Ativan ) . Midazolam.

* Ch ng ch ố ỉ

* Ch ng ch ố ỉ đ ị ị nh : nh :

. B nh nhân nh ệ

. B nh nhân nh ệ ư ợ ợ c c c c ơ Ng ư ờ ờ i suy hô h p i suy hô h p ấ ấ

. D ng v i BZD ị ứ ớ

Trang 24

+ Có th dùng tiêm b p cho tr em ể ắ ẻ

Trang 25

3.3.2. Ch ỉđ ị ị nh : nh : dùng đ ể ể gây mê gây mê trong :

Trang 27

4. thu c ti n mê: ố ề

4. thu c ti n mê: ố ề Là thu c Là thu c ố ố đư ợ ợ c dùng c dùng

tr ư ớ ớ c khi gây mê c khi gây mê đ ể ể : :

+ Làm gi m s b n ch n lo l ng c a ả ự ồ ồ ắ ủ

ngư ờ ệ ờ ệi b nh ( do i b nh ( do đó làm m t ó làm m t ấ ấ đư ợ ợc c

+ Làm gi m t ng li u thu c mê.ả ổ ề ố

Trang 28

+ Làm gi m tác d ng ph c a ả ụ ụ ủ

thu c mê nh ố

thu c mê nh ố ư : tăng ti t d ch ng ti t d ch ế ị ế ị

đư ờ ờ ng hô h p, tim ng hô h p, tim ấ ấ đ ậ ậ p nhanh, p nhanh,

gi m huy t áp, co th t thanh ả ế ắ

Trang 29

thu c tê thu c tê ố ố

1. Tính ch t chung c a thu c tê : ấ ủ ố

1.1. Đ nh nghĩa ị

1.1. Đ nh nghĩa ị : thu c tê là thu c : thu c tê là thu c ố ố ố ố

làm m t c m giác ấ ả

làm m t c m giác ấ ả đau c a m t au c a m t ủ ủ ộ ộ

vùng c ơ th , t i ch dùng thu c, th , t i ch dùng thu c, ể ạ ể ạ ỗ ỗ ố ố

trong khi các ch c ph n v n ứ ậ ậ

trong khi các ch c ph n v n ứ ậ ậ đ ộ ộ ng ng không b nh h ị ả

không b nh h ị ả ư ở ở ng ng.

Trang 30

1.2. Tiêu chu n c a m t thu c tê t tẩ ủ ộ ố ố

+ Ngăn c n hoàn toàn và n c n hoàn toàn và ả ả đặ ặc hi u s c hi u s ệ ệ ự ự

+ Không độ ộc, không gây d ng.c, không gây d ng.ị ứ ị ứ

+ Tan trong nư ớ ớc, b n v ng dc, b n v ng dề ề ữ ữ ư ớ ạ ớ ại d ng i d ng dung d chị

dung d chị

Trang 32

1.3.2. D n ch t amid: ẫ ấ

Cinchocain ( sovcain, pevcain, nupevcain )

Trang 33

1.4. Cấu trúc liê n quan đến tá c dụng:

Có thể viết cấu trúc một cách tổng quát:

Trang 34

(a): G c thố

(a): G c thố ơm, d tan trong m , t o m, d tan trong m , t o ễ ễ ỡ ạ ỡ ạ

đi u ki n i u ki n ề ề ệ ệ để ể thu c tê thâm nh p vào thu c tê thâm nh p vào ố ố ậ ậ

Trang 35

thu phân nh Amidase (hi u l c ỷ ờ ệ ự

Trang 36

Nhóm mang đư ờ ờ ng n i ester C00 ng n i ester C00 ố ố

, nh ư Procain, b thu phân b i Procain, b thu phân b i ị ị ỷ ỷ ở ở

esterase ( hi u l c m nh h ệ ự ạ

esterase ( hi u l c m nh h ệ ự ạ ơ n

Amidase) máu và gan , m t tác ở ấ

d ng nhanh, th i gian tác d ng c a ụ ờ ụ ủ

procain ng n h ắ

procain ng n h ắ ơ n

Trang 37

1.5. D ư ợ ợ c c đ ộ ộ ng h c: ng h c: ọ ọ

* Các thu c tê ố

* Các thu c tê ố đ ề ề u là các base y u, u là các base y u, ế ế

ít tan trong n ư ớ ớ c, nh c, nh ư ng khi k t ng khi k t ế ế

h p v i acid (HCl) s cho các mu i ợ ớ ẽ ố

r t tan và hoàn toàn n ấ ổ

r t tan và hoàn toàn n ấ ổ đ ị ị nh pH nh pH ở ở

có acid.

*D n ch t este vào c ẫ ấ

*D n ch t este vào c ẫ ấ ơ th ( máu, t th ( máu, t ể ể ổ ổ

ch c, gan ) b thu phân ứ ị ỷ

Trang 38

hoá và ph n ng glucuro h p gan, ả ứ ợ ở

Trang 39

Th i tr qua nả ừ ư ớ ớc ti u 20 % sau 24 c ti u 20 % sau 24 ể ể

gi Do th i tr ch m nên ờ ả ừ ậ

gi Do th i tr ch m nên ờ ả ừ ậ độ ộc hc hơn các

d n ch t este ( sovcain )ẫ ấ

Trang 40

2. Tác d ng dụ

2. Tác d ng dụ ư ợ ợc lý :c lý :

2.1. Tác d ng t i ch : tác d ng gây tê.ụ ạ ỗ ụ

* Thu c tê tác d ng trên t t c các s i ố ụ ấ ả ợ

Trang 41

* Khi h t thu c, tác d ng h i ph c ế ố ụ ồ ụ

d ng các ụ đư ờ ờng ng đưa thu c khác nhau:a thu c khác nhau:ố ố

Gây tê b m t: bôi ho c th m thu c ề ặ ặ ấ ố

Trang 42

Gây tê d n truy n: tiêm thu c vào ẫ ề ố

* Tác d ng gây tê ph thu c vào: ụ ụ ố

Ph n baz ầ

Ph n baz ầ ơ t do c a thu c t do c a thu c ự ự ủ ủ ố ố đư ợ ợ c c

t o thành trong t ch c và ch có ạ ổ ứ ỉ

baz ơ t do m i qua t do m i qua ự ự ớ ớ đư ợ ợ c màng t c màng t ế ế

bào đ ể ể có tác d ng gây tê có tác d ng gây tê ụ ụ

Trang 43

Tính ch t c a s i th n kinh: lo i ấ ủ ợ ầ ạ

m ng không có v myelin b c ch ỏ ỏ ị ứ ế

m nh và s m h ạ ớ

m nh và s m h ạ ớ ơ n lo i có v n lo i có v ạ ạ ỏ ỏ

myelin b c ch y u, mu n h ị ứ ế ế ộ

myelin b c ch y u, mu n h ị ứ ế ế ộ ơ n.

S phân ph i m nh máu n ự ố ạ ở

S phân ph i m nh máu n ự ố ạ ở ơ i

Trang 44

2.2. Cơ ch tác d ng c a thu c tê: ch tác d ng c a thu c tê:ế ế ụ ụ ủ ủ ố ố

không qua đượ ợc màng t bào.c màng t bào.ế ế

Trong môi trư ờ ờng PH sinh lý, ng PH sinh lý, thu c tê ố

thu c tê ố đư ợ ợc chuy n thành d ng base c chuy n thành d ng base ể ể ạ ạ

ít b ion hoá và qua ị

ít b ion hoá và qua ị đư ợ ợc màng t bào.c màng t bào.ế ế

Trang 45

Các thu c tê làm gi m tính th m Các thu c tê làm gi m tính th m ố ố ả ả ấ ấ

c a màng t bào v i Na+, do g n ủ ế ớ ắ

Gi m xung tác c a các s i th n ả ủ ợ ầ

kinh c m giác nên gi m ả ả

kinh c m giác nên gi m ả ả đau.

Trang 46

2.3 Tác d ng toàn thân:ụ

2.3.1. Trên th n kinh trung ầ

2.3.1. Trên th n kinh trung ầ ươ ng

Ch xu t hi n khi thu c tê th m vào ỉ ấ ệ ố ấ

vòng tu n hoàn :ầ

Tác d ng c ch th n kinh trung ụ ứ ế ầ

ương, tác d ng này tng, tác d ng này tụ ụ ăng d n theo n ng ng d n theo n ng ầ ầ ồ ồ

độ ộ thu c tê trong máu. thu c tê trong máu. ố ố

Trang 47

2.3.2. Trên th n kinh ngo i vi: ầ ạ

Trang 48

Trên m ch: thu c tê ( lo i ester ) có ạ ố ạ

tác d ng ch ng co th t m ch máu do ụ ố ắ ạ

c n tr s d n truy n h ch th n ả ở ự ẫ ề ở ạ ầ

kinh th c v t; ho c gi m tính kích ự ậ ặ ả

Trang 49

2.4. Tác d ng không mong mu n :ụ ố

D ng: ph thu c vào t ng cá th , ị ứ ụ ộ ừ ể

thư ờ ờng x y ra v i thu c tê lo i este: ng x y ra v i thu c tê lo i este: ẩ ẩ ớ ớ ố ố ạ ạ

novocain, r t ít g p lo i có ấ ặ ạ

novocain, r t ít g p lo i có ấ ặ ạ đư ờ ờng n i ng n i ố ố

amid: lidocain

Lo i tác d ng ạ ụ

Lo i tác d ng ạ ụ đặ ặc hi u, liên quan c hi u, liên quan ệ ệ đế ến n

k thu t gây tê h huy t ápỹ ậ ạ ế

Trang 50

2.5. T ươ ng tác thu c: ng tác thu c: ố ố

Đ tác kh c ph c tác d ng gây ể ắ ụ ụ

giãn m ch c a thu c tê (tr cocain ạ ủ ố ừ

Trang 51

Các thu c làm t ố

Các thu c làm t ố ăng tác d ng c a ng tác d ng c a ụ ụ ủ ủ

thu c tê: Các thu c gi m ố ố ả

thu c tê: Các thu c gi m ố ố ả đau lo i au lo i ạ ạ

Morphin, các thu c an th n kinh ố ầ

(clopromazin).

Thu c tê hi p ố ệ

Thu c tê hi p ố ệ đ ồ ồ ng v i tác d ng ng v i tác d ng ớ ớ ụ ụ

c a cura. Sulfamid ủ

c a cura. Sulfamid ủ đ ố ố i kháng 2 i kháng 2

chi u v i các thu c tê d n xu t t ề ớ ố ẫ ấ ừ

acid para aminobanzoic (ng ư

procain).

Trang 53

k t h p v i thu c co m ch adrenalin và ế ợ ớ ố ạ

Novocain theo t l : 1/16.000.ỷ ệ

* Gây tê d n truy n : ẫ ề

* Gây tê d n truy n : ẫ ề tiêm thu c vào tiêm thu c vào ố ố

đư ờ ờng d n truy n th n kinh ng d n truy n th n kinh ẫ ẫ ề ề ầ ầ để ả ể ả gi m gi m

đau trong ph u thu t chi trên, trong s n au trong ph u thu t chi trên, trong s n ẫ ẫ ậ ậ ả ả

khoa

+ Thu c : Lidocain:ố

Trang 54

*Gây tê tu s ng: ỷ ố

*Gây tê tu s ng: ỷ ố (gây tê d n truy n) (gây tê d n truy n) ẫ ẫ ề ề

đưa thu c tê vào L3 L4 làm m t c m a thu c tê vào L3 L4 làm m t c m ố ố ấ ả ấ ả

giác đau, thư ờ ờng ng đư ợ ợc dùng trong c dùng trong

Trang 55

*Các ch ỉđ ị ị nh n i khoa: nh n i khoa: ộ ộ

Ch ng lo n nh p : Ch ng lo n nh p : ố ố ạ ạ ị ị Procainamid

( xem bài thu c ch a lo n nh p)ố ữ ạ ị

Loét d d y, viêm d d y, u ng 15ml ạ ầ ạ ầ ố

Trang 56

Chú ý: Tiêm đúng vào vùng c n gây tê, úng vào vùng c n gây tê, ầ ầ

không tiêm vào m ch ho c tr c ti p ạ ặ ự ế

vào th n kinh, s gây t n thầ ẽ ổ

vào th n kinh, s gây t n thầ ẽ ổ ương

th n kinh ho c gây chèn ép. ầ ặ

Ng ng ngay khi có d u hi u b t ừ ấ ệ ấ

thư ờ ờng vì v y ph i th ph n ng ng vì v y ph i th ph n ng ậ ậ ả ả ử ử ả ứ ả ứ

novocain trư ớ ớc khi tiêm.c khi tiêm

Dùng đúng t ng li u và ch n n ng úng t ng li u và ch n n ng ổ ổ ề ề ọ ọ ồ ồ độ ộ

Trang 58

2.8.3. Procain ( Novocain ) : thu c thu c ố ố

Định dạng
Số trang	59
Dung lượng	842,52 KB