- Thấy đợc vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắc son, thân phận chìm nổi của ngời phụ nữ trong bài thơ “Bánh trôi nớc”.. - Giọng tự tin khi nói về vẻ đẹp hình thể phẩm chất, giọng trầm pha nỗi xót x
Trang 1Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
Tuần 7 – Tiết 25 Tiết 25 Ngày soạn:
Văn bản
bánh trôi nớc ( Hồ Xuân Hơng )
A.Mục tiêu.
- Thấy đợc vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắc son, thân phận chìm nổi của ngời phụ nữ trong bài thơ “Bánh trôi nớc”
- HS cảm nhận đợc nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi và giá trị nghệ thuật ngôn từ; bớc đầu hiểu thể thơ song thất lục bát
- Rèn luyện kĩ năng phân tích tác phẩm
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: ? Đọc thuộc lòng bài thơ Côn sơn ca của N Trãi?
? Nêu cảm nhận của em về cảnh vật Côn Sơn?
- Bài mới
- Dựa vào chú thích SGK trang 95
? Em hãy giới thiệu về tác giả, tác
phẩm?
? Theo em cần lu ý gì khi đọc bài thơ?
Bài thơ này thuộc thể thơ nào? Vì sao
biết?
? Thế nào là bánh trôi nớc ?
? Bài thơ Bánh trôi nớc có 2 nghĩa đó là
những nghĩa nào ?
? Trong 2 nghĩa đó nghĩa nào là chính ?
? H/ả bánh trôi nớc đợc miêu tả qua câu
thơ nào ?
? Từ trắng, tròn gợi tính chất nào của sự
vật ?
? Hình thể đó của bánh trôi nớc nhằm
chỉ vẻ đẹp nào của ngời phụ nữ trong lời
thơ này ?
? Với vẻ đẹp ấy ngời phụ nữ có quyền
đ-ợc sống ntn trong một XH công bằng ?
? Nhng trong XH cũ, thân phận ngời phụ
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả.
- Hồ Xuân Hơng quê: Quỳnh Lu - Nghệ An
- Bà chúa thơ Nôm
2 Tác phẩm.
- Bánh trôi nớc là một trong những bài thơ nổi tiếng, tiêu biểu cho t tởng nghệ thuật thơ của bà
II Đọc – Tiết 25 hiểu văn bản.
1 Đọc – Tiết 25 chú thích.
- Giọng tự tin khi nói về vẻ đẹp hình thể phẩm chất, giọng trầm pha nỗi xót xa khi nói về số phận ngời phụ nữ
2 Thể thơ.
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
3 Phân tích.
- Hs dựa vào chú thích * để trả lời
- Bài thơ có hai tầng nghĩa Tầng nghĩa thứ nhất miêu tả bánh trôi nớc khi đang đợc luộc chín Nghĩa thứ hai thuộc về nội dung phản
ánh vẻ đẹp phẩm chất và thân phận của ngời phụ nữ trong xã hội cũ
- Nghĩa thứ 2
a Thể chất và thân phận ngời phụ nữ qua h/ả Bánh trôi n“ ớc ”
Thân em vừa trắng lại vừa tròn.
- Trắng, tròn: gợi sự trong sạch, tinh khiết, hoàn hảo
- Ngời phụ nữ có thể chất khoẻ mạnh, hoàn hảo – Tiết 25 Vẻ bên ngoài
- Quyền đợc nâng niu trân trọng, đợc hởng hạnh phúc và đợc làm đẹp cho đời
Bảy nổi ba chìmvới nớc non.
- Sử dụng thành ngữ bảy nổi ba chìm, gợi
liên tởng cuộc sống bấp bênh, trôi nổi
Trang 2Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
câu thơ nào diễn tả điều này ?
? Tác giả sử dụng NT gì trong câu thơ ?
Tác dụng ?
? Tìm những câu ca dao nói về thân
phận ngời phụ nữ tơng tự nh trong bài ca
dao ?
? Qua 2 câu thơ nhà thơ muốn nói điều
gì ?
? Trong 2 câu thơ cuối , h/ả bánh trôi
n-ớc tiếp tục gợi ra qua chi tiết nào ?
? Qua đó em hình dung về bánh trôi nớc
ntn ?
? tác giả đã sử dụng biện pháp NT gì
trong 2 câu cuối ? Tác dụng ?
? Những ngôn từ nào bộc lộ thái độ của
ngời phụ nữ ?
? Em suy nghĩ ntn về thái độ này ?
? Phơng thức biểu đạt chính của văn bản
là gì ?
? Đối tợng biểu cảm là gì ?
? Cách biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp ?
? nêu những nét chính về ND và NT ?
? Thi tìm nhanh những câu ca dao có từ
"thân em"
? Hãy chỉ ra mối liên quan cảm xúc của
những câu ca dao vừa tìm với bài thơ
"Bánh trôi nớc" ?
* VD: Thân em nh hạt ma xa Hạt vào đài các, hạt ra luống cày -> Niềm kiêu hãnh tự hào khi ca ngợi vẻ đẹp hình thể và vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ;
đồng thời thể hiện sự bất bình trớc số phận chìm nổi, bấp bênh, lệ thuộc của họ
b Lòng tin vào phẩm giá trong sạch.
- Rắn nát – Tiết 25 lòng son.
- Bề ngoài có thể rắn, nát nhng bên trong vẫn vẹn nguyên chất lợng (nhân bánh màu
đỏ son)
- ẩn dụ tợng trng: phẩm giá của ngời phụ nữ dẫu bị vùi dập nhng vẫn giữ phẩm chất trong sạch
- Mặc dầu, mà em vãn giữ.
-> Ngời phụ nữ trong bài thơ này chấp nhận
sự thua thiệt ở đời, nhng luôn cứng cỏi tin vào giá trị, tin vào phẩm giá trong sạch của mình
- Phơng thức chính: biểu cảm kết hợp với miêu tả tự sự
- Đối tợng biểu cảm: Mợn h/ả bánh trôi để nói về ngời phụ nữ trong XH phong kiến
- Biểu cảm gián tiếp
4 Tổng kết.
- Hs đọc ghi nhớ sgk
III Luyện tập
- Sự liên quan: Đó là mối liên quan gắn bó tiếp nối trong phạm vi nguồn cảm xúc nhân đạo chủ nghĩa đối với phụ nữ : đề cao trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất Cảm thơng cho thân phận của họ
D Củng cố - Hớng dẫn.
? Văn bản sử dụng phơng thức biểu đạt nào ? Vì sao ?
- Tìm hiểu Đoạn trích “ Sau phút chia ly ”
- Hiểu đợc cấu trúc của thể thơ song thất lục bát
_
Tuần 7 - Tiết 26 Ngày soạn:
Văn bản: Tự học có hớng dẫn
sau phút chia li
( Trích: Chinh phụ ngâm - Đoàn Thị Điểm)
A.Mục tiêu.
- Thấy đợc vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắc son, thân phận chìm nổi của ngời phụ nữ trong bài thơ “Bánh trôi nớc”
Trang 3Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
- HS cảm nhận đợc nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi và giá trị nghệ thuật ngôn từ; bớc đầu hiểu thể thơ song thất lục bát
- Rèn luyện kĩ năng phân tích tác phẩm
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: ? Đọc thuộc lòng bài thơ Bánh trôi nớc – Tiết 25 HXH?
? Em có suy nghĩ gì về h/ả ngời phụ nữ trong bài thơ?
- Bài mới
- HS đọc phần chú thích * SGK T 91
? Em hãy giới thiệu đôi nét về tác
giả
GV giảng, liên hệ đến thực tế
? Thế nào là thể loại ngâm khúc?
? Nêu vị trí của đoạn trích?
- Gv hớng dẫn cách đọc, hs đọc
? Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào?
nêu đặc điểm của thể thơ?
? VB có thể chia làm mấy phần? Nêu
nội dung chính tong phần?
? Cuộc chia tay đợc nói tới qua lời
thơ nào?
? Cách xng hô chàng thiếp đã bộc lộ
tình cảm gì?
? Tác giả sử dụng biện pháp NT gì?
Tác dụng?
? Sự ngăn cách đợc diễn tả qua h/ả
nào?
? Sự việc nào đợc nhắc đến trong
khúc ngâm thứ 2?
? Qua đó thể hiện tình cảm gì?
? H/ả bến cây gợi liên tởng gì?
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả
- Nguyên văn chữ Hán của Đặng Trần Côn,
ng-ời Hà Nội, sống vào khoảng nửa đầu thế kỉ XVIII
- Dịch giả Đoàn Thị Điểm (1705-1784), một phụ nữ có tài, có sắc Ngời Hng Yên
2 Tác phẩm
- Thể loại thơ ca do ngời Việt Nam sáng tạo có chức năng chuyên biệt diễn tả tâm trạng sầu bi dằng dặc triền miên của con ngời
- Đoạn trích nói về tâm trạng của ngời vợ ngay sau phút chia li
II Đọc – Tiết 25 hiểu văn bản.
1 Đọc – Tiết 25 chú thích
- Đọc to, rõ ràng, chú ý cách ngắt nhịp
- Chàng: từ mà ngời phụ nữ xa dùng để gọi chồng, ngời yêu trẻ tuổi với ý thân thiết
2 Thể thơ.
- Song thất lục bát: gồm 2 câu 7, tiếp đến là 2 câu 6 – Tiết 25 8, 4 câu tạo thành 1 khổ
3 Bố cục.
- 4 câu đầu: Nỗi trống trải của lòng ngời trớc thực tế chia li phũ phàng
- 4 câu giữa: Nỗi xót xa trong cách trở núi sông
- 4 câu cuối: Nỗi sầu thơng trớc bao la cảnh vật
4 Phân tích.
a Khúc ngâm thứ nhất.
Chàng thì đi / thiếp thì về
Cõi xa / buồng cũ
Ma gió / chiếu chăn
-> Bộc lộ tình cảm vợ chồng thắm thiết, nồng nàn, hạnh phúc
- NT: đối lập -> hiện thực chia li phũ phàng, nỗi xót xa khi hạnh phúc bị chia cắt
Tuôn màu mây nớc
Trải ngàn núi xanh
-> Không gian vô cùng, vô tận -> Sự cô đơn, nỗi buồn nh dâng lên, dàn trải ra cùng cảnh vật
b Khúc ngâm thứ hai
- Chàng : Hàm Dơng – Tiết 25 ngảnh lại
- Thiếp: Tiêu Dơng – Tiết 25 trông sang
-> Tình cảm vợ chồng không muốn xa dời
- Cách - mấy trùng
- NT: lặp, đảo, đối, điệp từ -> không gian cách trở xa xôi
-> Nỗi ngậm ngùi xót xa của ngời vợ nhớ
Trang 4Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
? Nêu đặc sắc NT trong khúc ngâm
này?
? Không gian của buổi biệt li đợc
miêu tả ntn?
? Biện pháp NT nào đợc sử dụng?
Tác dụng?
? Qua văn bản tác giả muốn thể hiện
điều gì?
? Có cách nào để giải thoát cho ngời
phụ nữ khỏi bất hạnh?
? Nêu những nét đặc sắc về nội dung
và NT?
- Hs đọc nêu yêu cầu bài 1
chồng
c Ngâm khúc thứ 3
- Xanh xanh mấy ngàn dâu
- Ngàn dâu xanh ngắt
- Ai sầu hơn ai.
-> Từ láy, điệp ngữ -> Không gian tràn ngập một màu sắc đơn điệu, nhạt nhoà Gợi cảm giác buồn tuyệt vọng, bất hạnh vì tuổi xuân không hạnh phúc
=> Lên án chiến tranh phi nghĩa, gây nên bất hạnh cho con ngời
- Hs tự bộc lộ
5 Tổng kết.
- Hs đọc ghi nhớ sgk
III Luyện tập.
Bài tập 1
a Mây biếc, núi xanh, xanh ngắt
b Xanh của núi, của mây, của ngàn dâu, xanh bao trùm cả cảnh vật
D.Củng cố - Hớng dẫn.
? Qua văn bản em they nỗi sầu chia li đợc thể hiện ntn?
- Học thuộc hai bài thơ, nắm đợc giá trị ND và NT
- Soạn bà: Qua đèo Ngang.
- Chuẩn bị: Quan hệ từ.
_
Tuần 7 - Tiết 27 Ngày soạn:
Tiếng Việt
quan hệ từ A.Mục tiêu.
- Nắm đợc thế nào là quan hệ từ
- Nâng cao kĩ năng sử dụng quan hệ từ khi đặt câu
- Có ý thức vơn lên trong học tập
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: ? Trong nhiều trờng hợp, ngời ta sử dụng từ Hán Việt để làm gì?
? Tại sao không nên lạm dụng từ Hán Việt Cho ví dụ
- Bài mới
- HS đọc ví dụ SGK trang 96
? Xác định QHT trong VD a,b,c?
? Các QHT nói trên liên kết những từ
ngữ hay những câu nào với nhau Nêu
ý nghĩa của mỗi QHT?
? Những từ ngữ trên có tác dụng gì
? Thế nào là QHT?
I-Thế nào là quan hệ từ
1/ Ví dụ.
2/Nhận xét.
a Của: nối định ngữ với trung tâm -> Quan hệ
sở hữu
b Nh: nối bổ ngữ với trung tâm -> Quan hệ so sánh
c Bởi …nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ nguyên nhân – Tiết 25 hệ quả
-> Để biểu thị các ý nghĩa quan hệ
3/ Ghi nhớ:
- Hs đọc SGK trang 97
II- Sử dụng quan hệ từ
1/ Ví dụ
Trang 5Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
? Trong các trờng hợp dới đây, trờng
hợp nào bắt buộc phải có QHT, trờng
hợp nào không bắt buộc phải có?
- Thảo luận nhóm:
? Tìm QHT có thể dùng thành cặp với
các QHT sau đây?
? Đặt câu với các cặp QHT tìm đợc
? Khi nói và viết ta thờng sử dụng
QHT nh thế nào?
? Nêu hình thức dùng QHT
? Tìm các QHT trong văn bản “Cổng
trờng mở ra” ( Vào đêm … kịp giờ) kịp giờ)
? Điền các quan hệ từ thích hợp vào
chỗ trống trong đoạn văn sau đây?
? Trong các câu sau đây, câu nào đúng,
câu nào sai?
? Phân biệt ý nghĩa của hai câu có
QHT nhng?
? Gạch chân các qht trong đoạn văn
sau:
2/ Nhận xét
* Ví dụ 1:
- Bắt buộc phải có QHT: b, d, g, h
- Không buộc phải có QHT: a, c, e, i
* Ví dụ 2: Các cặp QHT:
- Nếu…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ thì
- Vì…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ …nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ thế
- Tuy…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ nhng
- Hễ…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ thì
- Sở dĩ…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ vì
* Ví dụ 3:
-Vì chăm học và học giỏi nên Nam đợc khen
- Nếu trời ma thì ta đi học sớm hơn một chút -> Có trờng hợp bắt buộc dùng, có trờng hợp không Dùng theo cặp
3.Ghi nhớ:
- Hs đọc SGK trang 98
III- Luyện tập
Bài tập 1
- Của, còn, với, của, và , nh, nhng, nh, của,
nh, cho
Bài tập 2
(1) với, (2) và, (3) cùng, (4) với, (5) nếu (6) thì, (7) và
Bài tập 3
- Câu sai: a,c,e,h
- Câu đúng: b,d,g,i,k,l
Bài tập 5
- Nhng1: Sự độc lập – Tiết 25 khen
- Nhng2: Sự độc lập – Tiết 25 chê
Bài tập
- “Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thơng lắm
Vừa thơng vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi ”
D Củng cố - Hớng dẫn.
? QHT dùng để làm gì? Tại sao phải dùng QHT?
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Làm các bài tập vào vở
- Xem trớc bài: Chữa lỗi về QHT
Tuần 7 - Tiết 28 Ngày soạn:
Tập làm văn
luyện tập cách làm văn bản biểu cảm A.Mục tiêu.
- Giúp HS luyện tập các thao tác làm văn biểu cảm: tìm hiểu đề và tìm ý, lập dàn bài, viết bài
- Có thói quen t duy, tởng tợng, suy nghĩ, cảm xúc trớc một đề văn biểu cảm
- Giáo dục tình yêu vẻ đẹp thiên nhiên
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
Trang 6Trờng thcs an bình Ngữ văn 7
- Tổ chức
- KTBC: ? Đề văn biểu cảm nêu ra vấn đề gì? Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm thì ta phải làm gì?
- Bài mới
- Hs đọc và nêu yêu cầu đề
? Em hãy giải thích các từ ngữ chứa
yêu cầu đề?
? Em sẽ viết bài văn này với các ý lớn
nào?
? Vì sao em yêu loài cây đó?
? Tìm các đặc điểm của cây?
? Cây và em có mối quan hệ gần gũi
nào?
? Em sẽ trình bày bố cục của bài văn
này ntn?
? MB nêu nội dung gì?
? Em sẽ viết phần thân bài theo trình tự
nào?
? Nhiệm vụ của kết bài?
? Muốn có bài văn hoàn chỉnh ta phải
làm ntn?
? Tại sao phải đọc và kiểm tra văn
bản?
* Đề bài: Loài cây em yêu
I Tìm hiểu đề, tìm ý.
- Loài cây: đối tợng biểu cảm
- Em: chủ thể bày tỏ thái độ, tình cảm
- Yêu: chỉ nói về những tình cảm tích cực, để nói lên sự gắn bó và cần thiết của loài cây đối với chủ thể
- Nêu đối tợng cụ thể: cây gì?
- Lí do: Gần gũi với em Gắn với một kỉ niệm Đơn giản vì nó đẹp…nên: nối 2 vế câu ghép -> Quan hệ
- Đặc điểm: thân, gốc, cành, lá, hoa, quả
- Tác dụng:
+ Hoa cho em những bông hoa đẹp, xoá đi những mệt mỏi, cuộc sống thi vị
+ Quả: cho em những chùm quả ngon, ngọt không thể quên
+ Lá: bóng mát cho em ngồi học bài
II Lập dàn ý.
1 Mở bài.
- Giới thiệu chung về loài cây
- Lí do em yêu thích
2 Thân bài.
- Tuỳ thuộc vào mỗi loài cây cụ thể sẽ có những cách sắp xếp khác nhau
3 Kết bài.
- Khẳng định lại tình cảm của em với loài cây
đó
III Viết đoạn văn.
- Dành thời gian viết ra giấy
- Hs viết theo nhóm, đại diện nhóm trình bày, nhận xét
- Gv uốn nắn sửa chữa
IV Kiểm tra sửa lỗi.
- Trong quá trình viết khó có thể tránh khỏi sai sót
D Củng cố - Hớng dẫn.
? Nêu các bớc làm bài văn biểu cảm ?
- Viết thành bài hoàn chỉnh
- Chuẩn bị viết bài làm văn số 2
- Ôn tập thể loại văn biểu cảm