Đồ án Công nghệ tự động: Thiết kế thiết bị khóa cửa bằng bảo mật và thẻ chip RFID

Đồ án Thiết kế thiết bị khóa cửa bằng bảo mật và thẻ chip RFID trình bày nội dung với kết cấu 5 chương: Đặt vấn đề và nhiệm vụ thư; tổng quan về các hệ thống khóa cửa tự động ngày nay; thiết kế phần cứng; thiết kế phần mềm; kết luận và phương hướng phát triển,... Mời các bạn cùng tham khảo.

TRƯỜNG Đ I H C ĐI N L CẠ Ọ Ệ ỰKHOA CÔNG NGH  T  Đ NGỆ Ự Ộ

­­­­­­­­­­

Đ  ÁN MÔN H C Ồ Ọ

Vi x  lý trong đo lử ường đi u khi nề ể

Đ  TÀI: Thi t k  thi t b  khóa c a b ng b o m t và th  chip RFIDỀ ế ế ế ị ử ằ ả ậ ẻ

Giáo viên hướng d n:       Cô Bùi Th  Duyênẫ ị

Đ  9. Nghiên c u thi t k  thi t b  khóa b ng b o m t và th  chip RFIDề ứ ế ế ế ị ằ ả ậ ẻ

+ S  d ng khóa s  và th  RFID đ  m  c a t  đ ng.ử ụ ố ẻ ể ở ử ự ộ

+ Có ma tr n phím 4x4 đ  nh p pass và thay đ i passậ ể ậ ổ

+ S  d ng Rom ngoài h  24Cxx đ  l u pass.ử ụ ọ ể ư

+ Hi n th  pass và thông báo k t qu  lên màn hình LCD 2 dòng.ể ị ế ả

+ N u pass đúng thì đi u khi n đ ng c  bế ề ể ộ ơ ước m  c a.ở ử

+ N u nh p pass sai quá s  l n qui đ nh thi đ a ra báo đ ng (Led/Loa).ế ậ ố ầ ị ư ộ

+ S  d ng RealTime Ds1307 l u th i gian ngử ụ ư ờ ười ra vào

Yêu c u:ầ

+ Chương 1: Đ t v n đ  và nhi m v  th  ặ ấ ề ệ ụ ư (1 tu n)ầ

+ Chương 2: T ng quan v  các h  th ng khóa c a t  đ ng ngày nay. ổ ề ệ ố ử ự ộ (2 tu n)ầ

+ Chương 3: Thi t k  ph n c ng. ế ế ầ ứ (2 tu n)ầ

+ Chương 4: Thi t k  ph n m m. ế ế ầ ề (2 tu n)ầ

+ Chương 5: K t lu n và phế ậ ương hướng phát tri nể  (1 tu n)ầ

Th i gian làm đ  án: T  20/03/2017 đ n 15/05/2017ờ ồ ừ ế

Gi ng viên HD: cô Bùi Th  Duyên và th y Nguy n Ti n Dũngả ị ầ ễ ế

Email liên h : duyenbt@epu.edu.vn; dungnt@epu.edu.vnệ

L I M  Đ UỜ Ở Ầ

Ngày nay v i s  phát tri n c a xã h i hi n đ i ai trong s  chúng ta cũng c n ớ ự ể ủ ộ ệ ạ ố ầ

b o nh ng thi t b  b o v  tài s n trong nhà nh  khoá c a, thi t b  c nh báo ch ng ả ữ ế ị ả ệ ả ư ử ế ị ả ố

tr m hay camera nh ng có l  thi t b  độ ư ẽ ế ị ượ ử ục s  d ng nhi u nh t v n chính là khoá c a. ề ấ ẫ ử

Hi n nay trên th  trệ ị ường có r t nhi u lo i khoá c a nh ng h u h t là khoá c  khí, các ấ ề ạ ử ư ầ ế ơkhoá c  khí này g p v n đ  l n đó là tính b o m t c a các lo i khoá này là không cao, ơ ặ ấ ề ớ ả ậ ủ ạnên d  dàng b  phá b i các chìa khoá đa năng.ễ ị ở

Đa s  khoá k  thu t s  đang có bán trên th  trố ỹ ậ ố ị ường đ u có giá bán khá cao và ề

ch  y u là lo i khoá tay n m ta thủ ế ạ ắ ường th y trong khách s n ho c các căn h  chung ấ ạ ặ ộ

b ng b o m t và th  chip RFID ằ ả ậ ẻ (Radio Frequency Identification)

       Trong quá trình th c hi n đ  án này em đã nh n đự ệ ồ ậ ượ ấc r t nhi u s  chia s  , góp ề ự ẻ

ý v  vi c trình bày m t đ  án nh  th  nào và các ki n th c b  ích s  d ng trong đ  án ề ệ ộ ồ ư ế ế ứ ổ ử ụ ồnày t  các b n, anh ch  khóa trên cũng nh  các th y cô, đ c bi t là cô Bùi Th  Duyên vàừ ạ ị ư ầ ặ ệ ị  

th y Nguy n Ti n Dũng – Gi ng  viên b  môn “Vi x  lý trong đo lầ ễ ế ả ộ ử ường đi u khi n” ­ ề ểkhoa Công ngh  t  đ ng ­ Trệ ự ộ ường Đ i H c Đi n l c.ạ ọ ệ ự

Em xin chân thành c m  n các b n , các anh ch  khóa trên và các th y cô đã ả ơ ạ ị ầgiúp em làm đ  án này và mong m i ngồ ọ ười xem l i giúp em đ  án c a em v  các  l i ạ ồ ủ ề ỗ

m c ph i trong đ  án và hy v ng các b n , anh ch  và th y cô góp ý cho em đ  em có ắ ả ồ ọ ạ ị ầ ể

th  ch nh s a đ  án để ỉ ử ồ ược hoàn thi n h n!ệ ơ

       + S  d ng ma tr n phím 4x4 đ  nh p password và thay đ i password.ử ụ ậ ể ậ ổ

       + S  d ng ROM ngoài h  24Cxx đ  l u password.ử ụ ọ ể ư

       + Hi n thi password và thông báo k t qu  lên màn hình LCD 2 dòng ( Giúp cho ể ế ả

vi c quan sát thông tin d  dàng và tr c quan h n).ệ ễ ự ơ

       + Sau khi nh p password đúng h  th ng s  đi u khi n đ ng c  bậ ệ ố ẽ ề ể ộ ơ ước m  ra ( Thayở  

vì sau khi nh p đúng password và t  m  c a thì v i thi t b  này c a s  t  đ ng m  sauậ ự ở ử ớ ế ị ử ẽ ự ộ ở  khi đã nh p đúng password) .ậ

       + N u trong trế ường h p nh p sai quá s  l n quy đ nh h  th ng s  kích ho t báo ợ ậ ố ầ ị ệ ố ẽ ạ

đ ng đ  c nh b o. ộ ể ả ả

        + S  d ng Realtime Ds1307 l u th i gian ngử ụ ư ờ ười ra vào

Trên đây là nh ng nhi m v  chính mà nhóm em dữ ệ ụ ướ ự ưới s  h ng d n c a th y cô,   đã ẫ ủ ầ

đ t ra đ  có th  thi t k  nên thi t b  khoá b ng b o m t và th  chip RFID v a có tính ặ ể ể ế ế ế ị ằ ả ậ ẻ ừ

b o m t cao nh ng l i d  s  d ng và thân thi n v i ngả ậ ư ạ ễ ử ụ ệ ớ ười dùng.   

T NG QUAN V  CÁC H  TH NG KHÓA C A T  Đ NG NGÀY NAYỔ Ề Ệ Ố Ử Ự Ộ

      Khi chính th c đ a m t công trình đi vào ho t đ ng, m t trong nh ng y u t  đứ ư ộ ạ ộ ộ ữ ế ố ược các ch  đ u t  chú tr ng nh t chính là vi c đ m b o an ninh cho công trình đó. Các ủ ầ ư ọ ấ ệ ả ảcông trình càng l n thì đòi h i m c đ  an ninh càng cao. Đ  đ m b o an ninh, bên c nhớ ỏ ứ ộ ể ả ả ạ  

vi c thuê l c lệ ự ượng b o v , l p đ t camera giám sát, thì h  th ng ki m soát ra vào là ả ệ ắ ặ ệ ố ể

m t trong nh ng y u t  không th  thi u độ ữ ế ố ể ế ược

I. Trên th  trị ường Vi t Nam hi n nay v n t n t i m t s  lệ ệ ẫ ồ ạ ộ ố ượng l n các khóa c a ớ ử

đ n gi n do đi u ki n tài chính c a ngơ ả ề ệ ủ ười dân và do nhu c u b o m t nhà c a ầ ả ậ ửcòn ch a quá cao nên chúng ta có th  th y chúng t i b t k  đâu nh  m t s  lo i ư ể ấ ạ ấ ỳ ư ộ ố ạkhóa nh  sau:ư

Khóa b m – Khóa ch t ấ ố

Khóa b m là lo i khóa có kích thấ ạ ước, hình dáng nh  v a lòng bàn tay, có lo i b m vàoỏ ừ ạ ấ  

là s  khóa đẽ ược hay c n ph i có chìa khóa m i khóa đầ ả ớ ược. Đây là lo i khóa thạ ườ  ng

đượ ử ục s  d ng cho khóa c a g , khóa c a s t, c a x p. Khóa b m đử ỗ ử ắ ử ế ấ ược chìa thành 2 

lo i khóa: ạ  lo i khóa b m ch ng c t và lo i thông thạ ấ ố ắ ạ ường

Khóa ch t là lo i khóa v i kh  năng ch ng tr m, tính b o m t khá cao. Đ c đi m ố ạ ớ ả ố ộ ả ậ ặ ể

c a khóa này là có then ch t ngang qua c u khóa và v n chìa khóa đ  rút ch t ra ủ ố ầ ặ ể ố

kh i 2 c u đ  m  khóa.ỏ ầ ể ở

Khóa c a tay n m tròn ử ắ

     Khóa tay n m tròn là lo i khóa thắ ạ ường đượ  c

l p đ t cho c a g  hay c a nhôm kính. Chúng taắ ặ ử ỗ ử  

m  khóa b ng cách v n quay ph i ho c quay tráiở ằ ặ ả ặ  

đ  đóng vào m  ra. Nó để ở ược thi t k  v i bênế ế ớ  

trong c a thử ường có 1 nút b m ho c bên trong làấ ặ  

ch  c m chìa khóa nh  bên ngoài.ỗ ắ ư

Đ c bi t, đ i v i 1 s  lo iặ ệ ố ớ ố ạ  khóa 

c aử  tay   n m   tròn   cao   c p,   khiắ ấ  khóa c a bên trong 1 n c khóa (cóử ấ  

1 cái ch t chìa ra ngoài ), khóa c aố ử   bên ngoài cũng có 1 n c khóa

Lo i này ạchúng ta khá khó khi m , có thở ể 

ph i   phá   khóa   c a.ả ử  

Khóa c a tay g t thử ạ ường đượ ắc l p đ t choặ  khóa c a gử ỗ và c a nhôm kính. Nó ử

đượ ấ ạc c u t o có ph n thanh ngang g t xu ng   bên trong và ngoài c a đ  m , hay ầ ạ ố ở ử ể ở

có m t s  lo i khóa c a ch  có ph n tay g t bên trong còn bên ngoài là 1   khóa ộ ố ạ ử ỉ ầ ạ ổ

c m chìa khóa v n 2 n c đ  m  c a.ắ ặ ấ ể ở ử

Khóa c  c a cu n ơ ử ố

Đ i v i khóa c  c a cu n có r t nhi u ch ng lo i trên th  trố ớ ơ ử ố ấ ề ủ ạ ị ường, khóa c a cu nử ố  

c a Trung Qu c giá r  và đủ ố ẻ ược khách hàng s  d ng nhi u, tuy nhiên khi h ng thìử ụ ề ỏ  không có đ  thay th , vi c s a ch a các lo i này khá ph c t p.ồ ế ệ ử ữ ạ ứ ạ

Khóa c a cu n đử ố ược thi t k  có khóa ch t ngang ch ng, thế ế ố ừ ường áp d ng cho c aụ ử  

cu n t m li n, có các m u khóa nh  khóa chìa răng c a, chìa vi tính, khóa 4 c nhố ấ ề ẫ ư ư ạ

Khi s  d ng chúng ta nên m  đúng chi u, đúng hử ụ ở ề ướng, khi b  k t không nên c  v nị ẹ ố ặ  

s  b  gãy chìa.ẽ ị

Khóa c a đi n t ử ệ ử

   Khóa c a đi n t  là lo i khóa c a hi n đ i cao c p, tính b o m t, an toàn r t cao.ử ệ ử ạ ử ệ ạ ấ ả ậ ấ  

Đ  m  c a chúng ta s  d ng th  t , mã s  ho c vân tay, thông thể ở ử ử ụ ẻ ừ ố ặ ường đượ ắc l p đ tặ  cho c a g  ho c c a kính, c a kính th y l c.ử ỗ ặ ử ử ủ ự

  Nó là lo iạ  khóa c a tay g t  ử ạ    nh ng s  d ng ph n m m đ  khóa c a và đư ử ụ ầ ề ể ử ược mã hóa 

b ng th  t , m t kh u, vân tay… khi nh p đúng m t kh u hay vân tay đúng ch  c a tằ ẻ ừ ậ ẩ ậ ậ ẩ ủ ử ự 

đ ng m  ra.ộ ở

 Khi s  d ng khóa c a đi n t  thử ụ ử ệ ử ường hay b  h t pin vì v y chúng ta c n chú ý ki mị ế ậ ầ ể  tra ho c b  lo n mã n u ta b m mã s  nhi u l n không đúng.ặ ị ạ ế ấ ố ề ầ

Đây là lo i khóa c a m i xu t hi n   Vi t Nam đạ ử ớ ấ ệ ở ệ ược h n ch c năm nh ng ch a đơ ụ ư ư ượ  c

ph  bi n l m do giá thành cao, tuy nhiên nh ng năm g n đây do thu nh p ngổ ế ắ ữ ầ ậ ười dân tăng và ki n th c ngế ứ ười dân ngày càng cao. Lo i c a này đang d n đạ ử ầ ược ph  bi nổ ế

   II. D a trên th c t  đ i s ng và tìm gi i phápự ự ế ờ ố ả

Cùng v i s  gia tăng ph c t p c a các lo i t i ph m (nh   u dâm, tr m c p gi tớ ự ứ ạ ủ ạ ộ ạ ư ấ ộ ắ ế  

ngườ ừi, l a đ o bán hàng…) thì nhu c u ch n m t chi c khóa an toàn, thông minh và cóả ầ ọ ộ ế  

th  b o v  tr  em và tài s n   các khu nhà riêng kh i các hi m h a trên đã làm cho nhuể ả ệ ẻ ả ở ỏ ể ọ  

c u v  nh ng chi c khóa đi n t  tăng v t. M c dù giá đã gi m nh ng v i thu nh pầ ề ữ ế ệ ử ọ ặ ả ư ớ ậ  bình quân đ u ngầ ười năm 2017 ch  kho ng 2,200 USD (kho ng h n 50 tri u đ ng) thìỉ ả ả ơ ệ ồ  

vi c đ u t  t  7­15 tri u đ ng vào m t chi c khóa c a thông minh là m t l a ch n r tệ ầ ư ừ ệ ồ ộ ế ử ộ ự ọ ấ  khó khăn, trong khi đó các lo i khóa ph  thông tuy r  nh ng l i c ng k nh, khó b oạ ổ ẻ ư ạ ồ ề ả  

qu n (hay m t chìa khóa ch ng h n), n u ch n nh m hàng ch t lả ấ ẳ ạ ế ọ ầ ấ ượng kém có th  gâyể  

ra nh ng h u qu  khôn lữ ậ ả ường 

Nh n th y th c tr ng đáng lo v  tình tr ng an ninh hi n nay, nhóm em dậ ấ ự ạ ề ạ ệ ướ ự ướ  i s  h ng

d n t n tình c a cô Bùi Th  Duyên đã cho ra đ i khóa đi n t  thông minh giá r  phùẫ ậ ủ ị ờ ệ ử ẻ  

h p cho m i t ng l p nhân dân v i giá thành s n xu t ch a t i 400,000 vnđ!!ợ ọ ầ ớ ớ ả ấ ư ớ

Tuy còn thô s , nh ng ch  c n c i ti n đôi chút v  hình dáng và gia c  s n ph m đơ ư ỉ ầ ả ế ề ố ả ẩ ể 

t o đ  b n. Nh ng chi c khóa đi n t  này s  đ n đạ ộ ề ữ ế ệ ử ẽ ế ược v i m i nhà v i giá thành r ,ớ ọ ớ ẻ  

ch t lấ ượng t t, b n và đ p mà v n s  h u công ngh  hi n đ i c a chi c khóa đi n tố ề ẹ ẫ ở ữ ệ ệ ạ ủ ế ệ ử 

15 tri u đ ng, t o s  an tâm cho m i gia đình! ệ ồ ạ ự ọ

H  th ng ki m soát ra vào (access control)ệ ố ể  là m t thu t ng  dùng đ  miêu t  ộ ậ ữ ể ả

b t kì m t bi n pháp nào nh m ki m soát hay h n ch  ho t đ ng ra vào t i m t đ a ấ ộ ệ ằ ể ạ ế ạ ộ ạ ộ ị

đi m hay m t khu v c nh t đ nh.ể ộ ự ấ ị

Ki m soát ra vào không ph i là m t khái ni m m i l , b i vì t  x a đ n nay, ể ả ộ ệ ớ ạ ở ừ ư ế

người ta luôn có nhu c u b o v  con ngầ ả ệ ười và c a c i b ng cách h n ch  ra vào   các ủ ả ằ ạ ế ởkhu v c “tr ng y u” hay “nh y c m”. Vào th i xa x a, h  th ng ki m soát ra vào đ n ự ọ ế ạ ả ờ ư ệ ố ể ơ

gi n có th  ch  là m t cánh c a và m t chùm chìa khóa, hay m t đả ể ỉ ộ ử ộ ộ ường hào, c u s t ầ ắbao quanh m t lâu đài. D n d n, các h  th ng ki m soát ra vào đã độ ầ ầ ệ ố ể ượ ả ếc c i ti n và tr  ởnên hi n đ i h n theo xu hệ ạ ơ ướng phát tri n công ngh  trên toàn c u.ể ệ ầ

H  th ng ki m soát ra vào đi n t  l n đ u đệ ố ể ệ ử ầ ầ ượ ử ục s  d ng vào nh ng năm 1960, khiữ  

y các phím s  c  b n cùng mã PIN cá nhân đã đ c dùng đ  qu n lý ho t đ ng ra 

vào. Phương pháp này sau đó đã đượ ả ếc c i ti n b ng vi c s  d ngằ ệ ử ụ  th  qu t (swipe ẻ ẹ

card) hay th  khóa t  (key card),ẻ ừ  và v n đang đẫ ược ti p t c áp d ng cho đ n ngày ế ụ ụ ếnay. Bên c nh hai lo i th  này,ạ ạ ẻ  th  c m  ng (proximity card)ẻ ả ứ , được phát minh vào 

cu i nh ng năm 1970, cũng ngày càng tr  nên ph  bi n.ố ữ ở ổ ế

So v i h  th ng ki m soát ra vào trớ ệ ố ể ước kia, các h  th ng ngày nay không ch  đ n ệ ố ỉ ơthu n cho phép hay t  ch i ra vào mà còn có th  ghi nh , l u tr  các ho t đ ng “đ n ầ ừ ố ể ớ ư ữ ạ ộ ế

và đi” và c p nh t, qu n lý m c đ  ki m soát ch  qua vài cú click chu t. Các h  th ng ậ ậ ả ứ ộ ể ỉ ộ ệ ố

ki m soát ra vào ngày nay cũng r t đa d ng v  phể ấ ạ ề ương th c ho t đ ng và giá thành, vì ứ ạ ộ

th  có th  phù h p v i nhi u yêu c u b o m t và an ninh khác nhau.ế ể ợ ớ ề ầ ả ậ

M t h  th ng ki m soát ra vào thông thộ ệ ố ể ường có b n thành ph n c  b n bao g m:ố ầ ơ ả ồ

Thông tin ngườ ử ụi s  d ng là m t v t h u hình hay m t thông tin, đ c đi m c  ộ ậ ữ ộ ặ ể ơ

th  con ngể ười mà cho phép m t cá nhân truy c p m t thi t b  hay h  th ng máy ộ ậ ộ ế ị ệ ốtính. Thông tin ngườ ử ụi s  d ng có th  là th , con d u, mã PIN, d u vân tay, ể ẻ ấ ấkhuôn m t, v.v.ặ

Đ u đ cầ ọ  là m t thi t b  đi n t  dùng đ  “đ c” thông tin ngộ ế ị ệ ử ể ọ ườ ử ụi s  d ng và 

ki m tra tính h p l , cho phép hay không cho phép ngể ợ ệ ười đó ra hay vào khu v c ự

ki m soát.ể

Thi t b  khóaế ị  giúp ngăn ch n vi c vào c a t  do. M t s  thi t b  khóa thông ặ ệ ử ự ộ ố ế ị

d ng là khóa đi n t , khóa t , khóa ch t.ụ ệ ử ừ ố

B ng đi u khi nả ề ể  (hay h  th ng qu n lý trên máy tính) có ch c năng x  lý m i ệ ố ả ứ ử ọthông tin v  ho t đ ng ra vào t i các c a và ki m soát t  xa các đ u đ c.ề ạ ộ ạ ử ể ừ ầ ọ

V i b n thành ph n c  b n trên, m t h  th ng ki m soát ra vào s  ho t đ ng theo ớ ố ầ ơ ả ộ ệ ố ể ẽ ạ ộnguyên lý sau:

M i c a ra/vào s  đỗ ử ẽ ược g n m t h  th ng khoá và đ u đ c dùng đ  đi u khi nắ ộ ệ ố ầ ọ ể ề ể  khoá.   tr ng thái bình thỞ ạ ường, thi t b  khóa s  ngăn ch n vi c có ngế ị ẽ ặ ệ ườ ựi t  do 

đi qua c a ki m soát.ử ể

M t ngộ ười mu n đi vào khu v c ki m soát c n đăng kí vào h  th ng s  d ng ố ự ể ầ ệ ố ử ụquy n truy c p duy nh t (th ,mã s  PIN,vân tay….). Khi mu n vào ho c ra khu ề ậ ấ ẻ ố ố ặ

v c ki m soát, h  b t bu c ph i s  d ng quy n này.ự ể ọ ắ ộ ả ử ụ ề

Đ u đ c đầ ọ ược k t n i v i b ng đi u khi n ho c máy tính qua đó thông tin ra ế ố ớ ả ề ể ặvào c a ngủ ười truy nh p khu v c đậ ự ược qu n lý ch t ch  D  li u g m thông tinả ặ ẽ ữ ệ ồ  

người truy nh p, th i gian ra/vào s  đậ ờ ẽ ượ ư ạc l u l i trong đ u đ c ho c truy n ầ ọ ặ ề

tr c ti p v  b ng đi u khi n hay ph n m m ki m soát trên máy tính c a b o ự ế ề ả ề ể ầ ề ể ủ ả

v  ho c ngệ ặ ười qu n lý.ả

Nhìn chung, vi c l p đ t h  th ng ki m soát ra vào cho m t công trình s  giúp ệ ắ ặ ệ ố ể ộ ẽnâng cao đ  an toàn và b o đ m an ninh c a công trình đó. Đ i v i m t khu chung c , ộ ả ả ủ ố ớ ộ ư

h  th ng này s  khi n vi c qu n lý ra vào c a ngệ ố ẽ ế ệ ả ủ ười dân sinh s ng và khách đ n ố ếchung c  d  dàng, thu n ti n h n, và ngăn ch n trư ễ ậ ệ ơ ặ ường h p có k  xâm nh p v i m c ợ ẻ ậ ớ ụđích x u.ấ

Đ i v i các doanh nghi p, h  th ng này không ch  đóng vai trò nh  m t bi n pháp ố ớ ệ ệ ố ỉ ư ộ ệ

an ninh mà còn là m t công c  qu n lý nhân s , thúc đ y quá trình t  đ ng hóa giúp ộ ụ ả ự ẩ ự ộdoanh nghi p gi m b t chi phí v n hành.ệ ả ớ ậ

C  th , m t h  th ng ki m soát ra vào s  giúp m t doanh nghi p:ụ ể ộ ệ ố ể ẽ ộ ệ

Theo dõi và ki m soát các ho t đ ng ra/ vào trong doanh nghi p.ể ạ ộ ệ

H n ch  truy c p đ n các khu v c nh y c m nh  trung tâm d  li u, nhà kho, ạ ế ậ ế ự ạ ả ư ữ ệphòng thi t b  , v.v. hay ngăn ch n các truy c p trái phép.ế ị ặ ậ

Lo i b  các chi phí phát sinh nh  chi phí làm l i khóa khi m t nhân viên ngh  ạ ỏ ư ạ ộ ỉ

vi c. V i h  th ng ki m soát ra vào, ch  doanh nghi p ch  c n xóa thông tin ệ ớ ệ ố ể ủ ệ ỉ ầtruy c p c a ngậ ủ ười lao đ ng trên h  th ng.ộ ệ ố

Đi u khi n, qu n lý t  xa ki m soát ra/ vào c a nhi u c  s  ch  thông qua m t ề ể ả ừ ể ủ ề ơ ở ỉ ộgiao di n.ệ

Tri n khai h  th ng ch m công v i chi phí h p lý h n nh  kh  năng qu n lý ể ệ ố ấ ớ ợ ơ ờ ả ả

gi  ra/ vào n i làm vi c c a nhân viên.ờ ơ ệ ủ

B o đ m an toàn cho tài s n trong công ty, n u x y ra m t mát có th  d a vào ả ả ả ế ả ấ ể ự

d  li u ra vào đ  truy c u trách nhi m.ữ ệ ể ứ ệ

Cung c p m t môi trấ ộ ường làm vi c an toàn h n.ệ ơ

Tóm lai, v i m t văn phòng làm vi c chuyên nghi p hay m t khu dân c  ti n nghi, ớ ộ ệ ệ ộ ư ệ

hi n đ i, ki m soát ra vào là m t h  th ng c n thi t và quan tr ngệ ạ ể ộ ệ ố ầ ế ọ

MCS­51 là h  IC vi đi u khi n do hãng Intel s n xu t. Các IC tiêu bi u cho h  ọ ề ể ả ấ ể ọ

là 8031, 8051, 8951  Nh ng đ c đi m chính và nguyên t t ho t đ ng c a các b  vi ữ ặ ể ắ ạ ộ ủ ộ

đi u khi n này khác nhau không nhi u. Khi đã s  d ng thành th o m t lo i vi đi u ề ể ề ử ụ ạ ộ ạ ềkhi n thì ta có th  nhanh chóng v n d ng kinh nghi m đ  làm quen và làm ch  các  ngể ể ậ ụ ệ ể ủ ứ  

d ng c a m t b  vi đi u khi n khác. Vì v y đ  có nh ng hi u bi t c  th  v  các b  ụ ủ ộ ộ ề ể ậ ể ữ ể ế ụ ể ề ộ

vi đi u khi n cũng nh  đ  ph c v  cho đ  tài t t nghi p này ta b t đ u tìm hi u m t ề ể ư ể ụ ụ ề ố ệ ắ ầ ể ộ

b  vi đi u khi n thông d n g nh t, đó là h  MCS­51 và n u nh  h  MCS­51 là h  đi nộ ề ể ụ ấ ọ ế ư ọ ọ ể  hình thì 8051 l i chính là đ i di n tiêu bi u.ạ ạ ệ ể

Các đ c đi m c a 8051 đặ ể ủ ược tóm t t nh  sau :ắ ư

4 KB ROM bên trong

128 Byte RAM n i.ộ

4 Port xu t /nh p I/O 8 bit.ấ ậGiao ti p n i ti p.ế ố ế

64 KB vùng nh  mã ngoàiớ

64 KB vùng nh  d  li u ngo i.ớ ữ ệ ạ

X  lý Boolean (ho t đ ng trên bit đ n).ử ạ ộ ơ

210 v  trí nh  có th  đ nh v  bit.ị ớ ể ị ị

4  s cho ho t đ ng nhân ho c chia.ạ ộ ặ

B ng mô t  s  khác nhau c a các IC trong h  MSC­51:ả ả ự ủ ọ

B ng 2.1 S  khác nhau c a các IC trong h  MCS­51ả ự ủ ọ

3.1.2 C u trúc VĐK 8051, ch c năng t ng chânấ ứ ừ

C u trúc t ng chân c a VĐK 8051ấ ừ ủ

Hình 2.2 C u trúc t ng chân VĐK 8051ấ ừ

Ch c năng ho t đ ng c a t ng chân (pin) đứ ạ ộ ủ ừ ược tóm t t nh  sau:ắ ư

T  chân 1ừ  8 Port 1 (P1.0, . . ., P1.7) dùng  làm Port xu t nh p I/O đ  giao ti pấ ậ ể ế  bên ngoài.

Chân 9 (RST) là chân đ  RESET cho 8051. Bình thể ường các chân này   m cở ứ  

th p. Khi ta đ a tín hi u này lên cao (t i thi u 2 chu k  máy). Thì nh ng thanhấ ư ệ ố ể ỳ ữ  ghi n i c a 8051 độ ủ ược LOAD nh ng giá tr  thích h p đ  kh i đ ng l i hữ ị ợ ể ở ộ ạ ệ 

th ng.ố

T  chân 10ừ 17 là Port3 (P3.0, P3.1, . . ., P3.7) dùng vào hai m c đích : dùng làụ  Port xu t / nh p I/O ho c m i chân gi  m t ch c năng cá bi t đấ ậ ặ ỗ ữ ộ ứ ệ ược tóm t t sắ ơ 

b  nh  sau:ộ ư

P3.0 (RXD) : Nh n d  li u t  Port n i ti p.ậ ữ ệ ừ ố ế

P3.1 (TXD) : Phát d  li u t  Port n i ti p.ữ ệ ừ ố ế

P3.2 (INT0) : Ng t 0 bên ngoài.ắ

P3.3 (INT1) : Ng t 1 t  bên ngoài.ắ ừ

P3.4 (T0) : Timer/Counter 0 nh p t  bên ngoài.ậ ừ

P3.5 (T1) : Timer/Counter 1 nh p t  bên ngoài.ậ ừ

P3.6 (WR) : Tín hi u Strobe ghi d  li u lên b  nh  bên ngoài.ệ ữ ệ ộ ớ

P3.7 (RD) : Tín hi u Strobe đ c d  li u lên b  nh  bên ngoài.ệ ọ ữ ệ ộ ớ

Các chân 18,19 (XTAL2 và XTAL1) được n i v i b  dao đ ng th ch anh 12ố ớ ộ ộ ạ  MHz đ  t o dao đ ng trên CHIP. Hai t  30 pF để ạ ộ ụ ược thêm vào đ   n đ nh daoể ổ ị  

đ ng.ộ

Chân 20 (Vss) n i đ t (Vss = 0).ố ấ

T  chân 21ừ 28 là Port 2 (P2.0, P2.1, . . ., P2.7) dùng vào hai m c đích: làm Portụ  

xu t/nh p I/O ho c dùng làm byte  cao c a bus đ a ch  thì nó không còn tác d ngấ ậ ặ ủ ị ỉ ụ  I/O  n a.  B i  vì  ta  mu n   dùng  EPROM  và  RAM  ngoài   nên  ph i  s  d ng  ữ ở ố ả ử ụPort 2 làm byte cao bus đ a ch ị ỉ

Chân 29 (PSEN) là tín hi u đi u khi n xu t ra c a 8051, nó cho phép ch n bệ ề ể ấ ủ ọ ộ 

nh  ngoài và đớ ược n i chung v i chân c a OE (Outout Enable) c a EPROMố ớ ủ ủ  ngoài đ  cho phép đ c các byte c a chể ọ ủ ương trình. Các xung tín hi u PSEN hệ ạ 

th p trong su t th i gian thi hành l nh. Nh ng mã nh  phân c a chấ ố ờ ệ ữ ị ủ ương trình 

được đ c t  EPROM đi qua bus d  li u và đọ ừ ữ ệ ược ch t vào thanh ghi l nh c aố ệ ủ  

Chân 40 (Vcc) được n i lên ngu n 5V.ố ồ

3.1.3 T  ch c b  nhổ ứ ộ ớ

Hình 2.3 Tóm t t b  nh  d  li u trên chipắ ộ ớ ữ ệRAM m c đích chungụ

Trong b n đ  b  nh  trên, 80 byte t  đ a ch  30Hả ồ ộ ớ ừ ị ỉ 7FH là RAM  m c đích chung. K  ụ ể

c  32byte ph n dả ầ ướ ừi t  00H 2FH cũng có th  s  d ng gi ng nh  80 byte   trên, tuy ể ử ụ ố ư ởnhiên 32 byte còn có m c đích khác s  đ  c p sau.ụ ẽ ề ậ

B t k  v  trí nào trong RAM m c đích chung cũng có th  đấ ỳ ị ụ ể ược truy xu t tùy ý ấ

gi ng nh  vi c s  d ng các mode đ  đ nh đ a ch  tr c ti p hay gián ti p. Ví d  đ  đ c ố ư ệ ử ụ ể ị ị ỉ ự ế ế ụ ể ọ

n i dung c a RAM n i có đ a ch  5FH vào thanh ghi tích lũy thì ta dùng l nh : MOV  A,ộ ủ ộ ị ỉ ệ  5FH

RAM n i cũng độ ược truy xu t b i vi c  dùng đ a ch  gián ti p qua R0 và R1. Haiấ ở ệ ị ỉ ế  

l nh sau đây s  tệ ẽ ương đương l nh trên :ệ

MOV R0, #5FHMOV A, @R0

L nh th  nh t dùng s  đ nh v  t c th i đ  đ a giá tr  5FH vào thanh ghi R0, ệ ứ ấ ự ị ị ứ ờ ể ư ị

l nh th  hai dùng s  đ nh v  gián ti p đ  đ a d  li u “đã đệ ứ ự ị ị ế ể ư ữ ệ ược tr  đ n b i R0” vào ỏ ế ởthanh ghi tích lũy A

RAM đ nh vị ị

8051 ch a 210 v  trí có th  đ nh v  bit, trong đó có 128 bit n m   các đ a ch  t  ứ ị ể ị ị ằ ở ị ỉ ừ

20H 2FH và ph n còn l i là các thanh ghi ch c năng đ c bi t.ầ ạ ứ ặ ệ

Các băng thanh ghi (Register Banks)

32 v  trí nh  cu i cùng c a b  nh  t  đ a ch  byte 00Hị ớ ố ủ ộ ớ ừ ị ỉ 1FH ch c các dãy thanh ghi. ứ

T p h p các l nh c a 8051 cung c p 8 thanh ghi t  R0ậ ợ ệ ủ ấ ừ R7   đ a ch  00Hở ị ỉ 07H n u ếmáy tính m c nhiên ch n đ  th c thi. Nh ng l nh tặ ọ ể ự ữ ệ ương đương dùng s  đ nh v  tr c ự ị ị ự

ti p. Nh ng giá tr  d  li u đế ữ ị ữ ệ ược dùng thường xuyên ch c ch n s  s  d ng m t trong ắ ắ ẽ ử ụ ộcác thanh ghi này

Các thanh ghi ch c năng đ c bi t (Special Function Register)ứ ặ ệ

Có 21 thanh ghich c năng đ c bi t SFR   đ nh c a RAM n i t  đ a ch  các thanh ghi ứ ặ ệ ở ỉ ủ ộ ừ ị ỉ

ch c năng đ c bi t đứ ặ ệ ược đ nh rõ, còn ph n còn l i không đ nh rõ.ị ầ ạ ị

M c dù thanh ghi A có th  truy xu t tr c ti p, nh ng h u h t các thanh ghi ch cặ ể ấ ự ế ư ầ ế ứ  năng đ c bi t đặ ệ ược truy xu t b ng cách s   d ng s  đ nh v  đ a ch  tr c ti p. Chú ý ấ ằ ử ụ ự ị ị ị ỉ ự ế

r ng vài thanh ghi SFR có c  bit đ nh v  và byte đ nh v  Ngằ ả ị ị ị ị ười thi t k  s  c n th n khiế ế ẽ ẫ ậ  truy xu t bit mà không truy xu t byte.ấ ấ

3.2. Gi i thi u v  Module RFID RC522ớ ệ ề

Gi i thi u :ớ ệ

Module đ c th  RC522 có th  đ c đọ ẻ ể ọ ược các lo i th  có k t n i không dây nh  NFC, ạ ẻ ế ố ư

th  t  (lo i dùng làm th  gi m giá, th  xe bus, tàu đi n ng m ). Module có các thông ẻ ừ ạ ẻ ả ẻ ệ ầ

s  chính nh :ố ư

Đi n áp nuôi: 3.3V;ệ

12 gi  v i ch  th  AM/PM. Ngoài ra bên trong chíp có b  dò phát hi n m t ngu nờ ớ ỉ ị ộ ệ ấ ồ  

và t  đ ng chuy n sang s  d ng ngu n Pin d  phòng.ự ộ ể ử ụ ồ ự

5 SDA Chân d  li u khi k t n i đ n bus I2Cữ ệ ế ố ế

6 SCL Chân nh n xung clock đ ng b  khi k t n i bus I2Cậ ồ ộ ế ố

7 SQW/O Ngõ xu t xung vuông, t n s  có th  l p trình đ  thay đ i t  1Hz, ấ ầ ố ể ậ ể ổ ừ

d ng con s  (Ví d  1 là Ch  Nh t, 2 là Th  hai, 3 là th  3  ). Khi l n đ u tiên ạ ố ụ ủ ậ ứ ứ ầ ầ

IC đượ ấc c p ngu n các thanh ghi th i gian và l ch reset v  01/01/00 01 00:00:00. ồ ờ ị ề(MM/DD/YY DOW HH:MM:SS)

4. Chi ti t các thanh ghiế

*0 luôn luôn đ c là 0 ọ

Thanh ghi giây (đ a ch  00h): 4 bit th p ch a hàng đ n v , 3 bit cao ch a hàng ị ỉ ấ ứ ơ ị ứ

ch c c a giây. Ngoài ra bit th  7 có tên là CH, n u bít này đụ ủ ứ ế ược thi t l p b ng 1ế ậ ằ  thì đ ng h  không ho t đ ng. Vì v y ph i thi t l p bit này b ng không ngay t  ồ ồ ạ ộ ậ ả ế ậ ằ ừ

đ u.ầ

Thanh ghi phút (đ a ch  01h): 4 bit th p ch a hàng đ n v , 3 bit cao ch a hàng ị ỉ ấ ứ ơ ị ứ

ch c c a phút. Ngoài ra bit th  7 luôn b ng 0.ụ ủ ứ ằ

Thanh ghi gi  (đ a ch  02h):ờ ị ỉ  4 bit th p c a thanh ghi này ch a hàng đ n v  c a ấ ủ ứ ơ ị ủ

gi , bit th  6 quy đ nh ch  đ  12 h (bit6 =1) ho c 24 h (bit 6=0). N u   ch  đ  ờ ứ ị ế ộ ặ ế ở ế ộ24h thì bit 4 và bit 5 quy đ nh hàng ch c c a gi  N u ch  đ  12h thì bit 4 quy ị ụ ủ ờ ế ế ộ

đ nh hàng ch c, bit 5 khi đó quy đ nh (PM: bu i chi u ho c AM: bu i sáng)ị ụ ị ổ ề ặ ổ

Thanh ghi th  (đ a ch  03h):ứ ị ỉ  ba bit đ u quy đ nh th  trong tu nầ ị ứ ầ  (Ví d  1 là Ch  ụ ủ

Nh t, 2 là Th  hai, 3 là th  3  ). Các bit còn l i luôn b ng 0.ậ ứ ứ ạ ằ

Thanh ghi ngày(đ a ch  04h):ị ỉ  4 bit đ u l u hàng đ n v  c a ngày, bit 4 và bit 5 ầ ư ơ ị ủquy đ nh hàng ch c. Bit 6 và bit 7 luôn luôn b ng 0.ị ụ ằ

Thanh ghi tháng(đ a ch  05h):ị ỉ  4 bit đ u l u hàng đ n v  c a tháng, bit th  4 quy ầ ư ơ ị ủ ứ

­ 24CXX s  d ng chu n giao ti p 2 dây (I2C).ử ụ ẩ ế

­ Chân SCL là chân t o xung nh p, đạ ị ược đi u khi n b i VĐK. Chân SDA là chân ề ể ớtruy n d  li u gi a VĐK và 24CXX.ề ữ ệ ữ

3.4. Ma tr n phím 4x4ậ

­ Ma tr n phím 4x4 g m 16 nút b m đậ ồ ấ ược k t n i thành 4 hàng và 4 c t.ế ố ộ

­ Bàn phím 4x4 trong proteus (KEYPAD)

­ Đ  đ c giá tr  c a phím b m ta s  s  d ng thu t toán “quét phím”. Có 2 cách quét ể ọ ị ủ ấ ẽ ử ụ ậphím là quét theo c t hay quét theo hàng.   đây ta nói v  quét hàng, quét c t cũng hoàn ộ Ở ề ộtoàn tương t ự

­ Ta l n lầ ượt xu t tín hi u m c 0 ra các hàng (khi m t hàng là m c 0 thì t t c  các ấ ệ ứ ộ ứ ấ ảhàng khác ph i là m c 1). Sau đó ki m tra các c t n u c t nào có m c logic 0 thì phím ả ứ ể ộ ế ộ ứ

Hình 1 : Hình dáng c a lo i LCD thông d ng ủ ạ ụ  

Khi s n xu t LCD, nhà s n xu t đã tích h p chíp đi u khi n (HD44780) bên trong l p ả ấ ả ấ ợ ề ể ớ

v  và ch  đ aỏ ỉ ư  các chân giao ti p c n thi t. Các chân này đế ầ ế ược đánh s  th  t  và đ t tênố ứ ự ặ  

nh  hình 2 :ư  

Hình 2 : S  đ  chân c a LCD ơ ồ ủ

3.5.2.Ch c năng các chân :ứ  

Chân Ký hi uệ Mô tả

1 Vss Chân n i đ t cho LCD, khi thi t k  m ch ta n i chân này v i ố ấ ế ế ạ ố ớ

GND c a m ch đi u khi nủ ạ ề ể

2 VDD Chân c p ngu n cho LCD, khi thi t k  m ch ta n i chân này v i ấ ồ ế ế ạ ố ớ

VCC=5V c a m ch đi u khi nủ ạ ề ể

3 VEE Đi u ch nh đ  tề ỉ ộ ương ph n c a LCD.ả ủ

4 RS Chân ch n thanh ghi (Register select). N i chân RS v i logic “0” ọ ố ớ

(GND) ho c logic “1” (VCC) đ  ch n thanh ghi.ặ ể ọ+ Logic “0”: Bus DB0­DB7 s  n i v i thanh ghi l nh IR c a LCD ẽ ố ớ ệ ủ(  ch  đ  “ghi” ­ write) ho c n i v i b  đ m đ a ch  c a ở ế ộ ặ ố ớ ộ ế ị ỉ ủ

LCD (  ch  đ  “đ c” ­ read)ở ế ộ ọ+ Logic “1”: Bus DB0­DB7 s  n i v i thanh ghi d  li u DR bên ẽ ố ớ ữ ệtrong LCD

5 R/W Chân ch n ch  đ  đ c/ghi (Read/Write). N i chân R/W v i logic ọ ế ộ ọ ố ớ

“0” đ  LCD ho t đ ng   ch  đ  ghi, ho c n i v i logic “1” đ  ể ạ ộ ở ế ộ ặ ố ớ ểLCD   ch  đ  đ c.ở ế ộ ọ

6 E Chân cho phép (Enable). Sau khi các tín hi u đệ ược đ t lên bus ặ

DB0­DB7, các l nh ch  đệ ỉ ược ch p nh n khi có 1 xung cho phép ấ ậ

c a chân E.ủ+   ch  đ  ghi: D  li u   bus s  đỞ ế ộ ữ ệ ở ẽ ược LCD chuy n vào(ch p ể ấ

nh n) thanh ghi bên trong nó khi phát hi n m t xung (high­to­low ậ ệ ộtransition) c a tín hi u chân E.ủ ệ

+   ch  đ  đ c: D  li u s  đỞ ế ộ ọ ữ ệ ẽ ược LCD xu t ra DB0­DB7 khi phátấ  

hi n c nh lên (low­to­high transition)   chân E và đệ ạ ở ược LCD gi  ữ bus đ n khi nào chân E xu ng m c th p

Trước khi tìm hi u t p l nh c a LCD, sau đây là m t vài chú ý khi giao ti p v i LCD :ể ậ ệ ủ ộ ế ớ  

* Tuy trong s  đ  kh i c a LCD có nhi u kh i khác nhau, nh ng khi l p trình đi u ơ ồ ố ủ ề ố ư ậ ềkhi n LCD ta ch  cóể ỉ  th  tác đ ng tr c ti p để ộ ự ế ược vào 2 thanh ghi DR và IR thông qua các chân DBx, và ta ph i thi t l p chânả ế ậ  RS, R/W phù h p đ  chuy n qua l i gi  2 ợ ể ể ạ ữthanh ghi này. (xem b ng 2)ả  

* V i m i l nh, LCD c n m t kho ng th i gian đ  hoàn t t, th i gian này có th  khá ớ ỗ ệ ầ ộ ả ờ ể ấ ờ ểlâu đ i v i t c đ  c aố ớ ố ộ ủ  MPU, nên ta c n ki m tra c  BF ho c đ i (delay) cho LCD ầ ể ờ ặ ợ

th c thi xong l nh hi n hành m i có th  raự ệ ệ ớ ể  l nh ti p theo.ệ ế  

* Đ a ch  c a RAM (AC) s  t  đ ng tăng (gi m) 1 đ n v , m i khi có l nh ghi vào ị ỉ ủ ẽ ự ộ ả ơ ị ỗ ệRAM. (Đi u này giúpề  chương trình g n h n)ọ ơ  

* Các l nh c a LCD có th  chia thành 4 nhóm nh  sau :ệ ủ ể ư  

•  Các l nh v  ki u hi n th  VD : Ki u hi n th  (1 hàng / 2 hàng), chi u dài d  li u (8 ệ ề ể ể ị ể ể ị ề ữ ệbit / 4 bit), … 

•  Ch  đ nh đ a ch  RAM n i.ỉ ị ị ỉ ộ  

•  Nhóm l nh truy n d  li u trong RAM n i.ệ ề ữ ệ ộ  

L nh Clear Display (xóa hi n th ) s  ghi m t kho ng tr ng­blank (mã hi n ệ ể ị ẽ ộ ả ố ệ

kí t  20H) vào t t c  ô nh  trong DDRAM, sau đó tr  b  đ m đ a AC=0, ự ấ ả ớ ả ộ ế ị

tr  l i ki u hi n th  g c n u nó b  thay đ i. Nghĩa là : T t hi n th , con tr  ả ạ ể ể ị ố ế ị ổ ắ ể ị ỏ

d i v  góc trái (hàng đ u tiên), ch  đ  tăng AC.ờ ề ầ ế ộ

Return

home

Mã l nh :ệ   DBx = DB7  DB6  DB5  DB4  DB3  DB2  DB1  DB0

      DBx =    0       0        0        0       0        0        1       *

L nh Return home tr  b  đ m đ a ch  AC v  0, tr  l i ki u hi n th  g c ệ ả ộ ế ị ỉ ề ả ạ ể ể ị ố

n u nó b  thay đ i. N i dung c a DDRAM không thay đ i.ế ị ổ ộ ủ ổ

Entry

mode set

Mã l nh :ệ   DBx = DB7  DB6  DB5  DB4  DB3  DB2  DB1  DB0

      DBx =   0         0       0        0       0        1     [I/D]   [S]

I/D : Tăng (I/D=1) ho c gi m (I/D=0) b  đ m đ a ch  hi n th  AC 1 đ n v  ặ ả ộ ế ị ỉ ể ị ơ ị

m i khi có hành đ ng ghi ho c đ c vùng DDRAM. V  trí con tr  cũng di ỗ ộ ặ ọ ị ỏchuy n theo s  tăng gi m này.ể ự ả

S : Khi S=1 toàn b  n i dung hi n th  b  d ch sang ph i (I/D=0) ho c sang ộ ộ ể ị ị ị ả ặtrái (I/D=1) m i khi có hành đ ng ghi vùng DDRAM. Khi S=0: không d ch ỗ ộ ị

n i dung hi n th  N i dung hi n th  không d ch khi đ c DDRAM ho c ộ ể ị ộ ể ị ị ọ ặ

C: Hi n th  con tr  khi C=1 và ngể ị ỏ ượ ạc l i.

B: Nh p nháy kí t  t i v  trí con tr  khi B=1 và ngấ ự ạ ị ỏ ượ ạc l i

Chu kì nh p nháy kho ng 409,6ms khi m ch daoấ ả ạ   đ ng n i LCD là 250kHz.ộ ộCursor

tr  s  nh y xu ng dòng dỏ ẽ ả ố ưới khi d ch qua v  trí th  40 c a hàng đ u tiên. ị ị ứ ủ ầ

D  li u hàng đ u và hàng 2 d ch cùng m t lúc. Chi ti t s  d ng xem b ng ữ ệ ầ ị ộ ế ử ụ ảbên dưới:

0 0 D ch v  trí con tr  sang trái (Nghĩa là gi m AC m t đ n v ).ị ị ỏ ả ộ ơ ị

0 1 D ch v  trí con tr  sang ph i (Tăng AC lên 1 đ n v ).ị ị ỏ ả ơ ị

1 0 D ch toàn b  n i dung hi n th  sang trái, con tr  cũng d ch ị ộ ộ ể ị ỏ ị

theo