sang kiến

Không đồng ý với những nhận định trên, và với quyết tâm nâng cao kĩ năng hoạt động Đội cho học sinh, tôi trăn trở vàđi tìm giải pháp giúp các em nắm vững phương pháp truyền tin bằng mors

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

1) Cơ sở lí luận:

Trò chơi lớn trong hoạt động Đội là một hoạt động thu hút số đông tập thể đội viên tham gia Trò chơi lớn rèn luyện cho các em ý chí vượt qua thử thách, tính tháo vác, nhanh nhẹn, kiến thức cần thiết, tinh thần đồng đội để hoàn thành nhiệm vụ Qua đó giáo dục tư tưởng nhân cách của các em một cách sinh động, sâu sắc Vì vậy trò chơi lớn tạo sự thú vị, hấp dẫn các em trong những lần sinh hoạt dã ngoại, hội trại…

Một trong những nội dung lí thú quan trọng trong trò chơi lớn là kĩ năng truyền tin Mặt khác, qua kĩ năng truyền tin các em được rèn luyện về thính giác, thị giác và

kĩ năng phân tích, tổng hợp xử lí thông tin môït cách nhạy bén, sáng tạo giúp các em học tập tốt hơn, nhất là đối với các môn tự nhiên đặc biệt là môn toán Kĩ năng truyền tin trong trò chơi lớn còn là cơ hội để thiếu nhi hiểu rõ hơn về giá trị, lợi ích của công tác truyền tin trong đời sống thực tiễn Đó là một hình thức học mà chơi, chơi mà học

2) Yêu cầu thực tiễn:

Nhiều năm tôi triển khai kĩ năng truyền tin cho học sinh nhưng gặp nhiều khó khăn Học sinh học khó thuộc bảng morse, semafors, mau quên nên vận dụng không được, dần dần các em cho rằng mình không thể rèn được kĩ năng này Việc triển khai những kĩ năng này rộng rãi trong toàn liên đội lại càng hết sức khó khăn

Mặt khác, không ít giáo viên ở trường tôi cho rằng những kĩ năng này quá khó nên học sinh ở các vùng nông thôn như trường tôi khó rèn luyện được, chỉ có các em ở thị trấn, thành phố mới có thể rèn được những kĩ năng này

Không đồng ý với những nhận định trên, và với quyết tâm nâng cao kĩ năng hoạt động Đội cho học sinh, tôi trăn trở vàđi tìm giải pháp giúp các em nắm vững phương pháp truyền tin bằng morse, semafors, mật thư và thuộc nhanh bảng morse, semafors để vận dụng cho tốt Giúp các em tự tin hơn trong các hoạt cấp trường và đặc biệt là khi tham gia các hoạt động cấp huyệ, cấp tỉnh

II/ NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI:

Truyền tin có nhiều hình thức như: Truyền tin bằng tay, bằng dấu đi đường, bằng tín hiệu morse, semafors, mật thư,… Tuy nhiên trong phạm vi giới hạn, đề tài này chỉ đề cập đến các hình thức truyền tin bằng morse, semafors và mật thư

Đề tài giải quyết 2 vấn đề sau:

1) Làm thế nào để dạy và rèn kĩ năng truyền tin bằng morse, semafors và mật thư cho đội viên trong liên đội một cách hiệu quả cao: Nhanh thuộc bảng morse, semafors nhớ lâu và vận dụng thành thạo; Giải mật thư giỏi

2) Giải pháp để triển khai kĩ năng truyền tin ra diện rộng trong liên đội

III/ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH:

Từ kinh nghiệm thực tế đúc kết khái quát thành lí luận.

IV/ CƠ SỞ VÀ THỜI GIAN TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:

_ Học sinh lứa tuổi từ 11 đến 15 là lứa tuổi đang phát triển mạnh cả về thể lực lẫn trí lực nên hoàn toàn có thể dễ dàng tiếp thu được những kĩ năng trên

_ Đề tài được bản thân xác định và tiến hành nghiên cứu và áp dụng có hiệu quả từ năm học 1998-1999 đến năm học 2006-2007, tại trường THCS Bình Nghi Aùp dụng cho học sinh từ lớp 6 đến lớp 9

PHẦN 2: KẾT QUẢ

A/ Nội dung giải pháp mới:

Qua quá trình tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh không nắm bắt được các kĩ năng truyền tin bằng morse, semafors và mật thư tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu và thực hiện có kết quả một số giải pháp sau:

I/ Giáo viên phải xác định cho rõ ràng những kiến thức và kĩ năng học sinh cần đạt:

1) Kiến thức cần nắm bắt:

Học sinh biết được phương pháp truyền tin bằng tín hiệu morse, semafors, mật thư và thuộc được bảng morse, semafors, các dạng mật thư

2) Kĩ năng:

Học sinh nhận được các bảng tin morse bằng còi, bảng tin semafors, và dịch được các dạng mật thư Biết phát tin bằng morse, semafors

3) Thái độ vận dụng:

Học sinh thích thú luyện tập các kĩ năng này để có đủ điều kiện tham gia các trò chơi lớn, tham gia các hôïi trại thiếu nhi và coi đây là trò chơi có tác dụng rèn luyện thính giác, thị giác, rèn luyện khả năng phân tích tổng hợp và tư duy sáng tạo…

Học sinh hiểu được đây là một trong những kĩ năng không thể thiếu được để hoàn thành chương trình rèn luyện đội viên thiếu niên sẵn sàn

II/ Phải phân tích, bồi dưỡng cho học sinh sự thích thú rèn luyện để nắm vững kĩ năng truyền tin bằng morse, semafors:

Bỡi vì có thích thú thì các em mới chủ động luyện tập để hình thành kĩ năng

Bồi dưỡng hứng thú cho các emb ằng cách: Cho các em thấy được rằng nếu các

em có kĩ năng truyền tin tốt thì các em sẽ chủ động và tự tin hơn trong hoạt động, sẽ có

uy tín với bạn bè nhiều hơn, sẽ có nhiều cơ hội để được cử đi dự các hội trại, cũng như các hội thi kỉ năng chuyên môn Đội các cấp Mặt khác, qua kĩ năng truyền tin các em được rèn luyện về thính giác, thị giác và kĩ năng phân tích, tổng hợp xử lí thông tin môït

cách nhạy bén, sáng tạo giúp các em học tập tốt hơn, nhất là đối với các môn tự nhiên đặc biệt là môn toán Đây là một trong những hình thức học mà chơi, chơi mà học

III/ Dạy và rèn cho học sinh thuộc bảng morse và semafors, kĩ năng giải mật thư:

1/ Bảng morse:

* Giới thiệu cho học sinh về dạng truyền tin bằng morse

*Cung cấp cho học sinh bảng MORSE:

- Có nhiều cách để dạy cho học sinh bảng morse, nhưng qua nhiều năm nghiên cứu, tôi thấy rằng cho học theo bảng đối sau đây là hiệu quả nhất, các em thuộc rất nhanh vì nó đúng theo tiến trình sư phạm: học từ dễ đến khó

Cách học này lần lượt từ bảng 1 đến bảng 6:

Những kí hiệu thay thế cho dấu và chữ cái trong mẫu tự Việt nam (quy định khi truyền tin bằng morse, semafors và mật thư):

Dấu sắc (/): S Dấu Huyền (\) : F Dấu nặng (.) : J

Dấu hỏi (?): R Dấu ngã ( `) : X

 : AA ; Ô : OO ; Đ ; DD ; Ê : EE ; Ơ : OW ;

Một số tín hiệu câøn thiết, thông dụng khi phát tin:

+ Bắt đầu phát tin: NW

+ Sửa lại chữ : 6 E

+ Hết bản tin : AR

- Học theo bảng đối là tốt nhất, tuy nhiên để tạo hứng thú cho học sinh cũng nên giới thiệu cho các em tháp morse sau:

- Ô vuông là tín hiệu tè, vòng tròn là tín hiệu tíc

HƯỚNG DẪN CÁCH SỬ DỤNG THÁP MORSE

* Nếu chữ khởi đầu bằng TE (-), ta sử dụng phần NỬA THÁP BÊN TRÁI Theo đĩ:

- Nếu âm tiếp theo là TE (-), ta sẽ đi theo hướng ngang.

- Nếu âm tiếp theo là TIC (.), ta sẽ đi theo hướng lên.

Ví dụ: TE – TE – TIC – TE sẽ là NỬA THÁP TRÁI – NGANG - LÊN – NGANG: sẽ là chữ Q.

* Nếu chữ khởi đầu bằng TIC (.), ta sử dụng phần NỬA THÁP BÊN PHẢI Theo đĩ:

- Nếu âm tiếp theo là TE (-), ta sẽ đi theo hướng ngang.

- Nếu âm tiếp theo là TIC (.), ta sẽ đi theo hướng lên.

Ví dụ: TIC – TIC – TE – TIC sẽ là NỬA THÁP PHẢI – NGANG – LÊN – NGANG: sẽ là chữ F.

2/ B ảng Semafors:

a) Giới thiệu về cách truyền tin bằng Semafors: Truyền tin bằng cờ

b) Cách đánh:

-Tư thế: Cần chính xác, lúc đưa ngang phải song song mặt đất, lúc đưa xéo phải xéo đúng 45độ

-Ở nhà nên đứng tập trước gương để nhìn thấy tư thế của mình và sửa chữa cho đúng tư thế

c) Cách học mau thuộc dễ nhớ:

* Cách học theo 7 vòng như sau:

+ Vòng 1: A, B, C, D, E, F, G Tương ứng với các số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

+ Vòng 2: gồm các chữ H, I, K, L M,N

+ Vòng 3: Gồmcác chữ O, P, Q, R, S

+ Vòng 4: T, U, Y và xoá chữ ( Ngược lại chữ L)

+ Vòng 5: Gồm chữ J ( còn tương ứng với số không 0 ), V:

+ Vòng 6: Gồm các mẫu tự: w, x

+ Vòng 7: còn chữ z

Cách học này là tốt nhưng vẫn còn có nhược điểm là: Đã mất thời gian 26 lần để nhớ 26 mẫu tự, lại thêm rắc rối là có những mẫu tự không ở đúng vị trí của chúng như chữ J , Y, V… nên các em vẫn còn thấy khó học và khó nhớ

Vì vậy, tôi đã tìm ra cách giúp các em mất rất ít thời gian để học thuộc 26 mẫu tự như sau:

*Cách học theo các vòng đối:

+ Học các mẫu tự thuộc vòng chính (Từ A đến G) : Gồm 7 mẫu tự:

+ Học các mẫu tự có dạng đặc biệt: 3 kí tự

R dang ngang 2 tay

N đưa 2 tay xéo xuống đất

U đưa 2 tay xéo lên trời

+ Học các mẫu tự đối xứng nhau: ( 7 mẫu tự x 2 = 14 mẫu tự)

8

9

0

+ Các mẫu tự không đối nhau:

d) Giúp học sinh nhớ lâu bảng morse, semafors:

Muốn nhớ lâu thì phải rèn luyện thường xuyên Vì vậy tôi đã hướng dẫn học sinh rèn luyện như sạu:

-Mỗi ngày đến trường các em cố gắng chuẩn bị một hoặc hai từ để chào nhau, nói chuyện với nhau bằng tín hiệu morse và semafors

-Mỗi em thủ trong mình một bảng Morse, semafors bỏ túi, bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu cũng có thể nghĩ ra một mẫu tự hay một từ, một câu rồi tự phát tin Sau khi phát tin xong đem tài liệu bỏ túi ra xem lại thử đúng hay sai

HÌNH CHO HỌC SINH BỎ TÚI

8

9

Interval

3) Dạy và rèn kĩ năng giải mật thư cho học sinh:

a) Trước hết phái cho học sinh hiểu về mật thư,:

- Mật thư là một bức thư được viết dưới dang bí mật, nhằm giữ kín nội dung mà giữa người gửi và người nhận cần trao đổi

Mật thư thường có2 phần:

- Bản mật mã: Là những kí tự hoặc hình vẽ mới nhìn có vẻ rất khó hiểu Sau khi nghiên cứu kĩ chìa khoá ta sẽ tìm ra hướng giải bằng cách đối chiếu những giữ kiện mà chìa khĩa gợi ý

- Chìa khoá: Là một hình thức gợi ý cho người ta tìm ra hướng giải mật thư Chìa khoá có thể là một câu thơ, hoặc một kí hiệu nào đó bằng hình vẽ,…

- Bạch văn: Là một văn bản hoàn chỉnh, tức là sau khi giải xong, ta viết thành một bức thư bình thường mà ai cũng có thể đọc được

b) Yêu cầu học sinh học thuộc 2 bảng mẫu tự sau:

+ Bảng mẫu tự quốc tế: ( A đến Z gồm 26 chữ)

+ Bảng mẫu tự Việt Nam: ( Từ A đến Y gồm 29 chữ)

* Nắm được các quy ước:

Mở đầu bản tin ghi: NW Kết thúc bản tin ghi: AR Khoá ghi : O∏

c) Cho học sinh nắm quy trình để giải mật thư hiệu quả:

- Phải bình tĩnh, nhưng không được chủ quan

- Nghiên cứu khoá giải thật kĩ; đặt các giả thiết và lần lượt giải quyết

- Đối với mật thư trong trò chơi lớn, nên sao y bản chính và chia thành nhiều nhóm nhỏ để dịch Như thế sẽ tập trung được chất xám của toàn đội, tránh trường hợp xúm lại chụm đầu vào tranh nhau một tờ giấy

- Dịch xong ta viết lại bản bạch văn rõ ràng, sạch sẽ và đầy đủ

d) Cung cấp cho học sinh cách suy đoán tìm ra các khoá của mật thư:

Điều quan trọng nhất trong khi giải mật thư là tìm được mật mã của khoá Do đó việc hướng dẫn học sinh cáh phân tích để tìm ra khoá của mật thư là hết sức quan trọng

Các loại mật mã đặt ra trong mật thư đều mang tính quy ước, tuy nhiên những điều quy ước đó phải được mọi người chấp nhận, không vô lí Dựa vào đó ta có thể suy đoán để tìm ra khoá

MỘT SỐ MẬT MÃ THƯỜNG DÙNG Anh cả = a ;Em út = Z ; Anh, Nờ = N ; Em, Mờ = M

Bờ, Bê, Bò con = B ; Cờ, Xê = C ; Dờ, Dê, Con dê = D ; Đờ, Đê = Đ

E lệ, e ngại = E ; Hát, Hờ = H ; Ép = F ; I, Ai = I ; Ca = K ; Tê, Tờ = T Phai ( Aâm tiếng Anh) = 5 ; Bưng phở = P ; Xờ, Dấu nhân = X ; Rùa, Đồng = U; Vũ như cẩn : tức A = 1 ; Lều tranh: A = 1 ;

Thằng Già = K ( Dựa vào lá bài) ; Tuổi dê, Mùi = 8 ( Dựa vào 12 con giáp) Hoá trị của Oxi = II ; Hoa = các chư viết hoa ; Gạch = các chữ có dấu gạch chân

Dựa vào hình tượng: Mặt trời, Mặt trăng, Quả bóng = chữ O ; Tò tí te = K ; Cốc cốc cốc = S ; Thùng thùng thùng = O ; vv……

VÍ DỤ VỀ MỘT SÓ KHOÁ MẬT THƯ

Ví dụ1: OΠ: Hãy ca múa hát lên đi

Dịch: Từ câu này ta suy ra K = H

Ví dụ 2: OΠ: Nghêu ngao câu hát trên lưng nghé

Lững thững đi về con bờ đê

Dịch: Câu trên : H = B ( con nghé = con bê) ; Câu dưới: Có bờ (B) và đê (Đ)

Mật thư trên có thể có 3 khoá sau: H = B ; H = Đ ; B = Đ Đây là mật thư có nhiều khoá chữ thế chữ

Ví dụ 3: OΠ: Tình yêu không phai

Dịch: O = 5 ( phai) Đây là khoá chữ thế số

Ví dụ 4: Anh ơi đừng có ham chơi

Không siêng năng học không đời nào nên Dich: Trong câu có: Anh (N) … Không … Không ta suy ra khoá N = ( 0,0)

e) Hướng dẫn giải một số dạng mật thư thông thường:

DẠNG QUỐC NGỮ THÔNG THƯỜNG:

-VÍ DỤ1: MẬT THƯ GHÉP MẪU TỰ

NW: Tham dự ngày trại là niềm vui thú biết bao AR

OΠ: Gom hết gạch về doanh trại

Giải: Gom gạch tức ghép tất cả các chữ cái có gạch chân lại

Dịch: DỰNG LỀU

-VÍ DỤ 2 : DẠNG MẬT MÃ PHÂN SỐ

NW: Các em bắt ruồi đực về trường nhúng giấm gấp rút

OΠ: 2/3 ( hoặc 2-3)

Giải: Lấy 2 chữ rồi bỏ 3 chữ

Dịch: CÁC EM VỀ TRƯỜNG GẤP RÚT

DẠNG QUỐC NGỮ ĐIỆN TÍN:

- VÍ DỤ 1: khoá chữ thay số ( A = a ; a là số đã cho)

NW: 7.26.14.18.24.24.7.17 – 15.20.16.7 – 13.11.8.8.2.17/AR

OΠ: Anh cả đã lên hai mươi tuổi tròn

Giải khoá: A = 20

Cách dịch: Dò hai bảng mẫu tự 26 chữ cái ( mẫu tự La Tinh) và bảng mẫu tự 29

chữ cái ( Tiếng Việt), ta nhận ra mật thư trên dùng mẫu tự 26 chữ cái

Lập bảng mẫu tự La Tinh và điền vào như sau:

Dịch: NGUYEENX VAWN TROOIX  NGUYỄN VĂN TRỖI

-VÍ DỤ 2: Khoá chữ thế chữ ( A = m; m là mẫu tự bất kì)

NW : BUIMSSBL_JOKB_HFCCWL/ AR

OΠ: Anh cả công tác phương xa

Nhờ Em ghé lại trông nhà giúp Anh

Giải khoá: Anh cả(A) đi xa … Em (M) trông nhà thay Anh  A = M

Cách dịch: Viết hai bảng mẫu tự và đặt m ngay chữ A như sạu:

Như vậy mật thư dịch được là: B = N ; U = G ; I = U ; M = Y ; …

Bản dịch: NGUYEENL VAWN TROOIX  NGUYỄN VĂN TRỖI

VÍ DỤ 3: Khoá toạ độ:

NW: FC.FGP.FKEJ(2.2)(1.1)(4.4)(2.2)(1.1)-(1.5)(1.1)(4.4)(2.2)–(5.1)(3.5)(2.2) / AR

( Văn bản không dấu)

OΠ: Tùng! Tùng! Tùng!

Trống gọi em vào lớp Sắp thẳng hàng

Em bước 1,2

 Giải khoá: Nhìn vào đề khoá,ta suy ra:

+ Tùng!Tùng! Tùng! Hình tượng của tè tè tè là chữ O; trống gọi em ( M) Ta có khoá thay thế O = M

+ Em … 1,2 Ta có khoá toạ độ gốc M (1.2), sắp thẳng hàng

• Với khoá O = M , ta có:

FC FGP.FKEJ: DA DEN ĐICH

• Với khoá toạ độ M = 1.2, sắp thẳng hàng ta có bảng sau:

(2.2)(1.1)(4.4)(2.2)(1.2) - (1.5)(1.1)(4.4)(2.2) – (5.1)(3.5)(2.2) = NHANH CHAN LEN

Ráp cả hai đoạn lại ta được: DA DEN DICH NHANH CHAN LEN

( ĐÃ ĐẾN ĐÍCH NHANH CHÂN LÊN)

DẠNG MORSE:

VÍ DỤ : NW:

740512084109293040605209247004623081063109400702520759033704609643/AR

OΠ: Anh cứ đếm một hai suốt ngày

 Giải khoá: Anh ( N) = 12 ( 1 là số lẻ, 2 là số chẵn) => số lẻ là TÈ, số chẵn là TÍCH

Các số 0 chỉ cách chữ cái; 00 chỉ cách từ

Dịch: 74 = _ = N ; 512 = _ _ = G ; 841 = _ = U ; 9293 = _._ _ = Y

… NGUYEẼN VAWN TROOIX  NGUYỄN VĂN TRỖI

g) Cho học sinh soạn mật thư: Đây là cách để rèn kĩ năng giải mật thư hiệu quả nhất

Vì trong khi soạn mật thư các em phải tìm mật mã để khoá Và để khoá được một mật thư các em phải tìm tòi và sử dụng khá nhiều kí hiệu, mật mã Chính vì thế mà các

em dễ dàng đoán ra được cách người khác khoá mật thư Từ đó kĩ năng giải mật thư của các em sẽ tiến bộ rất nhanh chóng

Đây là phương pháp mà tôi đã áp dụng để rèn học sinh trong quá trình nghiên cứu và thu được kết quả tôt:

VÍ DỤ: Với thông tin : TIẾN LÊN

Ta yêu cầu các em soạn thành 5 mật thư với 5 khoá khác nhau Học sinh làm:

* 1: OΠ: a = nh ( Dạng biến thể morse Chữ cao = tè; chữ thấp = tíc )

NW : h-oa-n-u-ki-mon; nhan-n-o-li / AR

* 2: Dạng chữ thay số (Cho M = 5; 0 làm cách chữ cái, 00 cách từ)

OΠ: Em đã lên năm

NW : 12010280280601100402802804 / AR

* 3: Dạng chữ thế chữ: ( Cho B = H )

OΠ: Nghêu ngao câu hát trên lưng nghé

NW : ZOKKTY _ RKKT / AR

* 4 : Dạng khoá toạ độ: chọn bảng mẫu tự 26 chữ cái, bỏ chữ Z Sắp theo hàng ngang như sau:

OΠ: B: 1.2

Y: 5.5

NW : (4.5)(2.4)(1.5)(1.5)(3.4)(4.4) -(3.2)(1.5)(1.5)(3.4) / AR

* 5 : Dạng mật mã chữ hoa:

OΠ: Tập trung hoa về trang trí lễ đài

NW : Tới đây bắt kIẾN về Lều trÊN nướng gấp.

.v.v…

III/ Giải pháp triển khai kĩ năng morse, semafors, mật thư trên diện rộng trong liên đội:

Rèn các kĩ năng truyền tin cho từng học sinh đã khó nhưng việc duy trì và phát triển kĩ năng này rộng rãi trong toàn liên đội lại càng hết sức khó khăn