Phạm trù vật chất với tư cách là phạm trù triết học - Là phạm trù khái quát những thuộc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất của mọi tồn tại vật chất, là kết quả của sự khái quát hóa, trừu
Trang 1BÀI T P ẬP TRI T H C MÁC LÊ NIN ẾT HỌC MÁC LÊ NIN ỌC MÁC LÊ NIN Câu 1: Phân biệt phạm trù vật chất với tư cách là phạm trù triết học với phạm trù vật chất với tư cách là phạm trù của các khoa học chuyên ngành ?
Phạm trù vật chất với tư cách là phạm trù triết học
- Là phạm trù khái quát những thuộc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất của mọi tồn tại vật chất, là kết quả của sự khái quát hóa, trừu tượng hóa những mỗi liên hệ vốn có của sự vật, hiện tượng
- Được xác định từ góc độ giải quyết vấn đề cơ bản của triết học
- Nó phản ánh cái chung, cái vô tận, không sinh ra, không mất đi
- Bản chất: Phản ánh các mặt, các mối liên hệ phổ biến của các đối tượng và các quá trình của hiện thực
Khi P.Ănggen mất, trong những điều kiện mới, V.I Lenin đã phát triển một các sáng tạo chủ nghĩa Mác và lần đầu tiên nêu lên trong lịch sử triết học duy
vật định nghĩa sâu sắc về vật chất với tư cách là phạm trù triết học.
Phạm trù vật chất với tư cách là phạm trù của khoa học chuyên ngành
- Là phạm trù chỉ những dạng vật chất cụ thể, cảm tính, những biểu hiện cụ thể của thế giới vật chất, tự nhiên, xã hội
- Nó có thể phát sinh, phát triển, chuyển hóa
Bằng việc tìm ra thuộc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất của vật chất là thuộc
tính tồn tại khách quan, V.I.Lênin đã phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa khái
niệm vật chất với tư cách là phạm trù triết học với khái niệm vật chất với tư cách
là phạm trù của các khoa học chuyên ngành, từ đó khắc phục được hạn chế trong quan niệm về vật chất của chủ nghĩa duy vật cũ
Câu 2: Phân biệt hai giai đoạn của nhận thức, tại sao thực tiễn là mục đích của nhận thức ?
a, Phân biệt hai giai đoạn của nhận thức: Có 2 giai đoạn chính
Giai đoạn 1: Từ trực quan sinh động ( nhận thức cảm tính ) đến tư duy trừu
tượng ( nhận thức lí tính )
- Nhận thức cảm tính:
♦ Đặc điểm: Là giai doạn mở đầu của quá trình nhận thức Đó là giai đoạn của nhận thức được tạo nên do sự tiếp xúc của các cơ quan cảm giác đối với
sự vật, hiện tượng đem lại cho con người hiểu biết về đặc điểm bên ngoài của
chúng giai đoạn nhận thức trực tiếp
+ Giai đoạn thấp nhất của quá trình nhận thức vì chưa phản ánh được cái bản chất, qui luật, nguyên nhân của những sự vật, hiện tượng quan sát được + Trong giai đoạn này nhận thức được thực hiện qua 3 hình thức cơ bản: Cảm giác Tri giác Biểu tượng
① Cảm giác: Là hình thức sơ khai đơn giản nhất, là sự phản ánh các thuộc tính riêng lẻ của vật
② Tri giác: Là sự liên kết các cảm giác để đem lại hình ảnh tương đối toàn vẹn về sự vật
Trang 2③ Biểu tượng: Là sự tái hiện về hình ảnh sự vật khách quan có bởi 2 hình thức trên
♦ Ưu điểm: độ tin cậy cao
♦ Nhược điểm: Kết quả nhận thức chưa sâu sắc, toàn diện
- Nhận thức lí tính:
♦ Đặc điểm: + Nhận thức lý tính là giai đoạn cao hơn của quá trình nhận thức
Đó là sự phản ánh gián tiếp, trừu tượng và khái quát những thuộc tính, những
đặc điểm bản chất của sự vật khách quan giai đoạn nhận thức gián tiếp
+ Đây là giai đoạn nhận thức thực hiện chức năng quan trọng nhất là tách ra
và nắm lấy cái bản chất, có tính quy luật của các sự vật, hiện tượng
+ Nhận thức lý tính được thực hiện thông qua ba hình thức cơ bản là:
Khái niệm Phán đoán Suy luận
① Khái niệm: Là hình thức phản ánh những bản chất của sự vật
② Phán đoán: Là sự liên kết các khái niệm với nhau để khẳng định hay phủ định
③ Suy luận: được hình thành trên cơ sở liên kết các phán đoán nhằm rút ra tri thức mới về sự vật
♦ Ưu điểm: Kết quả nhận thức sâu sắc, toàn diện
♦ Nhược điểm: nếu không dựa trên nhận thức cảm tính chính xác thì độ tin cậy không cao
Nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính là 2 giai đoạn phản ánh 2
trình độ khác nhau của quá trình nhận thức nhưng có mối quan hệ gắn bó với nhau, có nhận thức cảm tính mới có nhận thức lí tính, nhận thức lí tính sữ giúp nhận thức cảm tính đầy đủ hơn
Giai đoạn 2: Từ tư duy trừu tượng trở về thực tiễn
Nhận thức đòi hỏi phải xác định xem tri thức có thực hay không Để xác định điều này thì nhận thức phải quay trở lại thực tiễn để kiểm tra thực tiễn Mặt khác, mọi nhận thức đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và phục vụ thực tiễn
b, Tại sao thực tiễn là mục đích của nhận thức ?
- Vì mọi nhận thức của con người đều bắt nguồn từ thực tiễn Nhờ tiếp xúc của các cơ quan cảm giác và hoạt động của bộ não, con người phát hiện ra được các thuộc tính, hiểu được bản chất các sự vật hiện tượng
- Các tri thức khoa học chỉ có giá trị khi được ứng dụng trong hoạt động thực tiễn tạo ra của cải cho xã hội
- Vì nhờ có hoạt động thực tiễn mà các giác quan của con người ngày được hoàn thiện, năng lực tư duy logic không ngừng củng cố và phát triển, có tác dụng nối dài các giác quan của con người trong việc nhận thức thế giới
Câu 3: Phân tích kiến trúc thượng tầng nước ta hiện nay.
- Trong khu vực Châu Á, Việt Nam là một đất nước có nhiều sự chú ý từ các nước trên thế giới Đó là đất nước Việt Nam đã và đi trên con đường đổi mới một cách toàn diện và sâu sắc về kiến trúc thượng tầng
Trang 3- Trước đây, nước ta là một nước thuộc địa nửa phong kiến với nền kinh tế lạc hậu, sản xuất nhỏ là chủ yếu, đi lên CNXH đảng ta đã gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì thế để xây dựng kiến trúc thượng tầng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, Đảng ta khẳng định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm kim chỉ nam cho hành động và nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh Nội dung cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin là tư tưởng về sự giải phóng con người khỏi chế
độ bóc lột, xây dựng một xã hội công bằng văn minh, v.v Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin với chủ nghĩa yêu nước của nhân dân ta trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam Xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa mang bản chất giai cấp công nhân, đội tiền phong của nó là
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, bảo đảm cho nhân dân ta là người chủ thật sự của xã hội Toàn bộ quyền lực xã hội thuộc về xã hội thuộc về nhân dân, thực hiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy mọi khả năng sáng tạo, tính tích cực chủ động của mọi cá nhân, mọi tầng lớp xã hội trong cuộc phát triển kinh tế và văn hóa phục vụ ngày càng cao của đời sống nhân dân Các tổ chức, thiết chế xã hội, các lực lượng xã hội tham gia vào hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa đều hướng về mục tiêu chung làm cho dân giầu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ và văn minh
kết hợp chặt chẽ giữa đổi mới cơ sở hạ tầng+ kiến trúc thượng tầng
Em tin rằng với công cuộc đổi mới hiện nay nước ta sẽ ngang tầm với khu vực và quốc tế