Kiến thức: Giúp HS nắm được: - Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu, cơ cấu xã hội bao gồm 2 giai cấp cơ bản: Lãnh chúa và nông nô.. - Phân tích kênh hình 2 SGK/5 - Sự ra đời
Trang 1TIẾT: 1
BÀI 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA
XÃ HỘI PHONG KIẾN CHÂU ÂU
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu, cơ cấu xã hội (bao gồm 2 giai cấp cơ bản: Lãnh chúa và nông nô)
- Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa.
- Hiểu được thành thị trung đại xuất hiện như thế nào, kinh tế trong thành thị trung đại khác với kinh tế
lãnh địa ra sao
2 Tư tưởng: Thông qua những sự kiện cụ thể, bồi dưỡng nhận thức cho HS về sự phát triển hợp quy
luật của xã hội loài người từ XH CHNL sang xã hội phong kiến
3 Kỹ năng:
- Biết sử dụng bản đồ châu Âu để xác định các quốc gia PK
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XH CHNL sang XH PK
II/ Thiết bị và tài liệu:
- GV: Bản đồ châu Âu thời phong kiến Một số tranh ảnh mô tả hoạt động trong thành thị trung đại Những tư liệu đề cập tới chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh địa phong kiến
- HS: đọc trước bài mới
III/ Tiến trình tổ chức dạy và học:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
GV nhắc lại 1 số kiến thức cũ ở lớp 6 liên quan đến bài học để giới thiệu bài mới.
HOẠT ĐỘNG CỦA CÔ VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Cuối thế kỉ V, ở phương Tây có sự kiện gì xảy ra?
- Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rôma, người
Giéc-man đã làm gì? Những việc làm ấy có tác động như thế
nào đến sự hình thành xã hội phong kiến châu Âu?
- Lãnh chúa Phong kiến và nông nô được hình thành từ
những tầng lớp nào của xã hội cổ đại?
1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu
- Cuối thế kỉ V, người Giécman xâm chiếm Tây
Âu → xã hội có nhiều biến đổi:
Nhiều vương quốc mới ra đời
Họ chiếm ruộng đất, phong tước vị ( tướng lĩnh quân sự, quý tộc …) → giàu
có, quyền thế → lãnh chúa phong kiến.
Nô lệ, nông dân → nông nô phụ thuộc
lãnh chúa
⇒ Xã hội phong kiến châu Âu hình thành.
Ngày soạn: / / Ngày
dạy: / /
Trang 2- Lãnh địa phong kiến là gì? Do ai cai quản?
- Cho HS đọc phần in nghiêng SGK/4 → phân tích
- GV dựa vào tư liệu tham khảo SGV/ 15 phân tích kênh
hình số 1 SGK
- Đời sống của: + nông nô như thế nào?
+ lãnh chúa như thế nào?
- Kinh tế chủ yếu ở lãnh địa là gì?
- HS đọc phần in nghiêng SGK → phân tích
- Khi hàng hóa phát triển dẫn đến điều gì?
- Trong thành thị cư dân chủ yếu là ai?
- Hằng năm họ tổ chức những gì?
- Phân tích kênh hình 2 SGK/5
- Sự ra đời của thành thị có tác động như thế nào đối với
sự phát triển của xã hội phong kiến châu Âu?
2 Lãnh địa phong kiến:
- Là những vùng đất rộng lớn mà các quý tộc
chiếm đoạt → biến thành khu đất riêng do lãnh chúa cai quản
- Đời sống trong lãnh địa:
Lãnh chúa sống đầy đủ, xa hoa …
Nông nô chịu nhiều thứ thuế → cực khổ, nghèo đói …
- Kinh tế: sử dụng kĩ thuật canh tác
Tự cấp, tự túc
Quan hệ sản xuất: nông nô >< lãnh chúa
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại:
- Nguyên nhân: hàng hóa sản xuất ngày càng
nhiều → nhu cầu trao đổi, tập trung buôn bán phát triển → thành thị trung đại xuất hiện
- Tổ chức của thành thị:
Cư dân chủ yếu: thợ thủ công, thương nhân
Nhiều cơ sở sản xuất, buôn bán …
⇒ Thúc đẩy xã hội phong kiến châu Âu phát
triển
4 Củng cố và dặn dò:
- Xã hội phong kiến châu Âu được hình thành như thế nào?
- Cuộc sống của lãnh chúa và nông nô có gì khác nhau?
- Thành thị trung đại đã xuất hiện như thế nào?
- Học bài
- Xem và soạn bài 2 (trả lời 2 câu hỏi cuối bài)
IV/ Rút kinh nghiệm bài dạy:
Trang 3TIẾT: 2
BÀI 2: SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN &
SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, như là một trong những nhân tố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất TBCN
- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất TBCN trong lòng xã hội phong kiến châu Âu
2 Tư tưởng: Qua những sự kiện Lịch sử, giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình
phát triển từ xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa
3 Kỹ năng:
- Biết sử dụng bản đồ châu Âu để xác định các quốc gia phong kiến
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XH CHNL sang XH PK
II/ Thiết bị và tài liệu:
- GV: Dùng bản đồ thế giới Những tư liệu đề cập tới chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh địa
- HS: đọc trước bài mới Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh Lịch sử
III/ Tiến trình tổ chức dạy và học:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Hãøy nêu sự hình thành XH PK ở châu Âu?
- Nguyên nhân xuất hiện các thành thị trung đại?
3 Bài mới:
Ở thế kỷ XV, nền kinh tế hàng hóa phát triển, đây là nguyên nhân thúc đẩy người phương Tây tiến hành các cuộc phát kiến địa lý (Làm cho giai cấp TS Châu Âu ngày một giàu lên và thúc đẩy quan hệ sản xuất TBCN nhanh chóng ra đời).
HOẠT ĐỘNG CỦA CÔ VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí?
- Họ tìm những vùng đất mới như thế nào?
- HS đọc phần in nghiêng SGK → phân tích
- Tiêu biểu có những cuộc phát kiến địa lí lớn nào?
- Phân tích kênh hình 3 – 4 – 5 SGK/6+7
(Tham khảo tư liệu SGV/20)
- Kết quả của những cuộc phát kiến địa lí là gì?
1.Những cuộc phát kiến lớn về địa líù :
- Nguyên nhân: do yêu cầu phát triển của sản
xuất → nhu cầu về thị trường mới, nguyên liệu, vàng bạc …
- Điều kiện: KHKT tiến bộ (tàu lớn, la bàn phương hướng…
- Tiêu biểu: Vaxcôđơ Gama (1497), C.Côlômbô (1492), Ph.Magienlan (1519-1522)
- Kết quả: tìm ra những vùng đất mới đem lại
Ngày soạn: / / Ngày
dạy: / /
Trang 4- Sau cuộc phát kiến địa lí các quý tộc, thương nhân đạt
được những gì?
- HS đọc phần in nghiêng SGK/7 → phân tích
- Quý tộc và thương nhân đã làm gì?
- Nông nô thì như thế nào?
- Những ai trở thành giai cấp Tư sản?
Nguyên nhân?
- Những ai trở thành giai cấp Vô sản?
Nguyên nhân ?
cho thương nhân, quý tộc những nguồn nguyên liệu quý giá (vàng bạc, châu báu …)
2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu :
- Quá trình hình thành CNTB ở châu Âu :
4 Củng cố và dặn dò:
- Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động như thế nào đến xã hội châu Âu?
- Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào?
- Học bài
- Xem và soạn bài 3 (trả lời 2 câu hỏi cuối bài)
IV/ Rút kinh nghiệm bài dạy:
Một bộ phận quý tộc, thương nhân
Cướp ruộng đất,của cải → mở xưởng.
Giàu có → giai cấp TS
Nghèo khổ →
giai cấp VS
Quan hệ sx TBCN
ra đời
Mất ruộng đất
→ làm thuê.
Nông nô + 1 bộ phận nông dân
Xã hội Phong kiến
Trang 5TIẾT: 3
PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào Văn hóa Phục hưng
- Nguyên nhân dẫn tới phong trào Cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp của phong trào nàyđến xã hội phong kiến châu Âu lúc bấy giờ
2 Tư tưởng:
Tiếp tục bồi dưỡng cho học sinh nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người, về vai trò của giai cấp tư sản, đồng thời qua bài này, giúp học sinh thấy được loài người đang đứng trước một bước ngoặt lớn: sự sụp đổ của chế độ phong kiến – một chế độ độc đoán, lạc hậu và lỗi thời
3 Kỹ năng:
Biết cách phân tích cơ cấu giai cấp để chỉ ra mâu thuẩn xã hội, từ đó thấy được nguyên nhân sâu xa cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến
II/ Thiết bị và tài liệu:
- GV: Bản đồ thế giới (Châu Âu), tranh ảnh về thời kỳ văn hóa phục hưng; tư liệu về nhân vật lịch sử và danh nhân văn hóa tiêu biểu.HS: đọc trước bài mới
- HS: Sưu tầm tranh ảnh về thời kỳ văn hóa phục hưng và chuẩn bị một số câu hỏi SGK
III/ Tiến trình tổ chức dạy và học:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí? Kết quả?
- Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu hình thành như thế nào?
3 Bài mới:
Qua bài trước, chúng ta đã thấy rõ sự phát triển kinh tế hàng hóa … đã thúc đẩy XH Châu Âu ngày càng phát triển, giai cấp mới ra đời Giai cấp TS lúc bấy giờ có thế lực về kinh tế nhưng không có địa vị XH nên họ đấu tranh để giành địa vị XH Mở đầu là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hóa.
HOẠT ĐỘNG CỦA CÔ VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Vì sao có phong trào Văn hóa Phục hưng? Nơi xảy ra
đầu tiên của phong trào này?
- HS đọc phần in nghiêng SGK/8→ phân tích
- Phân tích kênh hình 6 SGK/8
- Qua những tác phẩm của mình, họ muốn nói lên điều
1 Phong trào Văn hóa Phục hưng (thế kỉ XIV – XVII):
- Nguyên nhân: Giai cấp tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị xã hội → họ đấu tranh
giành địa vị xã hội, mở đầu là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hóa
Ngày soạn: / / Ngày
dạy: / /
Trang 6gì? Nội dung?
- Phong trào Văn hóa Phục hưng có ành hưởng như thế
nào?
- GV nêu một số nhà khoa học và những tác phẩm nổi
tiếng thời bấy giờ (Tư liệu SGV/24)
- Trong suốt hơn 1000 năm g/c PK châu Âu đã làm gì?
- Điều đó đã dẫn đến sự việc gì?
- HS đọc phần in nghiêng SGK/9 → phân tích
- HS thảo luận: nội dung Cải cách của Lu-thơ?
- Tác động của tư tưởng Cải cách Lu-thơ như thế nào?
- Phong trào ảnh hưởng như thế nào đối với văn hóa châu
Âu và nhân loại?
Canvanh
- Nội dung phong trào Văn hóa Phục hưng :
Lên án XH PK, Giáo hội Kitô
Đề cao giá trị con người
⇒ Phong trào Văn hóa Phục hưng là cuộc cách
mạng tiến bộ vĩ đại mở đường cho sự phát triển của Văn hóa châu Âu và nhân loại
2 Phong trào Cải cách tôn giáo:
- Nguyên nhân:
Giáo hội bóc lột nhân dân và thống trị nhân dân về mặt tinh thần
Giáo hội là thế lực cản trở sự phát triển của giai cấp TS
- Nội dung Cải cách tôn giáo của Luthơ :
Phủ nhận vai trò thống trị của Giáo hội, đòi bãi bỏ những lể nghi phiền toái
Đòi quay về với giáo lí Kitô nguyên thuỷ
- Tác động của phong trào:
Đạo Tin lành ra đời (Canvanh sáng lập) tồn tại song song với Kitô giáo
Thúc đẩy châm ngoài cho cuộc khởi nghĩa nông dân
4 Củng cố và dặn dò:
- Vì sao giai cấp tư sản đứng lên đấu tranh chống giai cấp quý tộc phong kiến?
- Em hãy nêu nội dung tư tưởng Cải cách của Luthơ và Canvanh?
- Học bài Xem và soạn bài 4 (trả lời 2 câu hỏi SGK/12)
IV/ Rút kinh nghiệm bài dạy:
Trang 7TIẾT: 4
BÀI 4: TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- XH PK Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc
- Tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến
- Những đặc điểm kinh tế, văn hóa của xã hội phong kiến Trung Quốc
2 Tư tưởng:
Giúp HS hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn, điển hình ở phương Đông, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam
3 Kỹ năng:
- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hóa
II/ Thiết bị và tài liệu:
- GV: Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến; tranh ảnh về một số công trình kiến trúc thời phong kiến: Vạn Lý trường thành, các cung điện
- HS: Sưu tầm tranh ảnh, chuẩn bị bảng niên biểu
III/ Tiến trình tổ chức dạy và học:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào Văn hóa Phục hưng? Nội dung phong trào?
- Nêu nội dung Cải cách tôn giáo của Lu-thơ? Tác động của nó?
3 Bài mới:
GV sử dụng bản đồ giới thiệu HS hình dung lưu vực sông Hoàng Hà, xã hội có giai cấp đầu tiên và nhà nước Trung Quốc đã được hình thành.
HOẠT ĐỘNG CỦA CÔ VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Vùng phía Bắc Trung Quốc có đặc điểm gì? Ở đây
người Trung Quốc đã làm gì? (chỉ bản đồ)
- Đến thời Xuân Thu – Chiến Quốc có sự kiện gì xảy ra?
Cụ thể?
1 Sự hình thành XHPK ở Trung Quốc:
- Từ thời Xuân Thu – Chiến quốc: công cụ bằng sắt xuất hiện → diện tích gieo trồng mở rộng →
năng suất lao động tăng
- Quá trình hình thành XHPK Trung Quốc:
Ngày soạn: / /
Ngày dạy: / /
Trang 8- Đời sống của các tầng lớp trong XH như thế nào?
+ Quan lại, nông dân giàu?
+ Số nông dân còn lại?
- GV giải thích nông dân lĩnh canh và sự phân hóa của
nông dân
(tham khảo tư liệu SGV/27)
- XH PK thời Tần như thế nào? (tham khảo tư liệu
SGV/26) Thi hành những chính sách gì để cai trị đất
nước?
- HS đọc in nghiêng SGK/11 → phân tích
- Phân tích kênh hình 8 SGK/11
Tần
Thủy
Hoàng
- XH thời Hán như thế nào?
- Thi hành những chính sách gì để cai trị đất nước?
- Những việc làm trên tác động đến tình hình đất nước
như thế nào?
- Trong nước các Hoàng đế đã làm gì để xây dựng đất
nước mình? (tham khảo tư liệu SGV/31)
- Cụ thể? Những việc làm đó đạt kết quả gì?
2 Xã hội Trung Quốc thời Tần-Hán:
- Thời Tần:
+ Chia đất nước thành các quận, huyện
+ Ban hành chế độ đo lường và tiền tệ
+ Gây chiến tranh mở rộng lãnh thổ…
- Thời Hán:
+ Xoá bỏ chế độ pháp luật hà khắc…
+ Giảm tô thuế, sưu dịch…
+ Khuyến khích khai hoang, phát triển sx + Tiến hành chiến tranh xâm lược
⇒ Kinh tế phát triển, xã hội ổn định
Một số quan lại + nông dân giàu Chiếm ruộng đất
Quyền lực giàu có → G/c Địa chủ
Nghèo khổ →
Nông dân lĩnh canh (tá điền)
XHPK Trung Quốc hình thành
Mất ruộng đất
→ thuê ruộng
Một số nông dân còn lại
Xã hội Trung Quốc
Nông dân tự canh
Trang 9- Dưới thời Đường XHPK TQ như thế nào?
Tượng phật thời Đường.
phương, mở nhiều khoa thi cử tuyển chọn nhân tài, thi hành chế độ quân điền …
- Đối ngoại: tiến hành chiến tranh mở rộng bờ cõi, củng cố chế độ đô hộ các nước phía Nam…
⇒ Chế độ PK cường thịnh nhất châu Á
4 Củng cố và dặn dò:
- Vẽ sơ đồ hình thành XHPK ở Trung Quốc?
- Vì sao nói chế độ PK TQ dưới thời Đường cường thịnh nhất châu Á?
- Học bài
- Xem và soạn bài tiếp theo (trả lời 3 câu hỏi SGK/15)
IV/ Rút kinh nghiệm bài dạy:
Trang 10PHẦN I: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI TIẾT: 5
I/ Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- XH PK Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc
- Tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến
- Những đặc điểm kinh tế, văn hóa của xã hội phong kiến Trung Quốc
2 Tư tưởng:
Hiểu được Trung Quốc là một quốc gia lớn điển hình ở phương Đông, là nước láng giềng của Việt Nam → ảnh hưởng đến quá trình phát triển của lịch sử Việt Nam
3 Kỹ năng:
- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hóa
II/ Thiết bị và tài liệu:
- GV: Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến tranh ảnh về một số công trình kiến trúc thời phong kiến; một số bài thơ Đường
- HS: Chuẩn bị câu hỏi SGK, sưu tầm tranh ảnh kiến trúc thời phong kiến, văn thơ thời Đường
III/ Tiến trình tổ chức dạy và học: Cố cung Bắc Kinh
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- Vẽ sơ đồ hình thành XHPK ở Trung Quốc?
- Vì sao nói chế độ PK TQ dưới thời Đường cường thịnh nhất châu Á?
3 Bài mới:
Thời phong kiến Trung Quốc đã trải qua nhiều triều đại khác nhau, mỗi triều đại có những chính sách khác nhau Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu sau triều đại Tần – Hán – Đường, đó là triều Tống, Nguyên, Minh, Thanh và những thành tựu đạt được của Trung Quốc thời phong kiến như thế nào.
HOẠT ĐỘNG CỦA CÔ VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Sau thời Đường, tình hình đất nước Trung Quốc có gì
thay đổi?
- Thời nhà Tống, các vua Tống đã thi hành những chính
sách gì để ổn định và phát triển đất nước?
- Nhà Nguyên thành lập như thế nào?
4 Trung Quốc thời Tống – Nguyên:
- Thời Tống: thống nhất đất nước hơn nữa thế kỉ chia cắt
- Thi hành nhiều chính sách nhằm ổn định đất nước (giảm sưu thuế, phát triển nông nghiệp – thủ công nghiệp …)
- Thời Nguyên: quân Mông Cổ chiếm Trung
Ngày soạn: / /
Ngày dạy: / /