Bài thuyết trình: Elnino và enso

Bài thuyết trình Elnino và enso gồm các nội dung chính như: Khái niệm, nguyên nhân sinh ra El Nino, nguyên nhân sinh ra La Nina, chỉ tiêu xác định các chu trình ENSO, những ảnh hưởng của El nino và La nina,...

Chào m ng các b n đ n v i bu i thuy t  ừ ạ ế ớ ổ ế

trình

CH  Đ :  Ủ Ề

ELNINO VÀ ENSO

1.Khái ni m ệ

­ “El Nino” là t  đ c dùng đ  ch  hi n t ng nóng lên d  th ng c a l p ừ ượ ể ỉ ệ ượ ị ườ ủ ớ

n ướ c bi n b  m t   khu v c xích đ o trung tâm và Đông Thái Bình D ể ề ặ ở ự ạ ươ ng,  kéo dài 8 ­ 12 tháng, ho c lâu h n, th ặ ơ ườ ng xu t hi n 3 ­ 4 năm 1 l n, song  ấ ệ ầ

cũng có khi dày h n ho c th a h n ơ ặ ư ơ

­ “La Nina” là hi n t ng l p n c bi n b  m t   khu v c nói trên l nh đi d  ệ ượ ớ ướ ể ề ặ ở ự ạ ị

th ườ ng, x y ra v i chu k  t ả ớ ỳ ươ ng t  ho c th a h n El Nino ự ặ ư ơ

ENSO là ch  vi t t t  ữ ế ắ

c a các t  ghép El Nino  ủ ừ Southern Oscillation (El  Nino ­ Dao đ ng Nam)  ộ

đ  ch  c  2 hai hi n  ể ỉ ả ệ

t ượ ng El Nino và La  Nina và có liên quan v i  ớ dao đ ng c a khí áp  ộ ủ

gi a 2 b  phía Đông  ữ ờ Thái Bình D ươ ng v i  ớ phía Tây Thái Bình 

D ươ ng ­ Đông  n Đ   Ấ ộ

D ươ ng (Đ ượ c g i là  ọ Dao đ ng Nam) ộ

­ Đ n nay các nhà khoa h c v n ch a có l i gi i đáp hoàn toàn ế ọ ẫ ư ờ ả

th ng nh t nh ng ố ấ ư El Nino không ph i là hi n tả ệ ượng do con người 

t o ra, mà chính là thiên nhiên. Dòng nạ ướ ấ ởc  m   phía đông Thái 

Bình Dương ch y d c theo các nạ ọ ước Chile, Peru  đã đ y vào không ẩ khí m t lộ ượng h i nơ ướ ấ ớc r t l n. Nh ng c n gió   Thái Bình D ng ữ ơ ở ươ vào th i đi m có El Nino t  d ng đ i hờ ể ự ư ổ ướng, chúng th i ngổ ược v  ề phía đông thay vì phía tây nh  th i ti t m i nămư ờ ế ỗ

­ Nh ng nguyên nhân khác bao g m s  thay đ i áp su t không ữ ồ ự ổ ấ

khí, Trái Đ t nóng d n lên, hay c  các c n đ ng đ t dấ ầ ả ơ ộ ấ ưới đáy 

bi n.ể

 ­ La Nina th ng xu t hi n khi nhi t đ  m t n c bi n th p h n ườ ấ ệ ệ ộ ặ ướ ể ấ ơ nhi t đ  chu n (kho ng 25oC) t  0,5oC tr  đi. N u nhi t đ  m t ệ ộ ẩ ả ừ ở ế ệ ộ ặ

nước bi n ch  th p h n nhi t đ  chu n trong ph m vi t  0 ­ 0,5oC ể ỉ ấ ơ ệ ộ ẩ ạ ừ thì đó là tr ng thái trung gian. Ngạ ượ ạc l i, n u nhi t đ  m t nế ệ ộ ặ ước 

bi n cao h n nhi t đ  chu n thì đó là hi n tể ơ ệ ộ ẩ ệ ượng El Nino. Thông 

thường, sau m t chu k  El Nino thì đ n chu k  trung gian ho c chu ộ ỳ ế ỳ ặ

k  La Nina.ỳ

2.3. Ch  tiêu xác đ nh các chu ỉ ị

trình ENSO

­ M t chu trình El Nino là th i k  liên t c, kéo dài t  6 tháng tr  ộ ờ ỳ ụ ừ ở  lên, có tr  s  trung bình trị ố ượt 5 tháng c a chu n sai tháng nhi t ủ ẩ ệ

đ  trung bình m t nộ ặ ước bi n    vùng NINO.3(50N ­ 50S, ể ở

1500W ­ 900W), l n h n ho c b ng 0,50C.ớ ơ ặ ằ

M t chu trình La Nina là th i k  liên t c, kéo dài t  6 tháng tr  ộ ờ ỳ ụ ừ ở lên có trí s  trung bình trố ượt 5 tháng c a chu n sai tháng nhi t ủ ẩ ệ

đ  trung bình b  m t nộ ề ặ ước bi n   vùng NINO.3 nh  h n ho c ể ở ỏ ơ ặ

b ng 0,50C.ằ

3.Nh ng  nh h ữ ả ưở ng c a El nino và La nina ủ  

3.1.Đ i v i th  gi i ố ớ ế ớ

nh h ng c a El nino đ n các vùng trên 

th  gi i (đ ­ m, vàng­ khô, xanh­ m) ế ớ ỏ ấ ẩ

3.1.1.  nh hẢ ưởng đ i v i th i ti t khí h uố ớ ờ ế ậ

Khi El Nino xu t hi n, kéo theo s  bi n đ i khác thấ ệ ự ế ổ ường c a nhi t ủ ệ

đ  và lộ ượng m a c a nhi u vùngư ủ ề

D n đ n:ẫ ế

Khô h n, cháy r ng cho khu v c Đông Nam Á, Đông Nam B c M , ạ ừ ự ắ ỹ Indonesia

Lũ l t, m a l n   Nam Thái Bình Dụ ư ớ ở ương và Nam Mỹ

El Nino x y ra góp ph n làm tăng nhi t đ  c a trái đ tả ầ ệ ộ ủ ấ

Các nhân viên c u  ứ

h a đang d p t t  ỏ ậ ắ

m t đám cháy r ng  ộ ừ

lan r ng gi a Orgon  ộ ữ

và Senas, mi n nam  ề

n ướ c Pháp, vào  ngày 26/8/2012

3.1.2.  nh hẢ ưởng đ n v n đ  an ninh lế ấ ề ương th cự  

El Nino và La Nina  nh h ả ưở ng tr c ti p đ n nông nghi p ự ế ế ệ

Gây h n hán đ i v i các n ạ ố ớ ướ c xung quanh Châu Á, Châu Úc, Phi Châu và m t ph n Nam  ộ ầ Mỹ

Gây lũ l t d c theo b  bi n Thái bình D ụ ọ ờ ề ươ ng thu c Hoa K  và Nam M  và các n ộ ỳ ỹ ướ ở c    Tây Âu  M t cánh đ ng  ộ ồ

b p ch t khô t i  ắ ế ạ

Collins, Iowa, Hoa 

K  hôm 07/8/2012 ỳ

3.1.3 nh hẢ ưởng đ n các h  sinh tháiế ệ

­ h  sinh thái bi n vùng El nino  ệ ể

th c ăn cá gi m – cá gi m – chim bi n gi m ứ ả ả ể ả

Sóng th n xu t hi n do h u qu  c a El nino còn phá h y các vùng t o bi n, làm m t các  ầ ấ ệ ậ ả ủ ủ ả ể ấ loài nhuy n th   ễ ể

­ h  sinh thái ven b ệ ờ

+ Vùng m a l n:   vùng đ t th p ng p n ư ớ Ở ấ ấ ậ ướ c: sinh v t cũ m t đi – sinh v t m i . Sinh  ậ ấ ậ ớ

v t đáy sông thay đ i do dòng ch y l n. M a nhi u   các vùng khô c n : 1 s  cây c  ,  ậ ổ ả ớ ư ề ở ằ ố ỏ

d ượ c li u, cây b i di chuy n v  vùng th p khi n ệ ụ ể ề ấ ướ c rút 

+   vùng m a ít : gây h n hán và cháy r ng Ở ư ạ ừ

 3.2. Đ i v i Vi t Namố ớ ệ  

3.2.1.  nh hẢ ưởng đ n th i ti t khí h uế ờ ế ậ

Bão : tăng t n suát bão , trung bình m i năm có 6,9 c n, trung bình m i tháng có 0,58 c n  ầ ỗ ơ ỗ ơ Trong 45 năm (1956 ­ 2000),

Bão lũ nghiêm 

tr ng do  nh  ọ ả

h ưở ng c a El  ủ

Nino

Nhi t đ ệ ộ

trong đi u ki n El Nino nhi t đ  trung bình các tháng cao h n bình th ề ệ ệ ộ ơ ườ ng, mùa đông  chênh l ch rõ r t h n mùa hè, các khu v c phía Nam ch u  nh h ệ ệ ơ ự ị ả ưở ng rõ h n   phía B c ơ ở ắ trong đi u ki n La Nina, nhi t đ  trung bình các tháng th p h n bình th ề ệ ệ ộ ấ ơ ườ ng,   phía B c  ở ắ

ch u  nh h ị ả ưở ng nhi u h n   phía Nam  ề ơ ở

L ượ ng m a ư

đa s  các đ t ENSO gây ra tình tr ng h t m a, song m t s  đ t El Nino, La Nina làm  ố ợ ạ ụ ư ộ ố ợ tăng l ượ ng m a ư

cho th y ENSO làm tăng tính bi n đ ng c a m a   Vi t Nam ấ ế ộ ủ ư ở ệ

3.2.2 nh hẢ ưởng c a ENSO đ n đ  m n nủ ế ộ ặ ước bi n vùng ven bi n và h i đ o ể ể ả ả

Vi t Namệ .

El Nino làm tăng đ  m n, trái l i La Nina là gi m đ  m n c a n ộ ặ ạ ả ộ ặ ủ ướ c bi n   vùng ven bi n  ể ở ể

và h i đ o n ả ả ướ c ta.

3.2.3 nh hẢ ưởng c a ENSO đ n s n xu t nông nghi p.ủ ế ả ấ ệ

El Nino làm năng su t lúa bình quân c a v  Đông Xuân gi m so v i v  tr ấ ủ ụ ả ớ ụ ướ c đó, nh t là    ấ ở vùng trung du B c B , trái l i năng su t lúa v  mùa tăng, nh t là   vùng B c Trung B ắ ộ ạ ấ ụ ấ ở ắ ộ

La Nina làm năng su t lúa bình quân v  Đông Xuân và v  mùa đ u tăng so v i v  tr ấ ụ ụ ề ớ ụ ướ c đó,  trong đó v  Đông Xuân rõ nh t   đ ng b ng B c B , v  mùa rõ nh t   đ ng b ng sông  ụ ấ ở ồ ằ ắ ộ ụ ấ ở ồ ằ

C u Long ử

Trong đi u ki n ENSO, di n tích cà phê cho thu ho ch và s n l ề ệ ệ ạ ả ượ ng cà phê đ u tăng so v i  ề ớ

v  tr ụ ướ c: nh ng năm La Nina, di n tích cà phê l n h n nh ng năm El Nino, song s n l ữ ệ ớ ơ ữ ả ượ ng 

cà phê nh ng năm El Nino cao h n nh ng năm La Nina ữ ơ ữ

H n hán tàn  ạ phá mùa màng   Trung B

3.2.5 nh  hẢ ưởng c a ENSO đ n đ i s ng và s c kh e con ủ ế ờ ố ứ ỏ

người

t  1977 đ n 2000, t ng s  ngừ ế ổ ố ườ ịi b  ch t và m t tích do thiên tai ế ấ

là 14.962

trên 100.000 người ng i m c b nh s t xu t huy tườ ắ ệ ố ấ ế

3.3.L i ích c a ENSOợ ủ

El nino làm nhi t đ  nệ ộ ước bi n lúc  y tăng lên đ   m đ  vi sinh ể ấ ủ ấ ể

v t phát tri n.ậ ể

Nh  th  n n đánh b t cá c a các nờ ế ề ắ ủ ước ven bi n Nam M  phát ể ỹ tri n m nh.ể ạ

Các hi n tệ ượng La nina thường k t thúc vào mùa hè và s  t o ra ế ẽ ạ các đi u ki n th i ti t ôn hòa cho t i cu i mùa thu.ề ệ ờ ế ớ ố

4.Kh  năng d  báo s  tác đ ng c a ENSO đ n các y u t  và ả ự ự ộ ủ ế ế ố

hi n tệ ượng khí tượng th y văn.ủ

xây d ng m t s  mô hình th ng kê d  báo mùa d a trên thông tin  ự ộ ố ố ự ự

v  các y u t  và hi n t ề ế ố ệ ượ ng khí t ượ ng th y văn : ủ

 T n su t xoáy thu n nhi t đ i trên khu v c Bi n Đông và  ầ ấ ậ ệ ớ ự ể

Vi t Nam ệ

 Nhi t đ  không khí trung bình và c c tr ệ ộ ự ị

 L ượ ng m a (t ng l ư ổ ượ ng và c c đ i) ự ạ

 L u l ư ượ ng dòng ch y t i m t s  đi m trên l u v c sông  ả ạ ộ ố ể ư ự

H ng ồ

 H n hán ạ

Các k t qu  d  báo đ u đ ế ả ự ề ượ c đánh giá b ng các ch  s  đánh giá  ằ ỉ ố

d  báo: FI (Forecasting Index), t  l  thành công HR (Hit Rate), sai  ự ỷ ệ

s  quân ph ố ươ ng (RMSE), ph ươ ng sai rút g n (RV) và đ  tinh x o  ọ ộ ả (Heidke) và cho k t qu  t t ế ả ố

5.M t s  gi i pháp nh m h n ch  tác đ ng x u và thi t h i do ENSO gây ra.ộ ố ả ằ ạ ế ộ ấ ệ ạ

Ngoài các gi i pháp công trình liên quan đ n th y l i, r ng phòng h , b o v  gi i ven  ả ế ủ ợ ừ ộ ả ệ ả

bi n , các gi i pháp phi công trình ch  y u là: ể ả ủ ế

Quy ho ch và qu n lý t ng th  các l u v c sông, h  th ng các h  ch a n ạ ả ổ ể ư ự ệ ố ồ ứ ướ c.

Đi u ch nh c  c u s n xu t, mùa v    m t s  vùng nh m thích  ng v i  nh h ề ỉ ơ ấ ả ấ ụ ở ộ ố ằ ứ ớ ả ưở ng 

c a ENSO ủ

Xây d ng và hoàn thi n các ph ự ệ ươ ng án theo dõi, c nh báo, d  báo tác đ ng c a ENSO ả ự ộ ủ Tăng c ườ ng công tác t  ch c, qu n lý thiên tai c a Nhà n ổ ứ ả ủ ướ c và c a các ngành đ i v i  ủ ố ớ tác đ ng c a ENSO nh  m t b  ph n c a chi n l ộ ủ ư ộ ộ ậ ủ ế ượ c qu c gia v  phát tri n b n v ng ố ề ể ề ữ

Ti p t c tăng c ế ụ ườ ng công tác tuyên truy n, nâng cao nh n th c cho công chúng v   ề ậ ứ ề

ENSO và nh ng gi i pháp phòng tránh ữ ả