Bài tập triết học Mác Lênin, phép biện chứng duy vật, cặp phạm trù nguyên nhân kết quả

Lời mở đầu Phép biện chứng duy vật là một bộ phận lý luận cơ bản hợp thành thế giới quan và phương pháp luận triết học Mác Lê nin Với tư cách là khoa học về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển, phép biện chứng khái quát những mối liên hệ phổ biến nhất bao quát các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy vào các cặp phạm trù cơ bản, đó là các cặp phạm trù cái chung và cái riêng, nguyên nhân và kết quả, tất nhiên và ngẫu nhiên, nội dung và hình thức, bản chất và hình thức, bản chất và hiện tượng, kh.

Lời mở đầu

Phép biện chứng duy vật là một bộ phận lý luận cơ bản hợp thành thế giới quan và phương pháp luận triết học Mác Lê-nin Với tư cách là khoa học về mối liên hệ phổ biến và sự phát

triển, phép biện chứng khái quátnhững mối liên hệ phổ biến nhấtbao quát các lĩnh vực tự nhiên,

xã hội và tư duy vào các cặp

phạm trù cơ bản, đó là các cặp phạm trù: cái chung và cái riêng,

nguyên nhân và kết quả, tất

nhiên và ngẫu nhiên, nội dung

và hình thức, bản chất và hình thức, bản chất và hiện tượng,

khả năng và hiện thực

Trong sự vận động của hiện thực, mối liên hệ nguyên nhân – kết quả là một trong những mối liên hệ đầu tiên được phản ánh vào trong đầu óc của con người

Vì vậy, để lam rõ nguyên nhân dẫn đến thành công trong công cuộc phòng chống dịch bệnh

covid 19 và những hạn chế cần khắc phục ở nước ta hiện nay,

em xin lựa chọn đề tài “Phương pháp luận của cặp phạm trù

nguyên nhân – kết quả và thực trạng áp dụng trong công cuộc phòng chống dịch covid19 ở

nước ta hiện nay” Do những

hạn chế khó tránh khỏi trong lí thuyết cũng như thực tiễn, tiểu luận chắc sẽ còn nhiều khuyết điểm cần sửa chữa Vậy nên,

tiểu luận rất mong nhận được

sự nhận xét, góp ý của thầy cô

để hoàn thiện thêm về kiến

thức, phục vụ cho việc học tập

và nghiên cứu môn Những

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin 1 của mình

Chương 1 Lý luận chung về cặp phạm trù nguyên nhân – kết quảtrong phép biện chứng duy vật 1.1 khái niệm

Nguyên nhân là phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các

sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất định nào đó

Kết quả là phạm trù chỉ những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một

sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau giữa các sự vật với nhau

gây ra

1.2 Một số tính chất của mối liên

hệ nhân quả

Tính khách quan

Mối liên hệ nhân quả là mối liên

hệ khách quan của bản thân các

sự vật Nó tồn tại ngoài ý muốn của con người, không phụ thuộc vào việc ta có nhận thức được

nó hay không

Vì mối quan hệ nhân quả là vốn

có trong bản thân sự vật nên

không thể đồng nhất nó với khả năng tiên đoán

Tính tất yếu

– Tính tất yếu ở đây không có

nghĩa là cứ có nguyên nhân thì

sẽ có kết quả Mà phải

đặt nguyên nhân trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định.Một nguyên nhân nhất định

trong những điều kiện, hoàn

cảnh nhất định chỉ có thể gây ra một kết quả nhất định Đó là

tính tất yếu của mối liên hệ nhânquả trong những điều kiện nhất định

– Nếu những sự vật, hiện tượng

về cơ bản là giống nhau, tác

động trong những hoàn cảnh

tương đối giống nhau thì sẽ gây

nên những kết quả giống nhau

về cơ bản

Nếu các nguyên nhân và hoàn cảnh càng ít khác nhau bao

nhiêu thì các kết quả do chúng gây nên càng ít khác nhau bấy nhiêu

1.3 Mối quan hệ biện chứng

giữa nguyên nhân và kết quả

Nguyên nhân sản sinh ra kết

quả: Nguyên nhân là cái sinh ra

kết quả, nên nguyên nhân luôn luôn có trước kết quả, được sản sinh ra trước kết quả Còn kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyênnhân xuất hiện và bắt đầu tác

động Tuy nhiên không phải hai hiện tượng nào nối tiếp nhau về mặt thời gian cũng là quan hệ

nhân quả Cái phân biệt quan hệnhân quả với quan hệ kế tiếp

nhau về mặt thời gian là ở chỗ: giữa nguyên nhân và kết quả

còn có mối quan hệ sản sinh,

quan hệ trong đó nguyên nhân sinh ra kết quả.

Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân: Kết quả donguyên nhân sinh ra, nhưng sau khi xuất hiện, kết quả lại có ảnh hưởng trở lại đối với nguyên

nhân, Sự ảnh hưởng đó có thể diễn ra theo hai hướng: Thúc

đấy sự hoạt động của nguyên

nhân (hướng tích cực), hoặc cản trở sự hoạt động của nguyên

nhân (hướng tiêu cực)

Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho nhau: Điều

này có nghĩa là một sự vật, hiện tượng nào đó trong mối quan hệnày là nguyên nhân, nhưng

trong mối quan hệ khác lại là kếtquả và ngược lại Vì vậy,

Ph.Ăngghen nhận xét rằng:

Nguyên nhân và kết quả là

những khái niệm chỉ có ý nghĩa

là nguyên nhân và kết quả khi

được áp dụng vào một trường hợp riêng biệt nhất định

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận: Mối liên hệ nhân quả có tính

khách quan và tính phổ biến,

nghĩa là không có sự vật, hiện

tượng nào trong thế giới vật

chất lại không có nguyên nhân Nhưng không phải con người có thể nhận thức ngay được mọi

nguyên nhân Nhiệm vụ của

hiện tượng đó Muốn tìm

nguyên nhân phải tìm trong thế giới hiện thực, trong bản thân

các sự vật, hiện tượng tồn tại

trong thế giới vật chất chứ

không được tưởng tượng ra từ trong đầu óc con người, tách rời với thế giới hiện thực

Vì nguyên nhân luôn luôn có trước kết quả nên muốn tìm

nguyên nhân của một hiện

tượng nào đấy cần tìm trong

những sự kiện những mối liên

hệ xảy ra trước khi hiện tượng

đó xuất hiện Một kết quả có thể

do nhiều nguyên nhân sinh ra Những nguyên nhân này có vai trò khác nhau đối với việc hình thành kết quả Vì vậy trong hoạt động thực tiễn chúng ta cần

phân loại các nguyên nhân, tìm

ra nguyên nhân cơ bản, nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan,…Đồngthời phải nắm được chiều

hướng tác động của các nguyên

nhân, từ đó có biện pháp thích hợp tạo điều kiện cho nguyên nhân có tác động tích cực đến hoạt động và hạn chế sự hoạt động của nguyên nhân có tác

Chương 2: Vận dụng cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả để

làm rõ nguyên nhân dẫn đến

thành tựu và hạn chế trong côngcuộc phòng chống dịch bệnh

covid nước ta hiện nay

2.1 Thành tựu trong công cuộc phòng chống dịch bệnh covid

nước ta

Để phòng chống dịch Covid-19,

từ rất sớm, Bộ Y tế Việt Nam đã đưa ra thông điệp “5K: Khẩu

trang - Khử khuẩn - Khoảng cách

- Không tập trung - Khai báo y

tế” Bên cạnh đó, Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 đều là nhữngchỉ đạo của Thủ tướng Chính

phủ về các biện pháp phòng,

chống dịch Covid-19 như việc

hạn chế tập trung đông người, giữ khoảng cách an toàn tối

thiểu, thực hiện các hoạt động của cơ sở kinh doanh, vận tải… trong những thời điểm khác

nhau theo những điều kiện khác nhau Trong đó, Chỉ thị 16 là văn bản thể hiện sự quyết liệt nhất

với biện pháp “cách ly toàn xã hội”.

Việt Nam là một trong 4 quốc

gia đầu tiên giải trình tự gene

virus gây dịch Covid-19 và là

nước thứ 5 trên thế giới sản

xuất được sinh phẩm chẩn đoán kháng thể Bên cạnh đó, Đảng vàChính phủ đang nỗ lực đàm

phán để có nguồn cung ứng

vaccine phòng Covid-19 từ các nước trên thế giới Đảng, Chính phủ cũng đã chỉ đạo các đơn vị

nghiên cứu phát triển và sản

xuất vaccine trong nước khẩn

trương nghiên cứu phát triển

vaccine “made in Việt Nam” và tìm kiếm hợp tác chuyển giao

công nghệ sản xuất vaccine từ nước ngoài để nhanh chóng có vaccine phòng chống dịch bệnh chủ động cho nhân dân

2.2 Nguyên nhân dẫn đến thành tựu trong công cuộc phòng

chống dịch bệnh covid nước ta

+ Sự chỉ đạo kịp thời của đảng, nhà nước trong công cuộc

phòng chống dịch:

Trước tình hình diễn biến phức tạp và lan rộng của dịch bệnh tạiTrung Quốc và nhiều quốc gia khác trên thế giới, trực tiếp

đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư đã có lời kêu gọi toàndân đồng lòng, chung tay chống dịch Chính phủ, Thủ tướng

Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo

quyết liệt và đúng đắn ngay từ rất sớm, đã mang lại hiệu quả trong công tác phòng chống dịchbệnh Ban Chỉ đạo Quốc gia

phòng, chống dịch COVID-19

được thành lập do đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ làm

Trưởng ban, các đồng chí Lãnh đạo Bộ Y tế làm Phó trưởng ban,cùng các Bộ, Ban, ngành TW đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo,huy động sự vào cuộc của toàn

hệ thống chính trị, sự tham gia của toàn dân

Đã có nhiều biện pháp quyết liệtlần đầu tiên được áp dụng trong công tác phòng chống dịch như: Hạn chế nhập cảnh, cách ly tập trung toàn bộ người từ nước

ngoài về, truy vết người tiếp xúc trên diện rộng, ; đồng thời

thể người dân trong việc đáp

ứng dịch COVID-19 Có thể nói rằng, chưa khi nào Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch

COVID, Bộ Y tế ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, với tần suất caonhư trong thời gian vừa qua

+ Tinh thần đoàn kết, tương

thân tương ái, chống dịch như chống giặt của toàn thể nhân

dân Việt Nam:

Đội ngũ cán bộ y tế, cán bộ,

chiến sỹ lực lượng vũ trang, cán

bộ ngành ngoại giao, các cơ

quan thông tấn, báo chí trung

ương và địa phương… đã vào

cuộc quyết liệt, quyết đoán với thông điệp quan trọng là "chốngdịch như chống giặc," không ai đứng ngoài cuộc

Hưởng ứng lời kêu gọi của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặttrận Tổ quốc Việt Nam, trụ sở cơquan Ủy ban Trung ương Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam cũng như

cơ quan Mặt trận 63 tỉnh, thành

phố trong cả nước đã đón nhiều

cơ quan, tổ chức, cá nhân đến ủng hộ phòng, chống

dịch Thông điệp của lòng yêu

thương đã lan tỏa mạnh

mẽ Chủ tịch Ủy ban Trung

ương Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam cho biết, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Mặt trận

Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên đã chủ động, kịp thờiquán triệt, triển khai các nhiệm

vụ phòng, chống dịch COVID-19

Công tác tuyên truyền, vận độngnhân dân được thực hiện với

nhiều hình thức; vận động

nguồn lực ủng hộ công tác

phòng, chống dịch thực hiện

đồng bộ từ Trung ương đến cơ

sở Ở các địa phương, phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt

trận ở khu dân cư, người uy tín trong cộng đồng, trong đồng

bào dân tộc, tôn giáo, triển khai tuyên truyền đến từng địa bàn khu dân cư, hộ gia đình Bên cạnh đó, các tổ chức thành viên

của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng đã có nhiều hoạt động

mới Thể chế, cơ chế, chính sách

về y tế còn nhiều vướng mắc,

bất cập, hạn hẹp, nhất là trong huy động nguồn lực cho phát

triển ngành Y tế Tổ chức bộ

máy ngành Y còn bất cập, chưa hợp lý, chức năng, quyền hạn cónơi còn chồng chéo, chưa rõ

Nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo Cơ

sở vật chất, đầu tư tài chính cho ngành Y chưa xứng tầm với yêu cầu, nhiệm vụ Công tác xây

trường trong ngành Y cần phải nghiên cứu để làm tốt hơn Đời sống, vật chất, điều kiện làm

việc của y, bác sĩ, người lao độngtrong ngành Y có nơi còn khó

khăn Công tác phòng, chống

dịch bệnh có nơi, có lúc còn lơ

là, bị động, lúng túng

Trong tình cảnh dịch bệnh lây lan nhanh chóng, gây hậu quả

khó lường, thì theo Tổ Thông tin đáp ứng nhanh phòng, chống

Covid-19 thuộc Ban Chỉ đạo

phòng, chống dịch Covid-19

quốc gia, có tới 20% trường hợp F0 (người bệnh Covid-19) khi

được phát hiện và liên hệ đã

không hợp tác với cơ quan chức năng, hàng trăm trường hợp F1 (người nghi nhiễm hoặc có tiếp xúc gần với F0) đã không chủ

động khai báo, từ chối giao tiếp Nhiều người bị truy vết còn tắt điện thoại, thậm chí chặn số

điện thoại của Bộ Y tế và đội ngũchuyên môn

2.4 Nguyên nhân dẫn đến hạn chế

Việc thực hiện Chỉ thị 16 chưa

lường hết được những khó khăn

và khả năng đáp ứng của các địa phương nên xảy ra cục bộ một

số vấn đề Việc đáp ứng các yêu cầu về y tế trong phòng chống dịch về tổng thể là tốt nhưng có nơi, có lúc thiếu hụt Lưu thông hàng hóa có nơi, có lúc còn ách tắc, khan hiếm hàng hóa và các

nhu yếu phẩm cần thiết, để

người dân kêu ca, phàn nàn

Hướng dẫn của các bộ, ngành cólúc chưa kịp thời, thống nhất

nên thực hiện lúng túng Thông tin chưa toàn diện, đầy đủ, thiếuphân tích, cộng với tác động của các thế lực thù địch, các phần tửxấu… dễ làm một số người dân hoang mang, dao động, lo lắng

tại nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị vẫn có tâm lý chủ quan,

lơ là, mất cảnh giác, không thực hiện đúng các quy định về

phòng chống dịch, nhất là trong khâu quản lý, giám sát y tế trong

và sau cách ly tập trung đối với bệnh nhân bị nhiễm COVID-19

Một bộ phận người dân vẫn

thiếu ý thức trách nhiệm, phản ứng bất hợp tác, không chấp

hành nghiêm những khuyến cáo của ngành y tế; cố tình vi phạm như khai gian trong hồ sơ khai báo y tế, trốn cách ly, hoặc nhờ người khác đi cách ly thay mình,

tụ tập đông người Nhiều trườnghợp lợi dụng diễn biến của dịch bệnh, thường xuyên đăng tải

những thông tin không chính

xác, bịa đặt về tình hình dịch

bệnh, lan truyền những biện

pháp phòng ngừa không đúng, không có căn cứ, gây hoang

mang dư luận Thậm chí, có

những đối tượng còn chia sẻ

trên mạng xã hội những nội

dung, hình ảnh giả, không đúng

giặc, tích cực, hiệu quả hơn nữa trong chuyển trạng thái từ

phòng ngự sang tấn công Trong

đó, lấy phòng dịch là chiến lược,

cơ bản, lâu dài, quyết định Huy động sức mạnh đại đoàn kết

toàn dân tộc, hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, toàn dân để cùng nhau chống dịch,

thực hiện các quy định, quy chế, quy trình đã được các cấp có

thẩm quyền ban hành, hướng

dẫn Phát huy tối đa tinh thần tựlực, tự cường, sáng tạo, chủ

động của các cấp, các ngành đếntận cơ sở, từng cơ quan, đơn vị, nhà máy.

Công tác xét nghiệm phải chủ

động, nhanh chóng, khoanh

vùng, bao vây, dập dịch hiệu quả

ở những nơi nguy cơ cao, nhữngnơi có dịch bệnh, đặc biệt là

những nơi dịch bệnh diễn biến phức tạp

Thực hiện chiến dịch tiêm

vaccine theo thứ tự ưu tiên đã được quy định, bảo đảm kịp

thời, an toàn, hiệu quả, khoa

học, không gây phiền hà cho

nhân dân, không gây ách tắc

giao thông, không gây lây nhiễm cho cộng đồng

Các bộ, ngành, cơ quan có trách nhiệm liên quan phải phối hợp chặt chẽ cùng cộng đồng doanh nghiệp, huy động sức mạnh của toàn dân, cả hệ thống chính trị

để tăng cường ứng dụng các

công cụ công nghệ một cách

chặt chẽ, rộng rãi, tất cả vì sức

khoẻ, lợi ích của nhân dân Đây cũng là cơ hội đẩy mạnh thực

hiện chuyển đổi số, xây dựng

kinh tế số, xã hội số

Quan điểm thứ hai, trong lúc

này, các tỉnh có diễn biến dịch bệnh phức tạp, ưu tiên số 1 là tập trung phòng chống dịch hiệuquả, nhưng không bỏ qua những

cơ hội tận dụng được để thúc

đẩy sản xuất kinh doanh Chỉ

những nơi nào đủ điều kiện an

toàn mới đẩy mạnh sản xuất

kinh doanh

Quan điểm thứ ba, tình hình

mới phải có cách tiếp cận mới, bám sát diễn biến tình hình dịch bệnh, căn cứ điều kiện cụ thể đểđưa ra những quyết sách, nhiệm

vụ, giải pháp phù hợp, phát huy tối đa tinh thần chủ động, sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo và cảtrong nhân dân, doanh nghiệp Phòng, chống dịch theo hướng tôn trọng lợi ích chính đáng, hợp

pháp của nhân dân; góp phần

chống dịch là trách nhiệm, nghĩa

vụ, quyền lợi của mỗi người dân;nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân

Thứ tư, cấp uỷ Đảng, chính

quyền, hệ thống chính trị các

cấp, các ngành phải thể hiện rõ nét là nơi tin cậy nhất của nhân dân, là nơi có thể biến khó khăn,thách thức thành động lực để

phấn đấu, trưởng thành, phục

vụ nhân dân tốt hơn Từ sự tin

tưởng của nhân dân, chúng ta kêu gọi, truyền cảm hứng cho

nhân dân ủng hộ, tham gia, cùngnhau thực hiện nghiêm các quy định về phòng chống dịch, sản xuất kinh doanh

Thứ năm, mỗi xã phường, nhà máy, cơ quan, đơn vị là một

pháo đài chống dịch; mỗi người dân là một chiến sĩ xung kích

trên mặt trận chống dịch

Thứ sáu, phải kế thừa, phát huy các biện pháp hiệu quả, thành

quả, bài học kinh nghiệm hay, cách làm tốt, nhân rộng những điển hình tiên tiến.

Kết luận

Có thể nói mọi mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng với nhau trong thế giới khách quan đều phản ánh một trong các

phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật, trong đó cặp

phạm trù nguyên nhân – kết quả

là một trong những cặp phạm trù cơ bản, phổ biến nhất của