Sáng kiến kinh nghiệm

Việc làm này nhằm giúp học sinh có thể luyện tập trau dồi kỹ năng nghe để có thể lĩnh hội được lời thoại trong giao tiếp thông qua các bài tập nghe khác nhau như nghe đóan ý qua ngữ cảnh

I Đặt vấn đề:

Hiện nay việc dạy và học tiếng Anh ở bậc THCS đã có những thay đổi lớn cả về nội dung lẫn phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với mục tiêu và yêu cầu của chương trình sách giáo khoa mới Với quan điểm cơ bản là làm sao phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện tối ưu để các em rèn luyện phát huy khả năng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp chứ không phải việc cung cấp kiến thức ngôn ngữ thuần tuý

Để có thể giảng dạy kỹ năng nghe sao cho có hiệu quả, ngõ đầu đáp ứng được yêu cầu của chương trình cải cách là vấn đề mà giáo viên cần quan tâm Trên

cơ sở sử dụng kỷ năng nghe để giới thiệu ngữ liệu hay nội dung của chủ điểm mới Giáo viên cần phải xây dựng tình huống xoay quanh quan điểm chủ điểm của bài nghe, thiết kế những hoạt động cần thiết dưới dạng trò chơi nhằm hướng các em vào chủ đề bài nghe một cách nhẹ nhàng Việc làm này nhằm giúp học sinh có thể luyện tập trau dồi kỹ năng nghe để có thể lĩnh hội được lời thoại trong giao tiếp thông qua các bài tập nghe khác nhau như nghe đóan ý qua ngữ cảnh, nghê lấy

ý chính, nghe hiểu các thông tin chi tiết

II Nội dung chính :

Khi học tiếng Anh, thông thường người học phải luyện tập bốn kỹ năng cần thiết là nghe - nói - đọc - viết, trong đó kỹ năng nghe được cho là quan trọng nhất bởi lẽ khi muốn giao tiếp bằng tiếng Anh người học phải nghe và hiểu được người đối thoại nói gì, thì mới có thể đáp lại đúng ý người ấy Thế nên, giáo viên ngoại ngữ cần phải đặc biệt chú trọng kỷ năng nghe khi giảng dạy Nhưng chú trọng như thế nào và dùng thủ thuật ra sao để giúp các em học tốt kỹ năng này là vấn đề mà bản thân tôi đặc biệt quan tâm Qua các tiết dự giờ, học hỏi đồng nghiệp cũng như được tham dự các khoá học thay sách giáo khoa cùng với kinh nghiệp giảng dạy kỷ năng nghe như sau:

Theo phương pháp mới, khi dạy một bài Listen giáo viên cần phải theo phương pháp The PPP Framework bao gồm:

A Presentation phrase : pre-listening.

B Practice phrase : while- listening

C Production : post-listening

A/ Presentation Phrase/ Pre-listening: ( Phần giới thiệu bài/ trước khi nghe)

 Trong phần này, giáo viên cần xây dựng một hoạt hai hoạt động nhằm để giới thiệu bài nghe Phần này chủ yếu là giúp học sinh làm quen vơí chủ đề sắp được nghe trong bài, làm cho học sinh cảm thấy hứng thú mà quađó ôn lại những kiến thức đã học có liên quan đến bài mới

 Để thực hiện giai đoạn này, Giáo Viên cần chú ý

- Giáo viên thiết kế các hoạt động ngắn, dễ hiểu, rõ ràng trong thời gian khoảng

5 - 7 phút, bạn có thể sử dụng tiếng Anh và cả tiếng Việt (nếu học sinh yếu)

- Để phát huy tính tích cực của học sinh, giáo viên cần tạo cơ hội cho học sinh trao đổi lẫn nhau hay có thể hỏi giáo viên

- Dùng các thủ thuật phù hợp với tâm lý, lứa tuổi của học sinh như yêu cầu đoán tranh, đoán câu trả lời, kích thích tò mò của học sinh

 Các bước tiến hành:

- Warm up ( khởi động)

- Background knowledge ( kiến thức nền) xoay quanh chủ đề mà học sinh sắp được nghe Có thể lồng phần Background vào phần warm up

- Giới thiệu từ vựng mới ( nếu có)

- Giải thích yêu cầu và cách làm bài

1 Để thực hiện phần background/warm up chúng ta nên có một số hoạt động như:

a Discussion:

- Giáo viên dùng tranh có nội dung liên quan đến bài mà các em sắp được nghe

- Có thể lồng các trò chơi (warm up) vào.

- Học sinh thảo luận về tranh theo nhóm (trao đổi ý kiến để đoán xem bài nghe sẽ đề cập đến vấn đề gì, nhân vật nào hay điều gì )

Ví dụ: Để dạy phần Listen trong Unit 9 - sách tiếng Anh 9

- Giáo viên cần chuẩn bị ô chữ giống trong trò chơi “chiếc nón kỳ diệu” và dùng tranh số 2 trong SGK tiếng Anh 9

• Tiến hành : - Giáo viên giới thiệu trò chơi “Chiếc nón kỳ diệu”; học sinh mỗi nhóm sẽ đoán ô chữ, nhóm nào đoán sai → mất lượt, nhóm khác sẽ đoán tiếp Nhóm đoán đúng chũ “earthquake” sẽ là nhóm thắng cuộc

- Giáo viên giới thiệu chủ đề bài nghe thông qua tranh

- Học sinh nhìn tranh, đọc kỹ các câu trong bài tập, thảo luận theo nhóm để đoán xem nên làm gì để có thể sống cùng với các trận động đất

This is one of natural disasters

10 Ô

- Giáo viên giải thích yêu cầu bài tập này là nghe sau đó điền thông tin vào khoảng trống

b Brainstorming:

- Để thực hiện hoạt động này, giáo viên cho học sinh thảo luận theo nhóm về chủ đề mà các em sắp được nghe

- Mỗi nhóm có một đại diện lên bảng viết ra từ trọng tâm, hay nêu ý kiến mà học sinh đoán xoay quanh đề tài đã cho

- Các nhóm sửa lỗi học bổ sung ý kiến lẫn nhau

Ví dụ: Để dạy phần Listen trong Unit 1 sách tiếng Anh 9 giáo viên cần chuẩn bị tranh của bài Listen (Trang 16)

2 Cách tiến hành: - Có thể chia lớp thành 8 nhóm

- Nhóm 1, Nhóm 2, Nhóm 3 (các em có thể di chuyển chổ ngồi để họp thành 3 nhóm)

- Học sinh sẽ thảo luận về đề tài quần có “Clothes” qua trò chơi

“Networks”

Từng nhóm sẽ ghi ra những từ về áo, quần, giày mà các em đã được học vào bảng con Sau đó đại diện mỗi nhóm sẽ mang bảng con lên trước lớp Nhóm nào ghi được nhiều từ, nhanh, chính xác → nhóm đó sẽ thắng cuộc

Qua trò chơi này, học sinh sẽ ôn lại các từ chỉ về quần áo, giày dép nhằm hướng các em vào chủ đề bài nghe là: Bé gái, Marry đã đi lạc ở hội chợ triễn lãm ô tô Học sinh nghe và xác định xem bé ấy mặc áo gì, quần gì, và mang gì?

Giáo viên giải thích yêu cầu của bài này là nghe để nắm bắt thông tin cụ thể

c Questioning:

Giáo viên có thể dùng các tranh có liên quan đến chủ đề của bài nghe mà học sinh sắp được nghe, có thể lồng phần warm up vào để tạo hứng thú cho học sinh

Cho học sinh hỏi đáp lẫn nhau dựa vào tranh, giáo viên cần tạo điều kiện cho tất cả các em đều tham gia hỏi đáp

Giáo viên cung cấp 1, hoặc 2 câu hỏi (pre_questions) để thu hút sự chú ý của học sinh trước khi cho các em nghe Học sinh có thể đoán câu trả lời trước hoặc sau khi được nghe bài tập nghe

VD: Để dạy bài Listen của Unit six, sách tiếng Anh 9, giáo viên cần chuẩn bị : Tranh về nạn ô nhiễm

+ Các bước tiến hành:

- Giới thiệu các bức tranh

- Cho HS hoạt động theo nhóm (4 nhóm), nhìn tranh và đặt tên cho từng bức tranh → Nhóm nào nhanh, chính xác sẽ thắng cuộc

- Hoạt động này nhằm hướng HS vào chủ đề bài nghe là sự ô nhiễm đại dương

- Giáo viên đặt câu hỏi: + Do you think, is the ocean polluted?

+ Why is the ocean polluted?

- Học sinh hỏi đáp lẫn nhau, có thể hỏi giáo viên xoay quanh vấn đề do đâu mà đại dương bị ô nhiễm

- Giáo viên giải thích yêu cầu bài nghe này là: nghe sau đó điền thông tin vào chỗ trống

2 Pre_teaching new words:

Ở giai đoạn giới thiệu bài nghe (The Presentation Phrase/ Pre_teaching) giáo viên cần giải thích từ mới hay cấu trúc ngữ pháp cần thiết phải dạy hết các từ mới nếu không quan trọng hay có thể để cho học sinh tự đoán nghĩa của từ mới qua ngữ cảnh (đối với học sinh khá, giỏi)

B Phần luyện nghe (While listening/ The practice Phase):

Ở giai đoạn, học sinh sẽ được nghe để nắm nội dung bài luyện nghe, sau đó các

em sẽ làm bài tập có liên quan đến nội dung bài tập có liên quan đến nội dung bài vừa nghe ( Học sinh có thể làm một hoặc hai bài tập tuỳ yêu cầu từng bài)

Giáo viên có thể cho học sinh nghe ít nhất 2 lần, sau đó mới kiểm tra đáp án sơ bộ ban đầu (cho học sinh trao đổi đáp án với bên cạnh hay trao đổi đáp án giữa các nhóm với nhau)

Cho học sinh nghe lần thứ 3, lần nghe này sẽ giúp học sinh từ sửa lỗi hay tự tìm đáp án đầy dủ trước khi được giáo viên cho đáp án đúng

Khi cho HS nghe lần 1: giáo viên nên cho học sinh nghe toàn bộ nội dung bài 2, lần 2: có thể dừng lại ở những đoạn cần thiết để học sinh có thời gian suy gẫm và tìm thông tin chính xác để hoàn tất bài tập; nghe lần 3: có thể dừng hay không dừng lại (tuỳ đối tượng học sinh)

1 Những hoạt động ở giai đoạn While_ listening.

a General information: (thông tin chung)

- Giáo viên đưa ra một số câu hỏi và yêu cầu học sinh cho câu trả lời sau khi được nghe câu hỏi cần xoáy vào ý chính, giúp học sinh tập trung ý tưởng và làm bài tập dễ dàng

VD: Để dạy phần Listen trong Unit 9, sách tiếng Anh 9, giáo viên thực hiện như sau: Task 1: Listen to the talk ofan expert and find out where heavy books should be placed, where the rollers should be blocked

- Cho học sinh nghe băng lần 1 (không dừng lại).

- Học sinh lắng nghe, ghi thông tin trả lời ra giấy

- Cho học sinh trao đổi, so sánh câu trả lời với nhau (theo nhóm), giáo viên kiểm tra nhanh đáp án của các em

Task 2: Listen again, check your answers and tell me what should be checked, where your bed shouldn’t be put and where you should stay, sit and stand when an earthquake happen

Cho học sinh bảng lần 2, giáo viên cho dừng lại ở mỗi câu hay mỗi đoạn cần thiết (tuỳ từng đối tượng học sinh, giáo viên có thể cho dừng lại nhiều lần hay ít lần)

Học sinh nghe bảng, kiểm tra lại câu trả lời ở phần task 1 và nắm thông tin để trả lời cho task 2

Giáo viên kiểm tra đáp án sau khi học sinh so sánh kết quả

Có thể cho nghe lần 3 để học sinh kiểm tra đáp án lần cuối sau đó giáo viên cho đáp án đúng để học sinh điền thông tin vào bảng

b Specific information:

Đây là bài luyện nghe để lấy thông tin đặc biệt Giáo viên cần lưu ý học sinh phải biết bỏ qua những thông tin không cần thiết, chỉ chú trọng đến thông tin đáp ứng yêu cầu của bài luyện nghe Học sinh cần phải nghe cẩn thận (có sàng lọc) sau đó trả lời các câu hỏi trong bài tập:

- Giáo viên cho học sinh xem qua grid, chú ý vào các thông tin có sẵn (đây là những chi tiết gợi mở, giúp học sinh làm bài dễ hơn)

- Cho học sinh nghe băng và điền thông tin còn lại vào grid

- Học sinh trao đổi đáp án (theo cặp hoặc nhóm)

- Cho học sinh nghe lại lần 2, lần 3 (nếu cần) → cho đáp án đúng

VD: Để dạy phần Listen / Unit 5/ Sách Tiếng Anh 9

Task: Listen to a converstion between chau and her father

Fill in the table with the information you hear

Giáo viên cho HS nghe băng lần 1 (không dừng lại giữa chừng)

Học sinh nghe và tự điền thông tin vào bảng

Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra mức độ hiểu, nắm nội dung bài nghe của học sinh: When was the telegraph invented?

What were two new forms of news media?

Did television become popular in the 1915 s?

Cho Học sinh nghe băng lần 2 (cần dừng lại ở nơi cần thiết)

Học sinh nghe lại và kiểm tra lại đáp ứng → so sánh đáp án với bạn (pairs work, groups work)

Có thể cho nghe lại lần 3 (tuỳ từng đối tượng học sinh)

c Deliberate mistakes:

Áp dụng cho các loại bài tập nghe dưới dạng tranh ảnh Sau khi cho học sinh xem tranh, giáo viên giới thiệu chủ đề bài nghe và yêu cầu các em nói xem trong tranh gồm những gì

Giáo viên mô tả lại bức tranh nhưng cố ý nói sai một số chi tiết Học sinh theo dõi và khi phát hiện chi tiết sai → giơ tay hay nói “you’re wrong”

VD: phần Listen/ Unit 2/ Sách tiếng Anh 9

Task: listen and check (V) the better of the correct picture to show what Mary is wearing

Giáo viên chỉ vào tranh C: This is a flower dress

Học sinh sẽ nhận ra chi tiết sai và sửa lại Tương tự như vậy với các tranh khác

Sau đó giáo viên cho Học sinh nghe bảng lần 1 ( không dừng lại).

- Cho học sinh tự tìm đáp án

- Cho Học sinh nghe băng lại lần 2 (dừng lại ở câu hay đoạn cần thiết)

- Học sinh nghe và chỉnh sửa lại đáp án đã làm → so sánh với bạn (pairs word, groups work)

- Cho học sinh nghe băng lại lần 3 (nếu cần) → giáo viên cho đáp án đúng

d Listen and draw:

Áp dụng cho loại bài tập nghe và điền thông tin vào sơ đồ hay bản đồ

Giáo viên cho học sinh quan sát sơ đồ hay bản đồ

Sau đó yêu cầu các em lắng nghe bảng và điền thông tin cần thết vào bản đồ hay sơ đồ

Học sinh nghe lại và kiểm tra đáp án

Vd: Khi dạy phần Listen /Unit3/ Sách Tiếng Anh 9

- Giáo viên cho học sinh quan sát bản đồ

Task: Look at the map Listen to the trip to Ba’s village then match the places on the bus route with the letters on the map

- Giải thích yêu cầu và nghe

- Cho học sinh nghe băng lần 1 (không dừng lại)

- Có thể đặt vài câu hỏi để kiểm tra mức độ hiểu bài của học sinh như:

+ Which direction did the bus continue, after picking up everyone?

+ Did it continue going straight on highway No 1?

+ Did it turn left to the airport?

- Cho học sinh nghe băng lần 2 và ghép các tên nơi chốn ở trong khung với các nơi chốn được biểu thị bằng chữ cái trên bảng đồ (tùy đối tượng học sinh giáo viên có thể cho dừng lại ở mỗi câu hay ở mỗi đoạn cần thiết)

- Học sinh kiểm tra lại đáp án của minh với bạn (pair word, group word)

- Cho học sinh nghe lại lần 3 (nếu cầu)  giáo viên cho đáp án đúng

e Selecting:

Áp dụng cho loại bài tập nghe và có các tranh gần giống nhau chỉ khác nhau một số chi tiết nhỏ Các tranh này đã được đánh số

Giáo viên giới thiệu tranh, hướng học sinh vào việc phân biệt các tranh với nhau

Cho học sinh nghe lại để kiểm tra đáp án

VD: Phần Listen/ Unit 1/ Sách tiếng Anh 9

Task: Listen to their conversatoin and circle the letters of the correct pictures.

Giải thích yêu cầu bài nghe

Cho học sinh nghe bảng lần 1 (không dừng giữa chừng)

Cho học sinh tự tìm đáp án (chọn thanh phù học với nội dung bài)

Cho các em nghe lại lần 3 (nêú cần) → giáo viên cho đáp án đúng

f True or false:

Áp dụng cho loại bài tập nghe dưới dạng True or False

Giáo viên cho học sinh đọc qua các thông tin chi tiết trong chart

Cho học sinh nghe băng ít nhất 2 lần Có thể nghe lần 3 (nếu cần)

VD: Phần Listen/ Unit 4/ Sách tiếng Anh 9

Giáo viên giới thiệu chart

Task: Listen to the conversation between Nga and Kate Check (V) the boxes and correct the false sentences

Cho Học sinh nghe băng lần 1 (không dừng lại)

Học sinh tự làm bài True - False

Cho các em nghe lại lần 2(có thể dừng lại ở câu, đoạn cần thiết)

Giáo viên có thể đặt vài câu hỏi gợi ý, hướng vào nội dung bài nghe để giúp học sinh làm được bài

Cho nghe lai lần 3 để kiểm tra đáp án→ GV cho đáp án đúng và sửa lỗi cho học sinh

g Gap - filling:

Dùng cho dạng bài tập điền vào chỗ trống

Giáo viên cho học sinh xem qua thông tin chi tiết đã được cho sẵn trong bài (có thể dùng Flipchart/ hay cho lên màn hình nếu dạy bằng OHP)

VD: Phần listen ở Unit 8/ Sách tiếng Anh 9

Task: Listen to the song Auld Lang Syne and fill in the missing words

Giáo viên cho Học sinh nghe băng đồng thời nhìn vào lời bài hát (lần 1)

Học sinh tự điền vào chỗ trống

Cho học sinh nghe lại bài hát lần 2, kiểm tra lại đáp án đã điền → so sánh với các bạn

→ Giáo viên cho đáp án đúng

C Phần vận dụng bài nghe (post - listening/ The production phase)

Các hoạt động tiếp theo sau khi học sinh luyện kỹ năng nghe cũng rất quan trọng Sau khi nghe, giáo viên có thể tổ chức cho các em kiểm tra lại đáp án bằng nhiều cách: cho các em hỏi, trao đổi đáp án lẫn nhau và chữa chéo cho nhau; hoặc có thẻ cho học sinh lên trước lớp hỏi các bạn và mời bạn trả lời đáp án → giáo viên mới cho đáp án cuối cùng

Học sinh có thể làm một đoạn đối thoại tương tự bài đã nghe và đóng vai luyện tập; hay học sinh có thể thảo luận về đề tài đã nghe theo pass work hay group work Học sinh có thể kể lại bài vừa nghe bằng việc vận dụng sự hiểu biết của mình (tự đặt lời) hay có thể viết ra theo nhóm hay cặp

Đối với lớp yếu, giáo viên có thể viết Jape transcription ra dưới dạng “gap - filling” rồi mới cho học sinh nghe để điền từng chỗ trống và bài nghe

VD: Listen ở Unit 6; Sách giáo khoa 9

Giáo viên kiểm tra đáp án bằng cách gọi vài em lên cho đáp án của mình trước lớp Đối với đoạn nghe khó giáo viên có thể cho học sinh nghe lại băng để dễ sữa lỗi

Giáo viên có thể nêu ra vài câu hỏi cho học sinh thảo luận

- Why did garbage drop into the sea not into the garbage dump?

- What should we do to protect our ocean?

 Kết quả ban đầu:

Đây là năm học đầu tiên áp dụng sách giáo khoa cải cách lớp 9 được dùng để giảng dạy đại trà cho học sinh khối lớp 9 THCS Những ý kiến cho việc giảng dạy phần nghe “Teaching listening” của tôi trên đây đã ít nhiều tác động tích cực đến quá trình học phần Listen trong từng Unit Khi áp dụng các phương pháp trên, học sinh có vẻ hứng thú, tham gia phát biểu, xây dựng bài tích cực hơn, tự tin hơn trong các tiết học Thông qua hình thức các trò chơi thi đua lẫn nhau giữa các nhóm, tiết học Listen